فهرست مطالب

زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان) - سال چهارم شماره 3 (پاییز 1391)
  • سال چهارم شماره 3 (پاییز 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/07/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • شهلا باقری صفحه 5
    نظریه سازی در ادبیات جامعه شناسی به طور عام و در حوزه جامعه شناسی خانواده به طور خاص، کم و بیش دچار اغتشاش مفهومی است. طرح کننده مفهوم «نظام سه پایه ایرانی»، سعی در تحلیل وضعیت خانواده و تغییر و تحولات آن در ایران از رهگذر پدیده مدرنیته را دارد. این مقاله با بررسی چارچوب مفهومی نظام سه پایه ایرانی و مفاهیم وابسته به آن به این نتیجه می رسد که این دیدگاه در چهار مفهوم «جامعه ایرانی»، «خانواده ایرانی»، «زن ایرانی» و «فمینیسم خاص ایرانی» با یک دیدگاه جزء نگرانه به فرهنگ، دچار کاستی مفهومی و در تبیین وضعیت خانواده و رابطه با دولت و دین، دچار گسست تحلیلی است. کاستی های مفهومی این دیدگاه در متن مقاله غالبا به شکل سوال مورد توجه واقع شده است. سوالاتی که عمدتا بدون پاسخ از سوی صاحب دیدگاه رها شده و یا به شکل متناقضی صورت بندی شده است. در مجموع به نظر می رسد چارچوب های مفهومی و نظری این دیدگاه که بعضا در کتاب های درسی رشته های جامعه شناسی و مطالعات زنان و خانواده استفاده می شود، محتاج بازنگری، بازاندیشی و انسجام بخشی است.
    کلیدواژگان: فمینیسم خاص ایرانی، جامعه ایرانی، اغتشاش مفهومی و تحلیلی، _ خانواده ایرانی، نظام سه پایه ایرانی
  • طیبه فردوسی، مهدی آقاپور صفحه 25
    آسیب های اجتماعی و فرهنگی دختران نظیر رفتارهای ناهنجار، فراغت غیر مفید، سردرگمی هویتی، استعمال مواد مخدر، جرایم جنسی، بی تفاوتی یا پرخاشگری سیاسی و... در بین بخشی از دانشجویان به-طور نسبی وجود دارد که عمدتا ناشی از علل و عوامل خارج از دانشگاه است.
    مطالعات در این زمینه به ویژه در بخش دختران دانشجو اندک، موضوعات غیر کاربردی و نتایج آن ها مبهم است و ارتباطی با راهبردهای فرهنگی ندارند. اندک بودن مطالعات برای شناخت هدفمند آسیب های اجتماعی بیانگر لزوم تصویب سیاست ها و برنامه های لازم برای مطالعه، پیشگیری و کاهش این آسیب ها در دانشگاه ها است.
    هدف از این مطالعه، بررسی آسیب های اجتماعی و فرهنگی در بین دانشجویان دانشگاه ها با تاکید بر دانشجویان دختر می باشد که با روش اسنادی و فراتحلیل مطالعات انجام یافته است. با لیست برداری، غربالگری و اعتبارسنجی مطالعات موجود، 16 مطالعه و سند علمی مجزا شده و مشخصات و نتایج آنها فراتحلیل شد. یافته حاکی از آن است که مطالعه و شناخت آسیب های اجتماعی دختران دانشجو، بازنگری در راهبردها و نظارت بر اجرای آن ها، تربیت نیروی انسانی آموزش دیده، تشکیلات فرهنگی مناسب، استفاده از اطلاعات کمیته های علمی و آموزشی و مراکز مشاوره دانشجویی، بکارگیری شیوه های فرهنگی کارآمد، استفاده از نیرو های مددکار همگی زمینه تحقق راهبردهای فرهنگی را افزایش داده و کاهش آسیب های اجتماعی در بین دانشجویان را امکان پذیر می سازد. آسیب های اجتماعی دختران دانشجو با آسیب های روانی آنان ارتباط داشته و سیاست ها و برنامه های فرهنگی مناسب برای آن ها باید تنظیم و اجرا گردد.
    کلیدواژگان: دانشجویان دختر، انحرافات اجتماعی، آسیب های اجتماعی، پیشگیری وکاهش
  • صادق آیینه وند، هدیه تقوی صفحه 47
    برخی از مضامین شعر معاصر فلسطین همواره مورد توجه و اقبال شاعران این سرزمین قرار داشته است که از این میان می توان به جلوه های گوناگون شعر عاطفی به ویژه غزل و شعر عاشقانه اشاره کرد. غزل از مهم ترین موضوعات شعر معاصر فلسطین به شمار می رود که شعرای مرد و زن این دیار بسیار در این عرصه هنرنمایی کرده اند. اما اختلاف چشمگیری میان غزل زنان و مردان فلسطینی وجود دارد که این امر از وجود تفاوت های جسمی و روانی آن دو نشات می گیرد. در این مقاله سعی بر آن شده است تا این تفاوت ها مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد و علل و انگیزه های آن واکاوی شود. در خلال این بررسی ها که به روش اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است، مشخص گردید که زنان به هنگام سرایش اشعار عاطفی و عاشقانه کمتر به ذکر مسائل جسمی و توصیف زیبایی های ظاهری محبوب می پردازند؛ نمود جلوه ها و مظاهر عاطفی در شعر آنان به مراتب قوی تر از شعر مردان است و استفاده از رمز، نماد و استعاره در شعر عاطفی زنانه کاربرد بیشتری دارد.
    کلیدواژگان: زن، الهه، قدسی، یونان، _ بین النهرین
  • احمد محمدپور، جلیل کریمی، نشمیل معروف پور صفحه 65
    این مقاله با رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی و نگاه امیک به مطالعه چگونگی بازنمایی زن در ضرب المثل های کردی می پردازد. با در نظر گرفتن دانش عامیانه در فرآیند تولید معرفت، هدف تحقیق حاضر درک جایگاه زن در فرهنگ مردم کرد با تکیه بر بخشی از ادبیات شفاهی یعنی ضرب المثل ها است. جامعه آماری مطالعه، ضرب المثل های کردی با موضوعیت زن در زبان کردی با گویش سورانی مکریانی است. روش شناسی مورد استفاده در این مطالعه روش کیفی است و از دو روش مطالعه اسنادی و مصاحبه ی عمیق در گردآوری داده ها استفاده شده است. برای تفسیر و تحلیل داده ها، روش تحلیل موضوعی یا تماتیک به کار رفته است.
    یافته های پژوهش نشان می دهند در فولکلور کردی به صورت عام و ضرب المثل ها به صورت خاص، نگاه به زن متنوع و نامتعین و گاه متناقض است. با تحلیل موضوعی داده ها هفت مقوله استخراج شده اند که عبارتند از: زن به مثابه سوژه ای غیر عقلانی، برابر با مرد، فرودست، دیگری، امری قدسی، توانمند و شخصیتی معماگونه. این مقوله ها در قالب یک الگوی موضوعی تحت عنوان «زن سوژه ای نامتعین» در ادبیات شفاهی کردی ترسیم و بحث شده است.
    کلیدواژگان: زن، تفسیرگرایی اجتماعی، تحلیل موضوعی، فولکلور، کرد، ضرب المثل
  • عبدالرضا سیف، فاطمه حکیما صفحه 85
    موضوع زن، نماد نفس کوششی است در تبیین چرایی زمینه های نمادین زن و نفس. در این نوشتار، ابتدا خلاصه داستان «اعرابی و خلیفه» از منظر نماد پرداخته شده و در ادامه تعریفی از نفس، نماد، چرایی نماد نفس بودن زن از منظر عرفا مطرح شده است. نتیجه تمثیلی داستان بر اساس نظریه نجم رازی، بیانگر آن است که همپویگی و سلوک نفس با عقل، عشق را در سالک به ظهور می رساند؛ سر «من عرف نفسه، فقد عرف ربه» اینجاست و با نگاهی انتقادی به باور نماد نفس بودن زن؛ با استناد به آیات الهی قرآن، نشان داده شده است که از منظر کلام الله ، سیر الی الله خاص مردان نیست و زنان نیز می توانند به قله کمال انسانی و عشق الهی دست یابند.
    کلیدواژگان: زن، نفس، قرآن، عشق، _ نماد
  • عزت ملاابراهیمی، حبیب کشاورز صفحه 103
    برخی از مضامین شعر معاصر فلسطین همواره مورد توجه و اقبال شاعران این سرزمین قرار داشته است که از این میان می توان به جلوه های گوناگون شعر عاطفی به ویژه غزل و شعر عاشقانه اشاره کرد. غزل از مهم ترین موضوعات شعر معاصر فلسطین به شمار می رود که شعرای مرد و زن این دیار بسیار در این عرصه هنرنمایی کرده اند. اما اختلاف چشمگیری میان غزل زنان و مردان فلسطینی وجود دارد که این امر از وجود تفاوت های جسمی و روانی آن دو نشات می گیرد. در این مقاله سعی بر آن شده است تا این تفاوت ها مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد و علل و انگیزه های آن واکاوی شود. در خلال این بررسی ها که به روش اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است، مشخص گردید که زنان به هنگام سرایش اشعار عاطفی و عاشقانه کمتر به ذکر مسائل جسمی و توصیف زیبایی های ظاهری محبوب می پردازند؛ نمود جلوه ها و مظاهر عاطفی در شعر آنان به مراتب قوی تر از شعر مردان است و استفاده از رمز، نماد و استعاره در شعر عاطفی زنانه کاربرد بیشتری دارد.
    کلیدواژگان: شعر معاصر، فلسطین، زنان، غزل، _ شعر عاطفی
  • محمد عموزاده، نسیم اسفندیاری صفحه 119
    با دو سویه فرض کردن رابطه بین جامعه و رسانه می توان تغییرات نحوه ارائه هویت زن در رسانه سینمای ایران را بررسی کرد، و از این راه شاید بتوان تحلیل قابل قبولی از روند تغییر اجتماعی در زمینه هویت زنانه به دست داد. مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیل محتوا در صدد است تاثیر متقابل جریان های اجتماعی عمده بعد از انقلاب اسلامی ایران و نحوه بازتاب زنانگی در سینمای ایران بر یکدیگر را مورد تحلیل قرار داده و به این پرسش پاسخ گوید که آیا جریان های مسلط سینمایی این مقطع از تاریخ، تاثیر قابل ملاحظه ای بر نحوه هویت زن در فیلم های سینمایی گذاشته است؟ بررسی های صورت گرفته نشان می دهد که تغییرات اجتماعی با روند رو به رشدی در زمینه ارائه تصویر فرهنگی پیشرفته تر از زنانگی در سینمای ایران همراه بوده است.
    کلیدواژگان: هویت اجتماعی، _ بازنمون زنان، رسانه، سینما، تغییر اجتماعی
|
  • Shahla Bagheri Page 5
    Theorization in sociological literature in general and in sociology of the family in particular suffers from conceptual confusion. The proposer of the concept: “Iranian Tripod System” tries to analyze the family situation and its changes in Iran through modernity. The present paper studies the conceptual framework of Iranian Tripod System and its related quadrilateral concepts: “Iranian Society”, “Iranian Family”, “Iranian Woman”, and “Specific Iranian Feminism” with a detailed oriented view to the culture, which suffers from conceptual shortcomings and analytical discontinuity in explaining the situation of the family and the relationship between the government and religion. Conceptual shortcomings of this view are mostly proposed as questions which are mainly left unanswered by the writer or formed inconsistently. In general it seems that the conceptual and theoretical frameworks of the view which are sometimes used in course books of sociology and women’s and family studies need to be reviewed and coordinated.
    Keywords: Conceptual, analytical perturbation., Iranian family, Iranian society, Iranian Tripod System, Specific Iranian Feminism
  • Taiebeh Ferdowsi, Mahdi Aghapour Page 25
    Social and cultural harms of female students such as abnormal behavior, less useful leisure, identity confusion, drug use, sex crimes, political apathy or aggression, etc. can be observed among university students which are generally caused by external factors. Studies in this field are few especially for female students. Subjects are also non-functional and the results are unclear and they are irrelevant to the cultural strategies. Lack of studies to identify social harms indicates the need to make policies and plans for conducting research and reducing social harms at universities. This study tries to examine social and cultural damages among university students with the focus on girl students. The research was conducted through documentary and meta analysis methods. Through indexing, screening, and validating available studies, 16 studies and scientific documents were selected and their specifications as well as their results were meta analyzed. Findings show that: identifying social harms of female students, reviewing the strategies and observing the way they are performed, training educated manpower, appropriate cultural arrangements, making use of academic and educational data of consultation committees for students, applying useful cultural methods, making use of social workers, are all the ways to realize cultural strategies and reduce social harms among students. Social harms of girl students are related to their mental harms and appropriate cultural plans and policies must be decided for them
    Keywords: Prevention, Reduction., Social Harms, Social Distortions, Female Students
  • Sadegh Aenehvand, Hedyeh Taghavi Page 47
    In pre-Islamic rituals and religions many goddesses used to be worshiped especially in the civilizations of Mesopotamia, Elam and Greece. A number of gods such as fertility god, grain god, land god, agriculture god, and water god were female. Several temples were built to worship them. However female gods were not very powerful and goddesses received a part of their power from male gods. The goddesses had the minor power and in particular conditions they were defeated by male gods. Indeed the power of male and female gods was affected by men’s desire for superiority. This research has been conducted by survey_ explanation method and tries to examine factors influencing sacred views towards women in ancient civilization of Mesopotamia, Elam and Greece to pay. Although there were also female gods in countries such as Iran and Egypt, many of them were influenced by the Mesopotamian civilization. It seems that woman’s power of birth giving and her early relationship with the emergence of agriculture have been important in view towards woman to be sacred.
    Keywords: Sacred, Women, Mesopotamia, Greece., Goddess
  • Ahmad Mohammadpur, Jalil Karimi, Nashmil Maaroofpur Page 65
    This paper is concerned with the representation of women in Kurdish proverbs based on social interpretive approach and through emic orientation. Considering the constitutive function of common sense to produce social knowledge, the paper aims to explore the situation given to women in Kurdish proverbs as a part of oral literature. In this respect, the women-related proverbs have been purposively sampled and analyzed using thematic procedures, while the in-depth interviews with informants have been conducted for further interpretations of the data. The findings demonstrated that the Kurdish proverbs attributed a diverse and often contradictory set of locations and interpretations to women. Using thematic analysis, seven main themes were extracted from data which include: Women as irrational, as equal to men, as subordinate, as the other one, as sacred, as powerful and as a mysterious subject. All these themes are covered by a core category entitled “Kurdish woman as an Uncertain Subject”. The above main themes have been discussed and documented referring to a number of sample proverbs.
    Keywords: Folklore, Thematic Analysis, Women, Kurdish Proverbs., Social Interpretivism
  • Abdolreza Seif, Fatemeh Hakima Page 85
    The subject of womanhood is an attempt to explain why the woman is a symbol of self. I will start the paper with the story of “A’arabi and the Caliph” from the view point of symbol and then I will continue with the definition of self, symbol, why the woman is a symbol of self as it is believed by mystics. The allegorical result based on Najm Razi’s theory shows the accompaniment of self with wisdom causes the manifestation of love in the wayfarer. Through the enigma of “He who knows himself, has known God” and with a critical view to the belief that the woman is the symbol of self based on divine Quran verses it has been proved that walking towards God is not only for men but also for women to reach eminent place of a perfect human and the love of God.
    Keywords: Woman, Quran, Symbol, Self, Love
  • Ezzat Mollaebrahimi, Habib Keshavarz Page 103
    Palestinian women have not only collaborated with men in issues such as social, political and cultural affairs but also in literary fields. They have even been pioneer in some fields. A number of senses of contemporary Palestinian poetries have been considered by both genders which include different types of sentimental poetries such as ghazals and love poems. Although ghazal has been among the most important types of Palestinian poetry for long, there are certain differences between female ghazals and the male ones, which is an indication of physical and psychological differences between them. This research tries to study those differences and to find out the reasons. The research methods have been documentary and library methods. As a result women, in their poems, pay less attention to physical and beauty attractions in their love poems. Instead, sentimental symbols have been considered by female poets and they use more codes and metaphors compared to male poets.
    Keywords: Ghazal, Sentimental poems, Male Poets., Palestine, Female poets
  • Mohammad Amouzadeh, Nasim Esfandyari Page 119
    Supposing the reciprocity of relations between society and media, it is logical to investigate the social changes of women’s identity through inspecting the changes in women’s identity representation in media (particularly cinema). This paper aims to analyze the mutual effects of predominant social affairs of after-Islamic revolution of Iran on the manner of women’s representation in Iran’s cinema. In fact, it intends to clarify whether the mainstream cinema at this juncture in history has an considerable effect on the manner the women’s identity represented in cinema.This research shows that the social changes accompanied by more progressive cultural representation of women’s social identity in Iran cinema.
    Keywords: Media, Social identity., Cinema, Women's representation, Social changes