فهرست مطالب

زمین شناسی اقتصادی - سال چهارم شماره 2 (پیاپی 7، پاییز و زمستان 1391)
  • سال چهارم شماره 2 (پیاپی 7، پاییز و زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/08/02
  • تعداد عناوین: 10
|
  • محمد علی جزی، محمدحسن کریم پور، آزاده ملک زاده شفارودی صفحه 171
    در دوره زمانی ژوراسیک میانی یکی از شدیدترین رخداد های ماگماتیسم در ایران رخ داده است. از جمله توده های نفوذی گرانیتوئیدی این دوره می توان به توده یا کمپلکس های نفوذی الیگودرز، الوند، آستانه، بروجرد، ملایر و چاه دزدان در زون سنندج- سیرجان، شیرکوه و آیرکان در زون ایران مرکزی و شاه کوه، سرخ کوه و کلاته آهنی در بلوک لوت اشاره کرد. اغلب این توده های نفوذی از نوع پرآلومینوس بوده و در سری کالک آلکالن پتاسیم بالا جای می گیرند. نسبت CaO/Na2O 8.37-0.12 منشا فقیر از رس را برای تولید ماگمای بیشترینه این توده های نفوذی پیشنهاد می دارد. در نمودار توزیع عناصر نادر خاکی نرمالیزه شده به کندریت عناصر نادر خاکی سبک (LREE) غنی شدگی چندانی نسبت به عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) ندارند و الگوی نسبتا مسطحی را نشان می دهند. همچنین در این نمودار عنصر Eu آنومالی منفی دارد که نشان دهنده شرایط احیایی تشکیل ماگما و یا منشا گرفتن آن از عمق پایداری پلاژیوکلاز است. نمودار عنکبوتی نرمالیزه شده نسبت به بخش تحتانی پوسته قاره ای غنی شدگی عناصر لیتوفیل با شعاع یونی بزرگ (LILE) مانند K، Cs، Rb و عناصر خاکی کمیاب سبک (LREE) ((La، Ce و کاهیدگی عناصر Ba،Nb،Ta،Sr،Ti را نشان می دهد. مقادیر اولیه ایزوتوپ 87Sr/86Sr این توده ها بین 0.70609 تا 0.71937 و مقدار اولیه εNd آن منفی و بین6.51 - تا 1/1- در تغییر است که نشان دهنده منشا گرفتن ماگما از پوسته قاره ای است. شواهد ژئوشیمیایی و ایزوتوپی این توده های نفوذی را با منشا پوسته قاره ای، تیپ S و حاصل از برخورد قاره ها معرفی می نماید. شواهد زمین شناسی همچون توقف در رسوب گذاری، دگرگونی ناحیه ای، جای گیری افیولیت و نیز کانه زایی مرتبط با زون برخورد قاره ها، تاییدی بر برخورد بین دو صفحه ایران و عربی در دوره زمانی ژوراسیک میانی است.
    کلیدواژگان: ژوراسیک میانی، گرانیتوئید تیپ S، ژئوشیمی و ایزوتوپ، برخورد قاره ای
  • بهرام بهرام بیگی، حجت الله رنجبر، جمشید شهاب پور صفحه 199
    داده های ابر طیفی سنجنده هایپریون حاوی اطلاعات بسیار غنی از بازتابهای الکترومغناطیس سطح زمین در 242 باند ظریف و پیوسته هستند. دست یابی به این گنجینه اطلاعاتی منوط به اعمال پردازشی مناسب بر روی داده های خام ماهواره ای است. روش های پردازش تصاویر ماهواره ای را می توان به دو گروه آمار پایه و طیف مبنا تقسیم کرد. در روش های آمار پایه اصول پردازش بر پایه نحوه پراکندگی هیستوگرام مقادیر پیکسلی هر باند اطراف میانگین، مود و میانه داده ها بنا نهاده می شود، در حالی که در روش های طیف مبنا، از ابتدای پردازش می بایست الگوی طیفی مرجعی مشخص و در دست باشد. پردازش بر پایه الگوی طیفی مرجع و تناسب محدوده های جذب و بازتاب هدف مورد نظر با محدوده های متناظر در الگوی مرجع بنا نهاده می شود. در این پژوهش به بررسی نتایج حاصل از هر دو نوع روش پردازش تصویر و مقایسه ضریب صحت هر کدام در برابر داده های صحرایی پرداخته شده است. مطالعات میدانی و آزمایشگاهی شامل بررسی نقاط با حداکثر شدت دگرسانی، طیف نگاری، آزمایش XRD و مطالعه مقاطع میکروسکپی نمونه های سنگی برداشت شده از منطقه می شود. روش های پردازش تصویر SAM و PCA به ترتیب به عنوان روش های طیف مبنا و آمار پایه بر روی تصویر هایپریون زون آرژیلیک در منطقه آتشفشان مساحیم اعمال گردید. روش MTMF نیز به عنوان روشی که علاوه بر استفاده از طیف مرجع اصول آماری تصویر را نیز درگیر پردازش می کند مورد بررسی قرار گرفت. محاسبه ماتریس صحت و تعیین ضریب صحت عامل مناطق حداکثر امکان در روش های SAM، PCA و MTMF ضریب 58/74درصد برای پردازش با روش SAM و ضرایب 42/25و 61 درصد به ترتیب برای مناطق حداکثر امکان در روش های PCA و MTMF را نشان می دهد. بنابراین استفاده از روش های طیف مبنا در پردازش تصاویر ابر طیفی پیشنهادی مناسب جهت مطالعات دورسنجی سطح زمین با استفاده از داده های سنجنده هایپریون به حساب می آید.
    کلیدواژگان: هایپریون، نقشه بردار زاویه طیفی، آنالیز مولفه های اصلی، آتشفشان مساحیم، زون آرژیلیک
  • محمد معانی جو، محمد مستقیمی، مهدی عبدالهی ریسه، علی اصغر سپاهی گرو صفحه 217
    کانسارسازی در سرچشمه با نفوذ یک استوک گرانودیوریتی به سن میوسن میانی در سنگهای آتشفشانی- رسوبی دارای راندگی و گسل خوردگی مربوط به اوایل ترشیری حادث شده است. این پژوهش بر اساس نمونه های حاصل از گمانه های تازه حفر شده و نمونه های سطحی برداشت شده از پله های 2500 متری صورت گرفته است. براساس مطالعات صورت گرفته بر روی کانی شناسی و روابط قطع شدگی بین رگه چه ها، دست کم چهار گروه رگه چه برای چهار دوره کانه زایی تشخیص داده شده است. آزمایشهای ایزوتوپی گوگرد در کانسار مس پورفیری سرچشمه بر روی پیریت، کالکوپیریت، مولیبدنیت و انیدریت های موجود در چهار گروه رگه چه موجود در دگرسانی های مختلف صورت گرفت. مقادیر 34Sδ در سولفیدها و سولفات های موجود در رگه چه ها به ترتیب در گستره وسیع 2/2- تا 27/1 در هزار برای سولفیدها و 2/10 تا 5/14 در هزار برای سولفات ها قرار می گیرد. میانگین 34Sδ در سولفیدهای کانسار مورد مطالعه حدود یک در هزار بوده و برای سولفات ها در حدود 13 در هزار می باشد. با توجه به نتایج حاصل شده می توان نتیجه گرفت که سولفیدها به وسیله سیالی تشکیل شده اند که این سیال گوگرد خود را از یک منبع ماگمایی حاصل کرده است. همچنین سیالات درگیر موجود در گروه های رگه چه ای مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است، که این نتایج بیانگر دمای بالا، شوری زیاد و حدوث پدیده جوشش در سیالات کانی ساز کانسار سرچشمه می باشند. از طرفی این مطالعات موید حضور سه نوع سیال مشتمل برسیالات ماگمایی، جوی و اختلاط سیالات ماگمایی و جوی، در فرآیندهای دگرسانی و کانه زایی می باشند.
    کلیدواژگان: کانسار مس پورفیری سرچشمه، گروه های رگه چه ای، سیالات درگیر، ایزوتوپ پایدار گوگرد
  • هنگامه حسینی دینانی، هاشم باقری، رضا شمسی پور دهکردی صفحه 241
    اندیس کالچویه در جنوب غرب نائین و در نوار ولکانوپلوتونیک ارومیه- دختر واقع شده است. کانه سازی عمدتا در واحدهای پیروکسن آندزیت و تراکی آندزیت منطقه به دو صورت پراکنده در متن سنگ تا فاصله چند سانتی متری از رگه و نیز به صورت رگه ای– رگه چه ای رخ داده است. به منظور انجام مطالعات کانه نگاری، دگرسانی، سیالات درگیر و ژئوشیمی، دو رگه کانه زایی شده B و A انتخاب و نمونه برداری در امتداد آنها و سنگهای پیرامون انجام شد. تنها انواع دگرسانی های مشاهده شده در منطقه، دگرسانی های پروپیلیتیک و سیلیسی و کانه های فلزی مشاهده شده در رگه ها، کالکوپیریت، گالن، پیریت، مگنتیت، بورنیت، کالکوسیت، کوولیت، هماتیت، گوتیت، لیمونیت، مالاکیت، آزوریت، سروزیت و کوپریت هستند. در مطالعات سیالات درگیر، مقدار شوری و دمای همگن شدن سیال به ترتیب در رگه A و B در محدوده ی 38/0 تا 23/4 و 166/0تا 188/9 درصد وزنی معادل نمک طعام و 252- 175 و 324-250 درجه سانتی گراد به دست آمد. مقایسه الگوهای به دست آمده از تغییرات عناصر کمیاب، شیب منفی نمونه ها را نشان می دهد که از ویژگی های ماگماهای کالک آلکالن است و نسبت بیشتر از یک La/Y شرایط خنثی- قلیایی را برای سیال نشان می دهد. با در نظر گرفتن این شواهد، جهت حرکت محلولهای کانه ساز از رگه B به رگه A و مرکز تقریبی کانه سازی نزدیک به رگه B شناخته شد و کانسار را می توان در گروه اپی ترمال سولفیداسیون پایین جای داد.
    کلیدواژگان: کالچویه، کانه نگاری، سیالات درگیر، ژئوشیمی، اپی ترمال
  • مهدی هاشمی گهرویی، بهنام شفیعی، غلامحسین شمعانیان، حسین تقی زاده صفحه 257
    به منظور ارزیابی پتانسیل کانه زایی مس و دیگر عناصر همراه در تشکیلات بازالتی سلطان میدان واقع در شمال شاهرود، روش رسوب آب راهه ای و کانی سنگین مورد استفاده قرار گرفت. به این منظور، تعداد 68 نمونه رسوب آب راهه ای (اندازه ذرات 80- مش) و 6 عدد نمونه کانی سنگین (اندازه ذرات 20- مش) از شبکه نمونه برداری بهینه برداشت گردید. نمونه های رسوب آب راهه ای برای عناصر مس، سرب، روی، کبالت، منگنز، آهن و نیکل تجزیه شدند. پردازش آماری داده های زمین شیمیایی منجر به شناسایی عناصر با مقادیر غیر عادی، تفکیک مقادیر غیر عادی از مقادیر زمینه و همچنین روابط بین عناصر شد. در بین عناصر، مس و نیکل دارای نمونه های با ناهنجاری درجه یک و قوی بودند. روابط بین عناصر نشان داد که آهن، سرب و روی با یکدیگر و با عناصر کبالت و منگنز همبستگی مثبت قوی (r≥0.5) نشان داده اند. مطالعه نمونه های کانی سنگین، وجود کانی های مگنتیت، هماتیت، گوتیت، لیمونیت، پیریت، پیریت اکسید شده، اخری، باریت، آپاتیت، روتیل، زیرکن، نیگرین، آناتاز، اسفن، لوکوکسن، طلا و کانی های سیلیکاته فرومنیزین را نشان داد. پردازش آماری داده های مربوط به نمونه های کانی سنگین، ارتباط معنی داری را بین کانی سازی طلا و تیتانیوم با اکسیدهای آهن نشان داد. نتایج حاصل از پردازش داده های زمین شیمیایی و تلفیق آنها با نتایج حاصل از الگوی توزیع شکستگی ها در منطقه مورد مطالعه انطباق خوب ناهنجاری های زمین شیمیایی بر مناطق با تراکم شکستگی را نشان داد که بر این اساس مناطق امید بخش برای کانه زایی مس و تیتانیوم شناسایی و جهت انجام اکتشافات بیشتر پیشنهاد می شوند.
    کلیدواژگان: اکتشاف زمین شیمیایی، رسوب آب راهه ای، کانی سنگین، ضریب خط وارگی تصویری، بازالت های سلطان میدان، شمال شاهرود
  • فرشته بیات، قدرت ترابی صفحه 271
    در جنوب عروسان در محدوده کوه های چاه پلنگ و معراجی، واحدهای سنگی متاگابرو، متابازالت و متادیاباز همراه با سنگهای دگرگونی پالئوزوئیک زیرین رخنمون دارند. برخی از ویژگی های کانی شناسی و ژئوشیمیایی واحدهای متابازیتی در دو ناحیه کوه چاه پلنگ و کوه معراجی شباهت نزدیکی به یکدیگر دارند. کانی های فلدسپار، آمفیبول، بیوتیت، اسفن، اپیدوت، کلریت ± کلسیت در متابازیت های کوه معراجی یافت می شوند. در ناحیه چاه پلنگ، متاگابروها و متادیابازهایی دیده می شود که شباهت کانی شناسی و ژئوشیمیایی نزدیکی به متابازیت های کوه معراجی دارند. واحدهای ولکانیک در زیر متاگابروها قرار گرفته اند و عمدتا از پلاژیوکلاز، بیوتیت، اسفن، سانیدین، کلریت، اپیدوت و اکسیدهای آهن تشکیل یافته اند. درون متاولکانیک ها و در مجاورت متاگابروهای این ناحیه دایک های برجسته ای وجود دارد که ترکیب کانی شناسی مشابهی با متاولکانیک ها دارد. دایک های آمفیبولیتی از آمفیبول، پلاژیوکلاز و بیوتیت های کشیده شده، تشکیل یافته اند. متابازیت ها تفریق محدودی از خود نشان می دهند. ترکیب متابازیت های کوه معراجی، بازالت و تراکی بازالت می باشد و بازالت و تراکی بازالت نیز ترکیب متابازیت های چاه پلنگ است. ماهیت ماگماتیسم نواحی چاه پلنگ و کوه معراجی مانند ماهیت ماگماتیسم پالئوزوئیک رخ داده در سایر نقاط ایران غالبا ماهیت آلکالن تا تحولی داشته و در اثر فعالیتهای کششی از ذوب درجه پایین یک گارنت- اسپینل پریدوتیت تشکیل گردیده اند. ضمن این که فرآیندهای دگرگونی به آنها ماهیت آمفیبولیت و شیست سبز بخشیده ولی آثار و ویژگی های سنگ آذرین اولیه قابل تشخیص است.
    کلیدواژگان: سنگ شناسی، متابازیت، پالئوزوئیک، چاه پلنگ، کوه معراجی، اصفهان
  • احسان سلاطی، محمدحسن کریم پور، آزاده ملک زاده شفارودی، محمدرضا حیدریان شهری، لنگ فارمر، چالرز استرن صفحه 285
    منطقه کیبرکوه در70 کیلومتری جنوب غربی شهرستان خواف در استان خراسان رضوی قرار گرفته است. این منطقه در شمال شرقی بلوک لوت واقع شده است. واحدهای سنگی منطقه شامل سنگهای دگرگونی پالئوزوئیک و مجموعه توده های نفوذی نیمه عمیق با سن کرتاسه تا ترشیاری است که به شکل دایک، استوک و باتولیت در منطقه نفوذ کرده اند. ترکیب توده ها از گرانیت تا دیوریت متغیر است. براساس پذیرفتاری مغناطیسی، توده های نفوذی منطقه به دو سری اکسیدان و احیایی تقسیم می شوند. در این تحقیق توده های نفوذی اکسیدان مورد بررسی قرار گرفته اند. اغلب این توده ها دارای پتاسیم بالا تا شوشونیتی و از نوع متاآلومینوس می باشند. ماگمای آنها در کمان ماگمایی زون فرورانش تشکیل شده و همگی متعلق به گرانیتوئیدهای سری I هستند. غنی شدگی در عناصر LILE مانند Rb، Cs، K، Ba و Th نسبت به عناصر HFSE مانند Nb، Zr و Ti وجود دارد که موید این موضوع است. غنی شدگی عناصر خاکی کمیاب سبک (LREE) نسبت به تهی شدگی عناصر خاکی کمیاب سنگین (HREE) نیز تیپیک ماگماهای تولید شده در زون فرورانش است. آنومالی منفی Eu/Eu* نشان دهنده تشکیل ماگما در عمق پایداری پلاژیوکلاز و آلودگی ماگما با پوسته قاره ای احیایی است. همچنین میزان Nb>11 ppm، نسبت کم Zr/Nb
    کلیدواژگان: کیبرکوه، فرورانش، توده های سری اکسیدان، ایزوتوپ رادیوژنیک، سن سنجی زیرکن
  • غلامرضا میرزابابایی، جمشید شهاب پور صفحه 303
    در این پژوهش نقش تعدادی از ساختارهای حلقوی در گسترش (توزیع) کانسارهای مس پورفیری در کمربند مس پورفیری کرمان مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. ساختارهای حلقوی در منطقه مطالعاتی دارای اشکال حلقوی یا بیضوی بوده که تا حدودی از روی تصاویر ماهواره ای قابل شناسایی اند. در این مطالعه، تصاویر چند طیفی لندست جهت تشخیص ساختارهای حلقوی مورد استفاده قرار گرفته است. مراحل اصلی تشخیص حلقه ها عمدتا بر اساس خصوصیات حلقوی آنها بر روی تصاویر ماهواره ای است. ساختارهای حلقوی دارای ارتباط مکانی با واحدهای تکتونیکی منطقه می باشند و به دو نوع اصلی دیده می شوند: ساختارهای حلقوی با ابعاد بزرگ و حلقه های کوچک. کانه زایی همراه با این ساختارها در منطقه مطالعاتی عمدتا شامل کانسارهای مس پورفیری و کانسارهای رگه ای فلزات پایه می باشند. ارتباط محسوسی بین حلقه های بزرگ و کانه زایی مشاهده می شود. این حلقه های بزرگ تقریبا تمام کانسارها و نشانه های معدنی مس پورفیری در بخش جنوبی کمربند مس کرمان را در بر گرفته اند. به نظر می رسد که حلقه های کوچک اثرات بیرونی توده های نفوذی (و احتمالا پورفیری) باشند که در سطح زمین به صورت حلقوی پدیدار گشته اند. به نظر می رسد که تشکیل حلقه های بزرگ وابسته به عوامل پوسته ای در زمین نباشد؛ اگرچه سازوکار تشکیل آنها به خوبی شناخته شده نیست. اما آرایش حلقه های بزرگ در اطراف لبه یک ناهنجاری برجای مثبت، مبین نقش احتمالی این ناهنجاری در تشکیل آنهاست. این موضوع همچنین بر روی نقشه ضخامت پوسته ای منطقه، قابل تشخیص است و می تواند مربوط به بالا آمدن یک زبانه جبه ای در زیر آن منطقه باشد. این تحقیق می تواند به عنوان عاملی در ارتقا و اصلاح دانش ما در زمینه ارتباط عوامل ساختاری و کانه زایی مس در منطقه مطالعاتی بسیار کارآمد باشد.
    کلیدواژگان: کمربند مس پورفیری کرمان، ساختارهای حلقوی، کانه زایی، ناهنجاری برجا
  • مرتضی چشمه سری، علی عابدینی، اکرم علیزاده، سید محمد موسوی صفحه 319
    افق فسفاتی دلیر در فاصله 57 کیلومتری جنوب غرب چالوس، استان مازندران واقع می باشد. این افق به صورت چینه سان در شیل بالایی سازند سلطانیه (نئوپروتروزوئیک بالایی- کامبرین زیرین) گسترش یافته است. بر اساس یافته های کانی شناسی، کانی های اصلی افق فسفاتی کلسیت، فلوئور آپاتیت، دولومیت، کوارتز، پیریت، مسکویت و ایلیت هستند. شواهد میکروسکپی نظیر وجود فابریک شبیه به فابریک گروموس دلالت بر نقش ارزنده فرآیندهای دیاژنتیک و فشارهای دینامیکی در تکامل این افق دارد. الگوی توزیع REEs به هنجار شده به PAAS تفریق ضعیفLREEEs از HREEs و بی هنجاری منفی Ce در طی فسفات زایی را روشن می سازند. تلفیق نتایج به دست آمده از مطالعات کانی شناسی و زمین شیمیایی پیشنهاد می کنند که رفتار و توزیع REEs تحت تاثیر عواملی نظیر دیاژنز، جذب ترجیحی، حضور و تخریب مواد آلی، پتانسیل اکسیداسیون- احیا و عملکرد آبهای منفذی قرار گرفته است. ملاحظات زمین شیمیایی بیشتر نشان می دهند که کانی های فلوئور آپاتیت، زینوتایم، مسکویت، اکسیدهای منگنز و ایلیت میزبانان احتمالی REEs می باشند.
    کلیدواژگان: افق فسفاتی، سازند سلطانیه، عناصر نادرخاکی، زمین شیمی، دلیر
  • زهرا خالدی، حسین محمدزاده صفحه 335
    وجود کروم (VI) در آبهای زیرزمینی به شرایط Eh و pH آب بستگی داشته و ترکیبات آن اغلب محلول و در محیطهای اکسیدکننده سمیت و تحرک بیشتری دارند. در این مقاله، ضمن بررسی تمرکز کروم در واحدهای افیولیتی جنوب شرقی بیرجند، غلظت آن در رسوبات و منابع آب زیرزمینی و همچنین پتانسیل آلایندگی زیست‎محیطی آن مورد برسی قرار گرفته است. بدین منظور، 17 نمونه آب (2 نمونه آب باران و 15 نمونه آب زیرزمینی) و 8 نمونه رسوب از رسوبات منطقه، نمونه برداری شده است. غلظت کاتیون‎ها (کاتیون‎های اصلی و کروم) و غلظت آنیون‎های نمونه های آب به ترتیب توسط دستگاه های ICP-AES و IC در آزمایشگاه هیدروژئوشیمی دانشگاه اوتاوا-کانادا، غلظت کروم نمونه های رسوب از روی نتایج آنالیز XRF و غلظت فازهای حاصل از عصاره‎گیری متوالی (SSE) کروم با استفاده از دستگاه جذب اتمی (AA) در آزمایشگاه ژئوشیمی دانشگاه فردوسی تعیین شده است. میانگین غلظت کروم در رسوبات و در منابع آب به ترتیب ppm 627 و ppm 026/0 است و با توجه به pH رسوبات و Eh-pH منابع آب، کروم موجود در منابع آب منطقه از نوع کروم (VI) می‎باشد. همچنین نتایج عصاره‎گیری متوالی، نشان می‎دهد که بیشترین مقدار کروم به بترتیب در فازهای مواد ماندگار، متصل به اکسیدهای آهن و منگنز، متصل به کربنات، مواد آلی، تبادل پذیر و محلول است. بررسی هیدروژئوشیمی منابع آب زیرزمینی، نشان می‎دهد که میانگین غلظت TDS، EC و pH به ترتیب 509 میلی‎گرم بر لیتر، μS/cm1045 و 1/8 می‎باشد و غلظت یونهای -Mg2+، Na+، Cl و SO42- در برخی منابع آب بیشتر از حد مطلوب WHO و استاندارد 1053 ملی ایران است. با توجه به تقسیم بندی، WQI 20% منابع آب دارای کیفیت بسیار عالی، 60% دارای کیفیت خوب و 20% دارای کیفیت ضعیف هستند.
    کلیدواژگان: افیولیت، کروم، رسوب، ‎عصاره ‎گیری متوالی، عامل‎تحرک، آب‎زیرزمینی، WQI، بیرجند
|
  • Mohammad Ali Jazi, Mohammad Hassan Karimpour, Azadeh Malekzadeh Shafaroudi Page 171
    One of the most intensive occurrences of magmatism in Iran was in the middle Jurassic period. Among the granitoid intrusions in this period as discrete bodies or complexes can be pointed to Aligoodarz، Alvand، Astaneh، Boroujerd، Malayer، and Chah-Dozdan in the Sanandaj-Sirjan zone; Shir-kuh and Ayrakan in the Central Iran zone; Shah-kuh، Sorkh-kuh and Kalateh-Ahani in the Lut Block. These granitoids are mostly peraluminous and belong to high-K calc-alkaline series. CaO/Na2O ratios (0. 12 to 8. 37) mostly suggest a clay-free source for formation of the intrusive rocks magma. Chondrite-normalized Rare Earth Elements (REEs) diagram do not display high enrichment of Light Rare Earth Elements (LREEs) than Heavy Rare Earth Elements (HREEs) and general pattern is relatively flat. In addition، diagram shows Eu negative anomaly، which can be attributed to indicate reducing conditions in formation of magma and/or magma derived from plagioclase depth as source. The lower continental crust-normalized spider diagram indicates enrichment in LILE (Rb، Cs، and K) and LREE (La and Ce) and depletion in Ba، Nb، Ta، Sr، and Ti. Initial 87Sr/86Sr ratios are 0. 70609 to 0. 71938 and initial εNd values are negative (from -6. 51 to -1. 1) indicating that magma derived from continental crust. Geochemical and isotopic evidence of the intrusive rocks shows continental crust origin (S-type granitoid) and due to continental collision. Geological findings such as stop in sedimentation، regional metamorphism، ophiolite displacement، and continental collision-related mineralization confirm continental collision between Iranian and Arabian plates in the Middle Jurassic period
    Keywords: Middle Jurassic, S, type granitoid, geochemistry, isotope, continental collision
  • Bahram Bahrambeygi, Hojatollah Ranjbar, Jamshid Shahabpour Page 199
    Hyperion hyperspectral data contains a very rich source of information from the Earth surface that collects 242 narrow contiguous spectral bands. Achieving this source of rich information is subject to the performance of suitable image processing methods on raw satellite data. Satellite image processing methods can be classified into two categories of statistical-based and spectral-based. In the statistical-based methods، processing principle is based on the distribution pattern of pixels’ DN values around mean، mode and median in DN value histogram of each band. However، in the spectral-based methods، the analysis is performed based on the spectral properties of the materials under question. In this study، we investigated both image processing methods and validated the results with field and laboratory data. Field and laboratory studies included the investigation of field samples، laboratory spectroradiometry، XRD analysis and thin section studies of the rock samples. SAM and PCA image processing methods performed on Hyperion images of the argillic zone in Masahim volcanic crater as spectral and statistical-based methods، respectively. The MTMF method also was surveyed as a composite method in addition to the use of reference spectrum using statistical principles. Confusion matrix prepared for the results of the three methods illustrated producer accuracy of 74. 58% for SAM، 25. 42% for PCA and 61% for MTMF results. Therefore، use of spectral-based methods on hyperspectral image processing is considered as a suitable way for ground surface remote sensing studies using hyperspectral Hyperion images.
    Keywords: Hyperion, SAM, PCA, Masahim volcano, argillic zone
  • Mohammad Maanijou, Mohammad Mostaghimi, Mehdi Abdollahy Riseh, Ali Asghar Sepahi Gerow Page 217
    Mineralization occurred by intrusion of granodioritic stock of middle Miocene in volcano–sedimenrary rocks in Sarcheshmeh of early Tertiary age. This research is based on samples of new drilled boreholes and benches of 2500m elevation. Based on mineralogy and crosscutting relationships، at least four groups of veinlets pertaining to four stages of mineralization were recognized. Sulfur isotope studies in the Sarcheshmeh porphyry copper deposit were conducted on pyrite، chalcopyrite، molybdenite and anhydrites of four groups of veinlets. The δ34S values in the sulfides and sulfates range from -2. 2 to 1. 27‰ and from 10. 2 to 14. 5 ‰، respectively. The average δ34S value in the sulfides is 1‰ and that for the sulfates is about 13‰. Considering these results، it can be concluded that the sulfides made up of a fluid that its sulfur has a magmatic origin. Also، fluid inclusions of different veinlet groups were studied، showing high temperature، high salinity and the occurrence of boiling in the mineralizing fluids. Moreover، these studies indicate presence of three types of fluids including magmatic، meteoritic and mixture of these two fluids in alteration and mineralizion processes.
    Keywords: Sarcheshmeh porphyry copper deposit, veinlet groups, fluid inclusion sulfur stable isotope
  • Hengameh Hosseini Dinani, Hashem Bagheri, Reza Shamsipour Dehkordi Page 241
    Kalchouyeh area in southwest of Naein is located in the Urumieh-Dokhtar volcano-plutonic belt. Mineralization occurred mainly as disseminations and veinlets hosted by trachy-andesite and pyroxene andesites. For mineralogy، alteration، fluid inclusion and geochemical studies، the two major mineralized zones: A (larger vein) from the north-northwest and B (smaller vein) from the east-southeast of the area were sampled. Alteration studies revealed that the main alteration assemblages are silicification and propylitic. The ore minerals are chalcopyrite، galena، pyrite، bornite، chalcocite، covellite، goethite، malachite، azurite، cerussite and cuprite with quartz، calcite and barite as the main gangues. Fluid inclusion studies demonstrated that salinity and homogenization temperatures were 0. 38-4. 23 and 0. 166-9. 188 wt% NaCl and 175-252°C and 250-324°C at the A and B veins، respectively. Rare Earth Element (REE) plots show negative slopes that is one of the features for calc-alkaline magmas. La/Y is higher than 1 showing that mineralizing fluids were neutral to basic. According to the data، direction of ore-bearing fluids movement was determined to be from east-southeast toward north-northwest (from B to A veins(، approximate site of mineralization center is located adjacent to smaller vein and the mineralization is epithermal in type.
    Keywords: Kalchouyeh, minerallography, fluid inclusions, geochemistry, epithermal
  • Mehdi Hashemi Gahrouei, Behnam Shafiei, Gholamhossein Shamanian, Hossein Taghizadeh Page 257
    In order to assess the potential of copper mineralization and its associated elements in Soltan Meydan basaltic formation situated in the north of Shahrud، the method of stream sediment and heavy mineral has been used. To achieve this aim، totally 68 samples of sediments (-80 mesh in particle size) and 6 samples of heavy minerals (-20 mesh in particle size) have been collected in an optimized network of sampling. Stream sediment samples have been analyzed in for Cu، Pb، Zn، Co، Mn، Fe and Ni. Statistical processing of geochemical data resulted in identifying of elements with anomaly values، discrimination between anomalous and background values، and also assigning the inter-element relationships. Among the elements، Cu and Ni show first and second order anomalies in the samples. Results show that Fe، Pb، and Zn are associated together and also indicate positive correlation with Co and Mn، strongly (r≥0. 5). The study of heavy mineral samples indicates the presence of magnetite، hematite، goethite، limonite، pyrite، oxidized pyrite، ocher، barite، apatite، rutile، zircon، nigrine، anatase، sphene، leucoxene، gold and ferromagnesian silicates. Statistical processing of heavy mineral data shows the association of Au، Ti، and Fe-oxides. The results of geochemical data processing and their integration with results of distribution pattern of fractures indicates good correlation between geochemical anomalies and highly fractured regions، as a result promising area for Cu and Ti mineralization has been identified and suggested for performing of further exploration.
    Keywords: Geochemical exploration, Stream sediment, Heavy mineral, Photo, lineament factor, Soltan Meydan basalts, North of Shahrud
  • Fereshteh Bayat, Ghodrat Torabi Page 271
    Metagabbro، metadiabase and metabasalt of the Chah Palang and Me''raji mountains associated with Lower Paleozoic metamorphites are situated in the south of Arousan. Metabasites of these areas are relatively similar in terms of mineralogy and geochemical characteristics. Rock-forming minerals of the Me''raji metabasites are feldspar، amphibole، biotite، sphene، epidote، chlorite ± calcite. Metagabbro and metadiabase of the Chah Palang area are similar to the Me''raji metabasites in mineralogy and geochemistry. Volcanic rocks are overlain by metagabbros and consist of plagioclase، biotite، sphene، sanidine، chlorite، epidote and iron oxides. The rigid dykes، which are found in the volcanic units are associated with metagabbros and mineralogically are similar to the metavolcanics. Amphibolitic dykes are composed of amphibole، plagioclase and biotite with preferred orientation. Metabasites show limited range of differentiation. Me''raji metabasites are basalt and trachy-basalt in composition، whereas the Chah Palang ones present basalt and trachy-basalt composition. Similar to metabasites of the other parts of Iran، the studied basic rocks demonstrate alkaline to transitional chemical characteristic and are formed in an extensional environment by low-degree partial melting of a garnet-spinel peridotite. Metamorphic episodes have changed the studied rocks to amphibolite and greenschist، but the primitive igneous textures are preserved.
    Keywords: Petrology, metabasite, Paleozoic, Chah Palang, Meraji mountain, Isfahan
  • Ehsan Salati, Mohammad Hassan Karimpour, Azadeh Malekzadeh Shafaroudi, Mohammad Reza Hydarian Shahri, Lang Farmer, Chuck Stern Page 285
    Keybarkuh area is located 70 km southwest of Khaf، Khorasan Razavi province. The study area is situated in northeastern Lut block. The rock units in the area are Paleozoic metamorphic rocks and Cretaceous to Tertiary subvolcanic intrusions intruded as dike، stock and batholith; their composition varies from granite to diorite. Based on magnetic susceptibility، the intrusive rocks are divided into oxidant and reduced series. In this study، the oxidant intrusions are discussed. These intrusions are mostly high-K to shoshonitic and also meta-aluminous type. Their magma formed in subduction magmatic arc and they belong to I-type granitoid series. Enrichment of Large Ion Lithophile Elements (LILE) such as Rb، Cs، K، Ba، and Th relative to High Field Stength Elements (HFSE) such as Nb، Zr، and Ti supported the idea. Enrichment of Light Rare Earth Elements (LREE) and depletion of Heavy Rare Earth Elements (HREE) are also typical of subduction magmatism. Negative anomalies of Eu/Eu* can be attributed to the presence of residual plagioclase in a mantle source and contamination of magma by reduced continental crust. The amount of Nb > 11 ppm، lower ratio of Zr/Nb < 2، the initial 87Sr/86Sr isotope ratio (> 0. 706)، initial 143Nd/144Nd (> 0. 512) and εNd (< -3. 5) indicate that magma contaminated by reduced continental crust. Hornblende biotite granodiorite porphyry dated using U-Pb zircon geochronology at 43. 44 Ma (Middle Eocene). Based on calculated TDM، magma derived from ancient slab with 820 Ma age in the Keybarkuh area، was affected by the highest continental crust contamination during its ascent.
    Keywords: Keybarkuh, subduction, oxidant series intrusions, radiogenic isotope, zircon geochronology
  • Gholamreza Mirzababaei, Jamshid Shahabpour Page 303
    The role of some ring structures in the distribution of porphyry copper deposits in south Kerman porphyry copper belt is discussed. In the study area، ring structures are circular or elliptical shaped features which are partly recognized on satellite images. In this study، Landsat multispectral images were used to identify ring structures in the area. The rudimentary identification stages of the circles were mainly based on their circular characteristics on the images. These structures match with the regional tectonic features and can be seen mainly in two types; namely، large-magnitude and small scale circles. The associated mineralization in the study area is mainly porphyry Cu and vein type base metal sulfide deposits. There is a sensible relationship between the large circles and mineralization. These circles have encompassed almost entire Cu deposits and prospects in south part of Kerman porphyry copper belt. The small circles seem to be external traces of (porphyritic) intrusive bodies that appear on surface as small circles. Formation of the large circular structures do not appear to be related to the external processes and there is no clear indication of how they came into existence but، their arrangement around the edges of a positive residual anomaly area shows the probable role of this anomaly in their formation. This matter is also recognized on the generalized crustal thickness map of the region in which an updoming of the upper mantle is observed. This study can improve our collective knowledge for copper exploration in this region.
    Keywords: Kerman porphyry copper belt, ring structures, mineralization, residual anomaly
  • Morteza Cheshmehsari, Ali Abedini, Akram Alizadeh, Seyed Mohammad Moussavi Page 319
    The Dalir phosphate horizon is located ~57 km southwest of Chalous، Mazandaran province. The horizon developed as stratiform within upper shale of Soltanieh Formation (late Neoproterozoic - early Cambrian). According to mineralogical data، the major minerals of the phosphate horizon are calcite، fluorapatite، dolomite، quartz، pyrite، muscovite، and illite. Microscopic evidence such as existence of the fabric similar to grumeuse fabric indicates a vital role for diagenetic processes and dynamic pressures in the evolution of the horizon. The distribution pattern of Rare Earth Elements (REEs) normalized to PAAS reveals weak fractionation of Light REEs from Heavy REEs and negative Ce anomaly during phosphatization. Incorporation of the obtained results from mineralogical and geochemical studies suggests that the behavior and distribution of REEs were affected by the function of factors such as diagenesis، preferential sorption، presence and decomposition of organic matter، oxidation-reduction potential، and function of pore-waters. Further geochemical considerations show that fluorapatite، xenotime، muscovite، Mn-oxides and illite are the potential hosts for REEs.
    Keywords: Phosphate horizon, Soltanieh Formation, REEs, geochemistry, Dalir
  • Zahra Khaledi, Hossein Mohammadzadeh Page 335
    The presence of Cr (VI) in groundwater resources is governed by pH and Eh of water and its compounds are generally soluble and have more toxicicity and mobility in oxidizing environments. In this article، the Cr concentration in ophiolite units، in sediments، and in groundwater resources، and also its potential to contaminate the environment have been investigated in southeast of Birjand. During sampling، 17 water samples (2 rain water samples and 15 groundwater samples)، and 8 sediment samples were collected. The concentrations of cations (major cations and Cr) and anions in water samples were measured at Ottawa University، Canada using IC and ICP-AES methods، respectively. Cr concentrations of sediments were measured using XRF، and concentrations of Cr in collected Selective Sequential Extraction (SSE) fractions were measured using Atomic Absorption (AA) at Ferdowsi University of Mashhad، Iran. The average Cr concentrations in sediments and water resources are 627 and 0. 026 ppm، respectively. According to the pH of sediments and Eh-pH of water samples، the Cr in water resources is as Cr (VI). Furthermore، the results of SSE show that the majority of Cr was found with residual matter، attached to the iron and manganese oxides، bound to carbonates، organic matter، and the soluble fractions، respectively. The hydrogeochemical properties of water resources show that the average values of EC، TDS and pH are 509 mg/l، 1045 µs/cm and 8. 1، respectively، and the concentrations of Cl-، Na+، Mg2+ and SO42- ions are higher than the levels of WHO and Iran National Standard (1053). According to the WQI classification، while 20 percent of the water resources have excellent quality، 53 percent show good quality and 20 percent of water resources are poor in quality.
    Keywords: Ophiolite, Cr concentration, sediment, SSE, mobility factor, groundwater, WQI, Birjand