فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال هفدهم شماره 4 (پیاپی 62، زمستان 1390)
  • سال هفدهم شماره 4 (پیاپی 62، زمستان 1390)
  • 168 صفحه، بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1391/05/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سید حیدر میرفخرالدینی، حسن دهقان دهنوی، مسلم رضایی تقی آبادی صفحات 1-19
    دانشگاه ها به منظور به انجام رساندن وظایف و ارتقای کیفیت خود نیازمند چارچوب مناسبی برای مدیریت و انطباق با محیط جدید هستند. این پژوهش به دنبال تحلیل روابط ضمنی عوامل توانمندساز مدل تعالی (EFQM) به منظور به کارگیری آن به عنوان چارچوبی برای مدیریت و بهبود کیفیت در موسسات آموزش عالی است. جامعه آماری این پژوهش رئیسان، معاونان و دیگر پستهای ارشد دانشگاه یزد در سال تحصیلی90-1389 به تعداد 324 نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای 71 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه استفاده شد. مقدار آلفای کرونباخ برآورد شده برای همه ابعاد این پرسشنامه بزرگ تر از 7/0 بود. هر هشت فرضیه در نظر گرفته شده در این پژوهش تایید شد و یافته ها نشان داد که رهبری و تعهد مدیران ارشد در مراکز به عنوان نیروی محرکه همه فرایندهای بهبود کیفیت و مدیریت کیفیت هستند.
    کلیدواژگان: مدیریت کیفیت جامع، آموزش عالی، مدل اروپایی مدیریت کیفیت، دانشگاه یزد
  • مصطفی اجتهادی، نادرقلی قورچیان، پریوش جعفری، حمید شفیع زاده صفحات 21-26
    پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مولفه های بهسازی هیئت علمی، بررسی وضعیت موجود و ارائه مدلی مفهومی انجام گرفته است. جامعه آماری این پژوهش کلیه اعضای هیئت علمی تمام وقت دانشگاه آزاد اسلامی در مناطق 8 و 12 بودند (5715 = N) که 360 نفر به صورت نمونه گیری طبقه ای نسبتی از بین آنها انتخاب شدند. با استفاده از مرور ادبیات و پیشینه پژوهش پرسشنامه ای با 5 بعد و 41 مولفه برای تعیین وضعیت موجود بهسازی اعضای هیئت علمی تدوین شد. نتایج نشان داد که وضعیت موجود برنامه های بهسازی هیئت علمی در دانشگاه آزاد اسلامی مطلوب نیست. از میان پنج بعد بهسازی هیئت علمی فقط میانگین نمرات بهسازی آموزشی بالاتر از حد متوسط و چهار بعد دیگر (پژوهشی، فردی، سازمانی و اخلاقی) پایین تر از حد متوسط بودند. بر اساس یافته ها و نیز بررسی مبانی نظری و پیشینه پژوهش، مدل نهایی در هفت بخش فلسفه و اهداف، ابعاد و مولفه ها، مبانی نظری، روش، فرایند اجرایی، تسهیل کننده ها و برونداد طراحی شد. به منظور تعیین درجه تناسب مدل، پرسشنامه دوم تدوین و در بین 30 نفر از متخصصان آموزش عالی توزیع شد. آزمون تی تک نمونه ای مطلوبیت مدل را در سطح 95 درصد اطمینان تایید کرد.
    کلیدواژگان: بهسازی، هیئت علمی، منابع انسانی، برنامه های بهسازی، مدل مفهومی _
  • فاروق امین مظفری، رحیم یوسفی اقدم صفحات 47-63
    هدف از این پژوهش بررسی تاثیر فرهنگ رشته ای بر جامعه پذیری دانشجویان دکتری در دانشگاه تبریز بود. فرضیه مطرح شده این است که دانشجویان دکتری در رشته های مختلف علمی بنا به تفاوتهای رشته ای از تاکتیکهای جامعه پذیری متفاوتی(تاکتیک سنتی، تاکتیک ابزاری و تاکتیک مطلوبیت اجتماعی) برای موفقیت در زمینه رشته دانشگاهی خود استفاده می کنند. به همین منظور پیمایشی در بین 134 دانشجوی دکتری دانشگاه تبریز انجام شد. نتایج تحقیق نشان داد که بین ابعاد فرهنگ رشته-ای و رشته های مختلف تفاوت معناداری وجود ندارد، اما بین رشته های مختلف در تاکتیکهای جامعه-پذیری تفاوت وجود دارد. مضافا آنکه متغیرهای تحقیق می توانند تاکتیکهای جامعه پذیری سنتی(170/0 R2=) و تاکتیکهای جامعه پذیری مطلوبیت اجتماعی (152/0R2=) را تبیین کنند. دستاورد تحقیق شناسایی نبود اجتماعات رشته ای است و بنابراین، به سیاستگذاران آموزش عالی پیشنهاد می شود که برای تقویت هویت رشته ای و فرهنگ رشته ای اقدامات موثری را انجام دهند.
    کلیدواژگان: فرهنگ رشته ای، تاکتیکهای جامعه پذیری، دانشجویان دکتری، دانشگاه تبریز _
  • کورش فتحی واجارگاه، محبوبه عارفی، حامد زمانی منش صفحات 65-80
    پژوهش حاضر با هدف بررسی موانع پذیرش دانشجویان خارجی در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی از دیدگاه دانشجویان خارجی دانشگاه شهید بهشتی انجام شده است. نوع پژوهش توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری 75 دانشجو خارجی بوده است که از طریق روش نمونه گیری تصادفی ساده 63 دانشجو به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن را متخصصان دانشگاهی تایید کردند و پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرانباخ 82/0 به دست آمد. مهم ترین یافته های پژوهش حاکی از آن بود که t تک نمونه ای محاسبه شده در سطح 05/0 بیانگر تفاوت معنادار نظرهای دانشجویان خارجی مرد و زن در خصوص موانع پذیرش بود. نتایج تحلیل واریانس یک راهه حاکی از وجود تفاوت معنادار در خصوص متغیر ملیت بود، در حالی که تفاوت معناداری در خصوص متغیر دوره تحصیلی وجود نداشت.
    کلیدواژگان: بین المللی شدن، دانشجویان خارجی، دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی
  • محمد امینی، مریم مهدی زاده، زهرا ماشاالهی نژاد، مرضیه علیزاده صفحات 81-103
    هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین مولفه های برنامه درسی پنهان و روحیه علمی دانشجویان دانشگاه کاشان در سال تحصیلی 1388-1387 بود. در این پژوهش هفت مولفه به عنوان مولفه های برنامه درسی پنهان در آموزش عالی در نظر گرفته شده است که شامل ساختار فیزیکی و معماری دانشگاه، ارتباط متقابل میان اعضای هیئت علمی و دانشجویان، قوانین و مقررات، روش های تدریس، محتوا، شیوه های ارزشیابی و جو اجتماعی است. روش پژوهش از نوع توصیفی – همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان زن و مرد دانشکده های علوم انسانی، علوم پایه و مهندسی دانشگاه کاشان بود و تعداد 250 نفر (101 زن و 149 مرد) با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ایانتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته شامل 35 گویه با مقیاس پنج گانه لیکرت است. ضریب پایایی آلفای کرونباخ مقیاس 82/0 محاسبه شد. در تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل واریانس یک طرفه، t مستقل و آزمون توکی استفاده شد. نتایج نشان داد که بین تمام مولفه های برنامه درسی پنهان با روحیه علمی دانشجویان رابطه وجود دارد. بین دانشجویان زن و مرد نیز فقط در یکی از مولفه ها (ارتباط متقابل میان اعضای هیئت علمی و دانشجویان) تفاوت معناداری وجود دارد (0.05p< و 2.75t = -).
    کلیدواژگان: مولفه های برنامه درسی پنهان، روحیه علمی، ساختار اداری و اجتماعی دانشگاه، معماری و کیفیت ساختمان دانشگاه، روابط میان فردی دانشجویان
  • اعظم تجری، حسین کارشکی، محمد سعید عبدخدایی صفحات 105-122
    هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش ماهیت تکلیف و جنسیت در جهت گیری هدفی و خودتنظیمی دانشجویان شهر مشهد و نیز بررسی رابطه بین این دو متغیر بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه فردوسی و دانشگاه آزاد اسلامی مشهد در سال تحصیلی 89-1388 بود. نمونه پژوهش شامل 400 نفر از دانشجویان دانشگاه فردوسی و 400 نفر از دانشجویان دانشگاه آزاد بود که به روش نمونه گیری خوشه ایچند مرحله ای انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفی بود. نتایج پژوهش نشان داد که بین اهداف پیشرفت و خودتنظیمی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. هر سه نوع اهداف تبحری و رویکردی و اجتنابی با خودتنظیمی رابطه مثبت و معناداری داشتند. همچنین، بین زیرگروه های علمی از نظر خودتنظیمی تفاوت معناداری وجود داشت. دانشجویان گروه انسانی نسبت به دانشجویان گروه فنی و علوم پایه و دانشجویان گروه علوم پایه نسبت به دانشجویان گروه فنی از راهبردهای خودتنظیمی بیشتری استفاده می کردند. اما خودتنظیمی در زنان و مردان تفاوتی نداشت. همچنین، دانشجویان گروه انسانی از دانشجویان دو گروه دیگر متبحر تر و اجتنابی تر بودند. در مجموع، زنان از مردان هدفمندتر بودند.
    کلیدواژگان: خودتنظیمی، اهداف پیشرفت، فراشناخت و جنسیت
  • حوریه شادفر، محمد جواد لیاقتدار، مصطفی شریف صفحات 123-146
    در عصر اطلاعات، که نیاز جامعه به دانش آموختگانی که بتوانند به طور مستمر اطلاعات خود را به روز کنند و مهارتهای جدیدی را فرا گیرند بیش از قبل احساس می شود. همچنین، روزآمد کردن رشته های تحصیلی و ایجاد تغییرات در برنامه های درسی آنها متناسب با نیازهای متنوع و در حال تحول فراگیران در ابعاد مختلف امری ضروری محسوب می شود. هدف این پژوهش شناسایی میزان انطباق برنامه درسی رشته مدیریت و برنامه ریزی آموزشی با نیازهای علمی، فردی، اجتماعی و شغلی دانشجویان با روش توصیفی- پیمایشی بود. برای گردآوری داده ها و اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته و مصاحبه نیمه سازمان یافته استفاده شد. این پژوهش بر روی نمونه ای متشکل از دانشجویان کارشناسی مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، کارشناسی ارشد برنامه ریزی آموزشی و کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه های اصفهان، تهران و شهید بهشتی انجام شد. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده از مصاحبه از روش مقوله بندی و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده از پرسشنامه از آمار توصیفی استفاده شد. یافته های این مطالعه نشان داد که میزان انطباق برنامه درسی رشته مذکور با نیازهای دانشجویان کمتر از حد متوسط است؛ به عبارت دیگر، برنامه درسی رشته مذکور پاسخگوی نیازهای دانشجویان نیست.
    کلیدواژگان: برنامه درسی، رشته مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، نیازهای علمی، نیازهای فردی، نیازهای اجتماعی، نیازهای شغلی، آموزش عالی _
|
  • Dr. Seyed Heydar Mirfakhradini, Dr. Hasan Dehghan Dehnavi, Moslem Rezai Taghiabadi Pages 1-19
    For universities to accomplish tasks and improve their quality, they need a suitable framework for management and adaptation with new environment. This research seeks to analyze the enabling implicit factors relations in EFQM Excellent Model in order to use it as a framework for management and improvement of quality in higher education institutions. Statistical population of this research was 324 president, vice presidents and other senior administrators at Yazd university in academic year 1389-1390, in which 71 persons were randomly selected by using classified random sampling method. A questionnaire was used for data collection. The estimated Cronbach,s Alpha was greater than. 7 for all dimensions of the questionnaire. All of the 8 considered hypotheses were confirmed in this research. Findings showed that leadership and obligation of senior administrators are motivated force for all processes of quality improvement and quality management.
    Keywords: Total Quality Management, Higher Education, European Quality Management Model, Yazd University
  • Dr. Mostafa Edjtehadi, Dr. Nadergholi Ghorchian, Dr. Parivash Jaafari, Hamid Shafizadeh Pages 21-26
    The purpose of this research was to identify dimensions and components of faculty development, evaluation of current situation and presenting a conceptual model. Statistical population of this research was all full time faculty members in Islamic Azad University in regions 8 and 12 (N=5715) in which 360 of them were selected by means of stratified sampling method. Using literature review, a questionnaire with 5 dimensions and 41 components for determining current faculty development was designed. Results showed that present situation of faculty development programs is unfavorable in Islamic Azad University. Among 5 dimensions of faculty development, only educational development was above average and the other dimensions (research, ethical, personal and organizational) were below the average. A final model was designed according to findings and survey of theoretical fundamentals and research literature in 7 sections: philosophy and purposes, dimensions and components, theories, method, process, catalysts and outputs. For determining the model appropriateness level, second questionnaire was designed and distributed among 30 experts in higher education. One sample t-test confirmed the appropriateness of model at 95 percent level.
    Keywords: Development, Faculty, Human Resources, Development Programs, Conceptual Model
  • Dr. Farough Amin Mozafari, Rahim Yousefi Aghdam Pages 47-63
    The purpose of this research was to examine the impact of discipline culture on socialization tactics of doctoral students at Tabriz University. It was hypothesized that doctoral students in different scientific fields, according to discipline differences, use different socialization tactics (traditional, instrumental and social desirable tactics) for success in their field of study. For this purpose, surveying method was done among 134 doctoral students in Tabriz University. Findings demonstrated that there are not significant relationship between given dimensions of discipline culture and different fields, but the relationship between different fields on socialization tactics was significant. Moreover, research variables can determine traditional socialization tactics (R^2= 0.170), and socialization tactics of social appropriateness (R^2= 0.152). Research findings show lack of discipline societies. Thus, it is suggested to the higher education policy makers to take effective steps for the reinforcement of discipline culture and identity.
    Keywords: Discipline Culture, Socialization Tactics, Doctoral Students, Tabriz University
  • Dr. Kourosh Fathi Vajargah, Dr. Mahbobe Arefi, Hamed Zamani Manesh Pages 65-80
    The aim of current study was to investigate the barriers of admission of foreign students into universities and institutions of higher education from the viewpoints of the foreign students at Shahid Beheshti University. A descriptive survey method was applied. The statistical population consisted of all international students (N=75) in which 63 students were selected through simple random sampling. A researcher-made questionnaire was developed and its content validity was confirmed by academic experts. Using Cronbach’s alpha, questionnaire reliability was estimated 0.86. The most important findings illustrated significance differences in admission barriers of male and female foreign students. The results of one-way ANOVA showed that there was a significant difference for nationality variable while there was no significance difference for academic variable.
    Keywords: Internationalization, Foreign Students, Universities, Higher Education Institutions
  • Dr. Mohammad Amini, Maryam Mehdizade, Zahra Mashallahinejad, Marsieh Alizade Pages 81-103
    The main purpose of this research was to investigate the relation between elements of hidden curriculum and scientific spirit of students in the Kashan University at academic year (2008-2009).. In this research seven factors were considered as elements of hidden curriculum in higher education that consists architect and physical structure of university, interaction between faculty members and students, rules and regulations, teaching methods, content, evaluation procedures and social climate. Descriptive – correlative method was used for data analysis. Statistical population consisted of all male and female students of engineering, basic, and human sciences of Kashan University. A total of 250 students (149 males and 101 females) were selected by using cluster random sample method. Data was collected by using researcher made questionnaire. Cronbach’s Alpha reliability coefficient of. 82 was calculated. Pearson correlation, one way analysis of variance, independent t test, and Toki test were used for data analysis. The results indicated that there were relations between all elements of hidden curriculum with the scientific spirit of students. There was only a significant difference between male and female students in interaction between faculty members and students (t=2.57, p,0.05).
    Keywords: Elements of Hidden Curriculum, Scientific Spirit, Social Administrative Structure, Architect, Physical Structure, Interaction Between Students
  • Azam Tajari, Dr. Hossein Kareshki, Dr. Mohammad Said Abdekhodaee Pages 105-122
    The aim of this research was to study the role of academic tasks’ nature and gender on goal orientations and self-regulations of college students in Mashhad city and relationship between these variables. Statistical population was all undergraduate students of Ferdowsi University and Islamic Azad University of Mashhad in academic year 1388-1389. Research sample was consisted of 400 students of Ferdowsi University of Mashhad and 400 students of Islamic Azad University that were selected on the basis of multistage cluster sampling. Research method was descriptive. Research results showed that there were positive and significant correlation between components of achievement goals and self-regulation. In addition, results demonstrated that there was a significant difference among academic sub-groups concerning self-regulation. Results showed human sciences students used self-regulating method more than students in basic and engineering sciences. Also, basic students used self-regulating method more than engineering students, but there was not a significant difference between male and female students. Humanity students were more master and avoidant than two other groups. Altogether, females were more goals oriented than males.
    Keywords: Self, regulating, Achievement Goals, Academic Field, Gender
  • Horiyeh Shadfar, Dr. Mohammadjavad Liaghatdar, Dr. Mostafa Sharif Pages 123-146
    In the information age, the fact that society is in need of graduates who can continually update their information and learn new skills is felt more than before. Updating academic majors and making changes in their curricula to suit the diverse and evolving needs of learners in different dimensions are considered essential as well. Using descriptive survey method, the aim of study was to investigate conformity scope of educational planning and administration curriculum with scientific, individual, social and vocational needs of students. A researcher-made questionnaire and semi-structured interviews were used to collect data and information. This research was conducted using a sample consisting of bachelor degree students who were studying educational administration and educational planning and master degree students in educational planning and educational administration at University of Isfahan, University of Tehran and Shahid Beheshti University. The categorization method was used for analyzing information obtained from interviews and the descriptive statistics for analyzing data from questionnaires. Results showed that the conformity extent of curriculum with student's needs was less than average. In other words, the curriculum program is not responsive to the student's needs.
    Keywords: Curriculum, Educational Planning, Administration, Majors, Scientific Needs, Individual Needs, Social Needs, Vocational Needs, Higher Education