فهرست مطالب

پژوهش نامه اخلاق - پیاپی 14 (زمستان 1390)
  • پیاپی 14 (زمستان 1390)
  • 166 صفحه، بهای روی جلد: 60,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1390/11/18
  • تعداد عناوین: 7
|
  • احد فرامرز قراملکی، شهرام محمدپور صفحه 7
    عشق، جایگاهی مبنایی در نظریه اخلاقی مولوی دارد. هویت زمانی یا «خود» محصول فکر زمان اندیش و مختصاتی محدود بین گره های زمانی ماضی و مستقبل است؛ هویتی که مطلوب نفس اماره بوده، از طرف آن پشتیبانی می شود. مولانا حیات نفس را در گرو تغذیه از تخم غرض هایی می داند که در کشتگاه های زمانی آینده و گذشته به ثمر می نشینند. درنتیجه الگوی اخلاقی کلان وی در اطفای رذایل نفسانی، منقبض کردن این عرصه های زمانی است؛ زیرا فعلیت نفس در گرو زمان اندیشی معطوف به آینده و گذشته است؛ اما صعوبت این کار با توجه به بروز اول فجور و تکوینی بودن آنها در انسان از عهده عقل خارج است و پای عشق را به میان می کشد. چاشنی «بی هشی» یا رهایی از «خود» مطلوب ترین فرآورده عشق و آرزوی تکوینی انسان است؛ زیرا شخص در پرتو آن از رنج های آمیخته به «خود» رهایی می یابد و به مطلوبیت فطری موردنظر خود خواهد رسید.
    کلیدواژگان: زمان اندیشی، بی هشی، عشق، خود، نفس، زمان، مولوی
  • امیر جوان آراسته صفحه 37
    ازجمله خدمات عرفان و عرفا خدمت به ساحت اخلاق است که جایگاه اخلاق در حرفه آموزی با توجه به «فتوت نامه ها» نشانگر آن است. فتوت نامه ها، رساله ها و کتاب هایی هستند که بزرگان اهل فتوت در مقام آموزش اخلاقی پیروان و مریدان خود، درباره شیوه جوانمردی در حرفه ورزی می نوشتند. در فتوت، پیش از ورود به هر حرفه ای باید «فتا» شد؛ لازمه فتا شدن نیل به ویژگی هایی اخلاقی است که در مشرب جوانمردان برای رسیدن به این جایگاه شریف ضروری است. در این نوشتار با گذری بر مفهوم واژگانی و اصطلاحی فتوت، موارد کاربست این واژه در قرآن رصد گردیده و به پیشینه فتوت و نسبت آن با پیامبران اشارتی رفته و سپس ارتباط میان اصناف و فتوت بررسی شده است. همچنین رویکرد خاص جوانمردان به اخلاق در عرصه حرفه ورزی با مراجعه به فتوت نامه ها تبیین گردیده است.
    کلیدواژگان: فتوت، فتوت نامه، اخلاق، سلوک نفسانی
  • یحیی بوذری نژاد صفحه 57
    امامت و ولایت از مهم ترین اصول اعتقادی مذهب تشیع است که همواره متفکران، براهینی در دفاع از این اصل ارائه کرده اند. ملاصدرا ازجمله متفکران بزرگ است که تلاش نموده با توجه به مبانی فلسفی خود نشان دهد چگونه وجود ولی خدا و انسان کامل در عالم محسوس و زمین دائمی است. وی با طرح نظام فلسفی خود کمال انسان را با عالم عقل متحد دانسته است. در نظر او، عالم عقل متقدم بر سایر عوالم است و فیض خداوند از آن مسیر صادر می شود. خداوند نیز علت بقا و وجود سایر عوالم ازجمله طبیعت و زمین است. این پژوهش درصدد تبیین این مسئله است که در اندیشه ملاصدرا ولایت چگونه در زمین استمرار دارد.
    کلیدواژگان: امامت، دایره هستی، زمین، نبی، ولایت، ولایت خاص، ولایت عام
  • سیدابوالفضل موسوی صفحه 79
    کودکی و نوجوانی، حساس ترین سنین تربیتی هستند و بازی جزء جدایی ناپذیر این سنین است. امروزه بازی های رایانه ای، رقیب اصلی در عرصه بازی های کودکان و نوجوانان هستند. تحقیقات صورت گرفته درباره آثار مثبت و منفی این بازی ها بیشتر بر ابعاد جسمی، روانی، اجتماعی و سیاسی متمرکز است و کمتر به بعد اخلاقی پرداخته شده است.
    بررسی این بازی ها از منظر اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی با به کارگیری روش موازنه متفکرانه مسئله مقاله است. بررسی چالش های موجود در این بازی ها از منظر دینی و نیز نحوه پیاده سازی اصول دینی به ویژه اصول اخلاق اسلامی بر بازی های رایانه ای از دیگر مباحث این مقاله است.
    کلیدواژگان: اخلاق کاربردی، موازنه متفکرانه، بازی اسلامی، بازی رایانه ای، خشونت، سرگرمی، خلاقیت، تعلیم و تربیت
  • مصطفی جعفر طیاری دهاقانی، هادی صادقی صفحه 109
    معرفت با موانع و آفاتی مواجه است که ازجمله آنها گناه است. از آیات و روایات چنین برمی آید که محرومیت از دستیابی به معرفت، زوال و وارونگی آن از آثار سوء و تبعات منفی گناهان است. گناه باعث می شود انسان با یک چرخش معکوس، نیک را بد و بد را نیک و افعال زشت خود را زیبا بپندارد.
    درباره چگونگی وارونگی معرفت، تبیین های مختلفی قابل ارائه است. براساس معارف اسلامی شیطان از طریق نفوذ در عواطف و احساسات در افکار تصرف می کند و با به کارگیری ابزار ادراکی به تدبیر باطن فرد می پردازد و معارف و حقایق را وارونه جلوه می دهد.
    انجام مکرر گناه باعث می شود قوه عاقله به اسارت هوای نفس درآید و ابزار دست شیطان شود. در این حالت، قوه واهمه و خیال در جایگاه عقل قرار می گیرند و آدمی دچار مغالطه بینشی می گردد و امر باطل، موهوم و خیالی را حق می انگارد که این همان وارونگی شناخت است.
    کلیدواژگان: معرفت، آفت، گناه، وارونگی، قرآن
  • جعفر گل محمدی، احمد بهشتی صفحه 135
    مکاتب اخلاقی برای تشویق به زیست اخلاقی از محرک های مختلفی استفاده می کنند که برخی از آنها دنیوی و شماری اخروی است. با توجه به انگیزش قوی در محرک های دنیوی، بسیاری از مکاتب اخلاقی بشری به ویژه در اخلاق اجتماعی و حرفه ای، فراوان از این محرک ها استفاده می کنند. هرچند بیم آن می رود استفاده از این محرک ها اخلاق انسان را از هدف اصلی خود (قرب الی الله ) خارج کند و به سوی دنیوی شدن سوق دهد.
    براساس اعتبارسنجی محرک های دنیوی در نظام اخلاقی اسلام که مبتنی بر آموزه های قرآن و احادیث است، این محرک ها با بیانی که در مقاله ارائه خواهد شد دارای اعتبار مورد پسند شارع می باشند.
    کلیدواژگان: اخلاق، اخلاق اسلامی، تربیت اخلاقی، انگیزش های اخلاقی، محرک های اخلاق
|
  • Ahad Faramarz Qaramaleki, Shahram Mohammadpoor Page 7
    Love is of a fundamental importance in Mowlawi`s ethical view: taking love as ascension can be known to be of a temporal identity or a product of the time-based thought restricted between past, present and future. Human soul`s life is considered in Mowlavi`s thought as fruit of the seeds of the purpose with regard to the past and future time. His large ethical model, therefore, in opposing ethical vices happens in the form of shortening the length of time periods. However, natural state of human first sin has caused disability of reason and, therefore, love comes in action. The awarelessness of, or leaving the self is regarded to be the most effective product and natural desire of love. In this way, one can become free from the sufferings mixed with self and attain his or her natural desire.
    Keywords: Temporally thinking, awarelessness, love, soul, self, time, Mowlavi
  • Amir Javan Arasteh Page 37
    One case of supporting morality in the shadow of mysticism can be seen in the books of chivalrousness in which the place of morality in professional teaching has been made clear. The books are those written by the great chivalrous men in which they taught their followers how to be chivalrous when teaching professions. As is understood, one should become chivalrous before taking a profession. That is, chivalrous with all its essential ethical properties needed to attain such an important place. In the paper, the terminology of the subject and its cases of use in the Quran has been considered. Again, the background of study with regard to the prophets has been referred to and the relationship between professional classes and chivalrousness has been explained. And finally, particular approach of those of chivalrousness to morality when practicing professions has been justified.
    Keywords: Islamic chivalrousness, the place of
  • Yahya Bouzarinjad Page 57
    Imamate and guardianship is considered as of Shiite`s most fundamental beliefs always defended by reasonable proofs of them. Molla Sadra is regarded among those great scholars; using his philosophical principles, he has tried to show how Divine friend or perfect man may be alive in visible world for ever. He has explained the unity of perfect man and the world of intellect. For him, intellectual world is before others and, therefore, through it Divine grace pass to others. God is the only main cause of created worlds including natural world in creation and duration both. This paper has intended to explain the continuation of guardianship on the earth.
    Keywords: Imamate, the world of existence, earth, prophet, guardianship, particular guardianship, general guardianship
  • Seyyed Abolfazl Musavi Page 79
    Childhood and adolescence may be regarded to be the most sensitive periods with regard to education and playing is an essential need for children and adolescents. Today computational plays are the main rivals in their plays and take more than forty millions hours of our children and adolescent`s time daily. The researches performed on the destructive and useful effects of computational plays have focused on material, psychical, political and social aspects and little attention has been paid to the ethical aspect. This paper has studied the problem with regard to applicable ethics in an Islamic approach. The manner taken in study is the Islamic manner of reasonably measured equilibrium.
    Keywords: Applicable ethics, reasonably measured equilibrium, Islamic play, computational plays, harshness, amusement, creativity, education
  • Mostafa Jaafartayyari Dehaqani, Hadi Sdeqi Page 109
    There are some obstacles on the way of knowledge of which one can refer to sin. As is understood in Quranic verses and traditions, privation of knowledge, its destruction and conversion is due to the consequences of sins. Sin would lead to human heart conversion due to which virtue seems to be vice and vice to be virtue. There can be presented different explanations on this conversion. On the Quranic teachings, penetrating human feelings and affections, sin brings about changes in thoughts and, using perceptive faculty begins to devise one`s inner life and converse the truths. Insisting on sin would cause human reason to be replaced with imagination. In this way, fallacy happens and true knowledge turns to be nothing.
    Keywords: Knowledge, damage, sin, conversion, quran
  • Jaafar Golmohammadi, Ahmad Beheshti Page 135
    Ethical systems use different stimulants, some worldly and others unworldly, to motivate people for an ethical manner of life. With regard to the powerful effect of worldly ones, many of ethical schools, particularly social and professional ones, use them. Though there is the fear that the usage of such stimulants leads to worldliness of ethics. As is understood by examining worldly stimulants on the basis of Quran and traditions, Islamic teachings agree with such stimulants.
    Keywords: Ethics, Islamic ethics, ethical education, ethical stimulants, ethical motivation