فهرست مطالب

قرآن پژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان) - پیاپی 6 (بهار و تابستان 1388)
  • پیاپی 6 (بهار و تابستان 1388)
  • تاریخ انتشار: 1388/05/05
  • تعداد عناوین: 10
|
  • دکتر مظفر اقبال صفحه 11
    این نوشتار به معرفی دایره المعارف قرآن لیدن می پردازد که تالیف آن در 5 جلد تا سال 2006 م با سرویراستاری خانم جین دمن مک اولیف به اتمام رسید. سپس به تحلیل و نقد دایره المعارف می پردازد و ادعای بی طرفی و دقت علمی آن را مخدوش می سازد و در این باره از نمونه هایی یاد می کند. در ادامه به تحلیل آماری نویسندگان مقالات می پردازد؛ این که از دویست و هفتاد و هشت نویسنده تنها 20% مسلمان هستند و تمام نویسندگان از طیف خاصی از مسلمانان و مستشرقان انتخاب شده اند که معمولا متن قرآن را بشری می دانند و در پی تفسیر تاریخی آن بر می آیند.
    در پایان اشکالاتی را در مورد منابع دایره المعارف مطرح می کند؛ این که برخی از منابع اصیل نیستند. به انتخاب مدخل ها هم خرده می گیرد، مانند این که چرا در مورد «الله» مدخل ندارد، اما یک مدخل به ادبیات آفریقا اختصاص یافته است.
    کلیدواژگان: قرآن، خاورشناسی، دایره المعارف، لیدن
  • دکتر محمد جواد اسکندرلو، سید حسن حسینی صفحه 31
    شهرت زیادی میان خاورشناسان جهان دارد، تئودور نولدکه آلمانی است وی بخش سوم کتاب «تاریخ قرآن» را به مباحث رسم الخط و قرائت قرآن اختصاص داده است.
    موضوع قرائت و رسم الخط قرآن در واقع سابقه ای طولانی دارند. قدمت و اهمیت آن دو باعث گردیده است، توجه بیشتری را جلب کنند و کتب و آثار متعددی در موردشان تدوین گردد، به گونه ای که برخی به طور خاص در مورد قرائت یا رسم الخط، آثاری از خود برجای گذاشته اند.
    به رغم تالیف آثار زیاد، محل معرکه آراء قرار گرفتن این دو مقوله که کاملا بحث در مورد آن روشن شده بود باز شبهات متعددی به وجود آورد که با دلایل متقن و قوی پاسخ داده می شوند. نولدکه در تحقیقاتش شبهات و نظرات خود را درباره نص قرآن، قرائات و رسم الخط مطرح کرده است. در این نوشتار برخی عقائد و نظرات او مانند: نسبت دادن تمام قرائات به پیامبر، ارتباط حقیقی بین قرآن و قرائات، نبود نص واحد معتبر برای قرآن، ایجاد اختلاف قرائات از لهجه های متعدد، اعتبار حدیث سبعهاحرف، نسبت اتهام وجود اشکال های لفظی در قرآن به پیامبر، وجود خطا و اشتباه در نص عثمانی و نقصان متن قرآن در زمان حیات پیامبر تبیین، بررسی و نقد می شود.
    کلیدواژگان: قراءات، رسم الخط، مصحف عثمانی، سبعهاحرف، نولدکه، قرآن
  • دکتر سید رضا مودب، مجید دانشگر صفحه 61
    اندیشه های سازگار و ناسازگار درباره ادیان به ویژه اسلام مدت ها است که در حال ایجاد یا شکل پذیری اند. رشد جوامع غربی و تسلط آن ها بر صنعت و فن آوری موجب گردیده است کشور های مسلمان در بعضی جهات با یک دیگر همسو نباشند. این پژوهش به بررسی ورود قرآن به غرب در زمان رنسانس نیز می پردازد و در نهایت با بیان گوشه ای از نقش عظمت قرآن منبع اصلی پیشرفت گروهی از اندیشمندان صاحب نام جهان، علاوه بر مستشرقان می کوشد جوامع مسلمان را همسو و قرآن و دین اسلام را جهانی تر سازد.
    کلیدواژگان: قرآن، ماهیت، غرب، دانشمندان
  • عبدالله سعید ترجمه: سید محمد موسوی مقدم صفحه 73
    دو مقاله «اقتصاد» و «علم اقتصاد» (Economics) تالیف «عبدالله سعید» از مقالات دایره المعارف قرآن لیدن، حاوی مطالب اساسی در موضوع اقتصاد در قرآن است. نویسنده در تبیین بخشی از مطالب اصلی و خطوط اساسی اقتصاد اسلام تا حدودی موفق شده است و مطالبی در مورد عدالت و مسئولیت اجتماعی، تحصیل و توزیع ثروت و تنظیم قراردادها در قرآن و نیز اصول اقتصاد اسلامی از دیدگاه صاحب نظران معاصر اسلامی مثل شهید صدر، طالقانی و... بیان کرده است. با این حال مقاله وی از جهات دیگر دارای کاستی هایی است و در مواردی به تکمیل و توضیح نیاز دارد.
    کلیدواژگان: علم، اقتصاد، قرآن، استشراق
  • دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، محمد الله حلیم اف صفحه 105
    مستشرقان در طول تاریخ کوشیده اند منبع قرآن را غیر وحیانی و ساخته بشر معرفی نمایند. بنابراین مبانی ای اتخاذ کرده اند که آنان را به آن هدف برساند. این مقاله به نقد و بررسی بعضی از مبانی نظری مستشرقان در مورد تناقض های قرآن می پردازد، مانند: بشری بودن قرآن، اخذ قرآن از مصادر یهودی و مسیحی، تاثیرپذیری قرآن از فرهنگ عرب جاهلی، تجربه دینی و تاریخ مندی قرآن.
    کلیدواژگان: تناقض، قرآن، مبانی مستشرقان
  • حسن رضا رضایی صفحه 137
    این مقاله به بررسی دیدگاه مستشرقان در مورد تاثیرپذیری قرآن از فرهنگ، آداب و قوانین اعراب اختصاص دارد. نویسنده بعد از تبیین تاریخچه و شبهه مستشرقان، به خاستگاه شبهه می پردازد و معتقد است قرآن سه نوع برخورد (انکاری، اثباتی و اصلاحی) با فرهنگ اعراب داشته. وی برای هر نوع مثال هایی ذکر می کند و یادآور می شود که قرآن از ابزار «گفت وگوی عرفی» برای انتقال مفاهیم الهی بهره برده است. نویسنده نتیجه می گیرد که قرآن از فرهنگ جاهلی متاثر نشده و دلایل و مثال های مستشرقان در این مورد نقدپذیر است.
    کلیدواژگان: فرهنگ، قرآن، تاثیرپذیری، مستشرقان
  • ماهر جرار ترجمه: دکتر محمد حسن زمانی، سرور حسینی صفحه 163
    این نوشته به بررسی مقاله «حورالعین» (Huris) نوشته «ماهر جرار» در جلد دوم دایره المعارف قرآن لیدن می پردازد. ماهر جرار واژه حورالعین در قرآن و روایات را جست و جو می کند و بعد از ذکر آرای نخستین مفسران اسلامی، آن ها را بررسی می نماید و بر آن است که ریشه اعتقاد به حورالعین از دین زرتشت یا مسیحیت است؛ و اعتقاد به حورالعین را در باب جهاد و شهادت موثر است. اما مترجم به نقد این نظرات می پردازد که اولا منابع مقاله ضعیف و غالبا از اهل سنت است. ثانیا شباهت عقاید اسلامی و ادیان پیشین دلیل اخذ از آنها نیست بلکه منبع الهی یکی بوده است و ثالثا در منابع اسلامی وعده به حورالعین به عنوان تحریک به جهاد و شهادت نیامده است و هدف جهاد اسلامی رضایت الهی و دفاع بوده است.
    کلیدواژگان: حور، عین، مستشرقان، تناقض، جهاد، شهادت
  • صفحه 181
    نوشتاری که در پیش رو دارید به بایسته های پژوهش در آثار قرآنی مستشرقان و خاورشناسان اشاره دارد. و سعی بر آن شده به موضوعاتی که خاورشناسان در آن عرصه پژوهش و تحقیقی دارند، ذکر گردد. موضوعات تحقیق که در ذیل به آن ها اشاره شده به دو قسمت تقسیم شد. یکی موضوعاتی که در مقالات دایره المعارف قرآن لیدن آمده که برخی از آنها ترجمه و نقد شده و برخی دیگر نشده است و برخی دیگر موضوعاتی است که در کتاب های مستشرقان (غیر لیدن) به آن پرداخته اند؛ امید است محققان بتوانند، با اخذ این موضوعات و نقد و بررسی آن کمک شایانی به گسترش فرهنگ قرآنی در سرتاسر گیتی داشته باشند. عمده این موضوعات توسط اساتید گروه قرآن و مستشرقان مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی جمع آوری گردید.
    کلیدواژگان: پژوهش، مستشرقان، قرآن
|
  • Dr. Muzaffar Iqbal Page 11
    This article deals with the introduction of “Encyclopedia of the Quran”. Its five volumes till 2006 with chief edition of Dean Jane McAuliffe got accomplished and printed. Afterward, the writer keeps on analyzing and presenting an exhaustive criticism on the above-mentioned encyclopedia and with reminding of the instances disapproves its claim of impartiality and scientific scrutiny. Subsequently he comes up with a statistical analysis of its article’s writers. From amongst 270 writers of the articles only 20% of them are Muslim writers, at the same time the entire writers are chosen selectively from a particular type of Muslim and orientalists who maintain that the holy Quran is a human text and is to be historically interpreted. Eventually, he poses some problems in respect to the encyclopedia. For instance, according to him some of the sources are not genuine and criticizes selection of some of the entries. It’s been asked that why it does not have an entry for “Allah” whiles it has the benefit of an entry about the “African literature”.
    Keywords: Quran, Orientalism, encyclopedia, Leiden
  • Dr. M. Jawad Eskandarlou, Sayyed Hassan Hussaini Page 31
    One of the orientalists who enjoy standing fame and prominence amongst all orientalists is Theodore Noldeke from Germany. The third section of his book “the history of Quran” “Geschet des Quran” called has been specialized to the issues of orthography and recitation of the Quran. The topics of recitation and orthography of the holy Quran have a long-lasting record. Both the importance and precedence of these two subjects prompted the intellectuals to write and edit frequent amount of books and writings; in a manner that some of them have particularly put forth their works in the above mentioned subjects. Notwithstanding all these ample works on the subjects (and the clarity prevails over them) still there exist some doubts and problems though being responded with sound and noteworthy reasoning. Noldeke in his research has propounded the doubts and his views about the text, recitations and orthography of the Quran. The very article addresses some of his opinions as: the allegation of ascribing all recitations to the prophet Muhammad (Peace be on him and his progeny), the exact relation between Quran and recitations, the non-existence of a unique text for Quran, the formation of difference in recitations due to variety of accents, the validity of Hadith of seven Ahruf, the alleged ascription of existence of literal errors in the Quran to the prophet, the existence of inaccuracy in Uthmani style of manuscript and finally the incompleteness of the Quran at the lifetime of the prophet.
    Keywords: Recitations, orthography, Uthmani manuscript of the Quran, Theodor Nöldeke, seven Ahruf, Quran
  • Dr. Sayyed Reza Muaddab, Majid Danishgar Page 61
    There seems to be a long period that the new waves of consistent and inconsistent reflections are in the way of formation or creation with respect to the religions in general and the religion of Islam in particular. The development of the western societies and their domination in the field of printing technology and industry to some an extent caused that the Muslim countries should not have unanimous and corresponding approaches. This research would also probe about the Quran’s entrance in the west at the time of renascence. Ultimately, the paper with a very brief description of the great role played by the Quran as a source of the success and advancement of the prominent scholars, tries to bring unanimity amongst the Muslim communities. In this way he intends to have a part in rapid globalization of Islam and Quran.
    Keywords: Quran, entity, west, intellectuals
  • Abullah Saeed Page 73
    The article of “Economics” from encyclopedia of the Quran being accomplished in Leiden is written by Abdullah Saeed and is endowed with focal points of economics in Quran. The author has almost succeeded explaining part of the main and key issues of economics in Islam. Moreover, he has put forth some important points from the standpoints of contemporary scholars such as martyred Sadr, Talqani and etc in regard to justice and communal responsibility, acquisition and distribution of wealth, regulation thorough fulfilling contracts in Quran and the Islamic economic principles. Nevertheless, the article from other aspects suffers slips and defects and remains in need of amendment. This article is covering all these issues.
    Keywords: science, economics, Quran, Orientalism
  • Dr. M. Ali Rezaei Isfahani, Muhammadullah Halimov Page 105
    Historically, the orientalists have tried their best to introduce the Holy Quran a book whose source does not possess the flavor of revelation and is fabricated of man’s mind. Therefore, for attaining such a purpose they have chosen some theoretical foundations. The present essay is intent to have a critical observation on those theoretical bases of alleged contradictions in the Quran raised by orientalists. They claim that the Holy Quran is either made of human thought or is taken and barrowed of the Christian and Jew’s sources or is impressed of the ignorant culture of the Arab. In addition, the religious experiences and historicity of the Quran are also added to the list their claims.
    Keywords: Contradictions, Quran, foundations
  • Hassan Reza Rezaei Page 137
    This essay deals with the Orientalists’ accounts in regard to the impressions that the holy Quran receives from the culture, traditions and regulations of Arabs. The writer after explaining the Oreintalists’ doubt and its historical background elucidates its genesis. He is of the idea that the Holy Quran has had three type of treatment towards the culture of that era. It can be counted as negatively treatment, affirmative and reformative one. While explaining each of these three types, the writer offers examples but has not neglected this important issue that for conveying the divine concepts the Holy Quran has employed the usual means of exchanging messages amongst the people. Ultimately, he derives this conclusion that the Holy Quran is not affected by the superstitious culture of Pre-Islamic Arabs. The examples and arguments of Orientalists in this regard can be criticized.
    Keywords: Culture, Quran, impressionability, orientalists
  • Maher Jarrar Page 163
    Maher Jarrar has written an article under the theme of Houris and printed in the second volume of Leiden encyclopedia of the Quran, the present article reviews this paper of his. Maher Jarrar searches this term in Quran and traditions and after stating and examining the opinions of the early Islamic exegetes draws this conclusion that the root of the belief of Houris is either Zoroastrian or Christian creed. He adds that belief in Houris is effective in phases of Jihad (holy war) and martyrdom. But the translator criticizes this theory stating that firstly the sources of the article are weak and are almost from Sunni sources. Secondly, the similarity existing amongst Islamic beliefs with the precedent religions does not necessarily entail borrowing; rather means that the source of them had been one. Thirdly, in the Islamic sources the promise of Houris is has not come for the sake mere motivation because the purpose of Islamic Jihad is to firstly defend and secondly acquire the divine satisfaction.
    Keywords: houris, orientalists, contradiction, Jihad, martyrdom
  • Page 181
    The writing you have just decided to read is intent to hint at subjects and necessities of research in the Quranic works of the orientalists. It’s been tried to mention the subjects which orientalists have researched and enquired about. The topics of research which will follow as beneath are divided into two parts: the first category covers the subjects which the articles of “Encyclopedia of the Quran” of Leiden are dealing with. Some of these articles found themselves printed and criticized though some are not done yet. The second category is of the subjects which are available in other books of the orientalists. It is hoped that the researchers with choosing, analyzing and having critical reviews on these subjects, could play a vital role in expansion of Quranic culture throughout the world. A major part of these subjects have been collected by masters of The Quran and Orientalists Department of Al_Mahdi Quranic Research Centre.
    Keywords: Research, orientalists, Quran