فهرست مطالب

امامت پژوهی - پیاپی 6 (تابستان 1391)
  • پیاپی 6 (تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/11/15
  • تعداد عناوین: 12
|
  • صفحه 2
  • مقالات
  • محمد کرمانی کجور، رسول چگینی صفحه 29
    آفرینش نوری امیرالمومنین علیه السلام با قید کیفی همگون و همراه با آفرینش نوری رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، از موارد کاربرد واژگانی نور در میراث مکتوب اسلامی بوده و داده های آن در میراث مکتوب امامی در دو ساحت کلان گزارشهای ماثور و رویکردهای عالمان آن، جلوهگر گشته است. گزارشهای مربوط به این موضوع را که حدیث نور نیز خوانده شده در بسیاری از معتبرترین میراثهای مکتوب امامی با وجود جریانهای متنوع حدیثی و کلامی در میان مولفان آن ها می توان مشاهده کرد. تنها مسندهای آن با دستکم هجده طریق، از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و نیز برخی امامان معصوم علیهم السلام قابل دسترسی است که بر پایه معیارهای سنجش اعتبار حدیث، در دسته والاترین گونه حدیثی یعنی «احادیث متواتر» طبقهبندی میکردند. در ساحت رویکردهای عالمان امامی در میراث مذکور، علاوه بر همگرایی با ساحت گزارشها، کارکردهایی نیز از آن به ثبت رسیده که از آن جمله می توان به کارکردهای تاریخی، کلامی و تفسیری اشاره کرد.
    کلیدواژگان: نور، امامی، امیرالمومنین، آفرینش نوری، میراث مکتوب
  • سید هادی سید وکیلی، صفیه سهرابی صفحه 53
    در این مقاله شواهد روایی نصب الهی امام در مباحث مورد اتفاق امامیه به ویژه با اشاره به روایات کتاب کافی کلینی به عنوان منبع اصلی اعتقادی و فکری شیعه مورد بررسی قرار گرفته اند؛ به این صورت که ابتدا مفاهیم «امام»، «امامت» و «نصب» و پس از آن ویژگی های امام که می تواند شاهد و نشانه ای برای انتصاب الهی وی باشد بررسی شده اند. از مهمترین ویژگی های امام می توان به عصمت، علم، افضلیت و افتراض طاعت اشاره نمود. در این مقاله شواهد به گونه ای ذکر شده اند که جایگاه الهی امام در اندیشه شیعه به صورت واضح تبیین و نشان داده شود که نگاه شیعیان به امام به عنوان حجت الهی و خلیفه خداوند به گونه ای است که نمی تواند حاصل انتخاب فرد توسط دیگران و یا اهل حل و عقد باشد. همچنین چنین جایگاهی نمی تواند حاصل سیر طبیعی پیشرفت معنوی بشر که در نظریه علمای ابرار مطرح می شود باشد.
    کلیدواژگان: امام، نصب، نص، عصمت
  • سید علی میلانی، مهدی شاهینی صفحه 81
    در مقاله پیش رو دلایل نقلی مهم ترین وظایفی که در برابر معصومین علیهم السلام باید رعایت گردد، به شیوه برهانی بررسی می شود؛ وظایفی مانند: معرفت، اطاعت، تسلیم، شکر، دوستی با دوستان و دشمنی با دشمنان امام، نصرت، احیای امامت اهل بیت علیهم السلام، دعا و انتظار ظهور. معرفت امام شرط حصول ایمان، اعتقاد و عمل است. و این معرفت را می توان مقدمه ای واجب برای شناخت خداوند و رسول، حکمت خلقت، اساس اسلام و حصول به عبودیت خداوند دانست.
    اطاعت رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم همان اطاعت خداست و اطاعت امام به اطاعت خداوند متصل است. ولایت تکوینی و تشریعی امام از مصادیق اطاعت می باشند. ایمان واقعی با تسلیم نسبت به امام تعریف می شود و عدم تسلیم مساوی با شرک است و یکی از آثار تسلیم، بیعت با امام است. نصرت امام در یاری دین خداست که ثمره آن غلبه ناپذیری شخص یاری کننده است. کسی که امر امامت اهل بیت علیهم السلام را زنده کند و یا زنده نگه دارد، مشمول رحمت بی پایان الهی خواهد شد. دعا برای حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف به مقتضای کلام خداوند، موجب استجابت بهتر دعاست. انتظار فرج امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف برای مومنان با سازندگی و نیل به کمال همراه است؛
    کلیدواژگان: وظایف امت، معرفت امام، اطاعت امام، دعا، انتظار فرج
  • پرونده علمی (پژوهش در مساله علم امام)
  • سید علی هاشمی صفحه 111
    این مقاله به روش توصیفی تحلیلی و با رویکردی تفسیری به بررسی قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن میپردازد. اهمیت این پژوهش از آن جهت است که میتواند مبنایی برای باورهای شیعی در بحث قلمرو علوم ائمه علیهم السلام باشد. نتیجه پژوهش حاضر این است که خداوند به پیامبران خود، در قلمروهای مختلف علوم مانند علوم طبیعی، حوادث گذشته و آینده، ملکوت آسمانها و زمین، امور پنهان از حواس و... دانشهای ویژهای بر حسب مصلحت عطا کرده است. بخش دوم این پژوهش نشان می دهد که این علوم ویژه، اختصاص به پیامبران نداشته و غیر پیامبران مانند: لقمان، طالوت، ذوالقرنین، مریم و... نیز بر حسب اراده و مصلحت خداوند از علوم ویژه در قلمروهای یاد شده برخوردار بودهاند. بنابراین، باور به گستردگی قلمرو علوم برگزیدگان خداوند، غلو نیست و در صورتی که با دلایل معتبر چنین علومی برای امامان اهلبیت علیهم السلام اثبات شود، قابل پذیرش و دارای پشتوانه قرآنی است.
    کلیدواژگان: علوم پیامبران، علوم ائمه، علم در قرآن، گستره علوم اهل بیت علیهم السلام
  • محمد حسن نادم صفحه 147
    از جمله رویکردهایی که آموزه ها و مفاهیم دینی با آن ها سنجیده می شود دو رویکرد کلامی و فلسفی است که هر کدام با چند روش و نگرش و با پیش فرض ها و مبانی خاص به مسائل و مفاهیم دینی می نگرند. مقاله پیش رو با توجه به حجم خود، موضوع علم غیب پیامبر و امام را که از آموزه های ویژه شیعه به شمار می رود با عنایت به اندیشه چهره های شاخص هریک از مکاتب فلسفی و کلامی مشهور بررسی کرده و به اختصار برآیند نظر هریک را در غیب دانی پیامبر و امام و حد و حدود آن مبتنی بر مبانی و پیش فرض ها، برشمرده و حاصل مباحث را به صورت فشرده آورده است.
    کلیدواژگان: پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله، ائمه علیهم السلام، علم، غیب، علم غیب، پیامبر، امام، متکلمین، فلاسفه
  • محمد تقی شاکر اشتیجه صفحه 165
    بنابر اعتقاد شیعه مرجعیت دینی و علمی پس از پیامبر تنها در اختیار ائمه علیهم السلام است. مهم ترین سوالی که در اینجا مطرح می شود چرایی و دلیل این گفتار و ادعاست. مکتب تشیع با توجه به نقش امام پس از پیامبر خاتم که نقش هدایت گسترده است امام را دارای ارتباط و آگاهی از منابع عظیم الهی می داند و دانش او را فراتر از علم عادی، دارای مجاری و مبادی غیبی و لدنی برمی شمارد. قرآن و روایات، بر اثبات دیدگاه اتصال علم امام به خداوند سبحان دلالت می کنند. سرچشمه و منابع علم امام گسترده و متعدد هستند؛ از مهم ترین آن ها می توان به قرآن، روح القدس، جامعه مصحف فاطمه علیهم السلام، صحف و کتب انبیا، عمود نور، الف باب، تحدیث (نقر و نکت) و اسم اعظم اشاره کرد.
    مطابق رهنمود آیات و روایات، علم به احکام شریعت و نیز علم به قرآن توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم به ائمه اطهار علیهم السلام منتقل گردیده است؛ لذا نقش امام نسبت به این علوم، تبیینی و تفسیری است؛ یعنی امام شاخصی برای رفع اختلافات و ارائه و تبیین علوم انتقالی از پیامبر است.
    امام علاوه بر جایگاه کمال بخشی و تحقق بخشیدن استمرار ختم نبوت، نقش هدایت خاص یا همان امامت به معنای ویژه آن را هم برعهده دارد و جایگاه و شان هدایتی مخصوص امام، اقتضای علم و آگاهی مناسب با آن را می نماید. روایات، ارتباط با ملائکه و طرق دیگر مجاری علم امام را در همین راستا تبیین نموده اند. مسائلی مانند شهود و عرضه اعمال به امام و خبررسانی روزانه ای که آیات و روایات بر آن تاکید می کنند، از مصادیق جریان این هدایت و نقش امام در آن هستند.
    کلیدواژگان: منابع علم، امام، روح القدس، پیامبر، ملک
  • لیندا جی.کلارک، ابوالفضل حقیری قزوینی صفحه 187
  • اتان کولبرگ، مصطفی حقانی فضل صفحه 215
  • نقد اندیشه
  • جواد علاء المحدثین صفحه 229
    کثرت نقل های فریقین حاکی از آن است که در زمان نزول آیه ولایت، امیرالمومنین علیه السلام در رکوع نماز، انگشتر خود را به سائلی بخشیده اند. این امر، علاوه بر آن که مصداق اولیه و قطعی از گروه سوم اولیا پس از خدا و رسول صلی الله علیه وآله وسلم را مشخص می کند، ترجمه «ولی» به «سرپرست و صاحب اختیار» را بیش از پیش تثبیت می نماید؛ لذا چنان چه انطباق آیه با شان نزول مخدوش گردد، برای شبهه گران پرسود می نماید. از این رو برخی تلاش کرده اند با ارائه معنای «خضوع» برای «رکوع»، بدین سو حرکت کنند. ما در مقاله حاضر، پس از مروری بر پیشینه این شبهه و سرنخ هایی از آن در روزگار معاصر، نشان خواهیم داد که این ادعا، فاقد پشتیبانی علمی است.
    کلیدواژگان: آیه ولایت، معنای رکوع، معانی حقیقی و مجازی
  • کتاب شناخت
  • سید حسین حائری صفحه 255
|
  • Muhammad Kermani Kajour Rasoul Chegini Page 29
    Light increase of the Commander of the Faithful (pbuh), which is qualitatively of the kind and accompanied by the Holy Prophet’s light increase, is among the usages of the term “light” in the Islamic written heritage. Data for this have been presented in the two large scale fields of reports and its scholars’ approaches. Reportsconcerning this point also well known as the hadith of light may be seen in many authentic written Imami texts (though their authors followed various hadith and theological movements). Documents for this hadith may be traced back, through eighteen ways, to theHoly Prophet (PBUH) and some Infallible Imams, and according to the criteria to evaluate authenticity of a hadith, this one is classified under the most authentic ones, “hadiths with a successive chain of narrators”. In the Imami scholars’ approach to the above mentioned heritage, in addition to agreement with reports, some functions of it have been recorded among which we may mention historical, theological, and interpretive ones.
    Keywords: light, Imami, the Commander of the Faithful, light creation, written heritage
  • Seyyed Hadi Seyyed Vakili, Safiyeh Sohrabi Page 53
    The present article tries to study the narrative indications of Divine appointment of the Imam in materials accepted by all Imamis in particular through a reference made to the hadiths quoted in al Kafi as the main ideological and intellectual sources of Shi’is in centuries after Kulayni. Thus, at first, the notions of “Imam” and imamate and appointment have been discussed and then characteristics of the Imam which may be taken as indications of his appointment will be discussed. From among the most important characteristics, infallibility, knowledge, superiority, and assumption of obedience may be mentioned. In the present article, such indications have been noted in such an order that according to which the Divine place of the Imam may be clearly explained and it may be shown that the Shi’i view to Imam as the Divine proof and vicegerent of God is so that Imam cannot be thought of as being chosen by others or by people of the convention. Also, such a place cannot be a result of the natural process of man spiritual progress as introduced in the theory of the righteous scholars (‘ulama yi abrar).
    Keywords: Imam, appointment, text, infallibility
  • Seyyed Ali Milani, Mahdi Shahini Page 81
    The present article argumentatively discusses the most important duties such as knowledge, obedience, submission, gratitude, friendship with friends and enmity to the enemies of Imam, assistance, revival of the Imamate of the Household (pbut), praying and expecting for appearance which should be observed towards the Infallibles (pbut). Knowledge of the Imam is a precondition to acquire faith, belief, and act. Since Imam has been appointed by God to guide human beings, obedience to him is connected to obedience to God and the same as obedience to God. On the other hand, true faith is defined by submission to the Imam, and non submission is the same as polytheism (shirk). And one of the effects of submission is allegiance with the Imam (pbuh). Assistance to Imam is as a matter of fact assistance to God’s religion as a consequence of which the one who assists the Imam cannot be overcome. To whom who revives or enlivens the cause of Imamate of the Household (pbut) is granted the never ending Divine mercy. In the age of occultation, expecting for appearance of the Awaited and praying for him is one of the main duties of the Ummah towards the Imam (pbuh) and brings about many blessings.
    Keywords: duties of the ummah, knowledge of the Imam, obedience to the Imam, praying, expecting for appearance
  • Seyyed Ali Hasehmi Page 111
    Based on a descriptive analytical methodology and through an interpretive approach, the present article studies the scope of the knowledge granted to those chosen by God in the Holy Quran. The importance of the present study lies in the fact that it may be taken as a basis for Shi’i beliefs concerning Imams’ knowledge. The present study comes to the conclusion that in the scopes of various sciences such as natural sciences, events happened in the past and which will happen in the future, the kingdom of heavens and the earth, things hidden to the external senses …, God has granted special knowledge to His Prophets properly. The second part of the study shows that such special sciences are not exclusive to the prophets and others such as Luqman, Talut, Dhu’al Qarnayn, Maryam had enjoyed such sciences as God willed. Thus belief in immensity of the scope of knowledge granted to those who have been chosen by God is not an exaggeration. And if such knowledge is proved, based on authentic arguments,for Imams of the Household (pbut), it may be accepted and is supported by the Holy Quran.
    Keywords: special knowledge, prophet's knowledge, Imam's knowledge, knowledge in the Holy Quran, the scope of the Household's (pbut) knowledge
  • Muhammad Hasan Nadem Page 147
    Among approaches to evaluate religious doctrines and concepts are theological and philosophical approaches, each of which looks at religious issues and concepts according to some methodologies and based on some presuppositions and principles. Referring to the prominent figures in well known philosophical and theological schools, the present article, as much as the space devoted to this article allows, has studied the Prophet and Imam’s knowledge of the hidden which is one the special doctrines of Shi’ah. Views of each of such figures concerning the Prophet and Imam’s knowledge of the hidden as well as its limitation are based on their principles and presuppositions. Such views have been discussed in the present article in brief, and a brief conclusion has been provided.
    Keywords: knowledge, hidden, knowledge of the hidden, Prophet, Imam, theology (kalam), philosophy, theologians (mutakallimin), philosophers
  • Muhammad Taqi Shaker Ashtijeh Page 165
    According to Shi’is, Shi’i Imams enjoy religious authority; and, Shi’is believe that, after the Holy Prophet (PBUH), religious and scientific authority is exclusively that of Imams. Because of the role played by Imam after the Holy Prophet (PBUH) which is the same as an all inclusive guidance, according to the Shi’i school, Imam is in a relation to the grand Divine sources and enjoys knowledge of such sources and his knowledge is higher than ordinary knowledge being communicated through hidden and heavenly channels. The Holy Quran and hadiths suggest that Imam’s knowledge is connected to God the Glorified. There are many sources for Imam’s knowledge among which the most important ones are the Holy Quran, the Holy Spirit, Jami’ah, Mushaf of Fatimah (PBUH), texts and books of the prophets, column of light, thousand windows to knowledge (alf bab)1, narration, the Grand Name. According to verses and hadiths, knowledge of commandments as well as halal (lawful) and haram (unlawful) has been communicated to the Imams (pbut) by the Holy Prophet (PBUH). Thus, the role played by Imam concerning these sciences is an explanatory and interpretive one; and Imam is a guide by whom disputes may be removed and sciences communicated by the Holy Prophet (PBUH) may be presented and explained. In addition to granting perfection and realizing continuation of the prophethood of the last prophet, Imam plays the role of a special guide or Imamate proper. Hadiths concerning connection between Imam and angels and other channels for Imam’s knowledge have been explained in this way. Channels such as intuition, and presentation of acts to Imam as well as daily reports provided for Imam, which are emphasized by verses and hadiths, are among referents of this guidance and the role played by Imam in it.
    Keywords: sources of knowledge, Imam, the Holy Spirit, the Holy Prophet (PBUH), angel
  • Javad Ala Al Muhaddithin Page 229
    Most hadiths quoted by Shi’is and Sunnis suggest that when the verse of guardianship was revealed the Commander of the Faithful (pbuh), while in bowing, gave his ring to a poor. This specifies the primary and definitive referent of the third group of the guardians after God and the Holy Prophet (PBUH); and, in addition, it confirms the translation of the term wali (guardian) into “supervisor and one vested with authority”. Thus, if the relation between the verse and its occasion of revelation is confused, it will be advantageous for those who introduce suspicions. That is whysome people have tried to interpret the term ruku’ (bowing) in the sense of khusu’ (humility) and thus to go in this way. In the present article, the author will review the history of this suspicion and some traces of it in the present time, and then he will show that this claim is not scientifically supported.
    Keywords: the verse of guardianship, the meaning of bowing, true, virtual meanings