فهرست مطالب

کتاب قیم - پیاپی 4 (زمستان 1390)
  • پیاپی 4 (زمستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 9
|
  • عباس مصلایی پور یزدی، سیدمحمدحسین موسوی زاده، ابوالفضل حاجی حیدری صفحه 7
    بر اساس آیات و روایات، مخاطبان قرآن، محدود به زمان و مکان خاصی نیستند؛ اما چگونگی تعمیم مدلول آیات و نحوه استفاده از مضامین آن برای مخاطبان عام، کمتر بررسی شده است. این نوشتار، برخی از راهکارهای تعمیم مفاهیم آیات، مانند تفکیک بین شوون و مناصب پیامبران، در نظر گرفتن درجات و مراتب طولی بعضی از مفاهیم قرآن، ایجاد توسعه معنایی با استفاده از خارج کردن عبارت از سیاق با حفظ ضوابط و نیز گسترش مصادیق آیات با الغای خصوصیت را بیان می کند و در ادامه، برای جلوگیری از تعمیم های ناروا و تفسیر به رای، به ضوابط تعمیم مفهوم آیات با استفاده از روش های عقلایی فهم متن اشاره می شود.
    کلیدواژگان: تعمیم مدلول آیات، جاودانگی قرآن، ضوابط تعمیم، توسعه معنایی آیات
  • مرتضی ایروانی نجفی، الهه شاه پسند صفحه 31
    این پژوهش، مروری است بر ارتباط سیاق و اسباب نزول؛ ارتباطی متقابل که گاه به تردید در یکی از این دو قرینه منجر می شود. این نوشتار، به بررسی موقعیت سیاق و اسباب نزول و رابطه این دو در تفسیر آیه احصار می پردازد.
    در تعارض سیاق و اسباب نزول آیه، گاه سیاق منجر به تردید در سبب نزول منقول برای آیه می شود و گاه سبب نزول، باعث تردید در برقراری سیاق در آیه می گردد. در آیه احصار، از زاویه ای که ما به آیه نگریسته ایم، در سه مقطع، گمان تعارض این دو قرینه وجود داشت که در این موارد، به دلایلی که در متن مورد بحث قرار گرفته است، جانب اسباب نزول ترجیح داده می شود. بدیهی است که پیش فرض این گفتار آن است که هر کدام از این دو قرینه، به تنهایی حجت هستند.
    کلیدواژگان: اسباب نزول، سیاق، حج، احصار، آیات الاحکام، تعارض قرائن
  • امیر جودوی، محمدحسین برومند، اکرم صالحی صفحه 53
    وجود اختلاف در معنای واژه «الصمد»، مفسرین را به تکاپویی عجیب انداخته است. روایت تفسیری امام حسین (ع) با تعبیر «لا جوف له»، برخلاف دیدگاه مخالفان که آن را ملهم معنای تشبیه و تجسیم دانسته و مآلا آن را مردود قلمداد کرده اند، به دلایل: همسویی با هدف سوره و ایفای نقش موثر در شبکه ارتباطی آیات سوره، هماهنگی با کشفیات جدید علم تجربی و برخورداری از تایید دیگر روایات، زمینه بررسی این روایت را به سمتی سوق می دهد که معانی سه گانه عرضه شده توسط مخالفان روایت تفسیری امام حسین (ع)، اندراج معنایی واحد یافته و با تصحیح پیش فرض این گروه، ادعای تشبیه به بوته فراموشی سپرده می شود.
    کلیدواژگان: صمد، احد، امام حسین (ع)، مادیت، تشبیه و تجسیم
  • اسمعیل سلطانی بیرامی صفحه 71
    اثبات اعجاز قرآن، در پیراستگی از اختلاف، مشروط به فقدان اختلاف در قرآن و پاسخ یابی آیات موهم اختلاف است. صرف نظر از انگیزه مدعیان اختلاف در آیات قرآن، علت توهم اختلاف، در نظر نگرفتن مبانی و قواعد صحیح در تفسیر آیات است. در زمینه آیات موهم اختلاف، دسته بندی های مختلفی صورت گرفته است که به نظر نویسنده، تقسیم بر اساس سبب و علت توهم اختلاف، روش صائب در این زمینه است تا هم مخاطب با علت به وجود آمدن شبهه آشنا شود و هم، توان پاسخ گویی به شبهات را یاد بگیرد. روش صحیح در پاسخ دادن به شبهات پیرامون آیات موهم اختلاف در قرآن نیز، شناسایی علت توهم اختلاف (در نظر نگرفتن یکی از قواعد تفسیر) در هر دو آیه موهم اختلاف و پاسخ دادن به شبهه بر اساس قاعده یاد شده است.
    کلیدواژگان: اعجاز قرآن، اختلاف، شبهات اعجاز، پاسخ ها، قواعد تفسیر
  • نیکو دیالمه صفحه 93
    نظم یا الگوهای ثابت از پیش تعیین شده و قابل کشف درباره پدیده ها و واقعیت ها، به طبیعت و قوانین تجربی محض اختصاص ندارد؛ بلکه می تواند آنچه در اصطلاح اندیشمندان مسلمان، سنت های اجتماعی یا سنت های تاریخی نام گرفته را نیز در بر-گیرد، این سنت ها که حق تعالی با تعبیر «سنه الله » آنها را به خود نسبت داده (فاطر/ 43 و فتح/ 23)، بیانگر فعل همیشگی و پیوسته الهی در برخورد با افراد و امت هاست. سنت توفیق یکی از این قوانین است که به واسطه آن، برخی انسان ها مشمول عنایت و مراقبت ویژه الهی گردیده و در جایگاه دستیابی به اسباب و وسایل خیر قرار می گیرند. مقاله حاضر بر آن است تا چگونگی جریان تاثیرگذاری این سنت را در سه ساحت اساسی وجود انسان، یعنی: حیطه شناختی، عاطفی و رفتاری را از طریق، زیادتی معرفت، الهامات قلبی و توانمندی عمل به خیر در شرایط سخت نشان دهد. تبیین ضوابط تحقق این قانون در آیات الهی از جمله، تلاش و مجاهده در راه حق، توجه به معیار رضایتمندی، استقامت و ثبات قدم در اهداف، انابه و استغفار از قصورها، دعا و طلب توفیق از خداوند، دستاورد دیگر این نوشتار است، امری که در جای خود، بیانگر عوامل دستیابی افراد و امتها به خیر و سعادت از دیدگاه قرآن به شمار می رود.
    کلیدواژگان: سنت الهی، هدایت، توفیق، اختیار، انسان، شناخت، عواطف، رفتار
  • مجید معارف، نصرت نیل ساز، حسن زرنوشه فراهانی صفحه 117
    برخی از خاورشناسان در آثار خود، به طور گسترده، شبهه تاثیرپذیری قرآن از کتاب مقدس را مطرح کرده اند تا از این طریق، الهی بودن قرآن را مخدوش کنند و آن را ساخته دست حضرت محمد (ص) جلوه دهند. شبهات آنها در این باره بر پیش فرض هایی استوار است که اگر نادرستی آنها نمایان شود، ادعاهای آنها نیز مردود می شود. در این مقاله، ابتدا به چگونگی شکل گیری و سیر تطور این شبهه اشاره می شود و نمونه هایی از ادعاهای خاورشناسان درباره تاثر قرآن از کتاب مقدس بیان می گردد. سپس، پیش فرض های خاورشناسان در طرح شبهاتشان بررسی و نقد می شود. هم چنین، به برخی تفاوت های قرآن و کتاب مقدس در مسائل عقیدتی و تاریخی که حاکی از عدم تاثر قرآن از کتاب مقدس است، اشاره می گردد
    کلیدواژگان: قرآن، کتاب مقدس، خاورشناسان، پیش فرض ها، مصادر قرآن
  • ابوالفضل خوش منش صفحه 141
    سید محمود طالقانی در میان مفسران معاصر، دارای برخی امتیازات و برخوردار از نگاهی بین فرهنگی است. او در زمانی حساس می زید و در نقطه ای مهم، عهده دار امر تعلیم و ترویج قرآن می شود؛ به سرزمین های اسلامی مسافرت می کند و با رجال فکر و فرهنگ به گفتگو می پردازد و سال هایی را نیز در حبس و تبعید می گذراند. این آمدوشدها و نیز طرز نگاه خود او، به وی نگرشی جامع می دهد. اگر وی در کنج زندانی تاریک نیز قلم می زند، با قلمی زنده از کلیت امت اسلامی و از مشکلات و سرنوشت آن و بلکه جامعه بشری می گوید. او با اندیشه ای قرآن محور، قضایای عصر و اجتماع را می سنجد و در نگرش و نگارش های خود، نیاز به روح وحدت در جامعه اسلامی و انسانی را که نیازی مبرم در حال حاضر نیز هست بروشنی مورد تاکید قرار می دهد.
    کلیدواژگان: تفسیر عصری، سید محمود طالقانی، تفسیر پرتوی از قرآن، مطالعات بین فرهنگی
  • عباس کلانتری خلیل آباد صفحه 167
    بدون تردید ایجاد و یا گسترش بیشتر علوم اسلامی، مرهون احادیث منقول از معصومین (ع) بوده است؛ اما عده ای گمان کرده اند که تقریبا همه مسائل علم اصول فقه از علوم دیگر اقتباس شده و قواعد آن مبتنی بر عقل، عرف، لغت و یا سیره عقلاست. در این مقاله، پس از بیان مقدماتی، اثبات می شود که حدیث در اصول فقه شیعه، هم موضوع مهم ترین مسائل اصولی (مانند حجیت خبر واحد و تعادل و تراجیح) است و هم در استنباط برخی قواعد اصولی از جایگاه ویژه ای برخوردار است و علاوه بر آن، در اعتبار بخشی و حجیت در این علم، نقش موثری دارد.
    کلیدواژگان: علم اصول، حدیث، حجت، استصحاب
  • صفحه 189
|
  • Abbas Mosallaee Poor, Seyyed Muhammad Hossein Moosavizadeh, Abolfazl Haji Haidari Page 7
    According to the verses of Holy Quran and based on the Hadith, Quran has not addressed just a certain people of a particular era and place, but the way of generalizing the significance of the verses of Quran and the how it should be used for all the people have not been studied sufficiently. The present paper articulates some of the ways of generalizing Quranic notions. Among the ways are the necessity of distinction between the status of a prophet and what for he has been appointed, considering a kind of hierarchy in concepts of the verses of Holy Quran, a kind of semantic development and increasing the number of the cases a verse may include. It also explains how to avoid wrong generalizing and undue interpretations while considering the methods of rational understanding of the texts.
    Keywords: generalizing the significance of the Verses, eternality of Quran, Conditions of generalizing, semantic development
  • Morteza Iravani Najafi, Elahe Shahpasand Page 31
    This paper is a review of the relation of Context and the reason of revealed verses of Quran (asbab Nuzul); a contrast relation that sometimes leads to the doubt in one of these two evidences. It particularly studies the status of context and asbab Nuzul and the relation of these two in interpreting the verse of Ehsar. Anyhow the authors believe that this issue will be open for further discussions.When the context of a verse and its Asbab Nuzul are conflicting, in some of the cases one causes the other to be vague. This matter can be found also in the verse of Ehsar. But as we have shown in the verse in question the side of Asbab Nuzul is of priority. Needless to say that in this paper we have supposed that both of these two evidences- i.e. Context of the verses and the reason of it's being revealed- are of authority.
    Keywords: Asbab Nuzul, Context, pilgrimage (Hajj), “Ehsar”, Verses of the jurisprudential laws, the contrast between the evidences
  • Amir Joudavi, Mohammad Hosein Baroumand, Akram Salehi Page 53
    There are conflicts in interpreting the concept ‘Al-Samad’ that have made all interpreters take on active role in interpreting it. Despite the opponents’ belief that dismisses Imam Hossein’s saying "with no hole in Him" (la joufa lahu) as conveying the meaning of ‘making an analogy’, the latter which is an interpretive tradition, provides a specific background where because Imam’s saying complies with the object implied in the Sura, plays an effective role in the cohesive network in the Sura, is consistent with new discoveries in experimental sciences, as well as being evidenced with other Hadith traditions, the three meanings referred to by those who are against Imam Hossein’s interpretive tradition, are included a single meaning, where the claim of ‘making an analogy’ fall into oblivion by correcting the supposition made by the mentioned group.
    Keywords: Al, Samad, Al, Ahad, Imam Hossein, materiality, making an analog
  • Ismail Soltani Bairami Page 71
    "To prove that Quran is a miracle is in relation to be able to show that the verses of Quran are free of any kind of conflict and disagreement. Regardless of the motives of those who pretend that the verses of Quran suffer from disagreement, it seems the cause of such a claim is neglecting the true rules and principles of interpretation. These so called conflicting verses can be divided in many ways and the author believes that the best one is to divide these verses according to the causes and the motives that have made the commentator to pretend disagreement in the verses. In this way the reader will be able to know the cause of so called conflict and also to resolve inconsistency in the verses.
    Keywords: Miraculous feature of Quran, Miracle, conflict, objections to Quran, solutions, rules of interpretation
  • Nikoo Dialameh Page 93
    Design or established rules governing the phenomena of the world are not just limited to the nature and mere experimental rules, but can include also some social or historical traditions. These traditions which are called "Sunnah of Allah" (Allah's Traditions) are assigned to Allah and show the continuous act of Divine to individuals and societies. Among these traditions Toufiq can be named according to which some individuals may be met with especial grace and care of God to receive more from their Lord. The present paper tries to study the way of act of this tradition in human being in such fields as knowledge, intuition and the power of doing the best in troubled and difficult situations. The paper also explains the standards of Tougiq tradition which are: endeavor for the sake of God, satisfaction, stamina and assiduity, penitence for the guilt and prayer and asking God for success.
    Keywords: divine tradition, guidance, success, the will, human, knowledge, emotions, behavior
  • Majid Maaref, Nosrat Nilsaz, Hasan Zarnooshe Farahani Page 117
    Some of the Orientalists have widely proposed in their works the doubt of Quran’s influence by the Bible in order to distort the divineness of Holy Quran and introduce it as a made of the prophet Mohammad (Pbuh). Their doubts are mainly on some baseless presumptions, and if the wrongness of these presumptions is proved, then their claims would be naturally denied. In present paper First we explore the way of formation and evolution of this doubt, and some instances of claims of Orientalists in this regard are put forward. Then their main presumptions are criticised. Finally, some differences of the Holy Quran and the Bible in doctrinal and historical issues, confirming the fact that Quran has not been influenced by the Bible, are pointed out.
    Keywords: The Holy Quran, The Bible, Orientalists, presumptions, Quran's sources
  • Abolfazl Khoshmanesh Page 141
    Concerning Iran’s Islamic movement and the aspects of the international thought of the influential people in that we come across several books and articles, but still the need for a research with the present title is felt. Seyyed Mahmood Taleghani has some privileges over the contemporary exegetes. He lives in a time and spot in which he takes the responsibility of teaching and propagating Quran, he travels to different parts of the Islamic world and talks and exchanges opinions with men of thought and culture. These frequent travels, which were sometimes compulsory and destined to prison and exile, and sometimes because of duty and commitment gives him comprehensive information and knowledge.Before these meetings and travels, his outlook which was already unlimited and international becomes more comprehensive and he utilizes his now expanded outlook in writing the interpretation, which is an outstanding text in the realm of social interpretation. Even though he writes in the corner of a dark prison cell, he writes lively and up to date, not only about the basics of Islamic nation, its problems and its destiny, but also of the human society. He endeavors not to limit his word with the common limitations and boundaries of writing and to expand the domain of his speech and meaning in his writing which have usually a Quranic base.
    Keywords: Mahmood Taleghani exegesis, Interrnational view of Taleghani, Taleghani, Islamic community
  • Abbas Kalantari Khalil Abad Page 167
    No doubt that most of Islamic Sciences in their genesis and development have been indebted to the narratives of the infallibles (maasumin). But many believe that nearly all of the debates in Usul- Fiqh (an Islamic science) have been obtained from other Islamic sciences and the rules of this science are based on Reason, Custom, philology and the way of acting of the wise men (sire Oqala or practical tradition). The present paper states that Hadith in Shiism is dealt with in Usul Fiqh and also it has a particular status in elicitation of some of the fundamental rules for deep understanding of religious texts. It is also noted that Hadith in science of Usul Fiqh of Shiism has an important role as to the validation and authority.
    Keywords: Usul Fiqh, Hadith, authoritative, isteshab