فهرست مطالب

تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران - سال بیست و هشتم شماره 2 (تابستان 1391)
  • سال بیست و هشتم شماره 2 (تابستان 1391)
  • 212 صفحه، بهای روی جلد: 35,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1391/06/25
  • تعداد عناوین: 16
|
  • سمیه افلاکیان، حسین زینلی، حسن مداح عارفی، شکوفه انتشاری، شیرین کاوه صفحه 187
    آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak.) از گیاهان معطر و دارویی بومی ایران است که به علت وجود تلاقی درون گونه ای و بین گونه ای، دارای تنوع مورفولوژیکی زیادی می باشد. این مطالعه به منظور بررسی روابط بین عملکرد و اجزای عملکرد، در اکوتیپ های مختلف آویشن دنایی که از سه استان اصفهان، مرکزی و لرستان جمع آوری شدند، طراحی شد. این تحقیق در قالب یک طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان اجرا شد. صفات وزن گل آذین، طول گل آذین، تعداد گل در گل آذین، ارتفاع ساقه، سطح برگ، طول برگ، عرض برگ، بزرگترین و کوچکترین قطر تاج پوشش، وزن هزاردانه، عملکرد خشک و تر هر بوته مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس، اختلاف معنی داری را در سطح احتمال 1% برای همه صفات نشان داد که دلالت بر وجود تنوع ژنتیکی بین اکوتیپ ها دارد. مقایسه میانگین صفات نشان داد که بیشترین میزان عملکرد خشک و تر هر بوته در سال دوم کاشت به ترتیب برابر با 6/114 و 6/386 گرم، در اکوتیپ دنایی خرم آباد 1 است. کمترین میزان تولید گیاه مربوط به اکوتیپ دنایی خرم آباد 2 بود. بیشترین مقدار وزن گل آذین، طول گل آذین، تعداد گل در گل آذین، کوچکترین قطر تاج پوشش و طول برگ نیز در اکوتیپ دنایی خرم آباد 1 مشاهده شد. عملکرد خشک هر بوته با صفات بزرگترین قطر تاج پوشش، طول برگ و عملکرد تر همبستگی مثبت و با عرض برگ همبستگی منفی و قوی داشت. تجزیه به عامل ها سه عامل پنهانی را معرفی کرد که در مجموع 71/79% از کل تنوع را توجیه نمود. عامل اول، عامل عملکرد نام دارد که شامل صفت عملکرد خشک بوته با بار عامل مثبت و عرض برگ با بار منفی است. به طور کلی، اکوتیپ خرم آباد 1 از نظر عملکرد بوته به سایر اکوتیپ ها برتری دارد و مهمترین عوامل اثرگذار بر عملکرد، صفات قطر تاج پوشش، طول برگ و عرض برگ هستند.
    کلیدواژگان: آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak)، عملکرد، همبستگی، مقایسه میانگین
  • نفیسه امیدپناه، علی مرادشاهی، زهرا اسرار صفحه 198
    گیاه دارویی مورخوش (Zhumeria majdae Rech.) از گذشته در طب سنتی جنوب ایران استفاده های بسیاری داشته است. اسانس های روغنی و عصاره های استخراج شده از اندام های مختلف گیاهان دارای اثرهای آللوپاتیک می باشند. در پژوهش حاضر، اثر آللوپاتیک غلظت های مختلف اسانس برگ گیاه مورخوش بر جوانه زنی، محتوای رنگدانه ای، فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان کاتالاز و گویاکول پراکسیداز در ارقام زمستانه آذر 2 و سرداری گندم (Triticum sativum Lam.) بررسی گردید. رشد گیاهان در محیط کشت حاوی پرلیت و در گلخانه انجام شد. برای انجام تیمارها و آزمایشها از برگ گیاهچه های 10 روزه گندم استفاده گردید. غلظت های مختلف اسانس به کمک محلول 5/2% صمغ عربی تهیه گردید. از دو تیمار آب مقطر و صمغ عربی به عنوان تیمارهای شاهد استفاده شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان دادند که درصد جوانه زنی، محتوای رنگدانه ای و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان گیاهانی که با محلول صمغ عربی تیمار شده بودند برابر با درصد جوانه زنی، محتوای رنگدانه ای و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان در گیاهانی بود که با آب مقطر تیمار گردیده بودند. با افزایش غلظت اسانس، درصد جوانه زنی و محتوای کلروفیل در برگ گندم در هر دو رقم کاهش و میزان کاروتنوئید افزایش یافت. همچنین فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان کاتالاز و گویاکول پراکسیداز در حضور اسانس دستخوش روند افزایشی گردید. درنتیجه می توان بیان کرد که افزایش محتوا و فعالیت رنگدانه ها و آنزیم های آنتی اکسیدان با پایین آوردن غلظت گونه های فعال اکسیژن از اثر آنها بر رشد و تکوین گیاه جلوگیری می نمایند.
    کلیدواژگان: مورخوش (Zhumeria majdae Rech)، جوانه زنی، کاتالاز، گویاکول پراکسیداز
  • سعید حضرتی یادکوری، زین العابدین طهماسبی سروستانی صفحه 210
    صبر زرد (Aloe vera L.) یکی از مهمترین گیاهان دارویی در دنیا می باشد که به دلیل ارزش اقتصادی و دارویی آن کشت می شود. به منظور بررسی اثر سطوح مختلف کود نیتروژن و هورمون بنزیل آدنین (BA) بر رشد و تولید پاجوش گیاه صبر زرد، تحقیقی در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار در سال 1388 و 1389 در گلخانه آزمایشی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار سطح کود نیتروژن (0، 500، 1000، 1500 میلی گرم در هر گلدان) و چهار سطح هورمون بنزیل آدنین (BA) (0، 500، 1000، 1500 میلی گرم در لیتر(بود. در پایان دوره رشد گیاه صفاتی مانند ارتفاع گیاه، تعداد برگ، قطر ساقه، تعداد پاجوش، تعداد برگ پاجوش، وزن پاجوش و ارتفاع پاجوش و بیوماس کل اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که کاربرد 1000 میلی گرم نیتروژن و 1000 میلی گرم در لیتر بنزیل آدنین بیشترین تاثیر را روی صفات رشدی و کاربرد 1500 میلی گرم نیتروژن و 1500 میلی گرم بنزیل آدنین بیشترین تاثیر را روی خصوصیات پاجوش داشت؛ به طوری که با افزایش غلظت بنزیل آدنین بر تعداد پاجوش افزوده شد و بیشترین تعداد پاجوش در تیمار محلول پاشی 1500 میلی گرم بنزیل آدنین بدون کاربرد نیتروژن بدست آمد. اما کاربرد همزمان سطوح 1000 و 1500 میلی گرم نیتروژن با 1000 و 1500 میلی گرم در لیتر بنزیل آدنین بیشترین تاثیر را بر صفات اندازه گیری شده در این آزمایش داشت.
    کلیدواژگان: صبر زرد (Aloe vera L)، نیتروژن، بنزیل آدنین (BA)، پاجوش
  • محبوب حبیب زاده، فاطمه سفیدکن، شهره فاطمی صفحه 224
    ترکیب های لیمونن، ترانس-آلفا-برگاموتن، گایجرن، المیسین و جرماکرن B کاربردهای فراوانی در فرمولاسیون فرآورده های دارویی، آرایشی و بهداشتی و عطرسازی دارند که در اسانس گیاه Pimpinella affinis Ledeb. (گونه بومی ایران و ترکیه) یافت می شوند. در این تحقیق، اندام های هوایی گیاه در مرحله گلدهی و بذردهی از ایستگاه تحقیقاتی البرز کرج جمع آوری گردید و پس از خشک شدن در دمای آزمایشگاه، با سه
    روش
    تقطیر با آب و بخار، تقطیر با آب و تقطیر با بخار مستقیم، مطابق آزمون های طراحی شده توسط روش آماری تاگوچی با سه عامل روش، زمان و اندازه ذره ای در سه سطح اسانس گیری گردید تا تاثیر کمی و کیفی عامل ها بر روی اسانس مشخص شود. سپس بازده استخراج اسانس برای هر کدام محاسبه شد و ترکیب های موجود در اسانس ها توسط کروماتوگرافی گازی (GC) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) شناسایی و درصد ترکیب های تشکیل دهنده آنها تعیین شد. بررسی میانگین داده ها (بازده اسانس ها) نشان داد که اندازه مش 20 در روش های تقطیر با بخار و تقطیر با آب مقادیر بیشتری از ترکیب های لیمونن، ترانس-آلفا-برگاموتن و گایجرن حاصل می شود. برای المیسین و جرماکرن B اندازه مش40، روش تقطیر با بخار و زمان 5/2 ساعت بهترین نتیجه را می دهد. بیشترین بازده اسانس در روش تقطیر با آب و بخار با اندازه مش 20 و کمترین نیز در همین روش با مش 14 می باشد. بنابراین، با انتخاب شرایط اسانس گیری می توان به درصد دلخواه از میزان اسانس و ترکیب مورد نظر دست یافت.
    کلیدواژگان: Pimpinella affinis Ledeb، اسانس، لیمونن، ترانس آلفا برگاموتن
  • مه لقا قربانلی، عادله کیاپور صفحه 235
    سیستم های دفاعی متعددی در فائق آمدن گیاهان به شرایط تنش زا با یکدیگر همکاری می نمایند. یکی از این تنش ها آلودگی محیط رویش گیاهان به فلزات سنگین است. در این پژوهش به بررسی اثر غلظت های مختلف مس بر رنگیزه های فتوسنتزی و غیرفتوسنتزی و فعالیت سیستم های دفاعی غیرآنزیمی و آنزیمی در گیاه خرفه (Portulaca oleracea L.) پرداخته شده است. به منظور نشان دادن اثرهای فلز سنگین مس بر رنگیزه ها، آنتوسیانین ها، فلاونوئیدها، ترکیب های فنلی و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان آزمایشها در قالب طرحی کاملا تصادفی اجرا شد. پس از کاشت گیاهان با شرایط یکسان در بستر استریل لیکا و تغذیه آنها با محیط مایع هوگلند، تیمارهایی با غلظت های متفاوت (0، 10، 50، 100، 500، 1000، 1500 میکرومولار) از فلز سنگین مس به صورت CuSO4.5H2O، همراه با گروه شاهد و همگی در سه تکرار بر روی گیاهان اعمال گردید. پس از ده روز اعمال تیمار گیاهان برای انجام آزمایشها برداشت شدند. سپس انجام محاسبات و تجزیه و تحلیل آماری در سطح 05/0p≤ با استفاده از نرم افزار spss انجام شد. نتایج نشان داد که میزان کلروفیل های a و b کاهش و میزان کاروتنوئیدها، آنتوسیانین ها، فلاونوئیدها و ترکیب های فنلی به طور معنی دار روند افزایشی داشت. فعالیت آنزیم پراکسیداز روند افزایشی و آنزیم کاتالاز روند کاهشی را به طور معنی داری نشان داد.
    کلیدواژگان: خرفه (Portulaca oleracea L)، فلزات سنگین، مس، رنگیزه ها، پالایش گیاهی، سیستم های دفاعی
  • شهلا هاشمی، زهرا اسرار، شهرام پورسیدی صفحه 248
    شاهی (Lepidium sativum L.) گیاهی دارویی است. این گیاه برای درمان تومور و سرطان سینه به دلیل ویژگی آنتی اکسیدانی قابل توجه است. دسترسی منگنز در گیاهان به وسیله فرایندهای ردوکس که به pH خاک و دسترسی الکترون بستگی دارد، کنترل می شود. منگنز اضافی متابولیسم گیاه را آشفته و رشد گیاه را مهار می کند، همچنین تنش اکسیداتیو القاء می کند که منجر به تشکیل گونه های فعال اکسیژن شامل رادیکال های سوپراکسید، هیدروکسیل و پراکسیدهیدروژن می شود که می تواند به سلول گیاه آسیب برساند. سالیسیلیک اسید، سیگنال طبیعی است که نقش مهمی در تنظیم تعدادی از فرایندهای فیزیولوژیکی و مقاومت گیاه به تنش های زیستی و غیرزیستی دارد. وظیفه حمایتی سالیسیلیک اسید شامل تنظیم رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها، القاء بیان ژن و جذب و پخش عناصر است. در این مطالعه اثر سطح های مختلف 0، 01/0، 05/0 و 1/0 میلی مولار سالیسیلیک اسید روی سطوح مختلف 0، 250، 500 و 800 میکرومولار منگنز در گیاه شاهی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که افزودن سالیسیلیک اسید (01/0، 05/0 و 1/0) مهار جذب کلسیم و منیزیم القاء شده توسط منگنز اضافی را بهبود می بخشد. محتوای آسکوربیک اسید در برگ به وسیله سالیسیلیک اسید (01/0، 05/0 و 1/0) افزایش و این محتوا در غلظت های 500 و 800 منگنز کاهش یافت. محتوای پرولین به طور معنی داری در تیمار منگنز و سالیسیلیک اسید افزایش یافت. در غلظت های 500 و 800 میکرومولار منگنز محتوای پروتئین کاهش یافت، اما تیمار سالیسیلیک اسید (01/0، 05/0 و 1/0) محتوای پروتئین را در شرایط سمیت منگنز افزایش داد.
    کلیدواژگان: شاهی (Lepidium sativum L)، آسکوربیک اسید، سالیسیلیک اسید، منگنز
  • محمدرضا اخگر، مهران مرادعلیزاده، میثم شریعتی فر، مریم سلاجقه صفحه 260
    جنس Hertia، متعلق به تیره کاسنی (Compositae)، شامل 12 گونه است که در سرتاسر شمال و جنوب آفریقا و جنوب غربی آسیا پراکنده اند. این جنس در ایران تنها دارای 2 گونه گیاه بوته ای است که پراکنش قابل توجهی در مناطق بیابانی دارند. هدف از این مطالعه، شناسایی ترکیب های موجود در اسانس برگ، ساقه و ریشه گونه Hertia intermedia (Boiss.) O. Kuntze بود. بدین منظور، این گیاه در خرداد ماه 1389 از کوه هزار، ارتفاع 2900 متری، واقع در منطقه راین، استان کرمان جمع آوری و از برگ، ساقه و ریشه آن به طورجداگانه به روش تقطیر با آب، اسانس گیری شد. ترکیب های تشکیل دهنده روغن های اسانسی، با استفاده از دستگاه های کروماتوگراف گازی (GC) و کروماتوگراف گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) جداسازی و شناسایی شدند. در اسانس برگ، 17 ترکیب شناسایی شد که 6/97% کل اسانس را تشکیل می دادند. بتا-پینن (1/32%)، آلفا-پینن (6/14%)، بتا-فلاندرن (2/14%) و آلفا-توجن (5/13%) ترکیب های اصلی اسانس بودند. همچنین 21 ترکیب در اسانس ساقه شناسایی شد که 2/94% کل اسانس را شامل می شدند. آلفا-پینن (4/38%)، بتا-پینن (8/14%) و ترانس-وربنول (3/12%) ترکیب های عمده اسانس بودند. از طرف دیگر، از بین 8 ترکیب شناسایی شده در اسانس ریشه که 3/95% کل اسانس را تشکیل می دادند، آلفا-پینن (2/51%)، جرماکرن D (2/11%) و میرسن (4/10%) اجزاء اصلی اسانس بودند. در روغن های اسانسی هر سه اندام گیاه مورد بررسی، درصد منوترپن ها به مراتب بیشتر از سزکوئی ترپن ها بود.
    کلیدواژگان: Hertia intermedia (Boiss) O.Kuntze، تیره کاسنی، روغن اسانسی، آلفا پینن، بتا فلاندرن
  • محمدرضا اردکانی، بهلول عباس زاده، محمدحسن عصاره، فرزاد پاک نژاد، علی کاشانی، معصومه لایق حقیقی صفحه 267
    یکی از شیوه های مدیریت منابع طبیعی، بهره برداری از زمین های کم بازده و استفاده از گونه های مقاوم گیاهی در شرایط دشوار می باشد. در این پژوهش در سال 1388، از رویشگاه طبیعی کافوری (Camphorosma monspliaca L.) در منطقه اراک (دشت چرا) در مرحله ابتدایی رشد رویشی، گلدهی کامل و رسیدگی بذر با استفاده از پلات گذاری با تکرار، نمونه برداری گردید. در مرحله گلدهی کامل، ارتفاع گیاه، تعداد پنجه، قطر بزرگ و کوچک تاج پوشش (کانوپی)، طول و وزن ریشه، کلروفیل، وزن خشک بوته ها، میزان قندهای محلول، پرولین، سدیم، پتاسیم، منیزیم، کلسیم، کلر و آهن اندازه گیری شد. مقایسه میانگین صفات مورفولوژیک نشان داد که منطقه با شوری کمتر (منطقه 3 با dS/m 6/7 =EC)، بیشترین ارتفاع گیاه، تعداد پنجه، سرشاخه کل و سرشاخه گلدار را داشت. منطقه با شوری زیاد (منطقه 1 با dS/m 4/12 =EC) بیشترین طول ریشه، وزن ریشه، درصد اسانس در مرحله رشد رویشی، گلدهی کامل و رسیدگی را نسبت به مناطق با شوری متوسط (منطقه 2 با dS/m 7/11 =EC) و منطقه 3 داشت. منطقه 1 بیشترین قند محلول، پرولین، سدیم، پتاسیم، منیزیم، کلسیم و کلر را داشت. منطقه 3 بیشترین کلروفیل کل، کلروفیل a و کلروفیل b را داشت. همچنین منطقه 2 از آهن بیشتری برخوردار بود. نتایج همبستگی ساده صفات نشان دادند که بین ارتفاع گیاه با درصد اسانس در مرحله گلدهی کامل همبستگی منفی معنی دار وجود داشت. بین قندهای محلول با پرولین، منیزیم، کلسیم و کلر همبستگی مثبت معنی دار وجود داشت. همچنین بین قندهای محلول با کلروفیل کل 2 همبستگی منفی معنی دار وجود داشت. به طور کلی با توجه به نتایج، گیاه کافوری گیاهی متحمل به شوری بوده و به نظر می رسد که دارای ارزش دارویی و مرتعی می باشد.
    کلیدواژگان: کافوری (Camphorosma monspliaca L)، گیاه دارویی، شوری، پرولین، قندهای محلول، عناصر غذایی
  • زهرا رفیعی، سیدجعفری، مهران اعلمی، مرتضی خمیری صفحه 280
    هدف از این پژوهش، بررسی اثر استخراج به روش خیساندن و استخراج به کمک امواج مایکروویو بر میزان ترکیب های فنولی برگ های زیتون (Olea Europaea L.) واریته میشن با حلال های آب، متانول 80% و استون بود. عصاره متانولی در روش استخراج به کمک مایکروویو بیشترین میزان ترکیب های فنولی (13/0±385/211 میلی گرم معادل تانیک اسید در گرم عصاره) را به خود اختصاص داد. در مقایسه دو روش استخراج، عصاره های مایکروویوی در مورد هر سه حلال مورد آزمون کارایی استخراج بالاتری داشتند. در بررسی فعالیت ضدمیکروبی عصاره برگ زیتون، کمترین غلظت بازدارندگی (315 میکروگرم در میلی لیتر) و کمترین غلظت کشندگی (2500 میکروگرم در میلی لیتر) در برابر Staphylococcus aureus به ترتیب مربوط به عصاره استونی حاصل از روش مایکروویو و عصاره های متانولی در مورد هر دو روش استخراج بود. در مورد باکتری Escherichia coli کمترین میزان غلظت بازدارندگی، 625 میکروگرم در میلی لیتر بود و کمترین غلظت کشندگی (5000 میکروگرم در میلی لیتر) برای نابودی این باکتری در عصاره های آبی و متانولی استخراجی به کمک روش مایکروویو بدست آمد. در مورد Salmonella typhi کمترین غلظت بازدارندگی و کمترین غلظت کشندگی به ترتیب 315 و 10000 میکروگرم در میلی لیتر بود. بنابراین مشخص شد که S. typhi مقاومترین باکتری نسبت به عصاره ها بوده و در بیشتر موارد، عصاره های مایکروویوی نسبت به عصاره های استخراج شده با روش خیساندن، فعالیت ضدمیکروبی بیشتری داشتند.
    کلیدواژگان: برگ زیتون ی(Olea Europaea L)، ترکیب های فنولی، استخراج، امواج مایکروویو، فعالیت ضد میکروبی
  • سعید شیرعلی، سیده زهرا بطحایی، منوچهر نخجوانی، محمدرضا عاشوری صفحه 293
    زعفران خوراکی (Crocus sativus L.) دارای خواص بیولوژیکی متنوع می باشد. هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر عصاره آبی زعفران بر کاهش قند و لیپید خون در دیابت تیپ 2 القاء شده در موش های صحرایی با استرپتوزوتوسین می باشد. در این مطالعه، موش های صحرایی نر نوزاد 2 تا 5 روزه ویستار آلبینو به طور تصادفی به گروه های سالم و بیمار بدون درمان و تحت درمان با عصاره آبی زعفران تقسیم شدند. برای القای دیابت نوع 2، STZ با دوز mg/kg body weight 90 به صورت درون صفاقی ((i.p به موش های صحرایی نوزاد تزریق شد. سپس دو گروه دیابتی تحت درمان با عصاره آبی زعفران با دو دوز mg/kg body weight 150 و100 قرار گرفتند. یک گروه سالم نیز به عنوان کنترل، تحت درمان با دوز بالای عصاره قرار گرفت. مطالعه تا 5 ماه ادامه داشت. بدنبال تجویز عصاره آبی زعفران میزان مرگ و میر در رت های دیابتی تحت درمان کاهش چشمگیری یافت. همچنین وزن رت های دیابتی تحت درمان در مقایسه با دیابتی های بدون درمان افزایش یافت (0.001 < p) و به وزن رت های سالم نزدیک گردید. نتایج نشان داد که تجویز عصاره زعفران سبب کاهش معنی داری در سطح گلوکز، HbA1c، تری گلیسرید، کلسترول تام و LDL در سرم رت های دیابتی در حالت ناشتا شد، در حالی که HDL به طور معنی داری (0.001 < p) افزایش یافت. با توجه به نتایج بدست آمده، مشخص شد که عصاره آبی زعفران دارای اثر پایین آورندگی قند و چربی در خون موش های صحرایی دیابتی بود.
    کلیدواژگان: دیابت قندی، موش صحرایی، گلوکز، عصاره آبی زعفران
  • احسان جمشیدی، امیر قلاوند، فاطمه سفیدکن، ابراهیم محمدی گل تپه صفحه 309
    به منظور بررسی سیستم های مختلف تغذیه بر صفات کمی و کیفی گیاه دارویی رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) در شرایط تنش رطوبتی، آزمایشی مزرعه ای در سال 1388 به صورت طرح کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی تربیت مدرس واقع در پیکان شهر اجرا گردید. عامل اصلی شامل 3 رژیم آبیاری (آبیاری پس از مصرف 40% رطوبت قابل استفاده خاک (C1)، (به عنوان شاهد)، آبیاری پس از مصرف 60% رطوبت قابل استفاده خاک (C2) و آبیاری پس از مصرف 80% رطوبت قابل استفاده از خاک (C3)) و عامل فرعی شامل سیستم های مختلف تغذیه ای (10 تن کود دامی، 10 تن کمپوست مصرف شده قارچ، 5 تن کمپوست مصرف شده قارچ همراه با 5 تن کود دامی، 90 کیلوگرم در هکتار و کود شیمیایی نیتروژنه) بود. در این بررسی نتایج نشان داد که اگرچه تنش کم آبی باعث افزایش درصد اسانس می شود، اما با این حال در اثر تنش کم آبی عملکرد دانه و عملکرد اسانس به شدت کاهش یافت. همچنین نتایج بیانگر معنی دار بودن اثر سیستم های مختلف تغذیه بر عملکرد دانه، عملکرد اسانس و میزان فنکون در سطح احتمال 1% معنی دار گردید. مقایسه میانگین ها نشان داد که مصرف کمپوست مصرف شده قارچ در شرایط مطلوب آبیاری بیشترین عملکرد اسانس را به میزان 1/38 کیلوگرم در هکتار تولید کرد. این نتیجه با توجه به بیشتر بودن عملکرد دانه (8/1298 کیلوگرم در هکتار) در همین تیمار مورد تایید قرار گرفت.
    کلیدواژگان: رازیانه (Foeniculum vulgare Mill)، سیستم های مختلف تغذیه، تنش کم آبی، درصد اسانس، عملکرد اسانس، آنتول
  • مهدی میرزا، مهردخت نجف پور نورایی صفحه 324
    جنس Heracleum از تیره Umbelliferae می باشد. به طور کلی 10 گونه از این جنس در ایران رویش دارند که 4 گونه آن ازجمله H. gorganicum Rech. f.، از گونه های انحصاری ایران می باشند. هدف از این تحقیق بررسی کمی و کیفی اسانس میوه این گونه برای اولین بار بود که از منطقه ای حفاظت شده در پارک ملی گلستان و از سه ارتفاع 1400 متر، 1700 متر و 2000 متری جمع آوری گردید و با روش تقطیر با آب اسانس گیری شد. برای شناسایی ترکیب های اسانس از دستگاه های گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگراف متصل شده به طیف سنج جرمی (GC/MS) استفاده گردید. در مجموع در اسانس این گیاه در هر سه ارتفاع 21 ترکیب شناسایی شد. مهمترین ترکیب های تشکیل دهنده همه اسانس ها به ترتیب در ارتفاعات 1400، 1700 و 2000 متری، اکتیل استات (Octyl acetate) (1/33%، 6/36%، 9/39%)، هگزیل بوتیرات (Hexyl butyrate) (5/22%، 6/25%، 8/29%) و هگزیل 2-متیل بوتیرات (Hexyl 2-methyl butyrate) (4/5%، 3/6%، 1/7%) بودند. در مورد اسانس این گونه تاکنون گزارشی منتشر نشده است.
    کلیدواژگان: Umbelliferae، Heracleum gorganicum Rech. F، اسانس، اکتیل استات، هگزیل بوتیرات، هگزیل 2 متیل بوتیرات
  • مریم مکی زاده تفتی، محمدرضا چایی چی، صفر نصرالله زاده، کاظم خاوازی صفحه 330
    مرزه با نام علمی Satureja hortensis L. یکی از مهمترین گیاهان دارویی است که اسانس آن در صنایع مختلف داروسازی، آرایشی و غذایی استفاده می شود. در این تحقیق اثر کاربرد منابع مختلف نیتروژن بر خصوصیات کمی و کیفی این گیاه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای آزمایش شامل کود شیمیایی اوره، کود زیستی (مخلوطی از دو باکتری ازتوباکتر و آزوسپیریلوم) و تلفیق کود زیستی با 50% کود شیمیایی و شاهد (بدون کود) بود. نتایج نشان داد که ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، وزن خشک سرشاخه گلدار و وزن خشک اندام هوایی تحت تاثیر منابع مختلف نیتروژن قرار گرفت و بالاترین میزان این صفات مربوط به کاربرد کود زیستی به همراه 50% کود شیمیایی بود. البته درصد اسانس نیز به طور معنی داری تحت تاثیر تیمارهای کودی قرار گرفت و کاربرد کود شیمیایی (07/2%) و پس از آن به ترتیب کاربرد کود زیستی به همراه 50% کود شیمیایی (91/1%) و کود زیستی (90/1%) بیشترین درصد اسانس را تولید نمودند. کاربرد منابع مختلف نیتروژن سبب افزایش معنی دار عملکرد اسانس در واحد سطح نسبت به شاهد شد و بالاترین عملکرد اسانس در واحد سطح مربوط به تلفیق کود زیستی و 50% کود شیمیایی (23/30 کیلوگرم در هکتار) بود و پس از آن به ترتیب کود شیمیایی و کود زیستی بیشترین میزان اسانس را تولید نمودند. نتایج این تحقیق حکایت از آن دارد که کاربرد کودهای زیستی به تنهایی و یا در ترکیب با کود شیمیایی در بهبود صفات کمی و کیفی گیاه دارویی مرزه تاثیر مثبتی داشته و به جای مصرف مداوم کود شیمیایی می توان با استفاده بهینه از نهاده های زیستی در راستای کشاورزی پایدار و کاهش آلودگی ناشی از مصرف کود شیمیایی نیتروژنی اوره گام برداشت.
    کلیدواژگان: مرزه (Satureja hortensis L)، آزوسپریلوم، ازتوباکتر، اسانس، کود زیستی، کود نیتروژن
  • لیلی صفائی، ابراهیم شریفی عاشورآبادی، حسین زینلی، مهدی میرزا صفحه 342
    به منظور بررسی اثر مراحل مختلف برداشت بر عملکرد اندام هوایی، اسانس و ترکیب های اصلی اسانس آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak.)، آزمایشی طی سال های 88-1386 در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در استان اصفهان انجام شد و بهترین زمان برداشت گیاه از نظر بالاترین عملکرد اندام هوایی، درصد و عملکرد اسانس و میزان تیمول بررسی گردید. اندام هوایی گیاه در چهار مرحله فنولوژیکی مختلف شامل: 1) مرحله آغاز گلدهی، 2) مرحله 50% گلدهی 3) مرحله گلدهی کامل و 4) مرحله بذردهی، برداشت و در هوای آزاد و در سایه خشک گردید. نتایج بدست آمده حکایت از اثر معنی دار مراحل مختلف برداشت بر کلیه صفات مورد مطالعه داشت. براساس میانگین صفات، بیشترین وزن خشک اندام هوایی و عملکرد اسانس در مرحله گلدهی کامل و بیشترین درصد اسانس در مرحله 50% گلدهی بدست آمد. اثر متقابل سال در مرحله برداشت مشخص نمود که در مجموع تیمار مربوط به مرحله گلدهی کامل سال دوم، بیشترین وزن خشک اندام هوایی و عملکرد اسانس را (به ترتیب معادل با 3083 و 61/68 کیلو گرم در هکتار) تولید نموده است. بیشترین درصد اسانس اندام هوایی در طی دو سال متعلق به مرحله 50% گلدهی بود و سال تاثیر معنی داری روی درصد اسانس نداشت. شش ترکیب بیشترین درصد اسانس را تشکیل دادند که در بین آنها تیمول ترکیب غالب در هر چهار مرحله برداشت بود. بیشترین مقدار تیمول در مرحله ابتدای گلدهی (9/85%) حاصل شد که نسبت به سایر مراحل برداشت اختلاف معنی داری را نشان داد. دومین ترکیب غالب اسانس کارواکرول بود که در مرحله بذردهی به حداکثر مقدار خود رسید و تفاوت معنی داری با سایر مراحل برداشت داشت. سه ترکیب پارا سیمن، 1،8-سینئول و گاما-ترپینن در مرحله 50% گلدهی، حداکثر مقدار را دارا بودند (به ترتیب 4/3، 4/1 و 8/1%) و بورنئول همانند کارواکرول در مرحله بذردهی بیشترین مقدار (53/2%) را نشان داد. در مجموع براساس نتایج بدست آمده بهترین زمان برداشت آویشن دنایی جهت رسیدن به حداکثر پتانسیل عملکرد اندام هوایی، عملکرد اسانس و عملکرد تیمول مرحله گلدهی کامل می باشد.
    کلیدواژگان: آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak)، مراحل مختلف برداشت، علمکرد اندام هوایی، اسانس، تیمول
  • نسیم ایران پاک، سپیده کلاته جاری، سیامک کلانتری صفحه 356
    نرگس شیراز با نام علمی Narcissus tazetta L. متعلق به جنس Narcissus و تیره Amaryllidacea بومی ایران می باشد. گل های زیبای این گیاه در فصول پاییز و زمستان علاوه بر ارزش زینتی، به علت معطر بودن و تولید اسانس از ارزش دارویی بالایی نیز برخوردار است. از این رو تکثیر سریع و تولید تعداد زیادی گیاه در مدتی کوتاه در این گل زیبای بومی و دارویی مورد توجه می باشد. تکثیر سنتی این گیاه با روش تقسیم سوخ می باشد که روشی پرهزینه و وقت گیر است. کشت درون شیشه ای این گیاه به منظور تولید کالوس و امکان استخراج مواد موثره از کالوس و به منظور تولید گیاهچه های کامل برای کاربرد زینتی و دارویی از اهمیت خاصی برخوردار است. از این رو در این آزمایش امکان تولید کالوس از ریزنمونه های مختلف نرگس شیراز بررسی شد و همچنین امکان تکثیر گیاه با استفاده از ریزنمونه های پیاز مورد بررسی قرار گرفت. ریزنمونه های برگ و فلس از قاعده سوخ تهیه شدند و پس از گندزدایی به محیط کشت پایه MS منتقل شدند. ترکیب های هورمونی جهت القاء کالوس (پینه) از فلس سوخ شامل غلظت های مختلفی از NAA و 2،4-D همراه BAP بود. جهت القای کالوس (پینه) از قاعده برگ، محیط کشت پایه MS همراه با غلظت های مختلفی از مواد تنظیم کننده رشد گیاهی NAA در ترکیب با BAP مورد استفاده قرار گرفت. همچنین جهت القاء شاخه از قاعده سوخ، محیط کشت MS همراه با غلظت های مختلفی از مواد تنظیم کننده رشد گیاهی NAA و IBA همراه BAP بود. به همه محیط های کشت 30 گرم در لیتر ساکارز و 8 گرم در لیتر آگار اضافه شد. ریزنمونه ها جهت تولید کالوس در شرایط تاریکی و جهت تولید شاخساره در شرایط 16 ساعت روشنایی در دمای 25 درجه سانتی گراد نگهداری شدند. نتایج آزمایش نشان داد ریزنمونه های سوخ در تیمار هورمونی mglˉ1 6 NAA در محیط کشت MS بیشترین میزان کالوس را تولید کردند که 35% از ریزنمونه ها کالوس با قطر mm 8 تولید کردند و جهت تولید شاخه بهترین تیمار هورمونی (mglˉ1 2) BA و (mglˉ1 1) IBA بودند که بیشترین تعداد شاخساره (2 عدد) را با طول mm 5 تولید کردند. در این محیط کشت میزان باززایی شاخساره ها از ریزنمونه ها 50% بود. البته ریزنمونه های قاعده برگ در تیمارهای مختلف هورمونی هیچ کالوسی را تولید نکردند.
    کلیدواژگان: نرگس شیراز (Narcissus tazetta L)، ریزازدیادی، تنظیم کننده رشد، شاخساره زایی، کالزایی
  • مه لقا قربانلی، آرین ساطعی، حرمت کابلی قره تپه صفحه 370
    دارواش یک گیاه همیشه سبز، پایا و انگلی است که همه آب و عناصر ضروری خود شامل نیتروژن و یک بخش کوچک از غذای خود را از درخت میزبان و توسط یک اندام ریشه مانند به نام هوستوریوم دریافت می کند. این گیاه از نظر پزشکی و دارویی بسیار اهمیت داشته و بسیاری از اثرهای آن در درمان بیماریها به اثبات رسیده است. دو گونه Viscum album L. (دارواش حقیقی) و Arceuthobium oxycedri (D.C.) M. Bieb. (دارواش کاذب) هر دو از خانواده Viscaceae و به عنوان اپی فیت هستند. میزبان غالب V. album در منطقه ای از جنگل گرگان با ارتفاع 700 متر از سطح دریا، گونه انجیلی (Parrotia persica (D. C.) C. A. Mey.) و در منطقه ای با ارتفاع 1800 متر از سطح دریا، گونه ممرز (Carpinus betulus L.) است و میزبان A. oxycedri (D. C.) M. Bieb. در ارتفاع 2200 متر از سطح دریا، یک گونه ارس (Juniperus polycarpus L.) است. در این پژوهش، برگ و سرشاخه های گونه های انگل و میزبان از ارتفاعات ذکر شده جمع آوری شد. از هر گونه به صورت تصادفی 3 درخت آلوده به دارواش و در کنار هر یک درختی سالم با شرایط قطر و ارتفاع تقریبا یکسان به عنوان شاهد انتخاب شد و اثر آلودگی این انگل ها بر فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان گونه های میزبان بررسی شد که شامل 3 آنزیم کاتالاز، پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز بود. نتایج نشان داد که آلودگی دارواش، گیاه میزبان را با نوعی تنش کم آبی مواجه می کند و به همین دلیل میزان فعالیت این آنزیم ها در میزبان آلوده افزایش می یابد. در مورد کاتالاز، درختان انجیلی و ممرز آلوده به دارواش و غیرآلوده تفاوت معنی داری را در میزان فعالیت این آنزیم نشان ندادند؛ ولی در ارس نر آلوده و غیرآلوده و ارس ماده آلوده و غیرآلوده دارای تفاوت معنی داری بود. فعالیت آسکوربات پراکسیداز در همه پایه های مورد بررسی دارای تفاوت معنی داری بود. فعالیت پراکسیداز نیز در همه نمونه های آلوده به دارواش در مقایسه با نمونه های غیرآلوده افزایش یافت و دارای تفاوت معنی داری بود. اما در هیچ یک از نمونه ها، فعالیت این 3 آنزیم تحت تاثیر جنسیت نبوده است.
    کلیدواژگان: دارواش Viscum album L، دارواش کاذب (Arceuthobium oxycedre (D.C.) M.Bieb)، اپی فیت، آنزیم های آنتی اکسیدان
|
  • S. Aflakian, H. Zeinali, H. Maddah Arefy, Sh. Enteshary, Sh. Kaveh Page 187
    Thymus daenensis Celak. is an aromatic and medicinal species which due to hybridization within species and between species has high morphological diversity. This study was carried out in order to evaluate yield and yield components in 11 ecotypes of Thymus daenensis collected from Isfahan, Markazi and Lorestan. This experiment was performed in a randomized complete blocks design with three replications at Research Center for Agriculture and Natural Resources of Isfahan. Spike weight, spike length, number of flowers per spike, shoot height, leaf area, leaf length, leaf width, the largest and smallest diameter of canopy, 1000-grain weight, fresh and dry yield were measured. Analysis of variance showed that there was considerable variation for all studied characters. Results of mean comparisons showed that the highest dry and fresh yield per plant were 114/6 and 386/6 gr for ecotype of Khorramabad 1, respectively. The lowest yield was recorded for ecotype of Khorramabad 2. Maximum spike weight, spike length, number of flowers per spike, the largest diameter of canopy and leaf length was also recorded for ecotype of Khorramabad1. A positive significant correlation was observed between dry yield per plant and the largest diameter of canopy, leaf length, and fresh yield. Correlation between dry yield per plant and leaf width was strongly negative. Factor analysis introduced three factors that justified 79.71% of total variation among characters. Yield was identified as the first factor including dry yield with positive loading factor and leaf width with negative loading factor. Generally, ecotype of Khorramabad 1 was superior to other ecotypes in terms of yield. Canopy diameter, leaf length and leaf width were also determined as the most effective factors on yield per plant.
    Keywords: Thymus daenensis Celak., yield, correlation, mean compration
  • N. Omidpanah, A. Moradshahi, Z. Asrar Page 198
    Zhumeria majdae Rech. has been used as traditional medicine in southern part of Iran. Essential oils and extracts from different parts of the plant have allelopathic effects. Present study investigated allelopathic effects of Zhumeria majdae Rech. essential oil on germination percentage, pigment content (chlorophyll and carotenoid) and antioxidant enzymes (catalase and Guiacol Peroxidase) activities on two wheat cultivars, Azar2 and Sardari. Plants were grown in perlite and the 10- days treated plants were used for the measurements. Different concentrations of the essential oil were obtained by 2.5% Arabic Gum solution. Distilled water and 2.5% Arabic Gum solution were used as control. Results indicated that germination percentage, pigment content, and the two antioxidant enzymes activities of the species treated with Arabic Gum were equal to those of the species treated with distilled water. With increasing essential oil concentration, in both cultivars, the germination percentage and chlorophyll content decreased and the carotenoid content increased. In the presence of essential oil, catalase activity increased slightly in both cultivars. In conclusion, it could be stated that incremnet of pigment content and antioxidant enzymes activities reduce their harmful effects on growth and development of the species through lowering the Reactive Oxigen Species (ROS) concentration.
    Keywords: Zhumeria majdae Rech., germination, catalase, guiacolperoxidase
  • S. Hazrati Yadekori, Z. Tahmasebi Sarvestani Page 210
    Aloe vera L. is one of the most important medicinal plants in the world mostly cultivated due to its economic and medicinal value. In order to study the effects of different levels of nitrogen fertilizer and benzyl adenine hormone (BA) on growth and ramet production of Aloe vera L. a factorial experiment was carried out based on a complete randomized blocks design with four replications in an experimental greenhouse of Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University. Treatments included four levels of nitrogen fertilizer (N1: control, N2: 500, N3: 1000, and N4: 1500 mg per pot) and four levels of benzyl adenine (BA) (BA1: Control, BA2: 500, BA3: 1000, BA4: 1500 mg/L). At the end of the experiment period, plant height, stem diameter, number of ramets, number of leaf ramet, ramet weight, ramet height and total biomass were measured. The results showed that application of 1000 mg nitrogen and 1000 mg/L benzyl adenine had the most effect on the growth factors. Also, application of 1500 mg nitrogen and 1500 mg/L benzyl adenine had the highest effect on ramet characteristics. However, ramet number increased with increment of BA concentration and the highest ramet number was obtained on 1500 mg BA spray treatment without nitrogen application. According to the results, simultaneous application of 1000 and 1500 mg nitrogen and 1000 and 1500 mg\L benzyl adenine had the most influence on the measured factors.
    Keywords: Aloe vera L., nitrogen, benzyl adenine, ramet
  • M. Habibzadeh, F. Sefidkon, Sh. Fatemi Page 224
    Limonene, trans-α-bergamoten, geijeren, elemicine and germacrene B are being used widely in the formulation of pharmaceutical products, cosmetics, hygienic applications, and aromatization. These compounds are found in essential oils of Pimpinella affinis Ledeb. (a species native to Iran and Turkey). In the present study, aerial parts of the plant were collected in flowering and maturity stages from Alborz Research Station of Karaj, and dried in room temperature. Three methods of oil extraction including hydro distillation, water & steam distillation and direct steam distillation were applied based upon Taguchi statistical method in three levels to determine the quantitative and qualitative effects of the parameters namely method, time and mesh on essential oil. Essential oil yields were calculated based on dry weight. Identification of the compounds and determination of compounds percentage were done by GC and GC/MS. Mean comparisons of essential oil yield showed that more content of limonene, trans-α-bergamoten and geijeren was obtained by mesh size 20 in hydro-distillation and steam distillation methods. Mesh size 40 and time 2.5 h gave the best result for elemicine and germacren B in steam distillation method. The maximum and minimum essential oil yield was respectively obtained by mesh size 20 and 14 in water & steam distillation method. Therefore, deseirable percentage and compounds of the essential oil could be achieved from Pimpinella affinis Ledeb. by selection of the condition of essential oil extraction.
    Keywords: Pimpinella affinis Ledeb., essential oil, limonene, trans, α bergamoten
  • M. Ghorbanli, A. Kiapour Page 235
    Several defense systems are cooperating together in plants to cope with stressful situations. One of these stresses is heavy metals pollution of the plant's growing environment. In This article, the effect of different concentrations of copper was studied on photosynthetic and non-photosynthetic pigments, non-enzymatic and enzymatic defence systems in Portulaca oleracea L. In order to show the effect of so-called heavy metal, copper, on pigments, anthocyanines, flavonoides, phenolic compounds and the activity of antioxidant enzymes some experiments were performed in a completely randomized design and statistical differences were applied at the p ≤ 0.05 level. After planting the plants with the same conditions in the sterile bed, they were nourished with Hoagland's liquid medium. The bed was then amended with graded concentrations (0, 10, 50, 100, 500, 1000 and 1500 µM) of copper salt, in the form of CuSO4.5H2O, separately as treatments and with the control group. Three replicates were maintained for each treatment and also for control groups. After ten days of applying the treatments, the plants were harvested for performing the experiments. After measuring and applying the statistical differences at the 0.05 level via SPSS software, these results were obtained: The amount of chlorophyll a and b was decreased. Amounts of carotenoides, anthocyanines, flavonoides and phenolic compounds were significantly increased. Peroxidase activity was increased and catalase activity was decreased in both shoots and roots.
    Keywords: Portulaca oleracea L., heavy metals, copper, pigments, phytoremediation, defence systems
  • Sh. Hashemi, Z. Asrar, Sh. Pourseyedi Page 248
    Lepidium sativum L. is known as a medicinal plant. This plant is regarded as a cure for breast cancer due to antioxidant properties. The availability of manganese (Mn) in plants is governed by redox processes which depend upon pH and the presence of electrons. Excess Mn disturbs the metabolism of plants and inhibits the plant growth and oxidative stress is also induced which leads to the formation of reactive oxygen species (ROS) including superoxide, hydroxyl and hydrogen peroxide that could damage plant cells. Salicylic acid (SA) is a natural signal molecule which plays an important role in regulating a number of physiological processes and plant resistance to biotic and abiotic stresses. The protective function of SA includes the regulation of ROS, antioxidants, induction of gene expression, absorption and distribution of elements. In this investigation, the effects of different levels of salicylic acid (0, 0.01, 0.05, 0.1mM) on different concentrations of Mn (0, 250, 500, 800µM) were studied on Lepidium sativum. Results showed that addition of SA (0.01, 0.05, 0.1mM) improved the inhibition of induced calcium and magnesium uptake. Ascorbare content in leaf was increased by SA (0.01, 0.05, 0.1mM) but decreased by concentrations of 500 and 800 µM Mn. The proline content significantly increased in treatments of Mn and SA. The protein content decreased by 500 and 800 µM but the treatment of SA (0.01, 0.05, 0.1mM) increased the protein content under conditions of manganese toxicity.
    Keywords: Lepidium sativum L., ascorbate, salicylic acid, manganese
  • M.R. Akhgar, M. Moradalizadeh, M. Shariatifar, M. Salajegheh Page 260
    The genus Hertia, belonging to the Compositae family, contains 12 species distributed all over South and North Africa and South Asia. The Iranian flora consists of only 2 shrubby species of Hertia distributed in the desert areas. In this study, Hertia intermedia (Boiss.) O. Kuntze was collected from Hezar Mountain, at an altitude of 2900 m, in Rayen area, Kerman Province, Iran during June 2010. Essential oils of leaves, stems and roots of the plant were separately extracted using hydrodistillation method and analyzed by GC and GC/MS. Seventeen components (97.6%) were identified in the leaf essential oil, with β-pinene (32.1%), α-pinene (14.6%), β-phellandrene (14.2%), and α-thujene (13.5%) as the main constituents. Also among the twenty-one identified compounds (94.2%) in the stem oil, α-pinene (38.4%), β-pinene (14.8%), and trans-verbenol (12.3%) were found to be the major components. Furthermore, α-pinene (51.2%), germacrene D (11.2%), and myrcene (10.4%) were the main constituents among the eight compounds (95.3%) characterized in the root essential oil. All three oils were highly rich in monoterpenes.
    Keywords: Hertia intermedia (Boiss.) O. Kuntze, Compositae, essential oil, α pinene
  • M.R. Ardakani, B. Abbaszadeh, M.H. Assare, F. Paknezhad, A. Kashani, M. Layegh Haghighi Page 267
    One of the methods of natural resource management is utilization of inefficient lands and use of resistant plant species in hard conditions. In this study, sampling from natural habitat in Arak (Markazi province) was conducted in 2009 at 3 growth stages including growth, full flowering and maturity using plots with replication. In full flowering stage, plant height, number of tillers, big and small diameter, root length, root weight, chlorophyll, plant dry weight, soluble sugar content, proline, sodium, potassium, magnesium, calcium, chlorine and iron were measured. Mean comparison of morphological characters showed that the largest values of plant height, number of tillers, canopy cover, total shoot and flowering shoot were recorded for the region (locality 3) with less salinity (EC= 7.6 dS/m). The largest values of root length, root weight and essential oil percentage at growthing, full flowering and maturity stages were also recorded for locality 1 with high salinity (EC= 11.7dS/m). Locality 1 showed the highest content of soluble sugar, proline, sodium, potassium, magnesium, calcium, and chlorine. Locality 3 had the highest total content of chlorophyll, chlorophyll a and b while the highest iron content was related to locality 2. Results of correlation showed that there was negative significant relationship between plants height with essential oil percentage in full flowering stage. Significant correlation was also observed between soluble sugar and proline, magnesium, calcium and chlorine. There was significant negative correlation between soluble sugar and total chlorophyll 2. According to the results, Camphorosma monspilica L. is one of the salt tolerant plant species probably with medicinal and forage values.
    Keywords: Camphorosma monspilica L., medicinal plant, salinity, proline, soluble sugars, nutrients
  • Z. Rafiei, S.M. Jafari, M. Alami, M. Khomeiri Page 280
    The aim of the study was to investigate the effect of extraction through two methods of maceration and microwave-assisted extraction on phenolic compounds of olive leaves (Mishen cultivar) with solvents of water, 80% methanol and acetone. The highest total phenolic content (211.385±0.13 mg tannic acid/g extract) was related to the methanol extract produced by microwave-assisted extraction but acetone extracts gave the lowest amount for both methods. Comparing the extraction methods showed that MAE had higher extraction efficiency in all three tested solvents. Regarding antimicrobial activity of olive leaf extracts, we evaluated the bactericidal effects of different solvent extracts on Staphilococcus aureus, Salmonella typhi and Escherishia coli. In terms of S. aureus, the lowest minimum inhibitory concentration (MIC= 315 µg/ml) and. minimum bactericidal concentration (MBC= 2500 µg/ml) were observed with acetone extract in MAE and methanol extracts in both methods, respectively. As for E.coli the lowest MIC was 625 µg/ml and the lowest MBC (5000 µg/ml) was associated with water and methanol extracts in microwave-assisted extraction. In terms of S. typhi, the lowest MIC and MBC were 315 and 10000 µg/ml, respectively. To conclude, it was found that S. typhi was the most resistant bacteria against the extracts; in most cases MAE-produced extracts showed more antimicrobial activity compared to traditional-produced extracts.
    Keywords: Olea Europaea L., phenolic compounds, extraction, microwave, antimicrobial activity
  • S. Shirali, S.Z. Bathayi, M. Nakhjavani, M.R. Ashoori Page 293
    Saffron (Crocus Sativus L.) has various biological properties. The main aim of the present research is to investigate the possible hypoglycemic and hypolipidemic effects of the saffron aqueous extract in streptozotocin-induced type 2 diabetic rats. In this study, 2-5 days old neonatal male Wister rats were randomly divided into healthy and diabetic groups with or without treatment with saffron aqueous extract. Diabetic groups received i.p. injection of streptozotocin (90 mg/kg body weight). Two Diabetic groups were treated with saffron aqueous extract with two doses of 100 and 150 mg/Kg body weight. A healthy group was also treated with high-dose saffron extract as control group. The study lasted for five months. The results indicate a decrease in the mortality rate and a significant increase (P<0.001) in the body weight of diabetic rats treated with saffron aqueous extract compared to the diabetic group. Our results showed that administration of saffron aqueous extract in diabetic rats was effective in decreasing the levels of glucose, HbA1c, TG, total cholesterol, LDL and increasing HDL in the fasting serum (P<0.001). According to the results, saffron aqueous extract has hypoglycemic and hypolipidemic effects in diabetic rats.
    Keywords: Diabetes mellitus, rat, glucose, saffron aqueous extract
  • E. Jamshidi, A. Ghalavand, F. Sefidkon, E.M. Goltaph Page 309
    In order to study the effects of different nutrition systems (Organic and Chemical) on quantitative and qualitative characteristics of Fennel (Foeniculum valgare Mill.) under water deficit stress, an experiment was conducted as split plot in a randomized complete block design with three replications at the field station of Tarbiat Modares University in Peykan Shahr during cropping season of 2009. In this study, the main plots were three irrigation regime levels (Soil water content of 40% as the control treatment (C1), 60% (C2) and 80% (C3)) and sub-plots were different nutrition systems (10 ton/ha cattle manure, 10 ton/ha spent mushroom compost, 5 ton/ha cattle manure + 5 tan/ha spent mushroom compost and chemical fertilizer). Although the result showed that water deficit stress caused an increase in essential oil percentage, grain yield and essential oil yield decreased extremely under water deficit stress. The results showed that different nutrition systems significantly affected grain yield, essential oil yield and fenchone (p ≤ 0.01). Mean comparisons showed that using mushroom compost in favorable irrigation condition resulted in maximum essential oil yield (31.8 Kg.ha-1). This result was confirmed as the higher grain yield (1289.8 Kg.ha-1) obtained in the same treatment.
    Keywords: Fennel (Foeniculum valgare Mill.), different nutrition systems, water deficit stress, essential oil percentage, essential oil yield, anethole
  • M. Mirza, M. Najafpour Navaei Page 324
    The genus of Heracleum is from Umbelliferae with 10 species growing in Iran of which, four species including H. gorganicum Rech. F. are endemic. The aim of the current study was to determine the quantity and quality of fruit essential oil of the mentioned species collected from Golestan national park at altitudes of 1400, 1700 and 2000 m. The essential oils were obtained by hydrodistillstion and analyzed by GC and GC/MS. Twenty-one components were characterized for the seed oil. Main components of all essential oils were recorded for octyl acetate (33.1%, 36.6% and 39.9%), Hexyl butyrate 22.5%, 25.6%, 29.8% and Hexyl 2-methyl butyrate 5.4%, 6.3% and 7.1% respectively at altitudes of 1400, 1700 and 2000 m. It is noteworthy to state that no reports have been published yet on essential oil of the studied species.
    Keywords: Heracleum gorganicum Rech. f., Umbelliferae, essential oil, octyl acetate, hexyl butyrate, hexyl 2, methyl butyrate
  • M. Makkizadeh, M. Chaichi, S. Nasrollahzadeh, K. Khavazi Page 330
    Summer savory (Satureja hortensis L.) is one of the most important medicinal plants as its essential oil is used in different industries including pharmaceutical, cosmetic and food.In this research, effect of different types of nitrogen fertilizers on quantitative and qualitative characteristics of summer savory was evaluated in a complete randomized blocks design with three replications. The treatments included chemical fertilizer (150 kg/ha urea), biofertilizer (Azospirillum & Azotobacter), combinations of biofertilizer and 50% chemical fertilizer and control. Different characteristics such as plant height, number of lateral branches, flowering shoot dry weight, shoot dry weight, essential oil yield and essential oil percentage were recorded.According to the results, all studied characteristics were affected by different types of nitrogen fertilizers and the highest records were obtained at 50% chemical fertilizer. Percentage of essential oil was also significantly affected by fertilizer treatments as the most percentage of essential oil was respectively obtained at chemical fertilizer (2.07%), combination of biofertilizer and 50% chemical fertilizer (1.91%) and biofertilizer (1.90%). Application of different nitrogen sources significantly increased essential oil yield compared to the control treatment and the highest essential oil yield was obtained at combinations of biofertilizer and 50% chemical fertilizer (30.23 kg/ha). Afterward, chemical fertilizer and biofertilizer respectively produced the most essential oil yield. Our results indicated thatapplication of bio-fertilizers alone or in combination with chemical fertilizer has positive effects in improvement of qualitative and quantitative traits of Summer savory; so it could be considered instead of continuous use of chemical fertilizersas a shift towards sustainable agriculture and reduce pollution from chemical fertilizer.
    Keywords: Satureja hortensis L., Azospirillum, Azotobacter, essential oil, biofertilizer, nitrogen fertilizers
  • L. Safaei, E. Sharifi Ashoorabadi, H. Zeinali, M. Mirza Page 342
    In order to study the effect of different harvesting stages on aerial yield, essential oil percentage and essential oil components in Thymus daenensis Celak., an experiment was conducted in Esfahan as a randomized complete blocks design with 3 replications during 2007- 2009 and the best harvest time for maximum aerial yield, essential oil yield and amount of thymol were investigated. Aerial parts of the plants were harvested at four stages including: beginning of flowering, 50% flowering, full flowering and fruit set and were dried in the shade. The results showed that different harvesting stages had significant effects on all evaluated traits. According to the results of mean comparisons, the highest aerial dry weight and essential oil yield occurred at full flowering stage and the highest essential oil percentage was recorded at 50% flowering. Interaction effect of year and different harvesting stages showed that the highest aerial dry weight and essential oil yield (3083 and 68.61 kg/ha respectively) were recorded at full flowering stage in the second year. In both years, the highest amount of essential oil percentage was observed at 50% flowering and the year had no significant effect on this trait. The essential oil was mainly consisted of six components, among them thymol was dominant at four harvesting stages. The highest amount of thymol was obtained from beginning of flowering stage (85.9%) which had significant difference compared to other stages. The second dominant component was carvacrol at fruit set which showed significant difference compared to other stages. The maximum amount of P-cymene, 1,8-cineole and δ-terpinene were recorded at 50% flowering stage (3.4, 1.4 and 1.8% respectively). Borneole was also dominant (2.53%) at fruit set. In conclusion, full flowering stage was identified as the best time for harvesting of T. daenensis to achieve the maximum aerial yield, essential oil and thymol yield.
    Keywords: Thymus daenensis Celak., different harvesting stages, aerial yield, essential oil, thymol
  • N. Iranpak, S. Kalateh Jari, S. Kalantari Page 356
    \Narcissus tazetta L., belonging to Amaryllidacea, is an endemic species to Iran. Beautiful flowers of this plant in autumn and winter, in addition to the ornamental value, have high medicinal value due to the aromatic properties and essential oil production. Thus, the rapid proliferation and production of many plants of the mentioned species in a short time is considered. Conventional propagation relies upon bulb division method which is a costfull & time consuming method. In vitro micropropagation of Narcissus tazetta is of utmost importance in callus induction and extraction medicinal compounds from callus and production of complete plantlets for ornamental and medicinal uses. In this research, the possibility of callus induction from different explants of Narcissus tazetta and possibility of plant propagation using bulb explants were investigated. The effects of BA with NAA or 2. 4-D at different concentrations in MS medium were evaluated for callus induction of Narcissus tazetta through twin scale or leaf plate explants. Adventitious shoots were induced on twin- scale explants taken from the basal plate region of bulbs on MS medium containing BA with IBA or NAA. All media were supplemented with 30 gl־¹ Sucrose & 8 gl־¹ Agar. For callus induction, cultures were maintained in dark at 25 ºc and for shoot formation 16 h light and 8 h dark at 25ºc were used. Based on the results, 35% of twin- scale explants produced callus with the average of 8 mm diameter. Callus was not produced in leaf scale explants. The highest number of shoots (2) with elongated stems (5 mm lenght) were obtained in twin- scales cultured in MS medium with 2 mgl־¹ BA + 1 mgl־¹ IBA. In this treatment, regeneration rate of the explants was 50%.
    Keywords: Narcissus tazetta L., micropropagation, growth regulators, shoots formation, callus formation
  • M. Ghorbanli, A. Sateyi, H. Kaboli Qarehtapeh Page 370
    Mistletoe is an evergreen, perennial and epiphytic plant of Loranthaceae which obtains all of its required water and nutrients such as Nitrogen and a small part of the food from the host plant by a root-like organ called "Haustorium". This plant is very important in terms of medical and pharmaceutical and some of its effects in the treatment of many diseases have been proved. Two species of "Viscum album L." and "Arceuthobium oxycedri (D.C.) M. Bieb." both from the family Viscaceae are epiphytic plants. The dominant hosts of Viscum album L. in Gorgan forest are Parrotia persica (D.C.) C.A.Mey and Carpinus betulus L. respectively in altitude of 700 m and 1800m (above sea level). The host of Arceuthobium oxycedri (D.C.) M. Bieb is Juniperus polycarpus L in 2200m (above sea level). In this study, leaves and twigs of mistletoe and the host were collected. Three infected hosts from each species and three uninfected trees as control with similar conditions of diagonal and height were randomly selected, and the effects of these epiphytes on activity of antioxidant enzymes of the host plants, including Catalase, Peroxidase and Ascorbate peroxidase, were studied. The results showed that the infection of epiphyte caused drought stress in host plant and the activity of these enzymes was increased. The activity of Catalase in infected and uninfected hosts of V.album (P. persica and C. betulus) did not show significant differences, but in host of A. oxycedri (J. polycarpus) in male and female trees significant differences were observed. Activity of Ascorbate peroxidase and Peroxidase was significantly increased in all of infected hosts. But in none of the samples, activity of these enzymes was not dependent on the genus.
    Keywords: Viscum album L., Arceuthobium oxycedri (D.C.) M. Bieb., epiphyte, antioxidant enzymes