فهرست مطالب

کتاب قیم - پیاپی 3 (پاییز 1390)
  • پیاپی 3 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1391/07/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • خلیل پروینی، مرتضی زارع برمی صفحه 7
    شخصیت یکی از مباحث مهم در حوزه انسان شناسی است که در داستان نویسی اهمیتی بسیار دارد. قرآن کریم به تصویرپردازی شخصیت ها اهمیت ویژه ای داده است. بیان قرآن در توصیف شخصیت ها، هنری و ادبی است؛ از این رو، در بسیاری از موارد از قصه برای توصیف شخصیت ها استفاده کرده است. سوره یوسف، یکی از مهمترین سوره های قرآن کریم از نظر تصویرپردازی شخصیت هاست. یوسف(ع)، یعقوب(ع)، زلیخا، فرزندان یعقوب، عزیز مصر، کاروانیان، همراهان یوسف در زندان، زنان مجلس زلیخا و... در روند حرکتی قصه و خلق تصاویر، نقش مهمی دارند.
    پژوهش حاضر، بر آن است که قصه یوسف را با تاکید بر شخصیت پردازی، بررسی کند و کارکرد شخصیت ها را از بعد تصویری قرآن تحلیل کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که شخصیت های قصه یوسف با مهارت در چهره های متعدد به کار برده شده اند؛ به طوری که برای بیان مفاهیم عالی اخلاقی و دینی از ظرفیت های وجودی هر یک از شخصیت ها، نهایت استفاده شده است. در عین حال، خلق چهره های متفاوت و متعدد از شخصیت ها با تکیه بر طبیعت های انسانی بر جذابیت داستان افزوده است.
    کلیدواژگان: سوره یوسف، شخصیت، تصویرآفرینی، طبیعت های انسانی
  • مریم نساج، عباس اسماعیلی زاده صفحه 35
    بررسی پیوند آیات یک سوره و دید ساختاری به سوره ها، نگرشی جدید است که هر چند به طور جزئی در تفاسیر متقدم وجود داشته، ولی در تفاسیر متاخر بیشتر مورد توجه است. در این پژوهش، ساختار سوره انسان، چگونگی پیوند آیات آن و دسته بندی آیات درون سوره، نشان داده شده است. ابتدا با نگاه به ساختار سوره در تفاسیر مختلف، دیدگاه های ارائه شده با تکیه بر نگرش های متفاوت در تقسیم بندی آیات بررسی و نقد شده اند. سپس، با توجه به دید پیوستگی (ارتباط لفظی، اسلوبی و بلاغی) و محتوایی، آیات سوره به چهار دسته (سیاق) تقسیم و ارتباط معنایی تبیین و بدین سان، ساختار هماهنگ و منسجم سوره، نشان داده شده است.
    کلیدواژگان: ساختار، سوره انسان، پیوند آیات، سیاق
  • محمد تقی دیاری بیدگلی، علیرضا کوهی صفحه 57
    دیدگاه امام خمینی(ره) همانند بسیاری از عالمان شیعه، در موضوع حجیت روایات فقهی در مقایسه با روایات غیر فقهی متفاوت است. امام خمینی قائل به حجیت خبر واحد فقهی است و دلیل اصلی خود بر این دیدگاه را که مبتنی بر سیره و بنای عقلاست ارائه کرده و به نقد دلایل دیگر، از جمله دلایل قرآنی، روایی و اجماع می پردازد. در مقابل، برای روایات غیر فقهی اعتباری قائل نیست. هرچند برخی نشانه ها در کلام ایشان، نشان از اعتقاد ایشان به حجیت روایات غیر فقهی نیز دارد، اما تصریحات ایشان در قول به عدم حجیت، غیر قابل انکار و به لحاظ مبنای اصولی صریح تر است؛ گرچه در مقام عمل، یعنی در تفسیر آیات اعتقادی و معارفی بویژه با گرایش عرفانی، بر این دسته از روایات اعتماد داشته اند.
    کلیدواژگان: امام خمینی، حجیت، خبر واحد، روایات فقهی، روایات تفسیری، اصول فقه
  • رضا شکرانی، علی نصر اصفهانی، فاطمه سادات احمدی کوپایی صفحه 79
    «مدیریت تعارض»، یکی از مباحث مهم مدیریت رفتار سازمانی است. تعارض، به هر نوع اختلاف و برخوردی که بین افراد یا گروه ها رخ دهد، اطلاق می شود. تعارض اگر کنترل شده و در حد متوسط باشد عمدتا برای حیات گروه و سازمان لازم است؛ چون می تواند خلاقیت و نوآوری را در افراد و گروه ها برانگیزاند و وسیله ای برای طرح مسائل و کاهش تنش ها و محیطی برای خود ارزیابی و تحول باشد. اما تعارض های آشکار و شدید و کنترل نشده، موجب ناخشنودی و خدشه دار شدن روابط بین افراد می گردد و سرانجام به تخریب گروه منجر می شود. مدیریت تعارض، نگه داشتن تعارض در سطح مطلوب است. اگر تعارض از سطح متوسط پایین تر باشد، مدیر باید آن را تحریک کند و موجبات افزایش آن را فراهم کند؛ ولی اگر تعارض بالاتر از سطح متوسط باشد، بر مدیر لازم است درصدد کاهش آن برآید.
    با بررسی راهکارهای ارائه شده برای مدیریت تعارض های غیر کارکردی، این نتیجه به دست می آید که همه این راهکارها، ذیل پنج سبک مدیریت تعارض که در کتب صاحب نظران، ذکر شده قابل دسته بندی است. این سبک ها عبارت است از: رقابت، ایثار، اجتناب، مصالحه و همکاری. در واقع می توان گفت از دیدگاه عقلی، در برخورد با هر نوع تعارض غیر کارکردی، نمی توان غیر از این پنج سبک، راه ششمی را تصور کرد و هر راهی ذیل یکی از این پنج راه حل، قابل دسته بندی است.
    در قرآن کریم درباره مبحث تعارض، مطالب ارزشمندی وجود دارد. یکی از سوره های قرآن که این بحث به اشکال گوناگون در آن مطرح شده، سوره مبارکه یوسف است. این مقاله بر آن است که با استخراج و بررسی مهمترین این تعارض ها و چگونگی مدیریت آنها توسط دو پیامبر الهی، حضرت یعقوب و حضرت یوسف(علیهما السلام) و همچنین با استفاده از آیات دیگری از قرآن کریم و نیز روایاتی از معصومین(علیهم السلام)، دیدگاه قرآن کریم درباره چگونگی حل تعارض های غیر کارکردی و شرایط و موقعیت های استفاده از روش های پنج گانه برخورد با تعارض را دریابد.
    کلیدواژگان: قرآن، مدیریت تعارض، تعارض غیرکارکردی، حضرت یوسف(ع)
  • محسن حسن وندی، مهدی اکبرنژاد صفحه 111
    این مقاله به بررسی، تحلیل و نقد دیدگاه سید محمود آلوسی، صاحب تفسیر روح المعانی، درباره آیه تطهیر می پردازد. ایشان از یک سو، نظر مفسران شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت را مبنی بر دلالت آیه تطهیر بر عصمت آل عبا رد کرده و حتی نزول این آیه در مورد ایشان را نمی پذیرد. از سوی دیگر، دایره مصادیق «اهل البیت» را فراتر و عام تر از اصحاب کساء در نظر گرفته و افراد دیگری از قبیل همسران پیامبر(ص) را داخل در این حکم می داند. به اعتقاد آلوسی، اصحاب کساء، نه یگانه مخاطب و مصداق اهل البیت، بلکه ایشان مخاطبی از مخاطبان و مصداقی از مصادیق آن به حساب می آیند. این پژوهش، بر آن است که با اتکا به آیات قرآن کریم و روایات معصومین(ع) و با استناد به نظر اندیشمندان شیعه و اهل سنت، نظر این مفسر را مورد نقد و بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: آیه تطهیر، تفسیر، آلوسی، اهل بیت، عصمت
  • محمد خاقانی اصفهانی، زهرا قاسم پیوندی صفحه 129
    سبک شناسی، یکی از موضوعات ادبی است که در سده اخیر، توجه ویژه ای از طرف ادیبان و سخنوران به آن شده است. سبک ادبی، از اندیشه هر فرد سرچشمه می گیرد که بیان کننده نگرش و بینش آن فرد به واقعیت های پیرامونش است. نوع الفاظ و ترکیبات و جمله بندی و طرز تعبیر معانی، مهم ترین عوامل در چگونگی سبک ادبی است. در این میان، از جمله متونی که شایستگی و ارزش بررسی و تجزیه و تحلیل دارد، متون دینی و به طور خاص نهج البلاغه است؛ زیرا صاحب آن، امیر سخنوران و رهبر اهل بلاغت است. از میان خطبه ها و نامه ها، نامه پنجاه و سوم امیرالمومنین علی(ع) که خطاب به جناب مالک اشتر، در هنگام انتخابش به زمامداری مصر است، به دلیل جلوه های سیاسی، اخلاقی، عبادی، نظامی و اجتماعی از جایگاهی بس والا برخوردار است. هماهنگی موسیقی درونی نامه با موضوع آن و انتخاب اسلوب های نحوی و بلاغی متناسب با هدف مورد نظر و تناسب بسامدهای واژگانی و جملات امر و نهی با هدف نگارنده نامه، از ویژگی های بارز این فرمان حکومتی است. در این پژوهش، با بررسی سبک شناختی این نامه، از سه دیدگاه فکری، زبانی (آوایی، لغوی، نحوی) و ادبی، به بیان زیبایی ها و ارزشها و سبک این نامه می پردازیم.
    کلیدواژگان: سبک شناسی، نهج البلاغه، امام علی(ع)، مالک اشتر
  • محسن قاسم پور، محمد سلامی راوندی صفحه 149
    سوره یوسف، احسن القصص است که از ایام دیرینه همواره مورد توجه محققان قرار گرفته است. روایاتی که در اهم منابع شیعی و اهل تسنن پیرامون تفسیر این سوره آمده، برخی از آنها آمیخته با اسرائیلیات است که سیمای عصمت این پیامبر الهی را خدشه دار کرده است و بویژه با مبانی اعتقادی امامیه در تعارض است. آبشخور بیشتر روایات تفسیر طبری و الدر المنثور سیوطی، در این قبیل مباحث برگرفته از تورات است. آنچه در روایات شیعی نیز آمده، برخی توام با تذکار این قبیل روایات است و برخی دیگر نیز بدون هیچ گونه توضیحی تکرار روایات اهل تسنن است.
    در این پژوهش، در شرح حال یوسف صدیق، روایات منافی عصمت وی به بوته نقد درآمده تا هم نادرستی این اقوال بی پایه ثابت گردد و هم عصمت ایشان تثبیت شود و هم سیمای واقعی آن حضرت بر اساس مبانی و نصوص قرآنی و روایات صحیح و نه تورات محرف ترسیم شود.
    رهیافت اساسی این مقاله، معطوف به این نکته محوری است که بین روایات مخدوش و غیر قابل قبول که عمدتا در منابع اهل سنت آمده، از نظر محتوایی با گزارش های تورات هم پوشانی های مضمونی نیز وجود دارد.
    کلیدواژگان: قرآن، تفسیر، یوسف، روایات شیعه، روایات اهل سنت، اسرائیلیات، نقد روایات
  • محمدکاظم رحمان ستایش، اعظم فرجامی صفحه 175
    بتریه یکی از فرقه های زیدیه است. رجال شناسان و صاحبان کتابهای فرق و مذاهب، از برخی افراد در شمار این گروه نام می برند که نمی توان آنها را از زمره این باورمندان دانست. چرایی این رخداد و بررسی اندیشه ها و عقاید یکی از این شخصیت ها به شناخت فرقه بتریه و اساس شکل گیری اصول آنها کمک می کند؛ از این رو، حکم بن عتیبه و روایات و گزارشات تاریخی درباره وی انتخاب و بررسی شد. به نظر می رسد که راویان حکم در گزینش افکار او و انتساب وی به بتریه بیش از همه موثر بوده اند. افزون بر آن، در این پژوهش، بررسی و مقایسه مفهوم شیعه و تحول آن، نزد گرایش های مختلف به اختصار بیان می شود. این پژوهش با کمک منابع تاریخی حدیثی و نیز تحلیل روایات حکم بن عتیبه در جهت شناسایی شخصیت و افکار او انجام پذیرفته است.
    کلیدواژگان: بتریه، حکم بن عتیبه، فرق شیعه، تحلیل روایی
|
  • Khalil Parvini, Morteza Zare Beromi Page 7
    Personality is one of the important issues in the field of anthropology which is also of high significance in writing fictions. The Holy Quran has also been devoted largely to the discussion of personality attributes. Quran's diction in describing personalities is so much artistic and literary; that is why in many cases stories have been used to describe different characters. "Joseph Chapter" is one of the most important chapters of Quran with respect to literary and artistic visualization. Characters in the story such as Joseph, Zoleykha, Jacob, Jacob's sons, the King of Egypt, Josef's inmate's companions, women in Zoleykha's feast, etc. in the course of story and the images have an important role.This research tries to examine the Joseph chapter, with emphasis on characterizing and analyzing it in the Quranic context. Results show that characters in this chapter have been used in different images; so that for the expression of high ethical and religious notions Quran uses the ultimate potentiality of every character. This is so while image creation of different figures and characters along with considering human natures have developed the attractions of this fiction.
    Keywords: Joseph chapter, character, image creation, human natures
  • Abbas Esmaili Zadah Page 35
    Studying the relationship between the verses of a chapter of Quran and considering the structure of a chapter is a new method in interpretation and perceiving the meanings of the verses that has been considered in new exegeses.This study explores the Structural relations of Ensan Chapter. While considering the structure of the chapter Ensan in different past commentaries, the essay first studies different attitudes in categorizing the verses. Then it tries to divide all the verses of the chapter into four main categories and shows the semantic relations of these verses so that the integral structure of the chapter is shown.
    Keywords: Structure, Ensan Chapter, Relation of the verses, Context
  • Mohammad Taghi Diari Bidgoli, Ali Reza Koohi Page 57
    Like many of Shiite scholars, Imam Khomeini`s view regarding the authority of jurisprudential traditions in comparison with non-jurisprudential ones, is not the same. Imam Khomeini believes in the authority of jurisprudential tradition with single narrator and he bases his principal reason upon common sense and the way that most wise men do (sireye oqala) while rejecting other reasons like consensus and appealing to Quranic and traditional reasons. On the contrary, he does not believe in the authority of non-jurisprudential traditions. Although some of his words demonstrate his belief in the authority of non- jurisprudential traditions, clarity of his speech in their being non- authoritative is undeniable. Anyhow he trusts in this kind of traditions in interpreting the ideological verses of holy Quran, especially with mystical approach.
    Keywords: Imam Khomeini, authority, single tradition, juriprudential traditions, interpretative traditions, principles of Fiqh
  • Reza Shokrani, Ali Nasr Isfahani, Fatimasadat Ahmadi Koopayee Page 79
    "Conflict Management" is one of the important issues in management of organizational behavior. Conflict is applied to any disputes that occur between individuals or groups. If the conflict is controlled and moderated, it is necessary for groups and organizational life, because it can stimulate the creativity in individuals. This type of conflict is called functional conflict. But severe and uncontrolled conflicts which are called dysfunctional, cause unhappiness and undermine interpersonal relations and eventually leads to group destruction. Conflict management is keeping the conflict in desired level. If conflict is below average, manager should stimulate it and tries to increase it but if it is beyond average, however, he should seek to reduce it.By studying the presented ways for dysfunctional conflict management this result is obtained that all of these ways may be classified under the five styles of conflict management listed in the expert's books. These styles are: Competition, Devotion, Avoidance, Compromising and Collaboration. There are valuable materials about the conflict in Quran. One of the chapters of Holy Quran which has discussed this topic in different types is the chapter of Josph.By extracting and analyzing the most important of these conflicts and how to manage them by two God's prophets, Jacob and Joseph (peace be upon them), this article intends to achieve the viewpoint of Quran about resolving the dysfunctional conflict and conditions of five dysfunctional conflict management styles.
    Keywords: Quran, Dysfunctional Conflict management, Joseph (peace upon him)
  • Mohsen Hasanvandi, Mahdi Akbarnejad Page 111
    This paper reviews, analyzes and criticizes the views of seyyed Mahmoud Aloosi – the author of the exegesis Rooh al-maani- on Tathir verse of Holy Quran. Aloosi opposes many Shiite and sunni commentators in the interpreting the verse Tathir and denies that the verse was revealed for five persons named Kasa group (those five persons under the cloak while the verse Tathir was revealed by the angel Gabriel). He also believes that the verse embraces more than the five and it includes some of the wives of the Prophet. This essay based on the verses of the Holy Quran and some narratives of the descendants of the prophet (Ahle bait) and while considering the views of both Shiite and Sunni thinkers criticizes the views of Aloosi.
    Keywords: The verse of Tathir (Purification verse), exegesis, Aloosi, Family of the prophet (Ahle bait), inerrancy
  • Mohammad Khaqani Isfahani, Zahra Qasem Peyvandi Page 129
    Stylistics is one of the literary issues to which special attention has been paid by scholars and declaimers in the recent century. Literary style comes from one’s thought which expresses his attitude and insight of realities surrounding him. The kind of word, combinations, sentence structure and the way of meaning in interpretation are the most important factors in manner of literary style. Examples, those texts which are worthy of survey and analysis, are religious texts specially Nahjolbalaghah, because the composer himself is the master of eloquence. Among sermons and epistles, the 53rd epistle to Malik Ashtar while being designated as Egypt’s statesman, is highly considered due to political, ethical, military and social factors. The Internal musical harmony of the epistle with its purpose and the proper usage of methods, according to its subject are some of outstanding qualities of this epistle. In this article the author tries to state the beauties, values and style of this epistle by studying its stylistics notionally, linguistically (phonetically, lexically, syntactically) and literarily.
    Keywords: stylistics, Nahjolbalaghah, Imam Ali(PMUH), Malek Ashtar
  • Mohsen Qasempoor, Mohammad Salami Ravandi Page 149
    Among the stories in different chapters of Holy Quran the story of Joseph in "Joseph chapter" is the best one that has been considered by Scholars. Some of the narratives interpreting this chapter collected in Sunni and Shiite Hadith collections have been mixed with Israiliat (fabricated Hadiths by Judaism) and this has made misunderstood the character of this Prophet and is in conflict with Shiite principles of Faith. The origin of much of the narratives of Tabari Exegesis and Al-Dor Al-Mansoor of Soyouti was Old Testemant. What has been narrated in Shiite resources does not go further than mentioning these hadiths or repeating them without any explanation. In this paper all the narratives conflicting with infallibility of Joseph prophet have been criticized so that to prove his infallibility and also to show his real figure based on Holy Quran and firm Hadith.The main idea of the essay is that there is a kind of similarity between Sunni Hadiths concerning Prophet Joseph and what can be found in Torah in this respect.
    Keywords: Quran, Interpretation, Joseph, Shiite Narratives, Sunni Hadiths, Israiliat, Criticizing Hadiths
  • Mohammad Kazem Raham Setayesh, Azam Farjami Page 175
    Botriyah is one of the Zaydi sects. Biographers have mentioned some names among this sect that it seems that they cannot be Zaydists. Finding the cause of this event and investigating the views and beliefs of one of the figures of the group Botriyah help to know better the group in question and the base of its establishment. Therefore, Hakam ibn Otaybah was chosen and his narratives and the historical quotations about him were examined. It seems that those who narrated about Hakam were most efficient for his thoughts being related to Botriyah. Moreover this paper implicitly studies the concept of Shiism and its changes in different attitudes. The article is based on historical narrative resources and it analyzes Hakam ibn Otaibah narratives.
    Keywords: Botriyah, Hakam ibn Otaybeh, Shiite sects, traditional analysis, narrative analysis