فهرست مطالب

معرفت اخلاقی - پیاپی 11 (تابستان 1391)
  • پیاپی 11 (تابستان 1391)
  • 140 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1391/11/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • احمد حسین شریفی صفحه 5
    یکی از مهم ترین مباحث فرااخلاق، بحث درباره معرفت شناسی اخلاقی است. در این میان، بحث درباره جایگاه عقل در کشف ارزش های اخلاقی، از اهمیت بیشتری برخوردار است. این بحث، دیرینه ای فرقه ساز در میان اندیشمندان اسلامی داشته است. امامیه و معتزله، از توانایی عقل در کشف ارزش های اخلاقی دفاع کرده اند؛ اما اشاعره عقل را از ابزار معرفت اخلاقی به شمار نیاورده و شرع را یگانه راه کشف و فهم اخلاقیات دانسته اند. هریک از طرفین برای تثبیت دیدگاه خود و رد دیدگاه مقابل، ادله ای اقامه کرده اند.
    در این نوشتار، اهم ادله مدافعان توانایی عقل در کشف ارزش های اخلاقی بررسی شده نشان داده ایم که هر چند برخی از این ادله از اثبات مدعا ناتوان اند و نقدهایی بر آنها وارد است، اما پاره ای دیگر از آنها به درستی این مدعا را اثبات می کنند.
    کلیدواژگان: اخلاق، معرفت اخلاقی، ابزار معرفت اخلاقی، ارزش های عقلی، ارزش های شرعی
  • اسماعیل علی خانی صفحه 15
    از موضوعات مطرح در انسان شناسی، سعادت انسان است. سعادت در اسلام، قرب به خداوند است. نزدیک شدن به خداوند در اسلام، موضوعی محوری است. این نزدیک شدن را می توان از ابعاد گوناگون، همچون حقیقت قرب به خدا، اسباب نیل به قرب، تاثیر آن در زندگی دنیوی و اخروی، و ویژگی های مقرب بررسی کرد. یکی از پرسش های مطرح درباره این موضوع، جایگاه مقربان در دین است؛ اینکه در اسلام، مقربان خداوند به چه جایگاه، مقام یا مقاماتی دست می یابند. قرآن کریم و احادیث معصومان(ع) به جایگاه سالکان مقرب اشاره کرده اند که شاکله این نوشتار همین موضوع است.
    کلیدواژگان: قرب، مقرب، خلافت، ولایت، فنا، لقا
  • محمدتقی سبحانی نیا صفحه 37
    آن گاه که سخن از مهار نفس به میان می آید ذهن بسیاری از انسان ها به سوی تهذیب نفس و سیر و سلوک عرفانی و دشواری های پیش روی آن می رود و چنین تصور می شود که موضوع کنترل نفس امری است بسیار دشوار و نیازمند استاد و مرشد، و بنابراین، خارج از توان افراد عادی. مقاله به دنبال تبیین مفهوم و اهمیت و سپس راه کار مهار نفس از طریق مهار فکر، قلب و جوارح است. موضوع کنترل نفس با وجود دشوار بودنش، در سه حوزه مزبور دست یافتنی است، گرچه به نظر می رسد در مرتبه عالی آن، بهره مندی از راه نمایی های پیری مرشد اجتناب ناپذیر خواهد بود.
    کلیدواژگان: عقل، نفس، جهاد، قلب، فکر، جوارح
  • محمد ابراهیم قادری مقدم، مهدی سبحانی نژاد صفحه 59
    حرکت در راستای بومی سازی علوم انسانی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی در ابعاد گوناگون، نیازمند مطالعه و تحلیل درباره آرا و اندیشه های اندیشمندان مسلمان است. امام خمینی(ره) به عنوان مصداقی از انسان کامل و اندیشمندی مسلمان، آرا و رهنمودهای ارزنده ای در وجوه عرفانی، اخلاقی، کلامی، فلسفی، فقهی و تربیتی ارائه کرده است. ایشان اهداف و خط مشی کلی را در باب تربیت، بیان نموده و برترین مکتب تربیتی را نیز، مکتب اسلام دانسته است. همچنین نماز را عمود دین و بنا بر اندیشه اسلامی «راس الاسلام» دانسته و برای آن جایگاهی ویژه قائل شده است. امام خمینی(ره) نماز را «ترکیب قدسی» و «نسخه جامعه» برای بشر شمرده است. با عنایت به مباحث فوق، مسئله اساسی، بازشناسی دلالت های تربیتی نماز از دیدگاه امام خمینی(ره) با محوریت کتاب سرالصلوه است.
    روش پژوهش، توصیفی و از نوع تحلیل محتوا بوده و عمده ترین دلالت های تربیتی حاصل از مطالعه انجام شده نیز در ساختاری از مبانی، اصول و روش های تربیت اسلامی تنظیم و ارائه شده است. یافته ها نشان می دهد که از نظر امام خمینی(ره)، نماز وجوه متعددی در جنبه های گوناگون فرایند تربیتی داشته (مبانی، اصول، اهداف و روش) و نمازگزار می تواند سیر به طریق حق و مراحل اسفار اربعه عرفان و احوال سالک را در هر رکعت خود محقق و متبلور کند.
    کلیدواژگان: تربیت، نماز، سرالصلوه، امام خمینی
  • علی احمد پناهی صفحه 73
    نظام خانواده، جامعه کوچکی است که هریک از اعضای آن باید به وظایفی پایبند باشند. زن و شوهر(همسران) که ارکان اصلی خانواده شمرده می شوند، وظایف مهم تری داشته و پایبندی به آن وظایف، نقش ارزنده ای در روابط خودشان و در روابط سایر اعضای خانواده دارد. حسن معاشرت و رعایت پاک دامنی از وظایفی است که در مقایسه با وظایف اخلاقی دیگر شاخص تر و پراهمیت تر است.
    در آموزه های دینی و تربیتی به این دو وظیفه، عنایت ویژه ای شده و به نقش آن در سلامتی خانواده، توجه خاصی شده است. در این مقاله با نگاهی تحلیلی توصیفی به وظایف اخلاقی همسران، به ویژه حسن معاشرت و پاکدامنی همسران پرداخته شده است. هدف از پژوهش حاضر این است که این دو نقش و وظیفه اساسی از نگاه دینی و تربیتی و روان شناختی بررسی شود.
    کلیدواژگان: همسران، شاخص، وظایف اخلاقی، آموزه های دینی، استحکام، پاک دامنی، حسن معاشرت
  • محمدحسین رونقی، کامران فیضی صفحه 95
    رعایت اخلاق حرفه ای کارکنان موجب ارتقای جایگاه یک سازمان در حوزه کسب و کار می شود. بررسی عوامل موثر بر رعایت اخلاق در جامعه و یا سازمان، در پرورش و رشد اخلاقیات مفید است. پژوهش پیش رو از نوع «توصیفی پیمایشی» است که با هدف ارزیابی رابطه مدیریت امنیت اطلاعات و رعایت اخلاق کاری انجام شده است.
    این تحقیق ضمن بررسی مفاهیم امنیت اطلاعات و اخلاق کاری در سازمان، به معرفی ابعاد آنها می پردازد، سپس ارتباط بین اجزای آنها را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد. جامعه آماری مدیران و کارکنان شرکت های فعال در حوزه فناوری اطلاعات هستند که توسط شورای عالی انفورماتیک رتبه بندی شده اند. برای آزمون فرضیه های تحقیق، از ضریب همبستگی اسپیرمن و آزمون Z استفاده شده است. از جمله مهم ترین نتایج پژوهش، شناسایی ارتباط مثبت و معنادار بین به کارگیری امنیت اطلاعات و رعایت اخلاق کاری در سازمان است.
    کلیدواژگان: مدیریت، امنیت، اطلاعات، اخلاق، کار
  • علی مصباح، حسن محیطی اردکان صفحه 107
    در یک تقسیم بندی می توان علوم انسانی را به دو بخش توصیفی و دستوری تقسیم کرد. علوم انسانی توصیفی به علومی گفته می شود که به تبیین و توصیف پدیده های انسانی می پردازند. در مقابل، علوم انسانی دستوری به آن بخش از علوم انسانی گفته می شود که مجموعه ای از گزاره های دستوری (باید و نبایدهای) متناسب با مبانی از پیش پذیرفته شده را برای تحقق اهداف مورد نظر ارائه می دهند.
    اثبات یا انکار علوم انسانی دستوری همواره یکی از موارد اختلاف میان دانشمندان علوم انسانی بوده است، به گونه ای که گروهی آن را جزء علم می شمارند، اما گروهی دیگر، منکر علم بودن آن هستند. اتخاذ برخی روش ها در علوم انسانی و نیز اعتقاد به عدم ارتباط منطقی میان واقعیت و ارزش، زمینه انکار علوم انسانی دستوری را فراهم می کند. بر همین اساس، نقد دو عامل یادشده می تواند زمینه را برای اعتقاد به علوم انسانی دستوری هموار کند.
    در این پژوهش، پس از تبیین چیستی و ویژگی های علوم انسانی دستوری، دلایل منکران علوم انسانی دستوری، نقد و بررسی است.
    کلیدواژگان: علوم انسانی، علوم انسانی دستوری، تاریخ گرایی، باید، هست
  • صفحه 125
|
  • Ahmad Hussein Sharifi Page 5
    Moral epistemology is one of the most important subjects of meta-ethics. The idea of the role of intellect in identifying moral values is of special important. This issue which has a long history led Muslim thinkers to follow different schools and sects. Twelve Shiʻa and Mutazila support the idea that intellect is able to identify moral values, while Asharites do not consider intellect as means of moral knowledge and believe that Islamic law is the only means of realizing morality. Each of these two groups provides proofs to support its own view and to refute the view of the other side. The present paper sheds light on the most important proofs provided by the defenders of the ability of intellect to identify moral values and concludes that though some of the proofs offered by the proponents of this view come under criticisms they give some convincing and irrefutable evidence.
    Keywords: ethics, moral knowledge, means of moral knowledge, intellectual values, values based on Islamic law
  • Ismail Alikhani Page 15
    One of the issues with which anthropology is concerned is man's happiness. In Islam, which happiness means nearness to God is one of the central questions in Islam. This nearness can be studied from different aspects, such as the reality of nearness to God, the means to attain nearness to God, its effect on man’s life in this world and the other world and the characteristics of those brought nigh etc. One of the important questions raised in this regard is: what is the position those brought nigh, that is, to what position or station do they have? The Holy Quran and tradition uses various expressions to explain the position of those brought nigh, which constitute the structure of present paper.
    Keywords: nearness, nearness to God, brought nigh people, caliphate, guardianship, annihilation, meeting
  • Mohammad Taqi Sabhaniniya Page 37
    When the question of self-control is raised, many people think of self refinement, mystical journey and its concomitant difficulties. They consider self-control as a very difficult task which needs a spiritual master or guide, and it is beyond the ability of ordinary people. The present paper tries to explain the concept, significance and ways of self-control through controlling the mind, heart and limbs and organs. Using a new approach to address this question, the researcher believes that self-control can be realized and attained by means of controlling the mind, heart and limbs and organs in spite of the concomitant difficulty. It is possible to attain self-control if it is looked from this angle, although it seems necessary to refer to a spiritual guiding master to achieve a high level of self-control.
    Keywords: intellect, soul, combat with the self, self, control, heart, mind, limbs, organs
  • Mohammad Ibrahim Qaderi Moqaddam, Mahdi Sobhaninezhad Page 59
    Imam Khomeini has come up with valuable mystical, moral, theological, educational, philosophical and legal ideas and guidelines. He has set overall aims and a specific policy for education. Imam defines Islam as the best educational school and considers prayer as the pillar of religion and "the head of Islam", relying on Islamic thought. Furthermore, he believes that prayer has a particular status and he considers it as a sacred composition" and "comprehensive prescription" for man. The present paper re-examines the educational significance of prayer in Imam Khomeini's view in the light of his book "Serr Al Salat (the mystery of prayer). A descriptive method and content analysis is used in this research. The main educational proofs based on inquiry and speculation in this research are organized and presented in a framework of foundations, principles and methods of Islamic education. The research findings show that Imam Khomeini considers prayer to have several forms of the different aspects of educational process (foundations, principles, aims and method), which can actualize and crystallize the journey along the right path, the various steps of the four journeys of mysticism, and states of wayfarer in every rakat of his/her prayer.
    Keywords: education, prayer, Serr Al Salat (mystery of prayer), Imam Khomeini
  • Ali Ahmad Panahi Page 73
    Each member of family, which represents a small society, has to observe his/her duties. A wife and husband (spouses), who represent the main pillars of family, have more important duties, and their commitment to these duties has a key role in the marital relations and in their relations with the other members of the family. Sociability and observing chastity are considered as the most important moral duties. Religious and educational teachings give special attention to these two duties which have an important role in the welfare of family. Using an analyticaldescriptive approach, the present paper deals with the moral duties of spouses, concentrating on sociability and chastity. It seeks to study these two fundamental duties from a religious, an educational, and a psychological perspective.
    Keywords: spouses, outstanding, moral duties, religious teachings, strength, chastity, sociability
  • Mohammad Hussein Rounaqi, Kamran Feyzi Page 95
    Observing the morals of profession by the staff of an organization or company leads to promotion of its status in as far as the quality and outcome are concerned. A study of the factors influencing observance of morality in a society or organization helps to promote and enhance moralities. Using a descriptive-survey method, the present paper aims at assessing the relationship between management of information security and observing the morals of profession. In addition to studying the concepts of information security and morals of profession in an organization, the present paper elaborates on their dimensions. Then it analyzes the relationship between their components. The statistical universe includes the managers and staff of the companies working in the field of information technology which have been ranked by high council of informatics. Pearson correlation coefficient and Z- test have been used to examine research hypotheses. The most important research finding shows that there is a positive and significant relationship between ensuring information security and observing morals of profession in an organization.
    Keywords: management of information security, morals of profession, moralities
  • Ali Misbah, Hassan Mohiti Ardakan Page 107
    The human sciences can be divided into two types: descriptive and prescriptive. Descriptive human sciences are those sciences which explain and describe human phenomena. On the contrary, prescriptive human sciences are those sciences which provide a set of prescriptive propositions- ought tos and ought not tos-, consistent with the already affirmed already principles, for the sake of achieving the desired aims. There has been a long running dispute among human scientists as to accept or reject prescriptive human sciences, so that a group considers them as science whereas another group do not. Adopting certain methods in the human sciences and thinking that there is no logical relationship between reality and value contribute to excluding prescriptive sciences. Accordingly, criticizing these two factors renders prescriptive human sciences acceptable. Having examined the quiddity and characteristics of prescriptive human sciences, the present paper goes through and criticizes the proofs provided by the opponents of prescriptive human sciences.
    Keywords: the human sciences, prescriptive human sciences, historicism, ought to, being