فهرست مطالب

روان شناسی افراد استثنایی - پیاپی 4 (زمستان 1390)
  • پیاپی 4 (زمستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مرضیه کامیاب نژاد، مریم سیف نراقی، ارکان خوش کلام صفحه 1
    هدف
    هدف این پژوهش مقایسه میزان پرخاشگری و افسردگی در میان برادران و خواهران سالم 12-6 ساله کودکان درخودمانده و اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی شهر تهران در سال تحصیلی 91-90 است. روش این پژوهش از نوع کاربردی و شیوه ی انجام آن زمینه ای است. جامعه آماری این پژوهش را برادران و خواهران سالم 12-6 ساله کودکان درخودمانده و مبتلا به نارسایی توجه/ بیش فعالی تشکیل می دهند. نمونه ی آماری، حجم و نحوه گزینش آن: تعداد نمونه 14 نفر از برادران و خواهران که 7 نفر مربوط به گروه درخودمانده و 7 نفر مربوط به گروه نارسایی توجه/بیش فعالی بود که از نمونه گیری دردسترس استفاده شد. روش جمع آوری داده ها و ابزارهای آن: داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه هنجاریابی شده آخنباخ، فرم والدین، جمع آوری گردید.
    روش آماری: داده های گردآوری شده در دو بخش آمار توصیفی (فراوانی، درصد، درصد تراکمی و...) و آمار استنباطی (T مستقل) 05/0P= تجزیه و تحلیل گردید.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که میزان پرخاشگری برادران کودکان درخودمانده بیش از برادران کودکان بیش فعال است. اما در میزان افسردگی برادران دو گروه تفاوتی مشاهده نشد. و میزان افسردگی و پرخاشگری در میان خواهران گروه درخودمانده بیش از گروه بیش فعال است. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که میزان پرخاشگری و افسردگی در میان برادران و خواهران کودکان درخودمانده بیش از برادران و خواهران کودکان بیش فعال است. با توجه به اینکه میزان پرخاشگری و افسردگی در میان برادران و خواهران کودکان درخودمانده بیشتر از گروه بیش فعال بود، لذا تدوین راهکارهایی برای والدین این کودکان در جهت پیشگیری از بروز پرخاشگری و افسردگی مفید می-باشد.
    کلیدواژگان: بیش فعالی، درخودماندگی، پرخاشگری، افسردگی
  • داریوش نوروزی، احمد احمدزاده بیانی، نجمی آقا براتی صفحه 23
    پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر دو نوع روش تدریس سنتی و چندرسانه ای را بر میزان یادگیری و یادداری درس ریاضی سال پنجم ابتدایی دانش آموزان در خود مانده بوده است.
    روش
    این تحقیق از نوع کاربردی و روش انجام آن نیمه تجربی است. به این منظور نمونه ای شامل 8 نفر از دانش آموزان اتیستیک پسر پایه پنجم ابتدایی با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. برای جمع آوری داده ها از آزمون محقق ساخته و نرم افزار چندرسانه ای محقق ساخته مبتنی بر اصول طراحی چندرسانه ای ها استفاده شده است. در هر دو گروه، یک پیش آزمون یکسان اجرا شد و پس از اطمینان از همسان بودن دو گروه، در گروه آزمایش به روش یادگیری چندرسانه ای تدریس داده شد و در گروه کنترل به شیوه رایج و متداول تدریس شد، در هردو گروه چهار پس آزمون یادداری و یادگیری لوزی و ذوزنقه اجرا شد. طول مدت اجرای آموزش به همراه اجرای آزمون ها در هر گروه7جلسه 90 دقیقه ای بوده است. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون T نشان داد که به کارگیری نرم افزار چندرسانه ای در آموزش مفاهیم ریاضی (مساحت لوزی و مساحت ذوزنقه) در دانش آموزان اوتیستیک موثرتر از روش سنتی (روش فعلی موجود در مدارس استثنایی) می باشد. لذا پیشنهاد می شود از آموزش به سبک چندرسانه ای برای یادگیری این دانش آموزان استفاده شود.
    کلیدواژگان: اختلال اوتیسم، یادگیری و یادداری، چندرسانه ای، ریاضیات پایه پنجم ابتدایی
  • حسین جناآبادی صفحه 53
    والدین کودکان کم توان ذهنی به دلیل داشتن مشکلات فراوان در زمینه نگهداری، تربیت و آموزش آنها آمادگی بیشتری برای تعارضات زناشویی دارند و با توجه به این موضوع که این گونه والدین برای مقابله با مشکلات خانوادگی، نیازمند کمک می باشند، مطالعه حاضر با هدف تاثیر مشاوره زناشویی بر تعارضات زناشویی آنها انجام گرفت. مطالعه حاضر به شیوه نیمه آزمایشی با بهره گیری از طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه انجام شده است. جامعه آماری آن والدین کودکان کم توان ذهنی مراجعه کننده به مرکز مشاوره بهزیستی شهر زاهدان در اردیبهشت ماه 1389 بود که تعداد 30 زوج دارای کودک کم توان ذهنی به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه و در دو مرحله (قبل و 45 روز پس از اجرای برنامه مشاوره زناشویی) به وسیله آزمون تعارضات زناشویی براتی ثنایی مورد مطالعه قرار گرفتند. در ضمن داده ها از طریق آزمون T-test برای گروه های مستقل و با استفاده از نرم افزار SPSS17 مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد والدین آموزش دیده در مقایسه با والدین آموزش ندیده از نظر تعارضات زناشویی و ابعاد هفتگانه آن در سطح مطلوب تری قرار دارند. در نتیجه اجرای کلاس های ویژه آموزش والدین کودک کم توان ذهنی در زمینه مقابله با مشکلات و ناسازگاری های روانی و زناشویی از طرف ارگان ها و سازمان های ذیربط ضروری می نماید
    کلیدواژگان: تعارضات زناشویی، والدین کودک کم توان ذهنی، مشاوره زناشویی
  • مریم سلیمانی دینانی، مهناز علی اکبری دهکردی، علی اصغر کاکوجویباری، اعظم مرادی صفحه 73
    پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش ایمن سازی در برابر فشار روانی بر میزان ابراز وجود، میزان احتمال بروز رفتار غیرجراتمندانه و درجه ناراحتی دانش آموزان معلول جسمی حرکتی دختر انجام گرفت.
    روش بررسی
    در این مطالعه به شیوه نیمه تجربی، از کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه مدرسه معلولان جسمی حرکتی شهر اصفهان در سال 1389، 21 نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به شیوه تصادفی در دو گروه آزمایشی (10 نفر) و گواه (11 نفر) قرار گرفتند. روش جمع آوری داده ها و ابزار پژوهش: به منظور گردآوری داده ها در این پژوهش از پرسشنامه ابراز وجود گمبریل ریچی استفاده شده است. به این ترتیب پیش از برگزاری اولین جلسه آموزش ایمن سازی در مقابل فشار روانی با استفاده از پرسشنامه ابراز وجود در مورد گروه آزمایشی وگواه، پیش آزمون اجرا شد؛ سپس برای گروه آزمایشی 8 جلسه هفتگی 90 دقیقه ای برنامه آموزشی برگزار شد. در هر یک از این جلسات یکی از مهارت های اساسی مطرح شده در مدل مایکنبام آموزش داده و بلافاصله بعد از اتمام جلسات آموزشی بر روی هر دو گروه آزمایشی و گواه پس آزمون اجرا شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد.
    یافته ها
    تحلیل نتایج نشان داد که آموزش ایمن سازی در مقابل استرس باعث افزایش معنی دار ابراز وجود(01/0p<) شده و همچنین موجب کاهش احتمال بروز رفتار (01/0p<) و کاهش درجه ناراحتی (01/0p<) دانش آموزان معلول جسمی حرکتی دختر شده است. براساس یافته های پ‍‍ژوهش می توان نتیجه گرفت که آموزش ایمن سازی در برابر استرس موجب تقویت ابراز وجود دانش آموزان معلول جسمی حرکتی دختر می شود. لذا چنین برنامه ای به منظور افزایش توانایی دانش آموزان استثنایی به کلیه حرفه های دست اندر کار یادگیری این دانش آموزان پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: آموزش ایمن سازی، معلولان جسمی، حرکتی، ابراز وجود، رفتار غیر جراتمندانه، درجه ناراحتی
  • حافظ پادروند، پرویز شریفی درآمدی، اکبر رضایی فرد، حسین عفیفی صفحه 91
    هدف از این پژوهش بررسی و مقایسه استعدادهای چندگانه در دانش آموزان پسر نابینا و بینای مقطع راهنمایی شهر تهران است. این پژوهش از نوع کاربردی و شیوه انجام آن زمینه ای می باشد. جامعه آماری این پژوهش را تمامی دانش آموزان نابینا و بینای مقطع راهنمایی شهر تهران تشکیل می دهند. از میان جامعه آماری دانش آموزان عادی 60 دانش آموز بینا به روش خوشه ایو از جامعه نابینایان 60 نفر با استفاده از نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه استعدادهای چندگانه گاردنر است. داده های به دست آمده با استفاده از (T) مستقل میان دو گروه بررسی و مقایسه شد. نتایج این پژوهش نشان داد که میان دانش آموزان نابینا و بینا در هیچ کدام از استعدادهای چندگانه تفاوت معناداری وجود ندارد (05/0نتیجه گیری
    از یافته های به دست آمده می توان نتیجه گرفت که افراد نابینا با وجود نداشتن بینایی، قادرند این توانایی را از طریق دیگر حواس جبران کنند. پیشنهاد می شود، که هر یک از مسوولان و دست اندرکاران امر تعلیم و تربیت ضمن تشخیص و شناسایی هر یک از توانمندی های افراد نابینا، به تقویت و پرورش هر یک از آنها همت گمارند تا زمینه استقلال هر چه بیشتر این افراد در زمینه ‎های گوناگون فراهم شود.
    کلیدواژگان: استعدادهای چندگانه، دانش آموزان نابینا و بینا
  • عبدالحمیدرضوی، سلطانعلی کاظمی، محمد محمدی صفحه 109
    هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه صفات شخصیتی و سبک های مقابله ای با اضطراب اجتماعی دانشجویان نابینا و عادی دانشگاه های استان فارس در سال تحصیلی 871386 بود. این تحقیق از نوع کاربردی و شیوه انجام آن همبستگی بوده است و نمونه در دسترس 35 نفری از دانشجویان نابینا و عادی انتخاب شدند. برای سنجش میزان اضطراب اجتماعی از پرسشنامه 58 ماده ای واتسون و فرند، برای سنجش صفات شخصیتی از پرسشنامه پنج عاملی شخصیت ناو (فرم کوتاه)، و برای سنجش سبک های مقابله با استرس، از پرسشنامه 48 ماده ای شیوه های مقابله با استرس اندلرپارکراستفاده گردید. نتایج به دست آمده حاکی از آن بود که بین صفات شخصیتی و اضطراب اجتماعی دانشجویان نابینا ارتباط معنی داری وجود دارد (01/0 p≤) و نیز بین صفات شخصیتی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان عادی ارتباط معنی داری وجود دارد (01/0 p≤). و همچنین بین سبک های مقابله با استرس و اضطراب اجتماعی در دانشجویان نابینا ارتباط معنی داری وجود دارد (01/0 p≤). و نیز بین سبک های مقابله با استرس و اضطراب اجتماعی در دانشجویان عادی هم ارتباط معنی داری وجود دارد (01/0 p≤). همچنین مشخص شد که بین صفات شخصیتی دانشجویان نابینا و عادی تفاوت معنی داری وجود دارد (05/0 p≤) با این توضیح که میانگین عامل روان نژندگرایی دانشجویان نابینا نسبت به عادی به طور معنی داری بالاتر می باشد (01/0 p≤)، ولی میانگین عوامل برون گرایی، انعطاف پذیری و با وجدان بودن دانشجویان عادی نسبت به نابینا به طور معنی داری بالاتر است (01/0 p≤)، اما بین مولفه دلپذیر بودن تفاوت معنی داری در دو گروه مشاهده نشد.
    نتیجه گیری
    در سبک های مقابله با استرس بین دانشجویان نابینا و عادی تفاوت وجود ندارد اما در اضطراب اجتماعی بین دانشجویان نابینا و عادی تفاوت وجود دارد. با توجه به رابطه معکوس بین شاخص های برون گرایی و دلپذیر بودن با اضطراب اجتماعی پایین، پرورش حس مثبت بودن، جرات طلبی و صمیمی بودن در افراد نابینا می تواند اضطراب اجتماعی آن ها را کاهش دهد.
    کلیدواژگان: صفات شخصیتی، سبک های مقابله ای، اضطراب اجتماعی، نابینایی
  • حمید صالحی، رحمان افسرده بخشایش، احمدرضا موحدی، وحید قاسمی صفحه 135
    هدف از انجام گرفتن این مطالعه، تطبیق و ارزیابی ویژگی های روان سنجی نسخه فارسی سیاهه اختلال هماهنگی رشد حرکتی در ایران، برای شناسایی کودکان در معرض خطر ابتلا به اختلال هماهنگی رشدی بود. همسانی درونی، پایایی باز آزمایی، روایی سازه، و روایی هم زمان این پرسشنامه با استفاده از یک نمونه بزرگ از دانش آموزان پسر دبستانی و والدین شان ارزیابی شد. در کل والدین 922 پرسشنامه را تکمیل کردند. به منظور بررسی پایایی باز آزمایی نیز از 15 تن از والدین خواسته شد تا پرسشنامه مورد نظر را پس از دو هفته مجددا تکمیل کنند. نتایج ارزیابی والدین با عملکرد دانش آموزان در آزمون رشد حرکتی درشت 2 مورد مقایسه قرار گرفت. دو مورد از سوالات پرسشنامه پس از ارزیابی همسانی درونی حذف شدند. حذف این سوالات موجب افزایش آلفای کرونباخ تا 85/0 و پایایی باز آزمایی تا 93/0 شد. تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی نشان داد که سیاهه اختلال هماهنگی رشدی فارسی چند عاملی است و با نسخه اصلی آن هم خوانی دارد. در نهایت، همبستگی بالایی بین نمرات حاصل از این سیاهه با دو خرده مقیاس آزمون رشد حرکتی درشت 2: جابه جایی (65/0 =r)، و کنترل شیء (60/0 =r) مشاهده شد. نتیجه گیری و پیشنهادها: نتایج نشانگر این است که نسخه تهیه شده فارسی برای سیاهه اختلال هماهنگی رشدی را می توان به عنوان یک ابزار روا و پایا برای غربالگری کودکان در معرض خطر اختلال هماهنگی رشدی در ایران استفاده کرد.
    کلیدواژگان: اختلال هماهنگی رشدی، پایایی، روایی، پرسشنامه والدین، غربالگری
  • |
    • M. Kamyab Nezhad , A. Khosh Kalam , M. Seif Naraghy Page 1
      The objective of this study is to compare the rates of depression and aggression among healthy siblings of 6-12 years old children with autism and Attention Deficit Hyperactivity Disorder. The study is a survey. The statistical population consists of all healthy siblings of 6-12 years of age of the children with autism and Attention Deficit Hyperactivity Disorder in Tehran city. Seven siblings were chosen from each group, so the total sample size was 14. The research tool was the ASEBA test. Data were collected through the Child Behavior Checklist. T (p= 0/05) test was used for data analysis. The results showed that the rate of depression and aggression in siblings of autistic children is more than the siblings of the children with attention deficit hyperactivity disorder. Given the fact that the amount of aggression and depression were higher among siblings of autistic children in comparison to the other group, training and consulting services should be available to the parents of autistic children in order to reduce or prevent aggression and depression among their not effected children.
      Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Autistic child, normal siblings, Depression, Agression
    • D.Noroozi , A. Ahmad Zade Bian , N. Aghabarati Page 23
      The purpose of this research is to assess the effect of traditional teaching and multimedia on the learning and retention of mathematics in autistic students of the fifth grade of elementary school in the city of Tehran. In this research, 8 autistic boy students of the fifth grade of elementary school were selected and assigned randomly into control and experimental groups, 4 students in each group. To start a test of homogeneity between the groups was made. After assuring the homogeneity of the two groups the experimental group was taught via a researcher made multimedia package while the control group undergoes the traditional and teaching. The time plan for each instruction method for each group has been 4 sessions. In each group four learning and retention posttests of the content about diamond and trapezoid were conducted. Data analysis via using t-test showed that applying the multimedia is more effective than the traditional teaching of mathematics concerning autistic students. In other words the results indicated that teaching via multimedia has a meaningful effect on the learning and retention of the autistic student. Vaster application and use can be made of the multimedia modus of teaching autistic students.
      Keywords: Autistic disorder, learning, retention, multimedia, arithmetic, fifth grade of elementary school
    • H. Jenaabadi Page 53
      In addition to physical defects, Poor social skills in exceptional children can be the source of many behavioral disorders. This study investigated the impact of social skills training on reduction of behavioral disorders among exceptional children. The research is a quasi- experimental study (pre-test and post- test) with a control group. Statistical population was all fifth grade exceptional students in Kosar mixed elementary school in Zahedan in the 2010-2011 year. 24 exceptional students (boys and girls) fifth graders were tested in two stages (before and 45 days after social skills training). The questionnaire consisted of two parts: demographic information and part of the SCL-90-R test to measure aggression and anxiety. For data analysis, T test was used. The results show that the children, who were trained, compared with the untrained children had fewer behavioral disorders. A proper and continuous social skills training, especially in the Components: Cooperation, assertiveness, and self-control, can be the perfect solution for reducing behavioral disorders of exceptional children.
      Keywords: Social skills training, aggression, anxiety, exceptional children
    • M. Soleimani Dinani , M. Aliakbari Dehkordi , A. Kako Joibari , A. Moradi Page 73
      The purpose of this study was to investigate the effects of Stress inoculation training on three different measures: the amount of Self-Assertion, the amount of non assertion Risk behavior and the degree of discomfort of physically-motor handicapped girl Students. This study is a semi-experimental investigation. The statistical population is all physically -motor handicapped girl Students of high schools isfahan in 1389. Twenty one students were sampled and via random method were grouped and assigned in two groups. The experimental group (10 people) and the control group (11 people). In order to collect data the questionnaire Gambiril-Richi has been used. Prior to the first meeting planned for the Stress inoculation training, Pre-test was conducted by Self-Assertion questionnaire. Then for the experimental group, 8 weekly/ 90-minutes each training sessions was held. In each of these meetings one of the fundamental skills was taught in the Meichenbaum model and immediately after that, test was conducted on both groups. For the data analyses covariance analysis was used. The results of the analysis indicate that Stress inoculation training has led to significant increase in Self-Assertion (p<0.01) and led to decrease Risk behavior (p<0.01) and the degree of discomfort (p<0.01) on physically-motor handicapped girl students. findings of this study lead to the conclusion, that Stress inoculation training enhances the self-assertion of the physically- motor handicapped girl students. Therefore, such programs can be applied to increase student's exceptional abilities to work in all professions which require such social abilities and so to enhance their life quality and future perspectives.
      Keywords: Stress inoculation training, physically, motor handicapped, Self, Assertion, Risk behavior, Degree of discomfort
    • H. Padervand, P. Sharifi Daramadi , A. Rezaiefard, H. Afifi Page 91
      The aim of the study is to investigate and compare multiple talents of the sighted and blind male students in Tehran’s guidance schools. This study is a survey. The statistical population of this study includes all the sighted students and blind students of Tehran’s Guidance schools. Stratified sampling for the sighted and available sampling for the blind has been used in this study (60 blind and 60 sighted students). Gardner multiple talents questionnaire has been applied. The obtained data was analyzed and compared using the independent t-test between two groups. The results show that no statistically significant differences exist between the two groups regarding their talents (p>%5). The blind, though lacking visual ability, are able to compensate for the deficit through other senses. It is highly recommended that the blind’s capabilities be identified and taken into account in education.
      Keywords: Multiple talents, sighted students, blind students
    • A. Razavi , S. A. Kazemi , M. Mohammadi Page 109
      The purpose of the present research is to study the relationship amongst personality traits, coping style and social anxiety in blind and normal sighted students in Fars province universities in academic year 1386-87. A group of 35 blind and normal sighted students were selected. To assess the rate of social anxiety, the Watson and Friend 58 item questionnaire was used. For the assessment of personality traits NEO-FFI questionnaire and to assess the coping styles, Endler and Parker questionnaire with 48 items was applied.
      Result
      The results showed that there is a meaningful relation between personality traits and social anxiety in blind and normal sighted students. There is also a meaningful relationship between the coping styles and social anxiety in blind students. And also there is a meaningful relation between the coping styles and social anxiety in normal students. There are significant correlations between coping styles and social anxiety. But between personality traits of the blind and normal sighted students, there are also significant differences. Neuroticism factor of the blind students is meaningfully higher than the normal sighted students; also the extraversion, openness and conscientiousness factor of the normal students is meaningfully higher than the blind students. There is no meaningful difference between two groups in agreeableness factor. The findings also showed that in coping styles there is no meaningful difference between the blind and normal sighted students. Regarding the social anxiety there is difference between blind and normal students and also social anxiety in the blind students is more than normal students. These findings exemplify the need for paying more attention to the enhancement of the necessary skills for the blind students.
      Keywords: personality traits, coping style, social anxiety. Blind students, Normal sighted students
    • H. Salehi , R. Afsorde Bakhshayesh (M.A.), A. Movahedi , V. Ghasemi Page 135
      The aim of this study was to adapt and evaluate the psychometric properties of a Persian version of Developmental Coordination Disorder Questionnaire (DCD-Q) in Iran to identify children at risk for Developmental Coordination Disorder (DCD). We examined the internal consistency, test-retest reliability construct validity, and concurrent validity of the DCD-Q using a large, primary school-based sample of boys and their parents’. A total of 922 parents completed the DCD-Q and 15 parents repeated it after 2 weeks for test–retest reliability. Scores on the DCD-Q were compared to performance on the Test of Gross Motor development-2 (TGMD-2). Concurrent validity was examined by calculating correlations between scores of the DCD-Q, and the TGMD-2. Two items deleted after the evaluation of the internal consistency. Deletion of these items increased Cronbach’s α to. 85 and test–retest reliability to. 93. Explanatory and confirmatory factor analysis showed that the DCD-Q was multifactorial and this version is compatible with the original version of the DCD-Q. Finally, high correlations were observed between the DCD-Q with the TGMD-2 subscales: locomotion (r =. 65), object control (r =. 60). These results support the validity and reliability of the Persian version of the DCDQ as a screening instrument for identification of children at risk for DCD in Iran.
      Keywords: Developmental coordination disorder (DCD), parent questionnaire, validity, reliability, screening