فهرست مطالب

  • پیاپی 225 (بهار و تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/01/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • طاهره احمدی صفحه 1
    دو روزنامه طنزآمیز ملانصرالدین و صوراسرافیل از جمله روزنامه های تاثیرگذار دوره مشروطه به شمار می آیند که به سبب ویژگی های منحصربه فرد خود در تحول روزنامه نگاری و طنزپردازی در ایران تاثیر قابل ملاحظه ای بر جای نهادند. هم زمانی انتشار این دو روزنامه در بخشی از دوران حضور آنها در عرصه مطبوعات علاوه بر نقش تاریخی آنها در بیداری افکار و دگرگونی شیوه روزنامه نگاری، در همدیگر نیز موثر می افتاد و به ارتقای سطح و کیفیت مندرجات آنها یاری می رساند. این دو روزنامه که نخستین آنها به سردبیری جلیل محمدقلی زاده در قفقاز به چاپ می رسید و دومی به سردبیری علی اکبر دهخدا در تهران و سپس در اروپا طبع و نشر می شد، از حیث سبک روزنامه نگاری، بهره گیری از زبان طنز و کاریکاتور و استفاده از فرهنگ، زبان و ادبیات عامیانه شباهت های درخور توجهی با هم داشتند. در مقاله حاضر مقایسه ساختار و قالب این دو روزنامه به ویژه مقالات جلیل محمدقلی زاده و علی اکبر دهخدا وجوه مشابهت و تمایز و علل تاثیرگذاری آنها بررسی و تبیین شده است.
    کلیدواژگان: صوراسرافیل، ملانصرالدین، روزنامه نگاری، طنز، اسلوب، ساختار
  • خلیل حدیدی، محمدباقر بهادری صفحه 19
    این مقاله کوشیده است پس از ذکر مقدمه ای کافی پیرامون روح و روان و کیفیت آن از نظر فلاسفه و عرفا و همچنین روح از منظر قرآن، به بررسی و تبیین بازتاب شاعرانه روح و روان در شعر سنت گرای معاصر با تکیه بر اشعار علامه حسن زاده آملی، حکیم هیدجی و شهریار که هرکدام نماینده طیفی از شاعران با رویکردها و دیدگاه های متفاوت هستند، بپردازد و در مسیر و فرایند پژوهش بدین نکته رسیده است که شاعران فوق با تاسی از تعالیم و آموزه های قرآنی و دیدگاه های عرفانی، فلسفی و دینی بر این نظرند که انسان مرکب از جسم و روح است که جسمش به اقتضای ماهیتش فناپذیر و روحش به جهت تجردش نامیراست. آنان به تاثیر و تاثر جسم و روح معتقدند و روح را عنصر ملکوتی و رجعت یابنده به موطن اصلی می دانند و بر این باورند که همه شرافت آدمی مترتب بر این عنصر است و کمال و اعتلای صفاتی آن بدین بعد بسته است. آنان بعد خاکی انسان را فاقد کرامت و فضیلت می شمارند و اعتقاد دارند که روح مجرد از ماهیت است و پس از متلاشی شدن جسم همواره باقی خواهد ماند.
    کلیدواژگان: روح و روان، مکاتب، قوس نزول و صعود، بازتاب، شاعران سنت گرا، بقا و فنا
  • عاتکه رسمی صفحه 45
    داستان پرواز روح یکی از مسائل مهم مطرح در فلسفه و عرفان است. این نکته در آثار پارمنیدس و افلاطون با تمثیل اسب بالدار در یونان باستان نمود می یابد و با قصیده عینیه و رساله الطیر ابن سینا در ادبیات پارسی منعکس می شود. تشبیه نفس ناطقه به طیر و محبوس شدن آن در قفس جسم و تلاش برای معراج روح، مضمون مایه مشترک همه رساله الطیرهاست. طوطی جان مولانا نیز با تاثر از رساله الطیرها بر آن است تا خصوصیات مشترک روح را از الهی بودن و بی تعین بودن روح گرفته تا حضور آن در عرش بیان کند.
    این مقاله با توجه به پیشینه تحقیق1 در مورد آثار افلاطون و مولانا و نیز رساله الطیرها کوشیده است از دیدگاهی متفاوت و با رویکردی تطبیقی، وجوه مشترک روح و پرواز آن را در ضمن تمثیل اسب بالدار و طوطی جان مورد بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: افلاطون، مولانا، روح، اسب بالدار، مرغ جان، رساله الطیر
  • نرجس سادات سنگی صفحه 65
    با رویکردی به نظریه پراپ و آرای تودوروف، برای سفرنامه های روحانی ادبیات فارسی نیز می توان گشتارهای ثابتی را قائل شد؛ بدین معنا که این آثار در کلان پیرنگ خود دارای عناصر مشترکی هستندکه این عناصر در گشتارهای ثابتی چون: وضعیت نامطلوب موجود، آگاهی و بصیرت یافتن نسبت به وضع موجود، احساس خستگی از وضعیت و طلب امر برتر،، ظاهر شدن پیر، حرکت، مراحل و منازل راه و مقصد (پایان رفلکسی) بیان می شود. به این گشتارها با بررسی هشت اثر رسیده ایم: رساله الطیر ابن سینا، رساله الطیر غزالی، سیرالعباد الی المعاد سنایی، مصباح الارواح بردسیری، عقل سرخ سهروردی، منطق الطیر و مصیبت نامه عطار و رساله الطیر نجم الدین رازی
    کلیدواژگان: سفرنامه روحانی، پراپ، تودوروف، گشتار ثابت داستانی
  • علی صفایی، محسن بتلاب اکبرآبادی صفحه 87
    شفاف سازی وجوه گوناگون فکری، اخلاقی و... یک شخصیت تاریخی، چالش هایی را به دنبال خواهد داشت. این مشکلات تا حدی ناشی از گزینه زمان و بایسته های آن از قبیل: تحریف، ابهام، گوناگونی و تناقض اخبار است. خیام، از جمله شخصیت هایی است که شناخت او با اتکا به منابع تاریخی، کلیت ها و مسائل مبهمی را فراروی پژوهشگران گذاشته است. با ترجمه فیتز جرالد از رباعیات خیام در قرن نوزدهم و شهرت روزافزون رباعیات او، پژوهشگران فراوانی در ایران و کشورهای دنیا، نگاه خود را به این شخصیت معطوف کردند و روند خیام شناسی وجهه ای دیگرگونه به خود گرفت؛ عاملی که فرایند این حرکت را به روشنی تحت پوشش قرار داده «اصل تناقض» است بدین معنی که عدم انسجام و روشمندی پژوهش ها و در مقابل هم قرار گرفتن پاره ای از آنها از یک طرف و تناقض های موجود میان رباعیات و دیگر آثار خیام از طرفی دیگر، به نوعی گسیختگی مضمونی و خلط روش ها انجامیده است تا حدی که فقدان یک هدف و برنامه مشخص در پژوهش ها، سیر تحقیقات را در بسیاری از موارد به تکرار رسانده است. این تحقیق بر آن است که با کنار هم نهادن رویکردهای گوناگون، و بررسی مواضع خلاف و اشتراک رهیافت ها با همدیگر، به روش شناسی و بررسی هرکدام از پژوهش ها در حوزه خیام شناسی پرداخته، ضمن برشمردن کاستی های موجود، تا حد امکان پیشنهادهایی را در جهت بهبود بخشیدن به سیر رویکردها داشته باشد. در پاره ای موارد نیز بنا به ضرورت پژوهش، بسترساز رویکردهای جدید در زمینه خیام شناسی باشد.
    کلیدواژگان: خیام، رویکرد، روش شناسی، خیام شناسی
  • ناصر علیزاده، ویدا دستمالچی صفحه 121
    «خرق عادت» یکی از نتایج مسلم مجاهده و ریاضت عرفانی، و توجه و تمرکز به ضمیر ناخودآگاه سوررئالیستی است که پیشینه آن یقینا در بخش های گمشده تاریخ حیات بشر اسطوره ها قابل پیگیری است. تاثیرپذیری سوررئالیسم، در اندیشه و عمل، از اندیشه های عرفانی، منجر به ظهور برخی تشابهات و اشتراکات بین این دو مکتب (در عین تقابلات و تمایزات بنیادین ادبیات عرفانی و سوررئالیستی با یکدیگر) شده است که «خرق عادت» عینی ترین و شگفت انگیزترین ثمره برنامه های نسبتا مشترکشان محسوب می شود. تنوع نتایج خارق العاده، از جمله کرامات، کشف و شهود، تصادفات عینی، سحر و جادو، پیشگویی و غیبگویی، در نمونه های عرفانی و سوررئالیستی، گرچه زمینه مناسبی برای ادعاپروری و هذیان پردازی محسوب می شود، از منظری دیگر می تواند به فلسفه انزواطلب و دنیاگریز عرفان ختم شود که ریشه در جریانات اجتماعی و واکنش های فردی عارف ادیب، و به تبع آن هنرمند سوررئالیست دارد. تاکید براین نکته نیز ضروری است که «خرق عادت» برجسته ترین نقطه مشترک در نتایج عملی عرفان و سوررئالیسم در مواردی چند، با آبشخورها، برنامه ها و رسالت هایی کاملا متفاوت بین دو مکتب، ظاهر شده است؛ بنابر این مطالعه تطبیقی «خرق عادت» بین عرفان و سوررئالیسم، نمی تواند از اهمیت و استقلال دو مکتب فکری عظیم در ادبیات جهان، بکاهد یا داعیه همسانی، همانندی و پدرپسری عرفان و سوررئالیسم را داشته باشد.
    کلیدواژگان: ادبیات عرفانی، سوررئالیسم، خرق عادت، مجاهده، تمرکز
  • اسدالله واحد، محمدعلی نوری باهری صفحه 143
    اوضاع نابسامان و آشفته سیاسی قرن ششم باعث به وجود آمدن شکوائیه های زیادی در شعر فارسی شد. از میان انواع این شکوائیه ها، شکوائیه های سیاسی، به دلیل حساسیت حکومت ها نسبت به این گونه شکایت ها، از اهمیت خاصی برخوردارند. در این دوره شاعران زیادی چون انوری، خاقانی، نظامی، سنایی، عطار و... می زیستند که عده ای از آنها رفتارهای حاکمان و قدرتمندان وقت را برنتافته، لب به شکایت گشودند. شاعران این دوره از بی لیاقتی حاکمان وقت در مقایسه با پادشاهان گذشته، از ظلم و جور آنها نسبت به مردم و بی اعتنایی شان نسبت به شعرا و از فجایع مهاجمان اشغالگر شکوه ها کرده اند. در این دوره برخی از شاعران از بند و زندان نیز نالیده اند.
    در این مقاله شکوائیه های سیاسی قرن ششم، با تمام عناصرتشکیل دهنده آن، مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: شکوائیه های سیاسی، شکوه، فریاد و فغان، حکومت، ظلم، زندان
|
  • Tahereh Ahmadi Page 1
    Two humorous newspapers Sur-e Esrafil & Molla Nasraddin are considered as influential ones in the Constitutional era of Iran which due to their unique features had significant effect on the evolution of journalism and comedy in Iran. Simultaneous publication of these papers during their presence in the press in addition to their historical role in awakening the minds and changing the journalism's way was also effective in each other which help to improve the quality of their content. These two newspapers which first was published by Jalil Mohammad Qolizadeh editorial in Caucasus and second by Ali Akbar Dehkhoda editorial in Tehran and latter in Europe had considerable similarities in terms of journalism style, using the satire and cartoon in addition to culture, language and folklore together. In this paper comparison of the structure and format of these newspapers especially Jalil Mohammad Qolizadeh and Ali Akbar Dehkhoda's articles similarities and distinctions reviewed and the causes and influences has been explained.
    Keywords: Sur, e Esrafil, Molla Nasraddin, Journalism, Style, Structure
  • Khalil Hadidi, Mohammad Bagher Bahadori Page 19
    This study tried to investigate poetic reflection of spirit in contemporary traditionalist poetry relying on poetriest of Allama Hasan zadeh Amoli, Hakim Hadajl and Shahriar that each of them is representative of poets with different approaches and point of views after sufficient introduction about spirit and quality of it from philosophers, mystics point of view and also after the introduction of spirit from Korans point of view. This study found that above poets relying on teachings and doctrines of Koran and mystic, philosophic and religious points pf view believe that human being is composed of body and soul. His body has perishable nature and his soul has eternal nature. They believe that body and soul effect on each other and soul has divine element and it will return to its origin. They believe that the dignity of human being depends on soul and his perfection and his peromotion relys on this dimension. They believe that body of human being lacks dignity and virtue and soul is upon the natute and will remain even after disjoint of bod.
    Keywords: soul, schools, decline, falling curve, reflection, traditionalist poet, death, survival
  • Atekeh Rasmi Page 45
    The Story of fly is one of the most important Subject in philosophy &theosophy. This point in Parminidous and Polato's results Shown by parable in ancient Greece &itreflect by the exact ode & Ebne Sina's Resalatottair in ancient literature. The Simile of reality to bird & Convict of it in prison of reality & try to ascension of spirit are common Subject of Resalatottair purporst.Mowlana's Spirit parrot by getting effect from Resalatottair want's to express the common feature's of Spirit from being divine up to allendance of it in height too.This essay consider Common faces of Spirit during parable of Polato's & Mowlana's Masnavi.
    Keywords: Spirit, flying horse, flying spirit, Resalatottair, Polatao, Mowlana
  • Narges Al Sadat Sangi Page 65
    Approach to theory Prop and Todorov votes for spiritual itinerary Persian literature can be fixed by granting transformation; This means that this works in its macro plot with common elements squeezed in fixed transformation elements such as the present adverse condition, the knowledge and insight by the status quo, tired of the situation and the demand superior, appearance of Pir, moving, and steps and destination (the reflex ending) are discussed.we achieve to this results with Eight works: Resalat o Teyr, Seyrol Ebad, Mesbahol Arvah, Aqle Sorkh, manteqo Teyr, Mosibat Nameh.
    Keywords: spiritual itinerary, Pr Todorov, Storied fixed transformation
  • Ali Safayi, Mohsen Batlab Akbar Abadi Page 87
    Khayyam is one of those characters whose recognition based on historical resources, has made many ambiguities for researchers by Fitzgerald translation of Rubaiyat of Khayyam in 19th century and the increasing reputation of his quatrains, many researches in Iran and in many other countries, directed their interests to this character and the process of khayyamology took other different aspects. lack of coherence and methodology of studies and in some of them, standing in the opposite in one hand, and inconsistency in Rubaiyat and other Khayyam’s works on the other hand, have been resulted in a kind of content rupture and mixed methods to the extent that the lack of clear purpose and plan in studies made the range of researches repetitive in many cases The aim of this study is to proceed methodology and survey of every studies about Khayyamology by putting different methods together and looking at different and similar views of approaches. This study also tries to discuss about shortcomings and to give some suggestions for improving methodologies and in some cases according to necessities of study, to make new methodology about khayyamology.
    Keywords: Khayyam, khayyamology, method, methodology, contemporary Approaches
  • Naser Alizadeh, Vida Dastmalchi Page 121
    The Supernatural Act " is one of the certain results o f Endeavour and Gnostic mortification and concerning to and focusing on Surrealistic unconscious mind; that certainly one can search its literature in lost parts of human history (Myths). The effectiveness on Surrealism – in theory and practice – with a viewpoint of Gnosticism, leads to appear some similarities and partnerships between these two schools (regarding basic oppositeness's and distinctness's within Gnostic and Surrealistic Literature), that " The Supernatural Act " is objective and interesting product of their relatively common programs. Although diversity in Supernatural results including Generosities, Discovery and Intuition, Objective Events, Witchcraft and Sorcery, Prediction and Divination in samples of Gnosticism and Surrealism is suitable background for pretention and raving; in the other hand can lead to the Gnosticism's philosophy of being sequester which its roots are in the social incidents and individual reaction of Gnostic literary man; and in second place in Surrealist artist. It's necessary to note that " the Supernatural Act " - the signification common point in practical results of the Gnosticism and Surrealism – appears quietly different resources, programs and missions between two schools; thus comparative study of " The Supernatural Act " between Gnosticism and Surrealism cant decrease the importance and independence of these great mental schools in the global literature; or it cant claim identity, similarity and genetic relation between Gnosticism and Surrealism.
    Keywords: Gnostic Literature, Surrealism, The Supernatural act, Endeavour, Centralization
  • Assdollah Vahed, Mohammd Ali Nori Baheri Page 143
    Disturbeb political conditions of sixth century(A.H) caused many complaints to be produced in poetry. Among these,the political complaints are very important because of the governmentssensitivities to them.Many poets like Anvari,Khaghani,Nizami,Sanayi,Attar,etc lived in that period.Some of them didnt endure the governmentsdeeds and complained of them.They beside sighing for the splendid periods of the just rulers in the past,have compared them with the unjust and unworthy rulers of the period in question and complained of their cruelty to people,their heedlessness to poets and ignorance of the governmentsagents and their ill-treatments to the weak and the offensivescalamities.Moreover in that period a few poets have complained of prison that the enviousslanders,anger and selfishness of the rulers were the main cause of that.In this essay the political complaints of six century(A.H) with whole elements of them have been studied.
    Keywords: Political complaints, complaint, Cry Government, Cruelty Prison