فهرست مطالب

اقتصاد و توسعه کشاورزی - سال بیست و ششم شماره 2 (تابستان 1391)
  • سال بیست و ششم شماره 2 (تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/07/16
  • تعداد عناوین: 8
|
  • علی باقرزاده، اکبر کمیجانی صفحه 79
    به دلیل اهمیت تحقیق و توسعه کشاورزی در انباشت دانش و ایجاد نوآوری در تولید محصولات بخش کشاورزی در مقاله حاضر با استفاده از رهیافت آلمون و نیز با استفاده از داده های پژوهش از منابع آماری جهاد کشاورزی، بانک مرکزی و سازمان فائو برای بازه زمانی 1388- 1358، به بررسی تاثیر تحقیق و توسعه کشاورزی بر بهره وری کل عوامل تولید کشاورزی در ایران پرداخته شد. نتایج مطالعه نشان داد که اثر تحقیق و توسعه کشاورزی داخلی و خارجی (شرکای تجاری) بر بهره وری کل کشاورزی معنی دار و مثبت است. در این مطالعه اندازه کششهای بلند مدت تحقیق و توسعه داخلی و خارجی بر بهره وری کل بخش به ترتیب 16/0 و 19/0 درصد بوده است. میانگین نرخ بازگشت سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه کشاورزی برای دوره مورد مطالعه، 37 درصد برآورد شد که در مقایسه با میانگین آن برای کشورهای در حال توسعه یعنی رقم 54 درصد رقم پایینی است. با توجه به نتایج این مطالعه پیشنهاد می شود که دولت به منظور ارتقای بهره وری و افزایش نرخ بازدهی سرمایه گذاری تحقیق و توسعه کشاورزی اقدام به ارتقای سطح دانش کشاورزان از طریق بهبود اوضاع سرمایه انسانی و نیز گزینش مناسب شرکای تجاری در این بخش نماید.
    کلیدواژگان: بهره وری کل عوامل تولید، نرخ بازده سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه کشاورزی، شرکای تجاری
  • محمدرضا لطفعلی پور، یدالله آذرین فر، رویا محمد زاده صفحه 86
    نظر به اهمیت بخش کشاورزی در اقتصاد ایران، در این مطالعه عوامل موثر بر رشد اقتصادی ایران و رشد بخش کشاورزی و به طور مشخص تاثیر مخارج دولت در رشد اقتصاد و رشد بخش کشاورزی به تفکیک در کوتاه مدت و بلندمدت با بکارگیری الگوی ARDL با استفاده از اطلاعات دوره زمانی 88-1346 مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان می دهد متغیرهای نسبت مخارج سرمایه گذاری بخش دولتی به تولید ناخالص ملی در بلندمدت و کوتاه مدت بر رشد اقتصادی تاثیر مثبت دارند. اما متغیرهای مجازی انقلاب، جنگ و شوک نفتی دارای تاثیر منفی بر رشد اقتصادی هستند. قابل ذکر است که در کوتاه مدت متغیر نسبت مخارج سرمایه گذاری بخش خصوصی به تولید ناخالص ملی فاقد اثر معنادار بر رشد اقتصادی است. در عین حال نسبت مخارج سرمایه گذاری بخش خصوصی در بخش کشاورزی به ارزش افزوده این بخش و نسبت سرمایه گذاری بخش دولتی به ارزش افزوده تاثیر مثبت بر رشد بخش کشاورزی دارد. اما نرخ اشتغال نیروی کار دارای تاثیر منفی بر رشد بخش کشاورزی است. در کوتاه مدت فقط متغیرهای نسبت مخارج سرمایه گذاری بخش خصوصی و مخارج سرمایه گذاری بخش دولتی به ارزش افزوده بخش کشاورزی تاثیر مثبت دارند و متغیر مجازی جنگ اثر معنی دار منفی و سایر متغیرها فاقد تاثیر معنی دار هستند. ضریب جمله تصحیح خطا نشان می دهد که تاثیر سیاست های دولت بر رشد کل اقتصاد و رشد بخش کشاورزی در مدت زمانی نه چندان طولانی قابل مشاهده می باشد. بر اساس نتایج، رشد اقتصاد ایران بیشتر از مخارج سرمایه گذاری بخش دولتی و بر عکس رشد بخش کشاورزی از مخارج سرمایه گذاری بخش خصوصی تاثیر می پذیرد. بنابراین تقویت و توسعه توامان سرمایه گذاری بخش خصوصی و بخش دولتی موجب رشد کل اقتصاد و زیربخش کشاورزی خواهد شد.
    کلیدواژگان: بخش کشاورزی، اقتصاد، رشد، اشتغال، سرمایه گذاری، مخارج دولتی، ایران
  • منصور شاه ولی، لیلا شاه مراد صفحه 97
    در سال های اخیر افزایش تقاضا برای دانه های روغنی نظیر کنجاله غنی از پروتئین باعث شده تا سبد غذایی در جهان به سوی مصرف پروتئین ها و چربی ها گرایش یابد که این روند برای ایران نیز صادق است. کمبود مقدار تولید دانه های روغنی نسبت به سطح تقاضای آن ها در سال های گذشته از جمله معضلات اساسی کشور بوده که با تمهیدات دولت تولید آن ها بویژه کلزا تشویق شده است. اما برای موفقیت تنها تشویق کافی نبوده و تمهیدات آموزشی نیز باید فراهم گردد که نیازمند الگوی خاص شناسایی دقیق نیازهای آموزشی کلزاکران و اقدامات لازم است. در همین راستا مطالعه ای کاربردی با روش پیمایش در بخش زبرخان شهرستان نیشابور با الگوی ارتیز و رویکرد تلفیق دانش بومی و رسمی انجام گرفت. با نمونه گیری تصادفی طبقه ای60 کلزاکار، پرسشنامه مطالعه، تکمیل و برای تحلیل داده ها از رایانه با کمک نرم افزار SPSS و آماره های متناسب با مقیاس اسمی، استفاده گردید. نتایج نشان داد به دلیل نو بودن کشت کلزا در منطقه، کلزاکاران به آموزش های خاص نیاز دارند که ناکافی و نامناسب بودن آن ها از دلایل اصلی اقدام نکردن آنان به کشت مجدد آن بوده است، لذا توصیه می گردد به دلیل قابلیت مدیریت پذیری کشت این گیاه، به طور مرتب نیازهای آموزشی کلزاکاران با شناسایی دانش بومی آنان و دانش رسمی کارشناسان و تلفیق این دو دانش شناسایی و تمهیدات لازم برای کشت کلزا فراهم گردد.
    کلیدواژگان: کلزا، تلفیق دانش بومی و رسمی، نیشابور، ایران
  • سید حبیب الله موسوی، محمد بخشوده، سمیه اژدری صفحه 106
    در سال های اخیر سیاست های دولت منجر شد تا تولید گندم در ایران به سطحی نزدیک به خودکفایی افزایش یابد. منتقدان سیاست خودکفایی معتقدند این امر به بهای کاهش تولید سایر غلات مانند جو محقق شده است. لذا در مطالعه ی حاضر با در نظر گرفتن ارتباط مابین دو بازار گندم و جو، تابع ترجیحات سیاستی به طور مجزا برای هر دو بازار محاسبه شد و با اعمال وزن های سیاستی مناسب، تئوری بازی جهت ارزیابی اثرات رفاهی این سیاست به کار گرفته شد. نتایج نه تنها عقاید منتقدان را تایید می کند بلکه نشان می دهد رفاه از تولیدکنندگان گندم به سمت مصرف کنندگان و دولت انتقال می یابد. هم چنین علی رغم مثبت بودن مازاد تولیدکننده و مصرف کننده در بازار گندم، هزینه های زیاد دولت باعث ایجاد زیان رفاهی شده است. این امر در حالی است که در بازار جو مازاد رفاهی مثبت وجود دارد. در نهایت تعادل نش (Nash Equilibrium) به عنوان استراتژی بهینه زمانی رخ می دهد که سطح زیر کشت گندم 15 درصد و نیز هزینه ی تولید جو 20 درصد کاهش یابند. نتایج بر این نکته دلالت دارند که رفاه بهینه ی اجتماعی با کاهش نقش دولت در بازار گندم ارتباط مستقیم دارد.
    کلیدواژگان: سیاست های بازار گندم، وزن های سیاستی، تغییرات رفاه، تئوری بازی، بازار گندم و جو
  • مهدی بابایی، فاطمه رستگاری پور، محمود صبوحی صابونی صفحه 117
    بررسی کارایی محصولات کشاورزی عاملی بسیار مهم و تاثیرگذار در افزایش تولید و عملکرد آن ها بدون نیاز به هزینه اضافی می باشد. به همین منظور تعدادی واحد گلخانه ای بخش شیب آب شهرستان زابل در نظر گرفته شد و سپس کارایی بازه ای و فنی برای تولید کنندگان خیار گلخانه ای این شهرستان محاسبه گردید. این پژوهش بر مبنای تحلیل پوششی داده ها بوده و آمار و اطلاعات آن از طریق تکمیل 42 پرسش نامه از گلخانه کاران خیار و از طریق جهاد کشاورزی و بانک کشاورزی زابل در سال 1388 جمع آوری شد. نتایج نشان داد که متوسط کارایی بازه ای در بازه ی (908/0، 033/0) قرار دارد. مقدار متوسط کارایی فنی نیز 954/0 می باشد و 33/53 درصد از داده ها دارای کارایی برابر با یک هستند. بیشترین مقدار کارایی 100 درصد و کمترین مقدار کارایی 846/0 می باشد، که این نشان می دهد که با اجرای افزایش کارایی فنی کشاورزان، مانند برگزاری کلاس-های ترویجی و آموزش های لازم، می توان بدون تغییر عمده در سطح فن آوری و منابع به کار رفته، تولید را افزایش و هزینه را کاهش داد.
    کلیدواژگان: کارایی بازه ای، خیار گلخانه ای، زابل، تحلیل پوششی داده ها
  • نادر لیث، محمد چیذری، احمد رضوانفر، عنایت الله عباسی صفحه 126
    آموزش های علمی- کاربردی کشاورزی که وظیفه ارتقای مهارت های عملی دانشجویان را توام با آموزش های نظری برعهده دارد می تواند با توسعه مهارت های شغلی در برنامه های آموزشی در جهت تقویت برخی ویژگی ها، توانایی ها ومهارت ها گام های اساسی بردارد. به این منظور تحقیق حاضر با هدف بررسی میزان کسب و توسعه مهارت های شغلی دانشجویان علمی -کاربردی کشاورزی استان آذربایجان غربی در سال1389در چارچوب کلی پژوهش های پیمایشی به اجرا در آمد. جامعه آماری این تحقیق 645 نفر از دانشجویان علمی- کاربردی بودند. حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران به تعداد 160 نفر محاسبه شد که با استفاده از نمونه گیری طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار تحقیق پرسشنامه بود. روایی ابزار تحقیق بر اساس نظرات گروهی از اساتید دانشگاه تهران، تربیت مدرس و متخصصین دوره های علمی - کاربردی کشاورزی مورد تایید قرار گرفت. اعتبار این پژوهش نیز از طریق محاسبه ضریب الفای کرونباخ برای کلیه متغیرهای پرسشنامه82/0 بدست آمد که بیانگر مناسب بودن ابزار تحقیق بود. داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار SPSS win تجزیه و تحلیل گردید. نتایج حاصل از همبستگی اسپیرمن نشان داده است که بین سطح تحصیلات پدر، درآمد ماهیانه خانواده و بکارگیری روش های آموزش کارآفرینی با کسب و توسعه مهارت های شغلی دانشجویان رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. بنابراین پیشنهاد می گردد با عنایت به اهمیت آموزش های علمی- کاربردی کشاورزی و نیاز بخش کشاورزی به دانش آموختگاتی توانمند برای کسب و توسعه مهارت های شغلی،با بر گزاری کارگاه های آموزشی به عنوان موثرترین روش آموزشی و با اولویت قرار دادن محتوای دروس تخصصی در سطوح مختلف دانشی و مهارتی در سر فصل های کتب آموزشی و آموزش تخصص های حرفه ای، دانشجویان را برای احراز شغل، حرفه و کسب و کار در مشاغل گوناگون آموزش داده و تحویل جامعه دهند.
    کلیدواژگان: توسعه، مهارت های شغلی، دانشجویان، علمی، کاربردی، کشاورزی، اشتغال
  • علی فلاحتی، کیومرث سهیلی، میثم واحدی صفحه 134
    وجود موانع و محدودیت های جدی در افزایش عرضه آب، کشورهای جهان را به این نتیجه رسانده است که راه کارهایی از این مشکل را در مدیریت تقاضا برای آب جستجو نمایند. در این راستا نرخ گذاری مناسب آب محور برنامه ها و سیاست ها قرار گرفته است. از آن جا که صنعت آب در ایران حالت انحصاری دارد، قیمت گذاری مناسب آن است که ضمن رعایت عدم زیان دهی، رفاه اجتماعی را نیز حداکثر سازد. بدین منظور، در این پژوهش، از روش قیمت گذاری رمزی4 که دارای قابلیت های فوق می باشد، استفاده شده و قیمت رمزی در صنعت آب استان همدان در بخش کشاورزی تعیین شده است. برای تعیین این قیمت، تابع تقاضای آب برای بخش کشاورزی با استفاده از سری زمانی داده های سال های 88-1370 برآورد شده و از طریق آن کشش قیمتی تقاضا محاسبه شده است. هم چنین، تابع تولید آب با استفاده از داده های سری زمانی سال های 88-1370 برآورد گردیده است. به منظور تخمین توابع عرضه و تقاضا از مدلARDL و نیز از نرم افزار اقتصادسنجی Microfitاستفاده شده است. کشش قیمتی با استفاده از توابع تقاضا و نیز هزینه نهایی تولید، با استفاده از تابع تولید محاسبه شده و سپس قیمت رمزی آب برای بخش کشاورزی با استفاده از نرم افزار MATLABمحاسبه شده است. با توجه به نتایج این پژوهش قیمت رمزی آب در بخش کشاورزی بیش از قیمت دریافتی توسط صنعت آب در سال 1388 می باشد.
    کلیدواژگان: قیمت گذاری، بهینه رمزی، آب، کشاورزی
  • افشین امجدی، حامد رفیعی، نسیم مقدس صفحه 141
    نظر به اینکه میزان واردات دانه های روغنی در ایران بیش از 80 درصد نیاز داخل می باشد، در این مطالعه مزیت نسبی وارداتی با بکارگیری از انواع شاخص های تجاری از جمله شاخص مزیت نسبی آشکار شده RCA و مزیت نسبی آشکار شده متقارن RSCA برای واردات سویا در طول دوره 2008-1961 برای ایران و ده کشور عمده واردکننده دانه های روغنی مذکور محاسبه شده و نیز جایگاه رقابتی ایران در بین کشورهای عمده واردکننده این دانه ها بررسی شد. همچنین ارتباط بلندمدت میزان تولید سویا با شاخص مزیت وارداتی این محصول با استقاده از آزمون جوهانسون و الگوهای تصحیح خطای برداری (VECM) براورد شده است. نتایج هرچند بیانگر مزیت وارداتی کشور در واردات سویا بوده اما اثر شوک های ناگهانی بر میزان این شاخص، نسبت به سایر کشورها در فاصله زمان بیشتری تعدیل می شود. که این امر منجر به تمایل کمتر صادرات کشورهای بزرگ به ایران خواهد شد. از این جهت اهمیت افزایش ظرفیت های تولیدی داخلی جهت تامین نیازهای داخلی ضروری خواهد بود. همچنین نتایج نشان داد با افزایش تولیدات داخلی در بلندمدت، میزان مزیت وارداتی ایران کاهش یافته و در نتیجه با کاهش واردات به کشور، ارز کمتری نیز از کشور خارج خواهد شد.
    کلیدواژگان: مزیت وارداتی، تولید داخلی، رابطه بلندمدت، سویا، ایران
|
  • A. Bagherzadeh, A. Komijani Page 79
    Nowadays، agricultural R&D provides new and developed technologies to create modern agricultural producing methods. This paper investigates the relationship between TFP، domestic agricultural R&D، and foreign agricultural R&D during 1979 – 2009 by using Almon lag models. The results indicate that agricultural researches (both domestic and foreign R&D) have positive and significant impact on the agricultural TFP. According to the result، the long term coefficients for both domestic and international agricultural R&D were 0. 16 and 0. 19%، respectively. The Average of the internal rate of return (AIRR) was calculated up to 37 % for Iranian agricultural sector. The AIRR in Iran is low compared to the AIRR in developing countries، which is 54%. The results suggest that the government investment on the improvement in the human capital and the level of farmers’ knowledge influence the AIRR and TFP، positively. Furthermore the government should pay attention to the selection of the partner countries
    Keywords: TFP, Partner R, D, MIRR
  • M.R. Lotfalipour, Y. Azarinfar, R. Mohammadzadeh Page 86
    Considering the importance of the agriculture sector in Iran، this study investigated factors affecting economic growth and development of the agriculture sector in Iran over the period of 1967-2009 for short term and long term، using ARDL model. The results showed that the ratios of public investment expenditure to the GDP for short-term and long term have positive impacts on the economic growth. However، the dummy variables of revolution، war and the oil shock have negative effects on the economic growth. It is worth mentioning that in the short term the ratio of private investment expenditure to the GDP does not have a significant effect on the economic growth. Meanwhile، in the agricultural sector the ratio of private sector investment to the value added caused by the private sector has a positive effect on the agricultural growth. Furthermore، the ratio of the public sector investment to the value added، have positive effects on the agricultural growth. The employment rate، however، has a negative impact on the growth of the agriculture sector. Within a short-term، in the agricultural sector the ratio of private sector investment to the value added and the ratio of public sector investment to the value added، have positive. The dummy variable o war has a significant negative effect and the other variables have no significant effect. Error correction coefficient shows that the total effect of a government policy on the economic growth and the agricultural growth is observable in a short period of time. Ultimately، the economic growth in Iran is mainly nfluanced by the public setor nvestment the agricultural sector is mainly influenced by the private sector investment. A simultaneous development of public and private sector investment contributes to the total growth and the agricultural growth.
    Keywords: Agriculture sector, Economoc, growth, Employment, investment, Iran
  • M. Shahvali, L. Shahmorad Page 97
    In the recent years، increasing demand for products such as protein-rich meals and oilseeds has caused the food basket to shift towards the proteins and fats consumption. This change has been happening in Iran too. Shortage in oilseed productions has been a serious problem in Iran. To overcome the problem، the government planed some programs to encourage oilseed productions. Beside government’s programs to encourage oilseed productions، educational programs are required. The educational programs should be organized based on the farmers’ educational needs. To achieve the goal، an accurate educational model is required. This study attempted at assessing Canola growers’ educational needs in Zebarkhan county of Neyshabour، using Ortiz''s model. The survey was based on a structured questionnaire. To select the study interviewees، simple classified random sampling was used and eventually 60 farmers completed the study questionnaires. The results showed that canola grower''s education needs differ between two canola growers groups. Those farmers who ceased canola cultivation needed 50% more training than those who continued canola production in the study year.. The practical programs were not effective and appropriate for farmers. As a result of that، farmers who ceased canola cultivation were not interested in re-cultivating the plant. Due that the canola cultivation is manageable، continuous studies on scientific and indigenous knowledge integration is suggested.
    Keywords: Canola, Indigenous, scientific knowledge integration, Neyshabour, Iran
  • S. H.A. Mosavi, M. Bakhshoodeh, S. Azhdari Page 106
    Iran achieved its self-sufficiency goal in wheat production a few years ago. Some opponents argue that the increased wheat production has happened at the expense of decreasing other grains specially barley. Considering the dependency of wheat and barley markets on each other، the study estimates policy preference functions for each market، separately. Using weights according to the political indicies، game theory approach was utilized to investigate welfare impacts of such attempt. Results not only justified the arguments but indicated that welfare has been transmitted from wheat producers to consumers and the government as well. Despite having producer and consumer surpluses in wheat market، the high expenses of government lead welfare losses، while the welfare surplus in the barley market was positive. Finally، overall Nash equilibrium as the best strategy occurs by 15% decrease in wheat-cultivated area and 20% decrease in barley production cost. These results undoubtedly imply that the optimal social welfare is associated with mitigating government role in the wheat market.
    Keywords: Wheat market polices, Political weighs, Welfare change, Game theory, Wheat, barley markets
  • N. Leis, M. Cheizari, A. Rezvanfar, E. Abasi Page 126
    Agricultural applied-scientific education that develops the practical skills of students to getter with theoretical education can development of job skills take steps with development of job skills in educational programs in reinforcing the specification، abilities and skills of students. The aim of the study was to investigate the rate of the Business and the development of job skills of agricultural applied-scientific students of West Azerbaijan province of Iran in 2010. The study was performed based on the general frame of research survey. The statistical community of the study was645 applied-scientific students. The sample were160 that were calculated by the Cochran formula. And the data was chosen through the random stratified sampling. The validity of the study instrument was confirmed by the professors of Tehran and Teacher Training Universities and agricultural applies-scientific specialists. The reliability of the study was calculated by Cronbachs’ alpha coefficient (r=0/82) for the whole questionnaire variables. The coefficient shows that the instrument of the study was reliable. The data were analyzed by SPSS win software. The results of the spearmen’s’ correlation coefficient showed that there is positive and significant relationship between age، the level of father education، monthly family earnings، the application of entrepreneurship education methods and developing job skills of students. With consideration to the importance of the agricultural applied- scientific education and the need of agricultural sector to professional graduators in business and development of the job skills، the study suggests that the educational workshops should be considered as the most effective educational method. The priority should be given to the content of the major lessons. In different stages، the syllabuses should be designed at the purpose of training students to improve their skills for hunting jobs، professions and business.
    Keywords: Development, job Skills, Students, Applied, scientific, Agriculture, Employment
  • A. Falahatti, K. Sohaili, M. Vahedi Page 134
    The serious obstacles to improve water supply، has caused world debates، seeking some solutions to tackle the problem of shortages in water supply. t. Therefore، programs and policies have focused mainly on appropriate pricing approachof. Since the water industry in Iran has been monopolized by the government، an effective pricing approach is assumed to maximize the social welfare with consideration to the cost.. To consider the mentioned aspects to price water، this study used the Ramsey approach. Thy study estimated the Ramsey price of water used for the agricultural sector in Hamadan province of Iran. To determine the price، the Agricultural water demand function was estimated using time series data for the years 1370-88. Using the estimated demand function the price elasticity of demand was calculated. The water production function was also estimated using time series data for the years 1370-88. In order to estimate supply and demand functions، the ARDL model and Microfit econometric software were used. Using production function and demand function، the marginal cost and price elasticity were calculated. Applying the calculated ratios through MATLAB software، the Ramsey price of water for agriculture was measured. According to the results of this study، in the year 1388 the Ramsey price of water for agriculture was more than the paid price for industry.
    Keywords: Pricing, Optimize Ramsey, Water, Agriculture
  • A. Amjadi, H. Rafiee, N. Moghaddas Page 141
    According to amount of oil seeds import in Iran are more than 80% of domestic needs، in this study، import comparative advantage in soybeans using RCA and RSCA index is calculated in 1961-2008 periods for Iran and ten important importer countries. Iran’s Competition state is investigated. Also long run relation between production and import comparative advantage index is estimated using Johansen test and Vector Error Correction Model (VECM). Results show that Iran has import comparative advantage in soybean import، but shock effects on amount of this index، adjusted in more time than others. Therefore، exporter countries will have less willingness for export to Iran. In this aspect، importance of domestic production’s increase for domestic needs will be imperative. Also results showed that with increasing domestic production in long run، amount of Iran’s import comparative advantage will be decreased and therefore with decreasing import to country، less exchange will be out of our country.
    Keywords: Import Advantage, Domestic Production, Long Run Relation, Soybean, Iran