فهرست مطالب

  • پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1389)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی حاجی نژاد، علی احمدی صفحه 5
    شهرها در روند تحول خود پیوسته از کارکردهای خود تاثیر مستقیم پذیرفته اند و به تبع این تاثیرپذیری تغییراتی نیز در آنها در زمینه های فضایی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بوجود آمده است. از جمله کارکردهای مهم شهری گردشگری بوده که فضاهای شهری تاثیرات شگرفی می گذارد. هدف این مقاله بررسی و تحلیل اثرات اقتصادی گردشگری تجاری بر شهرها بوده و اینکه گردشگری چه نقشی می تواند در اقتصاد شهرها برعهده داشته و چه نوع اثرات اقتصادی بر شهرها برجای گذارد؟ در این راستا شهر بانه و تاثیرات اقتصادی گردشگری تجاری بر آن مورد بررسی قرار گرفت. موقعیت جغرافیایی شهر بانه و همجواری آن با کشور عراق سبب شده تا مبادلات تجاری در اشکال رسمی و غیررسمی با این کشور در حجم بالایی صورت گرفته و صرفه اقتصادی و منافع ناشی از خرید و فروش کالاهای وارده از مبادی مرزی باعث پیدایش نوعی از گردشگری در این منطقه (گردشگری تجاری) شده است که حوزه عمل آن تا دورترین شهرهای داخل کشور نیز تسری یافته است. در این تحقیق از داده های میدانی استفاده شده و روش تحقیق میدانی- کتابخانه ای و تحلیل علمی است که به وسیله نرم افزار spss انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه استفاده شده که جامعه ی آماری مورد مطالعه کارشناسان مرتبط با گردشگری و و امور شهری و افراد شاعل در بخش های مرتبط به گردشگری بوده است. برای این منظور از دو نوع پرسشنامه استفاده شده که در پرسشنامه مربوط به کارشناسان حجم نمونه 10 عدد و در پرسشنامه دوم 263 عدد بوده است. در نهایت به تحلیل یافته های حاصل از پرسشنامه ها از طریق آزمون های توزیع دوجمله ای و sign پرداخته شد. نتایج حاصل حاکی از آن است که فعالیت ها و اشتغال حاصل از این فعالیت در غیاب بخش های صنعت، خدمات و کشاورزی توانسته اثرات اقتصادی قابل توجهی را بر شهر بانه داشته باشد و افزایش درآمد و اشتغال و قیمت زمین در این شهر را در پی داشته است.
    کلیدواژگان: توریسم، توریسم تجاری، توسعه اقتصادی، شهر بانه، اقتصاد غیررسمی
  • رحیم سرور، میرنجف موسوی، امید مبارکی صفحه 19
    کیفیت توسعه و زیرساخت های آن در اثر برنامه ریزی های نامطلوب و متمرکز گذشته مسائل عمده ای را در روند توسعه نواحی کشور ایجاد کرده است. ابعاد گوناگون و پیچیدگی ساختاری این موضوع یکی از تنگناهای اساسی در عرضه مدل مناسب برای توزیع اعتبارات به شمار می آید. به منظور حل مسائل ناشی از عدم تعادل های منطقه ای، گام نخست شناخت و سطح بندی مناطق از نظر برخورداری در زمینه های اقتصادی، زیربنایی و ارتباطات، اجتماعی- فرهنگی، بهداشتی درمانی، آموزشی است.
    روش کار در این پژوهش ترکیبی از روش های همبستگی، اسنادی، تحلیلی است. 44 شاخص مورد بررسی در این مطالعه در 6 بخش زیربنایی و ارتباطات، بهداشت و درمان، کشاورزی، جمعیتی و اقتصادی، فرهنگ و ورزش، آموزشی قرار می گیرند. تکنیک های آماری تاپسیس و روش تحلیل خوشه ایسلسله مراتبی روش های اصلی به کاربرده شده در این تحقیق هستند.
    نتایج این پژوهش نشان می دهد تفاوت ها و نابرابری هایی درسطح توسعه یافتگی شهرستان ها وجود دارد، به طوری که شهرستان های تبریز، آذرشهر در یک سطح (سطح یک توسعه) و شهرستان های مراغه، اهر، بناب، مرند، میانه، سراب در یک سطح (سطح 2 توسعه) شهرستان های شبستر، اسکو، بستان آباد در یک سطح (سطح 3 توسعه) و شهرستان های جلفا، کلیبر،هریس، هشترود و ملکان در یک سطح (سطح 4 توسعه) قرار دارند. لذا این تفاوت ها لزوم تهیه و اجرای برنامه ها و طرح های هدفمند را برای توسعه یکپارچه و متوازن شهرستان ها ایجاب می کند.
    کلیدواژگان: برنامه ریزی، توسعه، نابرابری، ناحیه، آذربایجان شرقی
  • هوشمند عطایی، سادات هاشمی نسب صفحه 27
    ایران از لحاظ تنوع گردشگری در دنیا جزو پنج کشور برتر محسوب می شود، لذا آگاهی از جاذبه ها و توان های طبیعی بویژه اقلیمی در گستره ی جغرافیایی ایران از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این پژوهش جهت بررسی پتانسیل های اقلیم توریستی استان سمنان با به کارگیری شاخص (PET) از پارامترهای اقلیمی متوسط دمای خشک، متوسط رطوبت نسبی، متوسط سرعت باد، متوسط فشار بخار و میزان ابرناکی ایستگاه های سینوپتیک سمنان، گرمسار، شاهرود و بیارجمند طی دوره آماری (2004-1992) استفاده شده است. نتیجه این بررسی نشان می دهد که ماه می همه ایستگاه ها و ماه اکتبر، ایستگاه های سمنان، شاهرود و گرمسار، ماه سپتامبر، شاهرود و بیارجمند، ماه آوریل در گرمسار و ماه ژوئن در بیارجمند از ماه هایی هستند که دارای بهترین شرایط از نقطه نظر اقلیم آسایش هستند و از اقلیم بسیار مناسبی برای توریسم برخوردارند. همه ایستگاه ها، در ماه های جولای و آگوست درجه ی متفاوتی از تنش گرمایی اندک تا متوسط حاکم است. همچنین همه ایستگاه ها طی ماه های ژانویه، فوریه، مارس و نوامبر از تنش سرمایی بسیار شدید تا متوسط برخوردار هستند.
    کلیدواژگان: اقلیم توریستی، آسایش اقلیمی، شاخص PET، استان سمنان
  • نفیسه مرصوصی، حسن حکمت نیا، محمدرضا پورمحمدی، حسین نظم فر صفحه 51
    یکی از ویژگی های کشورهای جهان سوم، تمرکز شدید جمعیت و فعالیت ها و عدم تعادل فضایی در برخورداری از امکانات اجتماعی است. این ویژگی را در ایران قبل از انقلاب و آثار و بقایای آن را در ایران بعد از انقلاب می توان یافت. بر طبق این ویژگی بخش عمده ای از امکانات و جمعیت در یک یا چند نقطه تمرکز می یابد و سایر مناطق به صورت حاشیه ای عمل کرده و باعث بروز نابرابری های منطقه ای می شود. در این زمینه توجه به نابرابری های منطقه ای در قالب شاخص ها، از جمله مهمترین ابزارهای برنامه ریزی به شمار می رود که از طریق آن برنامه ریزان قادر به ارزیابی نتایج اجرای برنامه ها در بستر محدوده های جغرافیایی خواهند بود. لذت هدف این مقاله بررسی نابرابری های فضایی و ارائه راه کارهای توسعه جهت دستیابی به تعادل و توازن منطقه ای در استان آذربایجان شرقی است و با بررسی مسائل و مشکلات فضایی در توزیع جمعیت و امکانات و با استفاده از شاخص ها و سنجه های مختلف در زمینه های اجتماعی، اقتصادی و میزان برخورداری شهرستان های استان آذربایجان شرقی از نظر امکانات و خدمات اجتماعی به این نتیجه می رسد که ضعف خدمات رسانی به روستاها و عدم وجود ارتباط منطقی روستاها با سطوح بالاتر از خود، وجود خلاء سکونتگاهی در نظام سلسله مراتب سکونتگاهی در استان، عدم توجه به نقش شهرهای میانی در تعدیل نظام سکونتگاهی و ایجاد ارتباط با مراکز کوچک سکونتگاهی موجب تمرکز شدید جمعیت، خدمات و سرمایه گذاری ها در شهر تبریز و پیرامون آن و در نهایت ناهمگونی فضایی و عقب افتادگی سایر مناطق به خصوص روستاها در استان آذربایجان شرقی شده است.
    کلیدواژگان: تعادل فضایی، نابرابری های منطقه ای، شهرهای میانه اندام، آذربایجان شرقی
  • رحمت الله بهرامی صفحه 63
    مسکن به عنوان سرپناه از مهم ترین نیازهای انسان بوده و همواره در اولویت برنامه ریزهای توسعه ی اقتصادی- اجتماعی دولت ها قرار دارد. مسکن نشات گرفته از هویت دینی، مذهبی، فرهنگی، تاریخی و به نوعی تقابل انسان با طبیعت را نشان می دهد. ایران کشوری تقریبا نیمه روستایی است و خیلی از سکونتگاه های آن بر بنیاد معماری بومی و سنتی بنا گردیده اند. تحقیق در پاسخ به این سوال می پردازد که مسکن روستایی استان کرمانشاه از نظر شاخص های استاندارد مسکن از چه وضعیتی برخوردار هستند؟ روش مطالعه توصیفی- تحلیلی که در آن 15متغیر کمی و کیفی مسکن مورد مطالعه قرار می گیرد. نتایج یافته ها نشان می دهد مناطق روستایی استان کرمانشاه در سال 1385 تعداد 17779 واحد مسکونی کمبود داشته. از نظر استحکام 8/43 درصد مسکن روستایی استان کرمانشاه بادوام، 9/33 درصد کم دوام و2/22 درصد دیگر بی دوام هستند. بیش از 74 درصد از واحدهای مسکونی روستاهای استان کرمانشاه کمتر از100متر زیربنا دارند. قدمت ساخت مسکن روستایی یافته ها نشان می دهد بیش از 25 درصد از واحدهای مسکونی دارای قدمتی بیش از 25سال دارند. از نظر پهنه لرزه خیزی نیز حدود 95 درصد مساحت استان کرمانشاه در موقعیت خطر خیلی زیاد و زیاد قرار دارد. به منظور پیشگیری از بلایای طبیعی و بهبود وضع مسکن روستایی لزوم استفاده از استانداردها در طراحی مسکن از نظر خصوصیات تکتونیکی، معماری، مصالح ساختمانی، تراکم های جمعیت وگستردگی محیط فیزیکی، نقش و عملکرد ناحیه، شبکه راه ها و... باید مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: روستا، کرمانشاه، مسکن، زلزله
  • عباسعلی آروین (اسپنانی) صفحه 77
    یکی از هفت آلاینده ای که در ایستگاه های آلوده سنجی شهر اصفهان مورد پایش قرار می گیرد گاز ازون است. بخشی از تولید و انتشار این گاز بطور مستقیم و غیرمستقیم به پارامترهای جوی نسبت داده می شود. هدف این تحقیق مطالعه اثر عوامل جوی بر تغییرات ازون سطحی در شهر اصفهان است که برای این منظور از روش های آماری همبستگی و رگرسیون خطی چند متغیره برای تحلیل استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان داد افزایش دما و ساعات آفتابی در سه بازه زمانی ماهانه، فصلی و سالانه ارتباط مستقیم با افزایش ازون دارد، ولی رطوبت نسبی و وزش سریع ترین باد، رابطه معکوس با افزایش مقدار ازون دارد. برای مثال ضریب همبستگی بین میانگین ازون با حداکثر روزانه رطوبت نسبی، متوسط روزانه دما و تعداد ساعات آفتابی به ترتیب برابر 569/0- R= و 533/0+R= 520/0+R= است. در بهترین حالت در فروردین ماه، 6/80 درصد تغییرات ازون در ایستگاه لاله توسط عناصر جوی تبیین می شود. همچنین بیش از 50 درصد تغییرات ازون در ایستگاه لاله در 6/30% اوقات سال توسط پارامترهای جوی تبیین می شود. در صورتی این درصد تبیین فقط در 7/16% اوقات در ایستگاه بزرگمهر اتفاق می افتد. این نشان می دهد که مقدار ازون در ایستگاه لاله نسبت به ایستگاه بزرگمهر بیشتر از عوامل جوی تاثیر می پذیرد.
    کلیدواژگان: اصفهان، ازون سطحی، ضریب همبستگی، رگرسیون چند متغیره
  • یوسف زین العابدین، زهرا شیرزاد، نسیبه جوکار صفحه 91
    گرچه کشورهای حوزه خلیج فارس بر روی یک فلات قاره واقع شده اند و از جنبه های متعددی دارای اشتراک هستند؛ اما، هرگز نتوانسته اند در این حوزه از یک الگوی اعتمادسازی برخوردار شوند. در این میان کشور جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از قدمت و توانمندی ژئوپولیتیک واقع در شمال حوزه خلیج فارس به دلیل حضور قدرت های فرامنطقه ای در خلیج فارس همواره از لحاظ نقش آفرینی با موانعی مواجه بوده است. لذا، در مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی سعی بر آن است که به عوامل تاثیرگذار بر روابط ژئوپولیتیک ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس پرداخته شود. به نظر می رسد که کشورهای حوزه خلیج فارس دارای اختلاف هایی هستند که هرگز این اختلاف ها حل نشده و به صورت آتش زیر خاکستر مانده است. با حضور قدرت های فرامنطقه ای به خصوص ایالات متحدآمریکا در حوزه خلیج فارس اختلافات مذکور تشدید شده است بنابراین، استراتژی ایران و کشورهای این حوزه در خلیج فارس متفاوت بوده و بعضی از این استراتژی ها موجب تضاد میان ایران و کشورهای خلیج فارس شده است.
    کلیدواژگان: ژئوپلیتیک، اعتمادسازی، استراتژی، جمهوری اسلامی ایران، خلیج فارس، مرز دریایی، قدرت های فرامنطقه ای
|
  • Ali Hajineszhad, Ali Ahmady Page 5
    Cities in their evolution process are continuously impacted by their functions in a direct way and as a result of such impacts some changes are created in terms of spatial, economic, and socio-cultural aspects. Tourism is one of the main functions of the cities which have a noticeable impact on urban spaces. This article aims at investigating and analyzing the economic impacts of trade tourism and how it can play a role in cities economy, and how the cities are affected by such forces economically. In this regard, Baneh city has been chosen for researching such economic impacts. The geographic situation of the city and its proximity to Iraq has resulted into an increasing level of business transactions in formal and informal ways. The economic interests and benefits created from imported goods and exchanging them has formed a kind of tourism which can be called trade tourism that has expanded to the furthest cities of the country. In this survey some field data have been used and the research method was based on field work, library work and literature review and scientific analysis using SPSS software. Data collection process was based on questionnaire and the target populations were the experts related to tourism sector and urban affairs and those who were working directly in these sectors. Two questionnaires were used for collecting the data from target groups. In the first one the sample was 10 and in the second one the sample size was 263. The findings of questionnaires were analyzed through binominal distribution models and sign tests. It is revealed that the business activities and the employment resulted from this new function of cities in the absence of other sectors of economy like agriculture, industry and services, has left a considerable economic impacts on the city and has caused increased income and employment and higher level of land prices in the city.
    Keywords: Tourism, Trade tourism, Economic development, Informal economy, Baneh City
  • Rahim Sarvar, Mirnajaf Mousavi, Omid Mobaraki Page 19
    The quality of development and its infrastructure affected by proviso undesirable and centralized planning’s having caused fundamental problem in the process of regional development. Various aspect and structural intricacy of this subject is one the basic barriers in providing the distribution of credits. In order to solve problem which was derived from regional unbalances, the first step is understanding and level zing the regions in terms of economical, infrastructural and communication, socio- cultural, hygienic- iatrical, educational fields. Method The approach method in this research is the compound of correlation, documental and analytical methods. Forty four indexes investigated in this study have been put in these 6 cases of infrastructure and communication, hygienic- iatric, agricultural, population and economical, cultural and sport. In this research the statically techniques, including Z–Score and Cluster analysis method are the basic methods. Results The result of the research shows that in the development level of townships there are differences and in equalities, so that Tabriz and Azar shahr in the same level (beyond development) and Maraghe, Ahar, Bonab, Marand, Miyane and sarab in the same level (ultra development) and Shabastar, Osku, Bostan abad in the same level (middle development) and Jolfa, hashtroud, malakan, harise in the same level (low- development). So these differences necessitate of providing and carrying out of the purseful plans and programs for the convergent and balanced development of townships.
    Keywords: Planning, Development, Inequality, Region, East Azerbaijan
  • Hooshmand Atayi, Sadat Hashemi Nasab Page 27
    Iran from tourism point of view is carried to account among the five superior countries of the world. Therefore, information from attractions and natural efficiencies especially climatically viewpoint in the scope of Iran Geography enjoying a well deserved importance. In this research, in order to study the potentials of tourism area in Semnan Province, by applying the PET indicator has been used from climatically parameters of average dry temperature, relatively wet average, wind speed average, steam pressure average, and the cloudy rate of Semnan Synoptic stations, and that of Shahroud and Biarjmand during the statistic course of 1992-2004. The result of this study shows all stations in May mounth and in October, the station Semnan, Shahroud, Garmsar, in September Bearjmand and shahrood and, in April, Garmsar and in June in Byarjmnd of months that are having the best conditions from the point Comment comfort climate and climate are very suitable for tourism have. all stations, the months of July and August, a different degree of thermal stress is low until moderate exist. Also all the stations during the months January, February, March and November cold tension have violent extra until moderate
    Keywords: Tourism Climate, Climate Comfort, PET Index, Semnan Province
  • Nafiseh Marsousi, Hasan Hekmatnia, Mohammad Reza Pourmohammadi, Hosein Nazmfar Page 51
    The existence of a well-organized, rational, and functional hierarchy system in a geographical space has an important role in the appropriate function of the cities and residencies and also in the connection of the urban network with the rural residency network. Regarding the rupture and in coherence between these two sets, it is important to endeavor to make a hierarchic connection among the residencies. One of the strategies which can be effective in achieving the optimum residential space extension in regional scale is exploiting the space extension models and conforming them to region situations. Employing the descriptive-analytical research methods, the present article investigates the propounded theories in regional space extension and then introduces the ''Hilhorest centered expansion '' strategy as the appropriate pattern for region space extension. The central cities in regulating the residential system and in establishing a connection with small residencies has led to intended centralization of population, services, and investments in Tabriz and around it and finally the lack of space homogeneity and back wardens of other regions of East Azerbaijan, especially the rural areas.
    Keywords: East Azerbaijan, Space Balance, Meddle Cities, Urban System, Regional Inequalities
  • Rahmatollah Bahrami Page 63
    This paper to discuss rural housing deals in Kermanshah. Rural housing in Iran and particularly in Kermanshah province suffer from several factors first technical weakness there construction materials weak second and third pay enough attention to rural housing retrofit. Since Iran on earthquake belt is an area of ​​more than 97 percent of Iran in areas where the relative risk of earthquakes in their middle and high or reported. Research with the aim of quantitative and qualitative study of rural housing indicators of Kermanshah methods - descriptive analysis in which the 10 variables studied will. Results show that the rural areas of Kermanshah in 1385 about 17,779 new housing units needed. Structure of 43.8 percent of rural housing in Kermanshah durable, 33.9 Drsdkm durability and 22.2 percent are more ephemeral. Over 74 percent of the residential units have less than 100 m Infrastructure and 25 percent of residential units with more than 25 years old are. Of the seismic zone east of the province shows the province has set very high seismic risk was more than 24 percent and 19 percent of the population of the area where they are residing. Middle and western part of the equivalent of a small area of ​​71 percent in high risk situations are more than 75 percent of the population. Only 5 percent of the area of ​​Kermanshah province has set seismic risk is moderate. So to prevent natural disasters and improving rural housing need in rural housing comprehensive plan that was organized should be considered.
    Keywords: Rural housing, Kermanshah, retrofitting, Risk of Earthquake
  • Abbasali Espanani Arvin Page 77
    Ozone gas is one the pollutant that it survey in Isfahan gauge pollution stations. A part of production and diffusion of ozone related to atmosphere parameters directly and indirectly. The aim of this research to study atmosphere parameter affected on surface ozone variations in Isfahan town. The correlation and multiple regression have been used for analyze. The results show that increasing of temperature and sunny hours in three time period; monthly, seasonal and yearly have been directly correlated to increasing of ozone but relative humidity and highest wind flow have inverse correlate with increasing of ozone. For example, the correlation coefficient between average of ozone with daily maximum of humidity, mean daily of temperature and number of sunny hours is R=-0.569, R=+0.533 and R=+0.52 one by one. In the best conditions in Farvardin month, 80.6 percent of variations have been explained by atmosphere parameters. More than 50% of variations of ozone in Lale station in 30.6% of total year have been explicated by atmosphere parameters whereas this percent of explication only in 16.6 percent of total year in Bozorgmehr station have been explicated. Thus the values of ozone in Lale station to be more affected from the atmosphere parameters in compare with Bozorgmehr station.
    Keywords: Isfahan, Surface Ozone, Correlation Coefficient, Multiple Regression Analysis
  • Yousef Zeinolabedin, Zahra Shirzad, Nosaybe Jokar Page 91
    Although Persian Gulf states are all located on one continental shelf and enjoyed very subscription fees from different points of view; but they cannot enjoy a pattern of confidence building. Meanwhile, Islamic Republic of Iran locating in the north of the Persian Gulf and benefiting from precedence and geopolitical power, in its role-playing, always encounters with some obstructive elements for the presence of the trans-regional power. Therefore, present paper using descriptive-analytical method tries to explain the effective factors in the relationship between Iran and Persian Gulf states. It seems that the Persian Gulf states have some disputes that never have been solved and yet exist like fire under ashes. According to the presence of trans-regional powers specially United States that make intensified mentioned disputes, Iran and Persian Gulf states have their own different strategies and sometimes, these strategies make paradox between Iran and the Persian Gulf states.
    Keywords: Geopolitics, Confidence Building, Strategy, Islamic Republic of Iran, Persian Gulf, Maritime Boundary, Trans, Regional Powers