فهرست مطالب

  • پیاپی 37 (بهار 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/03/22
  • تعداد عناوین: 13
|
  • فریبا کرمی صفحه 1
    مطالعه تکتونیک فعال از نظر ارزیابی خطر زمین لرزه در نقاط مختلف اهمیت دارد، مخصوصا در نواحی ای که میزان فعالیت تکتونیکی در هولوسن و پلئیستوسن نسبتا زیاد بوده است. هدف پژوهش حاضر، مقایسه فعالیت های تکتونیکی حوضه های شمالی و شرقی کوه سهند از طریق تحلیل های مورفومتری می باشد. شاخص های مورد استفاده در این پژوهش، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن (Vf)، سینوسی جبهه کوهستان (Smf)، شیب طولی رودخانه (Sl)، عدم تقارن حوضه زهکشی (Af)، انتگرال هیپسومتری (Hi)، شکل حوضه زهکشی (Bs) می باشند. نتایج حاصل از تحلیل های مورفومتری، به صورت شاخص نسبی فعالیت های تکتونیکی (Iat) بیان شده است. این شاخص فعالیت های زمین ساختی یک منطقه را در چهار طبقه فعالیت کم، متوسط، زیاد و بسیار زیاد نشان می دهد. برای برآورد تکتونیک فعال از نقشه های توپوگرافی (250000: 1 و 50000: 1) و نقشه های زمین شناسی (10000: 1 و 250000: 1) منطقه مورد مطالعه استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان می دهد که در حوضه های مورد مطالعه کوه سهند، حوضه های آبریز سعیدآبادچای، کلقان چای و آلمالوچای به طور نسبی دارای فعالیت های تکتونیکی زیاد هستند و حوضه های اوجان چای، اسب آبادچای و قرنقوچای، حرکات تکتونیکی متوسط دارند. فعالیت تکتونیکی حوضه های شمالی متاثر از گسل تبریز می باشد و حوضه های شرقی از گسل های فرعی منطقه تاثیر می پذیرند.
    کلیدواژگان: تکتونیک فعال، روش های مورفومتری، شاخص های ژئومورفیک، حوضه های زهکشی، کوه سهند
  • حسن ذوالفقاری صفحه 19
    منطقه آزاد تجاری- صنعتی ارس با مصوبه هیات وزیران، از سال 1383 در ساحل رود ارس در شهرستان مرزی جلفا فعالیت خود را آغاز نموده است. سازمان منطقه آزاد ارس، اهداف تجاری- صنعتی و عمرانی متعددی را برای توسعه منطقه، تعریف کرده است. با توجه به این که شناسایی پتانسیل های محیطی، نقش بسیار مهمی در برنامه های آمایشی و عمرانی سرزمین بازی می کند در این مقاله سعی شده است با بررسی ویژگی های اقلیم توریستی منطقه، گامی ولو کوچک برای توسعه و گسترش صنعت توریسم در این منطقه برداشته شود.
    در همین راستا، داده های آماری سال های 1985 تا 2005 ایستگاه هواشناسی جلفا که در منطقه آزاد واقع شده است، برای بررسی ویژگی های اقلیم توریستی انتخاب گردید. روش ها و مدل های گوناگونی برای تحلیل ویژگی ها و توانمندی های اقلیم توریستی از طرف محققان پیشنهاد گردیده است که همه آنها را می توان در دو دسته اصلی روش های ساده و ترکیبی قرار داد. شاخص اقلیم توریستی میکزکوسکی که به اختصار TCIنامیده می شود یکی از معروف ترین و معتبرترین روش های ترکیبی است. این شاخص که خود از 5 شاخص فرعی با نام های شاخص آسایش روزانه (24 ساعته)، شاخص آسایش روز (ساعات روشنایی)، شاخص باران، شاخص آفتاب و باد تشکیل شده است معیار معتبری برای شناسایی و تحلیل شرایط اقلیمی یک ناحیه از نظر گردشگران می باشد.
    نتیجه بررسی ها بر اساس شاخص اقلیم توریستی TCI نشان می دهد که حداقل 9 ماه از سال (اسفند تا آبان) شرایط خوب تا عالی از نظر آسایش اقلیمی برای گردشگری در منطقه فراهم است. طی سه ماه آذر، دی و بهمن، علی رغم وجود شرایط نامناسب دمایی به دلیل ویژگی های مثبت اقلیمی دیگر مانند نبود روزهای بارانی زیاد و بارش های شدید، هوای نسبتا آرام و هوای صاف و آفتابی، شرایط مطلوبی از نظر احساس آسایش اقلیمی وجود دارد. همچنین معلوم شد که طی دوره آماری، روند تغییرات شاخص اقلیم گردشگری در ماه های (مارس، ژوئن و اکتبر) فروردین، خرداد و مهر، مثبت و معنی داراست. در بقیه ماه ها، روند معنی داری در تغییرات شاخص TCIمشاهده نمی شود. روند مثبت تغییرات شاخص نشانگر افزایش میزان مطلوبیت اقلیمی محیط، برای گردشگران است.
    کلیدواژگان: اقلیم توریسم، شاخص TCI، پتانسیل های اقلیمی، منطقه آزاد ارس، جلفا
  • خلیل ولیزاده کامران، سعید جهانبخش، مجید زاهدی، مجید رضائی بنفشه صفحه 39
    با توجه به اهمیت تبخیر- تعرق در چرخه هیدرولوژی و کاربردهای متنوع آن در علوم مختلف، محاسبه مقدار آن بویژه، تبخیر- تعرق واقعی از اهمیت بالایی برخوردار است. منطقه مورد مطالعه شهرستان مشکین شهر در استان اردبیل می باشد. در این تحقیق ابتدا با استفاده از تصاویر ماهواره Landsat/ETM+ نقشه های کاربری و NDVI استخراج گردید. سپس با استفاده از آمارهای هواشناسی ایستگاه سینوپتیک مشکین شهر مقدار تبخیر- تعرق مرجع به روش بلانی- کریدل و اصلاحی دورنبوس وپروت محاسبه شده و با تابع درونیابی کریجینگ، این مقادیر به سطح تعمیم داده شدند. در مرحله بعدی با استفاده از روش برانسل و گلیس بر پایه استفاده از نقشه NDVI، مقادیر کسر پوشش گیاهی محاسبه گردید. نهایتا بر اساس روش آلن با ضرب لایه کسر پوشش گیاهی در لایه تبخیر- تعرق مرجع، نقشه تبخیر- تعرق واقعی منطقه استخراج گردید. استفاده از تحلیل های فضائی و روابط مکانی GIS نشان می دهد که بیشترین مقدار تبخیر- تعرق واقعی در کاربری مراتع خوب و کمترین آن در اراضی شهری و ساخته شده اتفاق می افتد.
    کلیدواژگان: تبخیر، تعرق واقعی، کاربری اراضی، سیستم های اطلاعات جغرافیائی، مشکین شهر
  • آرش زارع گاریزی، واحد بردی شیخ، امیر سعدالدین، عبدالرسول سلمان ماهینی صفحه 55
    تغییرات کاربری اراضی و پوشش گیاهی یکی از عوامل مهم در تغییر رژیم هیدرولوژیک، فرایندهای فرسایشی و وضعیت تنوع زیستی می باشد. در برنامه ریزی و مدیریت بهینه منابع طبیعی و محیط زیست آگاهی از نسبت تغییرات پوشش اراضی و عوامل ایجاد کننده آن از ضروریات محسوب می شود. مدل سازی الگوی مکانی تغییرات پوشش گیاهی/کاربری اراضی اطلاعات ارزشمندی را جهت ادراک بهتر فرایند تغییر، تعیین عوامل موثر و پیش بینی مناطق در معرض تغییر فراهم می آورد. رگرسیون لجستیک یکی از مدل های آماری است که قادر است ارتباط بین تغییر پوشش (متغیر وابسته) و عوامل موثر بر آن (متغیرهای مستقل) را به خوبی تبیین کند. در تحقیق حاضر جهت تهیه نقشه تغییرات پوشش اراضی در آبخیز چهل چای از تصاویر سنجده TM و ETM+ ماهواره لندست مربوط به سال های 1987 و 2000 استفاده شد. با طبقه بندی تصاویر، نقشه کاربری اراضی در تاریخ های مذکور استخراج گردید. سپس تغییرات رخ داده با روش مقایسه بعد از طبقه بندی مشخص شد. داده های رقومی فاصله تا حاشیه جنگل، فاصله تا جاده، فاصله تا روستا، فاصله تا آبراهه و شیب زمین نیز به عنوان پارامترهای موثر در روند تغییرات پوشش در محیط GIS تهیه شد. در نهایت با برقراری رگرسیون لجستیک بین نقشه تغییرات پوشش به عنوان متغیر وابسته و پارامترهای ذکر شده به عنوان متغیرهای مستقل، نقشه رستری احتمال تغییر پوشش گیاهی برای آبخیز مورد مطالعه تهیه گردید. ارزیابی مدل رگرسیونی برازش داده شده با شاخص های ROC و Pseudo-R2 بیانگر قابلیت زیاد مدل جهت توصیف تغییرات و تعیین مناطق مستعد تغییر می باشد. نتایج این تحقیق می تواند در برنامه ریزی های آتی منطقه که با تغییرات پوشش گیاهی/کاربری اراضی مرتبط است مد نظر قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تغییر پوشش گیاهی، کاربری اراضی، رگرسیون لجستیک، شاخص ROC، آبخیز چهل چای
  • مسعود عبداللهی، سعید خضری صفحه 69
    یکی از فاکتورهای مطرح در مطالعات میکروکلیمایی، بررسی اثر آبیاری بارانی بر نیمرخ دمایی خاک است که محور این پژوهش می باشد. مطالعه اخیر در پارک گیاه شناسی دانشگاه تهران انجام گرفته است. برای نیل به اهداف، با تاسیس یک ایستگاه تحقیقاتی هواشناسی در پارک مذکور، اقدام به دیده بانی دمای خاک در اعماق 5، 10 و 20 سانتی متری در ساعات 06:30، 12:30 و 18:30 به وقت محلی گردید. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که آبیاری بارانی، تاثیری بر نیمرخ دمایی ندارد اما می تواند دامنه ی تغییرات دمایی خاک را در اعماق سطحی (5، 10 و 20 سانتی متری) کاهش دهد. بیشترین اثر آبیاری بارانی، بر دامنه ی تغییرات دمایی در عمق 10 سانتی متری خاک و به میزان 6/1 درجه سانتی گراد بوده است. از طرفی دیگر، آبیاری بارانی باعث کاهش متوسط دمای خاک در اعماق 5 و 10 سانتی متری می گردد. بیشترین میزان این تاثیر در عمق 10 سانتی متری و به میزان 2/0 درجه سانتی گراد بوده است. در ارتباط با ماهیت این تاثیر در عمق 20 سانتی متری خاک نتیجه مشخصی به دست نیامد.
  • فاطمه سرافروزه، مسعود جلالی، طاهره جلالی، ابوالفضل جمالی صفحه 81
    در سال 2007 هیات بین الدول تغییر اقلیم اعلام نمود که اقلیم در حال تغییر است. از این رو تغییر اقلیم تحت سناریوهای مختلف موضوع مهم مورد توجه اخیر در مجامع علمی و سیاسی بوده است. شواهد علمی نشان می دهند که هرگونه تغییر معنی دار در اقلیم در مقیاس جهانی، کشاورزی محلی و در نتیجه منابع غذایی را تحت تاثیر قرار خواهد داد. در تحقیق حاضر اثرات تغییر اقلیم پیش بینی شده توسط مدل گردش عمومی HadCM2 تحت سناریوی A1 طی دو دوره 2069-2040 و 2099-2070 در تبریز بر روی مصرف واقعی آب گیاه گندم با استفاده از مدل CROPWAT ارزیابی شده است. نتایج نشان می دهد که در دوره 2069-2040 نسبت به دوره پایه (1990-1961) میانگین درجه حرارت حداکثر و حداقل سالانه به ترتیب به میزان 7/2 و 9/2 درجه سانتی گراد افزایش و میانگین بارندگی سالانه به میزان 8% کاهش خواهد داشت. در چنین شرایطی مصرف آب گیاه گندم 3/8% افزایش خواهد یافت. در دوره 2099-2070 میانگین درجه حرارت حداکثر و حداقل سالانه هر دو به میزان 4/4 درجه سانتی گراد افزایش و مقدار بارندگی به میزان 3/16% کاهش خواهد داشت. در چنین شرایطی مصرف آب گیاه گندم 6/9% افزایش خواهد یافت.
    کلیدواژگان: تغییر اقلیم، مدل های گردش عمومی، HadCM2، مصرف آب، CROPWAT، گندم، تبریز
  • محسن احدنژاد، شهریور روستایی، سجاد زنگیشه ای صفحه 97
    یکی از مسائلی که امروزه توجه برنامه ریزان شهری را به خود جلب کرده است، فرسودگی و از رونق افتادن هسته اولیه و بخش قدیمی شهرها می باشد که در دهه های اخیر با مداخلات انجام شده در جهت نوسازی این بافت ها با مشکلاتی دست به گریبان بوده است. مطالعات آسیب شناسی مداخله در نوسازی بافت های قدیمی و فرسوده از مراحل مهم برنامه ریزی شهری است که به طور سیستماتیک به بررسی و تحلیل آسیب های کالبدی- فیزیکی، آسیب های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در شهر می پردازد. در این تحقیق آسیب شناسی مداخلات انجام شده در جهت نوسازی محله فیض آباد و حلقه مفقود مشارکت ساکنان در مداخلات انجام شده در جهت نوسازی بافت بررسی شده است. این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی می باشد. جهت گردآوری اطلاعات و شناخت منطقه از دو روش کتابخانه ای و میدانی استفاده گردید که به روش پیمایشی انجام و کلیه محاسبات آماری با استفاده از نرم افزارهای SPSS و Arc/GIS به پردازش و تجزیه و تحلیل آنها پرداخته شده است. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که مداخلات انجام شده به آسیب های کالبدی، تاریخی، اجتماعی و اقتصادی در محله فیض آباد منجر شده است و با سیاست ها و راهکارهای نادرست و بی برنامه با حداکثر تملک 187 پلاک به صورت متمرکز، آمرانه و بدون در نظر گرفتن مشارکت ساکنان انجام گرفته که به نوسازی محله دست نیافته است و این مداخلات نه تنها نتوانسته به نوسازی محله دست پیدا کند بلکه آسیب هایی را بر جای گذاشته است.
    کلیدواژگان: آسیب شناشی، بافت فرسوده، نوسازی، مشارکت مردم، محله فیض آباد
  • محمدرضا افشاری آزاد، هاله پورکی صفحه 121
    در این تحقیق پس از تهیه اطلاعات و TIN از محدوده مورد مطالعه با استفاده از نقشه های موجود و وضعیت کاربری اراضی به صورت پلیگون های زمین مرجع شده مجزا معرفی و با انطباق شبکه سیلاب روی این شهر بر مسیر معابر، خیابان ها و خصوصیات فیزیوگرافی حوضه های شهری مطالعه گردیده است. عمق رواناب و حجم سیلاب زیر حوضه-های 17گانه با دوره بازگشت های مختلف از روش SCS و استدلالی محاسبه شده که روش استدلالی به علت کوچک بودن حوضه کاربرد خوبی داشت. با مقایسه درصد گروه های هیدرولوژیکی خاک و حجم رواناب زیر حوضه ها مشخص گردید زیر حوضه هایی که درصد مساحت غیر قابل نفوذ را دارا هستند حجم سیلاب شان بیشتر می باشد. به این ترتیب نتایج نشان داد نقش CN و پوشش گیاهی در شدت نفوذ از بقیه متغیرها بیشتر است، نفوذناپذیری سطح حوضه های شهری و تغییراتی که در اثر رشد و توسعه شهر به وجود می آید مانند از بین بردن پوشش های گیاهی، تراکم خاک و ایجاد سیستم جمع آوری و هدایت آب های سطحی به مقدار زیادی از نفوذ آب در خاک می کاهد.
    تحقیق انجام شده نشان داد که همبستگی مثبتی بین حداکثر دبی لحظه ای سیل و میزان بارندگی روز وقوع سیل وجود دارد. همچنین، بین حداکثر دبی لحظه ای سیل و حداکثر شدت بارش 24 ساعته ضریب همبستگی بین آنها 95/0 می باشد و نیز، ضریب همبستگی بین مساحت مناطق شهری و رواناب 93/0 می باشد. حد آستانه مقدار بارندگی برای ایجاد سیل 70 میلی متر در 24 ساعت و آستانه شدت بارندگی 87. 17 میلی متر در 24 ساعت با دوره برگشت 2 ساله بدست آمد. هدف از این تحقیق نقش عوامل انسانی یا ساخت و ساز و از بین بردن پوشش گیاهی طبیعی و آسفالت کردن معابر در آب گرفتگی و همچنین ارائه پیشنهادهایی در جهت رفع آب گرفتگی معابر محدوده مورد مطالعه می باشد.
    کلیدواژگان: رواناب، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، روشSCS، روش منطقی
  • یوسف قویدل رحیمی صفحه 141
    در این مطالعه داده های دمای حداقل مطلق سالانه دمای روزانه ایستگاه سینوپتیک مهرآباد تهران طی دوره آماری 1951 تا 2010 میلادی به مدت 60 سال مورد استفاده قرار گرفته است. در این مطالعه از روش های رگرسیون (لگاریتمی و پلی نومیال) و آماره من- کندال برای آزمون معنی داری روندهای تغییرات سری های دمایی، استفاده شده است. نتایج کلی این تحقیق مبین تغییرات معنی دار در روند بلندمدت دماهای فرین حداقل تهران است. دماهای فرین حداقل تهران از سال 1970 به بعد تحت تاثیر پدیده آغاز سرد قرار گرفته و دچار تحول شده و روند رو به تغییر افزایشی را طی می کند. نتیجه آشکار سازی روند تغییرات دماهای فرین حداقل تهران مثبت است که این امر به معنی کاهش شدت سرمای زمستان و معتدل تر شدن آن می باشد.
    این مطالعه نشان داد که بهترین مدل برای پیش بینی آتی دماهای فرین حداقل تهران، مدل هالت- وینترز است. نتایج حاصل از پیش بینی دماهای فرین حداقل تهران نشان می دهد که دمای فرین حداقل تهران در سال های 2013 و 2020 به بالای صفر صعود خواهد کرد که این امر با توجه به روند صعودی معنی دار دماهای فرین حداقل تهران قابل انتظار بوده و نشان دهنده اقلیمی ملایم در زمستان های 10 سال آتی است.
    کلیدواژگان: دماهای فرین حداقل، روند دهه ای، آزمون من، کندال، روش هالت وینتر، تهران
  • کریم حسین زاده دلیر، محمدحسین حسینی، محمد اکبرپور سراسکانرود صفحه 159
    اداره یک شهر بدون مدیریت امکان پذیر نیست. گسترش شهرها، طراحان، برنامه ریزان و کارشناسان امور شهری را به مطالعه بیشتر در ابعاد گوناگون توسعه مناطق شهری و تجزیه و تحلیل وجود گوناگون مدیریت شهری به منظور ارائه راهکارهای نوین واداشته است. شهرهای بزرگ از یک سو به نسبت جمعیت و تراکم شان دارای پیچیدگی های خاصی در مدیریت و اداره شهر هستند و از سوی دیگر شهرهای کوچک و میانی نیز با معضلات و مشکلات و مسائلی مواجه اند؛ لذا اگر با برنامه و هدفمند در جهت حل این مسائل اقدام نشود، در آینده گره مدیریت شهری کشور در سطح ملی و منطقه ای و محلی کورتر خواهد شد. در اغلب کشورهای در حال توسعه گرایش برنامه ریزان به تمرکززدایی فضایی، کاهش نابرابری های منطقه ای و دوگانگی شهری- روستایی در دهه های اخیر، منجر به اتخاذ راهبردهای شهرنشینی متفاوتی گردیده و یکی از مهم ترین این راهبردها؛ تقویت شهرهای میانی و حمایت از آنهاست. در این مقاله سعی شده تا ضمن اشاره به نقش شهرهای میانی در توسعه منطقه ای و توسعه پایدار شهری، اهمیت و ضرورت مبحث مدیریت شهری و مسائل و مشکلات مربوط به آن در شهرهای میانی تجزیه و تحلیل گردد.
    کلیدواژگان: مدیریت شهری، شهرهای میانی، مشارکت، شبکه شهری
  • زهرا پیشگاهی فرد، ناصر اقبالی، عبدالرضا فرجی راد، بشیر بیگ بابایی صفحه 183
    امروزه با توجه به روند رو به رشد جمعیت و تراکم جمعیت در مناطق شهری و لزوم ایجاد مناطق امن در مجتمع های زیستی علی الخصوص در شهرهای پرجمعیت و مستعد از نظر لرزه خیزی، لزوم نگرشی همه جانبه و فراگیر به حوادث طبیعی و فجایع ناشی از بروز آنها بیش از پیش جلوه نموده است. کلان شهر تبریز به خاطر نزدیکی به گسل تبریز که یکی از فعال ترین و خطرناک ترین گسل ها در سرزمین زلزله خیز ایران می باشد. همیشه شاهد حوادث و بلایای ناگوار طبیعی بوده است. در این بین منطقه 8 شهری تبریز که به عنوان منطقه تاریخی و فرهنگی شهر تبریز شناخته می شود، دارای اماکن تاریخی با ارزش، بافت های فرسوده، ترافیک سنگین و تراکم جمعیت بالا است که اهمیت مطالعه و پژوهش را در زمینه مدیریت بحران را در این شهر بیشتر می کند. در پژوهش حاضر جهت مدیریت صحیح بحران در منطقه قدیمی 8 تبریز، با بهره گیری از مدل سلسله مراتبی (AHP) در محیط GIS، اقدام به تفکیک سطوح خطرپذیر منطقه گردید. لایه های مورد استفاده در این مدل شامل فاصله از گسل، کیفیت ابنیه، تراکم جمعیت، نزدیکی به معابر، نزدیکی به فضاهای باز، درمانی، ایستگاه آتش نشانی، اماکن نظامی و انتظامی، پمپ بنزین و همچنین توپوگرافی محدوده مورد مطالعه می باشد. نتایج حاصل از خروجی مدل نشان می دهد که تنها 96/12% درصد از محدوده مورد مطالعه دارای وضعیت بسیار مطلوب می باشد. 03/52% درصد از محدوده نیز در وضعیت متوسط تا مطلوب از لحاظ خطرپذیری در مواقع بحرانی قرار دارد. 01/35% درصد از محدوده مورد مطالعه نیز در شرایط نامطلوب تا بسیار نامطلوب قرار دارد که این امر لزوم برنامه ریزی دقیق و اصولی را در مراحل قبل، حین و بعد از وقوع بحران از طرف مسئولین این منطقه طلب می کند
    کلیدواژگان: مدیریت بحران، بافت فرسوده، منطقه 8 تبریز، مدل سلسله مراتبی، GIS
  • رامین رستمی، عادل نجف زاده صفحه 201
    آگاهی از میزان پتانسیل سیل حوضه های آبخیز می تواند در تدوین برنامه های مختلف برای مدیریت بحران، اختصاص بودجه لازم، مدیریت منابع آب، آبخیزداری و برنامه های مقابله با فرسایش بسیار مفید باشد. در این تحقیق 62 ایستگاه هیدرومتری در سطح استان آذربایجان غربی انتخاب و با استفاده از روابط موجود، ضریب سیل خیزی برای هر کدام از ایستگاه ها محاسبه گردید. برای آگاهی از وضعیت سیل خیزی مناطق فاقد آمار، پس از تشخیص مناطق همگن با استفاده از دبی های با دوره برگشت منطقه ای ضرایب سیل خیزی منطقه ای برآورد گردید. برای این منظور ابتدا مناطق همگن با استفاده از روش وارد تعیین، سپس برای تشخیص بهترین توزیع های فراوانی از روش دیاگرام گشتاورهای خطی و تست بهترین برازش استفاده شد. نتایج نشان داد که حوضه ها به چهار منطقه همگن تقسیم می گردند که منطقه C دارای کم ترین و منطقه D دارای بیشترین میزان غیر همگنی هستند. در نهایت معادلات منطقه ای سیلاب با روش رگرسیون خطی و چندگانه به دست آمد. پس از محاسبه ضرایب سیل خیزی منطقه ای با استفاده از امکانات سیستم اطلاعات جغرافیایی نقشه های سیل خیزی برای استان ترسیم گردید.
    کلیدواژگان: آذربایجان غربی، گشتاورهای خطی، ضریب سیل خیزی، تحلیل منطقه ای
  • علیرضا ایلدرمی صفحه 217
    جریان واریزه ای یکی از مهم ترین فرایندهای دامنه ای در جابجایی مواد به شمار می آید که موجب شکل زایی و افزایش بار رسوبی رودخانه ها می شود. به منظور بررسی جریان واریزه ها، دامنه های شمالی الوند واقع در 15 کیلومتری شهر همدان مشخص و با استفاده از عکس های هوایی و نقشه های تویوگرافی 000/1:50 و 1:25000 و با استفاده از نرم افزار ArcGis 9 تعداد 44 نمونه از جریان واریزه ای به طور تصادفی انتخاب و مشخصات مورفومتری آنها از قبیل طول بخش معبر، ارتفاع جریان، عمق بخش معبر، عرض مخروط، شیب و ارتفاع با عملیات میدانی و نقشه برداری محاسبه و معین شد. با استفاده از نرم افزار spss و Excel همبستگی آماری بین مشخصات مورفومتری مانند عمق بخش معبر و شیب و یا محاسبه حجم واریزه ها مدلی جهت بر آورد عمق سایش و تخریب مواد دامنه ای ارائه گردید. نتایج حاصله از بررسی ها نشان داد که در بین عوامل موثر در تشکیل جریان واریزه ای در دامنه های شمالی الوند، ارتفاع و شیب بیشترین نقش را دارا می باشند. اما تمرکز واریزه ها بویژه از لحاظ تعداد، فراوانی و گستردگی در ارتفاع بین 2700 تا 3000 متری بیانگر نقش لیتولوژی، تکتونیک، نیواسیون همراه با سیستم شکل زایی و فرسایشی جنب یخچالی در تشکیل و توسعه واریزه های منطقه نیز است. به علاوه نتایج حاصله از بررسی نقش بارندگی بر اساس معادله کاین، بلیجنبرگ نشان داد، بارندگی های به وقوع پیوسته حدودا 15 الی 105 دقیقه ای در برخی سال ها موجب حرکت واریزه ها بر روی دامنه ها و ورود آن به رودخانه ها و افزایش باررسوبی و تخریب دامنه ها شده است.
    کلیدواژگان: جریان واریزه ای، فرایند دامنه ای، مدل سازی، ارتفاع، شیب
|
  • Fariba Karami Page 1
    The study of active tectonics, and in particular those earas with relatively high activity in the Holocene and late Pleistocene is important to evaluate the earthquake hazard. In this study active tectonics of drainage basins in the east and north of Sahand Mountain, were assessed through morphotectonic analysis. Indexes used in this study include: ratio of valley-floor width to valley height (Vf), stream length–gradient index (Sl), drainage basin asymmetry (Af), index of drainage shape (Bs) and index of mountain from sinuosity (Smf). Results of analysis were expressed as an index of relative active tectonics (Iat). For eastimating active tectonic in the study region we used topographic maps (1: 50000, 1: 250000) and geological maps (1: 100000, 1: 250000). This index showed active tectonics of the area in four classes of low, medium, high and very high magnitude. The results of study showed that Saeed Abad- Chai, Kalgan-Chai and Almaloo-Chai have high tectonic activity. In other basins, the points of active tectonics are moderate. The north basins are affected by Tabriz fault.
  • Hassan Zolfaghari Page 19
    Aras commercial and industrial free zone began to work from 2004 in the border city of in Jolfa East Azerbaijan. Free zone organization has defined many aims to work in the domains of commerce and industry. Study and detection of environmental potentials are main role in development planning. We tried it is tried to evaluate the climate tourism characteristics. Climatic data were obtained for 1985 to 2005 from Jolfa synoptic station and used for calculation of tourism climate index (TCI). Results of study on the basis of TCI showed that 9 months of the year from April to October have favourable conditions to excellent with respect to tourism activities. Months of December, January and February, have acceptable state in the zone. Also trend analysis of TCI variations for statistical period showed that April, June and October have positive and meaningful trends but in other months there are no meaningful trends.
  • Khalil Valizadeh Kamran, Saeid Jahanbakhsh, Majid Zahedi, Majid Rezaee Banfsheh Page 39
    Considering the importance of evapotranspiration in hydrologic cycle and its various applications in different sciences, calculating amount of actual evapotranspiration is very important. Case study area is the Meshkinshahr in Ardebil province. In this research first, using satellite images of Landsat/ETM +, NDVI maps and landuse was extracted. Then, using meteorological stations statistics in the neighboring Meshkinshahr amount of reference evapotranspiration was calculated with Blanney-Kridel method. We then interpolated these values was extended them to the surface. In the next step by using Brunsell and Gillies method and at the base of NDVI, vegetation fraction values were calculated. Finally, based on the Allen method, vegetation fraction layer multiplied by reference evapotranspiration layer and actual evapotranspiration map was extracted. Spatial analysis using GIS show high actual evapotranspiration take place in good pastures and lowest in urban land.
  • Arash Zare Karizi, Vahed Bardi Sheikh, Amir Saededdin, Abdolrasool Salman Mahini Page 55
    Land-use and land-cover (LULC) change is one of important factors influencing hydrologic regime, erosion processes and bio-diversity. Knowledge about land cover change process and its determinants is necessary for better natural resources planning and management. Modeling LULC changes provides useful information for better understanding on the process of changes, determining driving forces and predicting possible future conditions. Logistic regression is one of the mostly used statistical techniques for modeling the relationship between land use change pattern (dependent variable) and its driving forces (independent variable). In this study Land sat images of 1987 and 2000 were used to derive land-cover maps and to characterize patterns of land-cover changes during 13 years period. After pre-processing, the land-cover maps of 1987 and 2000 were generated using maximum likelihood classification of respective images. The map of changes occurred was then produced by post-classification comparison method. Data on some explanatory environmental and human-related driving forces, including: distance to the edge of the existing forests, distance to roads, distance to villages, distance to streams and slope, were extracted in the GIS environment. Using a logistic regression analysis with land-cover changes map as dependent variable, and above-mentioned data as independent variables, the land-cover change probability map was produced. Evaluating the fitted logistic regression model with ROC and Pseudo R2 indexes showed a good agreement of the predicted model and land-cover changes map. The results of this study can provide valuable information for future land-use planning of the region.
  • Masood Abdollahi, Saeed Khezri Page 69
    The effect of Sprinkler irrigation on soil thermal profile is one of the considerable factors in microclimatology studies and is the base of this study which has been done in The Botanic Garden of the University of Tehran. To obtain this goal, a research weather station was established in the Garden and soil temperature was observed in depths of 5, 10 and 20 cm at 06:30, 12:30 and 18:30 local mean time. Results of this study show that sprinkler irrigation has no effect on soil thermal profile. But it can reduce the range of soil thermal fluctuations at topsoil depths (5, 10 and 20 cm). The greatest effect of sprinkler irrigation on the range of soil thermal fluctuations has been occurred at the soil depth of 10 cm with value of 1.6 ˚C. Also, sprinkler irrigation can reduce the average of soil temperature at the depth of 5 and 10 cm. The maximum effect of this reduction effect was occurred at the soil depth of 10 cm with value of 0.2˚C. But at the soil depth of 20 cm, this effect has not had a specific result.
  • Fatemeh Sarafroozeh, Masood Jalali, Tahereh Jalali, Abolfazl Jamali Page 81
    In 2007, IPCC notified that climate is certainly changing. Therefor, climate change under different scenarios has been important topic for scientific and politic agenda. Scientific evidences dictate any significant change in climate in global scale would influence local agriculture and food resources. In this paper, impacts of predicted climate change by Global Circulation model, HADCM2, under A1 scenario on actual water use of wheat crop has been assessed using CROPWAT model in two periods of 2040-2069 and 2070-2099 for Tabriz. Results indicate that mean annual maximum and minimum temperatures will increase by 2.7 and 2.9 ˚C respectively and mean annual precipitation will decrease by 8% during 2040-2069 period compared to base period (1961-1990). In such conditions actual water use of wheat crop will increase by 8.3%. In 2070-2099 mean annual maximum and minimum temperature both will increase by 4.4 ˚C and mean annual precipitation will decrease by 16.3%. In such conditions actual water use of wheat crop will increase by 9.6% compared to base period.
  • Mohsen Ahadnejad, Shahrivar Rostaei, Sajaad Zangishei Page 97
    One of important issues that have been attracted the attention of urban planners, aging and obsolete in the inner and old parts of cities. In recent decades carried out interventions in order to renewal of these fabrics, has been caused problems. Pathology studies of intervention in the renewal of old and worn fabrics are one of important stages in urban planning that organized to assessment and analyze of physical, social, economic and cultural damages in the cities. In this research the pathology of interventions for rehabilitation of Feizabad neighborhood and residents participate in this intervention, has been investigated. The research method in this study based on descriptive and analytic methods and for data collection and identifying areas the library and field methods have been used. All statistical analysis using SPSS software and Arc/GIS applied to processing and analysis. The results of this study shows that the interventions has been done without considering the Partnership of residents and with up to 187 plates to concentrated ownership that not only did not lead to neighborhood renewal, but caused physical cultural, historical, social and economic damages, for Feizabad neighborhood.
  • Mohamad Reza Afshari Azad, Haleh Pourkey Page 121
    In this research after supplying the data and TIN for a restricted area that was studied separately we studied land efficiency situation in georefrenced polygons with conformity of the city network on paths and streets along with the physiographics characteristic of the urban drinage? Runoff depth and flood water capacity of the 17 fold sub basins with different return periods were calculated using SCS and deductive approach. They did not show good efficiency because of shortness of the basin. The infiltration severity and the flood waters of the immediate approximation with different return periods was considered as dependent variables The impenetrable city basins and the changes across the city and changes due to development, as well as destruction of vegetation cover, soil compaction and the establishment of surface water systems that reduces water infiltration in the soil. Runoff depth and flood water capacity with the different returns were calculated through SCS and deductive approach. The research showed that there is a positive correlation between the maximum peak discharge and the rate of precipitation. Also there is a strong correlation between the maximum peak discharge and the maximum of intensity precipitation in 24 hours. By using the geographic information system (GIS) we drew topographic maps, soil and plant cover maps. Through preparing the maximum rainfall table in 24 hours and using the curve number (CN) formula and soil conservation service (SCS) model.The main object of this research was to determine the role of human factors, such as house or road, construction and the removal of plant cover and natural areas, on floods and also present some suggestions for solving flooding problems focusing on Shahid Gholipoor Avenue to Yakhsazi square of Rasht.
  • Yousef Ghavidel Rahimi Page 141
    In this study the data relating to the absolute minimum daily temperatures of Tehran MehrAbad synoptic station during the statistical period of 1951-2010 (60 years) have been used. The Regression models (including Logarithmic and Polynomial) along with Mann-Kendal statistic were employed for detecting the significance of trends. The results of this study indicated meaningful and significant changes in extreme values of long term minimum temperatures of Tehran mehrabad station. However, these results explained that the low extreme temperatures of Tehran mehrabad station have been influenced by the commencement of the cold start and the trend has changed since 1970. The change detection results of the trend of changes in low extreme temperatures of Tehran mehrabad station proved to be positive. This is an indication of the reduction of severity of cold season and it’s approaching toward a moderate situation. This study showed that the Halt-Winter model is best method for forecasting future low extreme temperatures of Tehran Mehrabad station. The forecasted results of low extreme temperatures of Tehran shows that the low extreme temperature of Tehran at least in 2013 and 2020 will moderate to the top of zero. Considering that this significant ascending trend in Tehran low extreme temperatures are expectable and indicate gentle winter climate in the next 10 years.
  • Karim Hosseinzade Dalir, Mohammad Akbarpour Saraskanroud, Mohammad Hossein Hosseini Page 159
    Nowadays, it is not possible administration a city without enjoyment of knowledge urban Strategic development of cities planner, designer, designer, and expert affair as in study more the. Urban aim to showing is to set up modern solutions. Large city has faced toward other small and middle cities also with difficulties and problems. So though with Plan and Objective in Direction Solution this Problem is Paces, in Future will Blind Node Management City Country in Surface Regional National and Local. In most Country in Condition Expansion Tendency Programmer to Centralization Relate to Space, Inequality Decrease Regional and Binary Urban–Rural in Recent Period of Ten Days, Leading to Adopting is Turn Different Urbanization Methods. and one from Important this Method, Strengthening Middle Cities and theses Protection in this Essay has effort to Meantime Pointing to Design Middle Cities in Regional Expansion and City Sustainable Development, Necessity Subject City Management And Problems to Analysis Middle City.
  • Zahra Pishgahi Fard, Naser Egbali, Abdolreza Farajirod, Bashir Beigbabaye Page 183
    Today the increasing population of the world in urban areas and developing countries especially in metropolitan cities susceptible to earthquake has necessitated a wider look at the natural events and tragedies resulting from them. Tabriz is considered to be one of the most susceptible cities to earthquakes due to the existence of active faults. Meanwhile, Tabriz 8 municipality district, as a cultural and historical municipality, has valuable historical places with worn-out texture, heavy traffic, and large population which make it of paramount importance to do research in the area of crisis management. In the present study, attempt is made to sort out riskable levels of the region in district 8 using the weight overlap indexical model in the GIS environment. The layers used in this model include distance from faults, construction quality, population growth and proximity to passages, proximity to open spaces, firefighting station, military places, gas station, and the topography of related area of study. Results obtained from the model indicate that only %13.94 of related area of study has optimal and a more optimal condition. %47.37 of the area was in normal condition in terms of risk ability in critical time. %38.69 of the area was in various undesirable situations which necessitates careful and regulated planning before, during, and after the crisis on the part of authorities. It should be pointed out that this article has been extracted from the Ph. D dissertation under the title of" The policies of crisis management in urban worn-out textures: A case study in district 8 of Tabriz municipality".
  • Ramin Rostami, Adel Najafzadeh Page 201
    Knowing about flood producing potential in water basins could be benefit for various plans such as critical management, cost and budget management, water resource management and erosion preparation. In this research 62 hydrometric gauging stations, in west Azerbayjan province were selected and from existent equations, flood producing coefficient were evaluated for all studied regions. For this, in first steps, in none recorded and nongauged station and regions, homogeneous regions were specified. Then, using flood records with various return periods, regional flood producing coefficient were estimated. For identifying homogeneous regions, the Ward hierarchical cluster method was used. The L-moment diagram and goodness of fit test methods were used for selection of appropriate distributions. In west Azerbayjan, generalized Pareto distribution for region A, generalized extreme value, Pearson type III and Lognormal distributions for region B, Pearson type III, lognormal, generalized extreme value distributions for region C and lognormal and generalized extreme value distribution were appropriate for region D. Regional model evaluated for determination of flood discharge magnitude in different frequencies by linear and multiple regression methods. Finally, after evaluation of flood producing coefficient, using Geographic Information Systems, maps of Flood producing coefficient were constructed.
  • The Study Occurring, Formation Reasons Debris Flows In Slope Alvand North Hamedan Page 217
    Debris flow is one of the most slope processes and material movement caues morphogens and increasing sediment load in rivers. This study aims debris flow in Northern Alvand slopes located in 15 Km distance far from Hamedan city by using aerial photograph and topography maps with 1:50000 and 1:25000 scales and ArcGis9 software. Totall 44 samples from sample from debris flows are randomly selected for morphometry parameters such as liner section flow, deeps section, core width, slope and height using observation and measurement statistical real analysis regretion employing SPSS and Microsoft Excel softwares. The deep section and slope volume debrises are modeled by deep erosion and weathering slope material measurement tool. Results showed that height and slope are most important parameters in the effects parameters in caues debris flow in studied region. On the other hand, debris flow concen tration are spread in 2700-3000m altitude shows lithology tectonic and nivation with perglaciear erosion system effects in formation and development of debris flow. In addition, the results if this study based on the Cain and Biljinberg formula reveled that occurring precipitation in 15 to 105 minute ranges in some year's caues debris flow motion in the slopes and subsequently inside the rivers, resulting in increasing sediment load in rivers and denudation slopes in studied region.