فهرست مطالب

معرفت سیاسی - سال سوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1390)
  • سال سوم شماره 2 (پاییز و زمستان 1390)
  • 208 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1391/06/20
  • تعداد عناوین: 9
|
  • صفحه 5
  • مهدی امیدی صفحه 7
    اخلاق فضیلت در فلسفه سیاسی کلاسیک، از سنخ اخلاق غایت گرا و هنجاری است و با مفاهیم اخلاقی چون فضیلت و رذیلت، خیر و خوبی، بایستی اخلاقی، فعل ارادی، فاعل ارادی، سعادت و کمال در ارتباط است. نظریه های اخلاقی فضیلت محور، از ویژگی غایت گرا بودن، تاکید بر عامل درستکار به جای صرف عمل، ابتنای ارزش ها بر ارزش های ذاتی عقلی، ممتاز بودن جایگاه نیت و انگیزه های فاعل در آن، برتری حکمت بر قواعد الزامی و تقدم الگوها و اسوه های اخلاقی برخوردارند. همچنین اخلاق فضیلت را می توان از چهار منظر تاریخی، غایت گروی، وحدت یا کثرت گروی، دینی یا سکولار مورد بررسی قرار داد.
    کلیدواژگان: اخلاق، فضیلت، خیر، غایت، سعادت، سیاست، فلسفه سیاسی کلاسیک
  • حمزه علی وحیدی منش، احمد واعظی صفحه 27
    لیبرالیسم پرنفوذترین مکتبی است که امروزه جمع زیادی از حکومت ها، به ویژه حکومت های غربی، از آن تبعیت می کنند. لیبرالیسم بر اساس جهان بینی و انسان شناسی اعتقادی خودش، معرف غایات و همچنین معرف بایدها و نبایدها و روش عملی است که به صورت آشکاری در جهت دهی به عمل فرد و حکومت تاثیر بارزی دارد. در این مقاله، تلاش شده است با نگاه اجمالی به انسان شناسی، غایت شناسی و روش شناسی لیبرالی، جایگاه اخلاق انسانی در سیاست خارجی لیبرالی شناسایی شود. برای این منظور، عناصر اصلی سیاست خارجی لیبرالی معرفی شده است. این عناصر عبارت است از: نژاد پرستی، سودگرایی، فریب و خشونت. به دلیل آنکه عقلانیت لیبرالی در عرصه سیاست خارجی از این عناصر تشکیل شده، لازم است برای دست یازیدن به هرگونه تحلیل درست و واقع بینانه از اقدام ها و فعالیت های دولت های لیبرال در عرصه روابط بین الملل، استلزامات عناصر یاد شده را مد نظر داشته باشیم. در غیر این صورت، با توجه به تصویر اخلاقی و مثبتی که لیبرالیسم از خود نشان داده، رسیدن به یک تحلیل واقعی، دور از انتظار است.
    کلیدواژگان: لیبرالیسم، سیاست، اخلاق، نژاد پرستی، سودگرایی
  • مهدی قربانی، قاسم شبان نیا رکن آبادی صفحه 57
    بررسی ادله نقلی ولایت فقیه، یکی از موضوعات اساسی در باب نظریه ولایت فقیه است. منظور از «ولایت فقیه» در این نظریه، ریاست و زمامداری فردی است که می تواند با مراجعه به منابع اسلامی، احکام و قوانین اسلامی را استخراج و استنباط نماید. با توجه به اهمیت موضوع، این مقاله، با رویکرد تحلیلی و نظری، به گونه شناسی ادله نقلی ولایت فقیه می پردازد؛ گونه های مختلفی که می تواند در اثبات ولایت فقیه به کار آید، ازاین رو، به سه گونه از ادله نقلی در این زمینه می توان اشاره کرد: ادله سلبی. یعنی ادله ای که در آنها از رجوع حکومت ها عرفی و داشتن ارتباط با آنها در سطوح مختلف، نهی شده است. ادله ایجابی؛ یعنی ادله ای که در آنها شایستگان برای حکومت و ماذون از ناحیه خداوند مشخص شده اند. در نهایت، ادله تلفیقی؛ روایت هایی که در آنها رسالت هر دو دسته قبلی با هم مطرح شده است. در این روایت ها، ابتداء به نوعی مشروعیت سلاطین عرفی نفی شده و در ادامه به جایگاه فقهاء اشاره می شود که بیانگر مشروعیت سیاسی آنها می باشد.
    کلیدواژگان: ادله نقلی، ولایت فقیه، ادله سلبی، ادلی ایجابی، ادله تلفیقی
  • محمد قاسمی صفحه 73
    زندگی اجتماعی انسان ها، در درون نظام سیاسی و حکومت شکل می گیرد و عملا تصور زندگی بدون حکومت مشکل است. به همین جهت، اندیشمندان همواره حکومت را به عنوان یک ضرورت اجتماعی تلقی نموده اند؛ این یک ضرورت حکم عقلی است و آنچه از روایات شریفه در این زمینه وارد شده، ارشاد و موید همین حکم عقلی است. از جمله روایات در باب ضرورت حکومت، بیان امیرالمومنین(ع) در نهج البلاغه است که در مقابل خوارج افراطی، که شعار «لاحکم الا لله؛ جز حکم خدا، حکمی نیست» سر می دادند و بر نفی وجود هر نوع حکومت در جامعه اسلامی تاکید داشتند، فرمود: «انه لابد للناس من امیر بر او فاجر...؛ مردم به ضرورت، باید حاکمی داشته باشند، نیکوکار باشد و یا بدکار.» از آنجا که در این بیان، حاکم عادل و فاجر در عرض یکدیگر قرار گرفته اند، تفاسیر متعددی از آن ارائه شده است. این مقاله، با رویکرد نظری و روش تحلیلی، این روایت را مورد ارزیابی قرار داده، تساوی عادل و فاجر در تصدی حکومت را صرفا تاکیدی بر اصل ضرورت حکومت در جامعه می داند.
    کلیدواژگان: حکومت، روایت موثوق الصدور، حاکم عادل، حاکم فاجر
  • مهدی طاهری صفحه 101
    در اندیشه اسلامی، خداوند خالق و مالک عالم هستی است و تصرف در ملک او نیازمند اذن و اجازه می باشد. پیشرفت سیاسی مستلزم تصرف در عالم تشریع بوده و این تصرف نیز مشروط به اذن و اجازه مالک است. ولی الاهی، که در پیامبر(ص)، ائمه(ع) و در عصرغیبت، در فقیه عادل و با کفایت متجلی می گردد، تنها کسی است که از سوی خداوند ماذون و مامور بوده تا در راستای هدف خلقت، در این عالم تصرف نماید. ازاین رو، پیشرفت سیاسی اسلامی، فرایندی است که در نتیجه انجام عمل صالح سیاسی، از که توسط افراد ماذون از سوی ولی امر، در جهت سعادت انسانی برای برپایی عدالت و دست یابی به حیات طیبه، تحقق یافته و موجب پویایی تمدن کمال محور می گردد. تحقق این امر مبتنی بر عبودیت الاهی، و فرجام شناسی و باور به زندگی در سرای آخرت می باشد. در این صورت، جامعه از شاخص هایی هم چون عمل صالح سیاسی، بصیرت سیاسی و اطاعت پذیری، که شرط تحقق پیشرفت سیاسی است، بهره مند خواهد شد، ازاین رو، پیشرفت سیاسی در جامعه ولایی، تنها بر اساس نظریه انتصابی ولایت فقیه متصور است؛ سایر دیدگاه ها در این مورد، ارتباط مستقیمی با پیشرفت سیاسی نخواهند داشت. به عبارت دیگر، پیشرفت سیاسی در صورتی محقق خواهد شد که انسان با اختیار سیاسی خویش، ولایت ولی الاهی را برگزیده و با انجام عمل صالح سیاسی، خویشتن را مطیع اوامر او گرداند.
    کلیدواژگان: خلقت، مالکیت، ولایت، تصرف، پیشرفت، پیشرفت سیاسی ولایت مداری
  • محمد جواد نوروزی صفحه 135
    چالش فکری و عملی میان اسلام و غرب، به عنوان دو نظام فکری اصلی در جهان معاصر، همواره در عرصه نظام سازی سیاسی و طرح نظریات مربوط به آن، خود را نشان می دهد، به گونه ای که این دو نظام فکری در چارچوب های گوناگون فلسفی، فقهی و جامعه شناختی، سعی در نقد و به چالش کشیدن یکدیگر دارند. در عصر حاضر، نظام سیاسی اسلام مبتنی بر اصل «ولایت فقیه» مورد نقد جدی مدرنیته غربی و در راس آن، اندیشه لیبرال دموکراسی در اداره جامعه قرار گرفته است. تبیین سکولاریستی نظام سیاسی اسلام، نقد ساختارها، و تبیین عرفی رفتار نخبگان و گروه های جامعه در نظام سیاسی اسلام، مهم ترین این چالش هاست.
    کلیدواژگان: اسلام، مدرنیته، ولایت فقیه، لیبرال، دموکراسی، عرفی گرایی
  • غلامرضا پرهیزکار صفحه 165
    «امنیت» از جمله موضوعاتی است که به اقتضای واقعیت های عینی و نظری جهان مدرن، تعاریف و ابعاد جدیدی پیدا کرده است. طرح گسترده ابعاد نظری و مفهومی امنیت، در چند دهه اخیر در محافل علمی از یک سو، و استقرار حاکمیت دینی در ایران از سوی دیگر، که از لوازم آن توجه به ابعاد نظری، دینی و عملی امنیت است، پرداختن به این بحث را از منظر دینی ضروری می سازد. این مقاله، تلاش می کند به کمک روش نقلی و عقلی و تاحدی ناظر به برخی واقعیت های عینی امنیت، برخی مفاهیم دینی مرتبط با مقوله امنیت را تبیین کند. به همین منظور، نوع نگاه اسلام به ایمان، انسان، دنیا و آخرت و همچنین سازوکارهایی که در چارچوب شریعت ولایت برای زندگی عرضه می کند و سازنده فهم و راهکارهای معینی در مقوله امنیت است، مورد بحث قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: امنیت، ایمان، انسان، دنیا، شریعت، ولایت، آخرت
  • صفحه 193
|
  • Mahdi Omidi Page 7
    Virtuous ethics in classical political philosophy correspond to normative and finalist types of ethics and concern such concepts like virtue and vice, boon and good, moral obligation, volitional act, voluntary agent, happiness, and perfection. Virtue-oriented ethical theories are centered on: purposefulness, emphasis on the righteous agent rather than mere act, the reliance of values on rational-natural values, the excellence of agent's intentions and motives,the superiority of wisdom over obligatory rules and the priority of moral examples. Virtuous ethics can be studied from four perspectives: historical, purposeful, pluralist or monistic, and religious or secular.
    Keywords: ethics, virtue, good, end, happiness, politics, classical political philosophy
  • Hamzeh Ali Vahidimanish, Ahmad Vaizi Page 27
    Today, liberalism is considered the most influential school, which a large number of governments, especially western governments, follow. According to its worldview and doctrinal anthropology, liberalism means knowledge of the ends, knowledge of ought tos and ought not tos, and modus operand, which clearly exerts profound influence on orientating the work of an individual and government. In an attempt to recognize the position of human ethics in the foreign policy of liberalism, the present article touches on liberal anthropology, teleology, and methodology and reviews the main elements of liberal foreign policy, including: "racism", "utilitarianism",deceit", and "violence". In fact, these elements help us form an idea of the liberal rationality of foreign policy. According to liberalism, any act or effort which is not done within the framework of these elements is regarded unacceptable.
    Keywords: liberalism, foreign policy, ethics, racism, utilitarianism, violence, deceit
  • Mahdi Qorbani*, Qasim Shabanniya Roknabadi Page 57
    One of the fundamental issues on the theory of the guardianship of religious jurist is reviewing the evidence in the transmitted sciences on it. By "guardianship" we mean the presidency and authority of a person who is capable of extracting and inferring Islamic rules and laws from Islamic sources. The present paper tries to offer an approach to a new framework by which the transmitted evidence in are explored, thus paving the way for using other neglected evidence. To this end, the main concern of this paper is to examine the typology of the evidence in the transmitted sciences on theguardianship of religious jurist. The evidence is of three types: negative evidence that prohibits referring to and establishing relations with conventional governments in different levels; positive evidence through which those who are suited and are granted God's permission to rule are known; and finally collated evidence which refers to the narrations in which the message of either of two previous sides is presented.
    Keywords: evidence in transmitted sciences, guardianship of religious jurist, negative evidence, positive evidence, collated evidence
  • Mohammad Qasimi Page 73
    Man's life is formed within a certain political system and government. Practically, it is hard to imagine man living without government. Hence, government is always considered a social necessity. Having a government is a rational necessity. The transmitted traditions testify to this rational judgment. One of these traditions is related from Imam Ali (peace be upon him) and can be found in Nahjul- Balaghah. In response to the extremist view of Kharejites who shouted the slogan of "no decree but Allah's decree" rejecting the idea of having a government, Imam Ali stated: "people should have a ruler, whether good or bad". There have been several interpretations of this tradition because the word just ruler seems to match the word dissolute ruler. Using a theoretical approach and analytical method, the present paper analyzes the aforementioned tradition and concludes that matching righteous ruler with unfair ruler is intended to stress the fact that it is necessary for a society to have a government.
    Keywords: government, authentic tradition, just ruler, dissolute ruler
  • Mahdi Taheri Page 101
    According to Islamic thought, God is the creator and possessor of the universe. In order to make use of the things which belong to Him we need to get His permission. Political progress demands benefitting from the world oflegislation and again demands getting the Possessor's permission. A divine guardian manifested in the Holy Prophet (May the blessing and peace of Allah be upon him and his progeny), Imams (peace be upon them) and during the period of occultation, a just jurist who enjoys the requirements is the only one whom God has given permission to make use of what is in this world in line with the aim of creation. Accordingly, Islamic political progress is a process resulting from a good political act performed by natural or legal personalities with the permission of jurist guardian and is intended to achieve man's happiness by administering justice, living an agreeable life and bringing about a dynamic perfection-oriented civilization. Therefore,political progress in a society which follows a guardian jurist cannot be comprehended except through the theory of a designated jurist guardian. The other views will, therefore, have no direct relationship with political progress. This entails that such thing like insight, devotion, political resistance and obedience are of the essence in the guardianship of religious jurist.
    Keywords: creation, possession, guardianship, use, progress, political progress, guardianship, centeredness
  • Mohammad Jawad Nouroozi Page 135
    The ideological and pragmatical disputes between Islam and the West, as two major ideological systems in modern world, always manifest themselves in political system-making and in proposing the theories related to it. These two ideological systems always criticize and have disputes with each other over philosophical, legal, and sociological matters. Today western modernity, especially liberal democracy, seriously criticizes the political system in Islam which is based on the principle of guardianship of religious jurist. Among the main challenges facing Islam are the secular explanation of the political system in Islam, the criticism directed to the structures and conventional explanation of the conduct of the elites and different local populations related to the political system in Islam.
    Keywords: political system in Islam, modernity, guardianship of religious jurist, liberal democracy, secularism, conventionalism
  • Gholam Reza Parhizkar Page 165
    Security is one of the words which have several definitions due to the objective and theoretical realities of modern world. It is necessary to discussthe question of security from a religious perspective, first due to the extensive discussions on its theoretical and conceptual aspects in scientific circles in recent decades, and secondly, due to the establishment of a religious government in Iran, and the attention it gives to the theoretical, religious, and practical aspects of security. Using a method based on both traditional evidence and rational evidence and considering some objective realities of security, the present paper tries to elucidate some of the religiousconcepts of security. Therefore, it discusses the view adopted by Islam on such things like faith, man, the world, and the hereafter, and expounds the mechanisms for life in the framework of the law of guardianship and the constructive understanding and certain modus operands concerning security.
    Keywords: security, faith, man, the world, law, religious guardianship, the hereafter