فهرست مطالب

مطالعات عملیات روانی - پیاپی 32 (بهار 1391)
  • پیاپی 32 (بهار 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/01/01
  • تعداد عناوین: 10
|
  • صفحه 5
    امروزه انسان ها شاهد فراگیری بی سابقه رسانه ها و وسایل ارتباطات جمعی مدرن و نوین هستند. به طور طبیعی آنها در معرض شدیدترین امواج رسانه ای قرار دارند. رسانه ها کارکردی دوسویه دارند، اما بیشترین حجم بهره گیری از آن در دست نظام سلطه قرار دارد، حفظ و گسترش قدرت ابتکاری نظام سلطه به حضور و ظهور رسانه ها وابسته است. رسانه ها پل ارتباطی و بلکه وسیله تسلط بر افکار، اراده و احساسات انسان ها در دوران معاصر به شمار می روند. بهره گیری از رسانه ها برای تضعیف کشور هدف و بهره گیری از توان و ظرفیت آنها اعم از مطبوعات، خبرگزاری ها، رادیو، تلویزیون، اینترنت و اصول تبلیغات به منظور دفاع از منافع ملی را «جنگ رسانه ای» نامیده اند.
  • محمد خجسته صفحه 7
    مدیریت کارآمد، هوشیاری، بصیرت، اقدام به موقع، شجاعت و تدبیر رهبر کبیر انقلاب حضرت «امام خمینی(ره)» و رهبر معظم انقلاب حضرت «امام خامنه ای» و به کارگیری انواع قدرت های نرم و سخت و بسیج افکار و ابدان عمومی و تلفیق آن در شرایط مناسب برای بهره گیری هوشمندانه سبب شد تا تمام ترفندها و شیوه های به کار گرفته شده از سوی دشمنان نظام برای سرنگونی نظام و اغواء و اغفال مردم در حمایت از نظام، ناکارآمد جلوه کند. از بدو پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، ولایت فقیه و رهبری نظام، مهم ترین رکن نظام اسلامی و مستحکم ترین سد دفاعی نظام، در مقابل انواع هجوم سخت و نرم بی امان دشمنان بوده است. دشمنان نظام به درستی دریافته اند تا زمانی که اقتدار و اعتبار رهبری در ایران محفوظ باشد، هیچ پروژه براندازانه ای در جمهوری اسلامی، قابلیت طرح و اجرا نخواهد داشت چرا که به وضوح مشاهده کرده اند در گذشته و حال چگونه رهبر انقلاب در زمانی اندک و بی آنکه از همه ابزارهای خود استفاده کند، پیچیده ترین طراحی های آنان را خنثی کرده است. شایان ذکر است البته در این راه بصیرت، یکدلی و یکپارچگی مردم، دین مدار و ولایت مدار بودن آنان و سایر ویژگی های خاص مردم ایران از عوامل تحکیم قدرت هوشمند و کمکی صدچندان در به کارگیری آن توسط رهبران و مسئولان نظام بوده است.
    کلیدواژگان: قدرت سخت، قدرت نرم، قدرت هوشمند، افکار عمومی، رهبری نظام
  • حمید حاذق نیکروی صفحه 23
    پیروزی انقلاب اسلامی، نظام سرمست از پیروزی لیبرال دمکراسی در غرب را با چالش جدی مواجه ساخت. غرب برای برون رفت از شکست های احتمالی خود حجم وسیعی از سه طیف تهدیدات نظامی، امنیتی و فرهنگی را علیه جهان اسلام به ویژه انقلاب اسلامی طراحی و اجرا نمود. جنگ نرم گسترده ترین تلاشی است که غرب علیه ملت ایران و انقلاب اسلامی در چارچوب طرح های مختلف سیاسی، امنیتی، اقتصادی و... به اجرا گذاشته است. از جنگ نرم تعاریفی مختلف عرضه شده است. برخی جنگ نرم را با قدرت نرم یا عملیات روانی هم تراز دانسته اند، در حالی که تفاوت بسیار بین جنگ نرم و دیگر مقوله های مطرح وجود دارد. جنگ نرم نه قدرت نرم است نه عملیات روانی، بلکه پدیده ای پیچیده و بسیار فراتر از موارد یاد شده است. برای مقابله با این پدیده باید الگو و راهکارهای فراگیر و همه جانبه ارائه کرد؛ البته ظرفیت پرداختن به این مقوله وجود دارد. در این مقاله ضمن عرضه الگوی مفهومی به جنبه های مختلف مقابله پرداخته خواهد شد. برای ورود به اقدامات مقابله ای باید به دکترین نظام مقابله با جنگ نرم و راهبردهای محوری آن پرداخته شود که به نوعی از ضروریات تهیه و تدوین یک نظام به شمار می رود. همچنین اهداف و سیاست های حاکم بر نظام مقابله مورد بررسی قرار گرفته و مدل مقابله با جنگ نرم دشمن شامل محورهای اشراف بر وضعیت و فضاسازی مخاطبین و محیط، ارتباط گیری هوشمند، اثرگذاری سیاسی، معنوی و اعتقادی، انگیزش، عمل صالح و گسترش آن و سازماندهی هسته های فرهنگی ارائه شده است. همچنین محورهایی در خصوص اصول حاکم بر فرماندهان، افسران و سربازان جنگ نرم برای مقابله با جنگ نرم دشمن مبتنی بر دیدگاه ها و تدابیر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت امام خامنه ای مورد ملاحظه قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: جنگ نرم، قدرت نرم، عملیات روانی، نظام مقابله، ارتباط گیری، فضاسازی، تاثیرگذاری، عمل صالح
  • حجت الله مرادی، دکتر حمیدرضا حاتمی، دکتر احمد باصری، دکتر محمدباقر حبی صفحه 59
    مقاله حاضر به مروری کلی در باب اقناع و نفوذ اختصاص یافته است و ضمن بررسی فرآیندهای اقناع، نمونه ای از موفقیت یا شکست این فرآیند را ارائه می کند. سپس به ارائه توصیه های عملی در باب تحلیل مخاطب هدف می پردازد. این کار نیازمند شناسایی و پالایش ویژگی ها و مشخصه های مخاطب هدف است، برای نمونه، تضمین بالاترین سطح همگنی ممکن در میان مخاطب هدف. ارزیابی توانایی مخاطب هدف برای نشان دادن تغییر رفتاری مطلوب نیز ضروری است. بنابراین، درک نگرش ها، باورها و ارزش های مخاطب هدف نیز بخشی مهم از تحلیل مخاطب هدف به شمار می رود که در ادبیات عملیات روانی از آن غفلت شده است. همچنین بر مبنای وضعیت و آسیب پذیری های مخاطب هدف، تحلیلی از بهترین مسیر دستیابی به اقناع عرضه شده است. استدلال کلی عبارت است از نقش مهم مخاطبان هدف در هنگام طراحی پیام های اقناع کننده، صرف نظر از اینکه پردازشی عمیق یا سطحی از مخاطبان هدف صورت گرفته باشد. در پایان، به بررسی ویژگی های پیام های اقناع کننده پرداخته شده، و بسته به توانایی و انگیزه مخاطب هدف، به تکنیک های خلق پیام های تاثیرگذار اشاره شده است. برای طراحی مناسب پیام باید به توانایی احتمالی آن برای تاثیرگذاری بر مخاطب هدف توجه داشت.
    کلیدواژگان: عملیات روانی، اقناع سازی، نفوذ، نگرش
  • نوروز علیزاده صفحه 99
    اگرچه منشاء تشکیل بسیج در جمهوری اسلامی ایران براساس یک ضرورت نظامی ناشی از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بود، اما به دلیل ماهیت آن نمی توانست محدود به بعد نظامی باشد و باید مرزهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را در می نوردید. ملت ایران که در نتیجه انقلاب خود، راه اسلامی را برای راهبرد کلان مدیریت کشور در آینده برگزیده بود و در مقابل منافع قدرت های بزرگ که طی سالیان دراز بر منابع عظیم نفتی و مالی ایران چنگ انداخته بودند، قد علم کرده و فریاد «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» را سر داده بود، به شیوه غربی کردن جامعه که توسط رژیم پهلوی دنبال می شد اعتراض کرده و خواهان یک نظام مستقل از سلطه قدرت های غربی و نظم اخلاقی جدید مبتنی بر تعالیم اسلامی شد. براین اساس این مقاله قصد دارد نقش بسیج را در تولید و توسعه قدرت نرم در جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار دهد. فرضیه ای که در این زمینه دنبال خواهد شد این است که با توجه به نقش مذهب در جامعه ایرانی بسیج می تواند با تکیه بر این عنصر نرم و با بهره گیری از توانمندی های مختلف فرهنگی، علمی، اجتماعی و سیاسی موجود در جامعه فرآیند حضور بسیج را در حوزه های غیرنظامی مانند آموزش، بهداشت، فناوری، توسعه و گسترش دهد و مشروعیت جمهوری اسلامی را در نزد مردم و جامعه بین المللی فزونی بخشد.
    کلیدواژگان: بسیج، قدرت نرم، جمهوری اسلامی ایران
  • نجات محمدی فر، مجید نجات پور صفحه 113
    یکی از ویژگی های دنیای امروز نسبت به دنیای پیشین افزایش اهمیت قدرت نرم کشورها و توانایی آنان در ایجاد تغییرات ژرف، تدریجی و نامحسوس در نظام باورها، سبک زندگی، مواضع سیاسی و نگرش ها و ترجیحات اجتماعی مخاطبان آماج، با اعمال تهدیدات نرم است. منظور از تهدیدات نرم، طیف وسیعی از کنش ها و اقدامات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی است که کشورهای برخوردار از فناوری ارتباطی برتر، از آنها برای تحمیل غیرمستقیم اراده خویش بر دیگران بهره برداری می کنند. امروزه تهدیدها به سوی تهدیدهای نرم سوق پیدا کرده است. تهدیدهای نرم به دلیل کم هزینه تر بودن، تاثیر بر عوامل نرم افزارانه حوزه اقتدار ملی، به کار نگرفتن روش های خشونت آمیز و... بیش از پیش مورد نظر دشمنان انقلاب اسلامی است. در این پژوهش تلاش می شود تا تهدیدات امنیت نرم در جمهوری اسلامی ایران به ویژه پس از انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری تا امروز مورد بررسی و واکاوی دقیق قرار گیرد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی - تحلیلی و بهره مندی از منابع کتابخانه ای و اینترنتی انجام شده است.
    کلیدواژگان: طبقه متوسط جدید، امنیت نرم، امریکا، جمهوری اسلامی ایران
  • سید محمد جواد قربی صفحه 131
    تبادل فرهنگی ملت ها که در طول تاریخ در بستری طبیعی ادامه داشته است برای تازه ماندن حیات فرهنگی بشر، امری ضروری است و جامعه انسانی را در مسیر سعادت واقعی به پیش می برد. اما آنچه امروزه در عرصه فرهنگ ها شاهد آن هستیم تقابل فرهنگی یا تهاجم فرهنگی است که یک فرهنگ بر سایر فرهنگ ها هجوم می برد. تجارب بین المللی نشان می دهد رابطه یک ابرفرهنگ با فرهنگ های دیگر بر محور قدرت می چرخد و نه کنش فرهنگی. اصولا در تاریخ گذشته و حال ملت ها مشاهده می شود که در مقابله فرهنگ ها، هر فرهنگی که از چیرگی و ابزارهای تواناتری برخوردار باشد مایل است ارزش های خود را در مصاف با دیگران به کرسی بنشاند. در این مسیر تهاجم فرهنگی در مقایسه با تهاجم نظامی یا اقتصادی، دارای ویژگی های منحصر به فردی است و دارای برنامه و ابزارهای گسترده است. در عین حال باید اذعان داشت که تهاجم فرهنگی یک تهاجم خزنده و با ماهیتی ارتجاعی است که آن را منعطف می سازد. این عوامل، اهمیت پدیده تهاجم فرهنگی و ضرورت تدوین و اتخاذ راهبردهایی در راستای کاربست دفاعی و پدافندی را به خوبی مشخص می سازد. پژوهش حاضر مترصد است تا با بهره گیری از روش اسنادی و اکتشافی و با هدف پژوهشی و کاربردی، پس از بررسی پدیده تهاجم فرهنگی، به سوال های زیر پاسخ دهد: علت تهاجم فرهنگ های غربی علیه ایران چیست؟ و در این مسیر از چه ابزاری استفاده می شود؟ سرانجام اینکه چه راهبردها و پدافندهای فرهنگی ای برای این پدیده وجود دارد.
    کلیدواژگان: فرهنگ، تهاجم فرهنگی، تبادل فرهنگی، امام خمینی(ره)، پدافند فرهنگی
  • صباح قنبری، مهدی نوری صفحه 159
    بررسی موارد و مصادیق عملیات روانی همچون تبلیغ، فریب، ایجاد وحشت، تکرار پیام، اهریمن سازی و شایعه پراکنی در تاریخ پهلوی(1332 1342) موضوع پژوهش حاضر است. دهه زمانی مورد مطالعه، سال های پس از کودتای 28 مرداد است، از این رو بررسی مصادیق عملیات روانی در آن اهمیت بسیار دارد. در این زمان دولت پهلوی برای بازگرداندن اندک مشروعیت تحصیل شده، تلاش زیادی کرد. با توجه به موضوع محور بودن تحقیق حاضر، مسئله پژوهش توصیف مصادیق عملیات روانی در تاریخ پهلوی و تحلیل آن است. نتیجه به دست آمده نشان می دهد که دستگاه حاکمیت رژیم با به کارگیری فنون و شگردهای عملیات روانی تلاش های خود را برای کسب مشروعیت، کنترل و قدرت ورزی بر مردم انجام داد، اما قیام 15 خرداد سال 1342 در آخرین سال دهه مورد مطالعه، نشان از ناکامی این تلاش ها دارد.
    کلیدواژگان: عملیات روانی، تاریخ پهلوی، مشروعیت، کودتای 28 مرداد، قیام 15 خرداد
  • صفحه 177
    نویسنده: حامد عبدوسناشر: تهران: دانشگاه امام صادق(ع)سال انتشار: 1389تعداد صفحات: 406صفحهمعرفی: دکتر حمیدرضا حاتمیاثر حاضر سعی دارد تا ضمن امکان سنجی اجرایی نمودن انقلاب رنگی در جمهوری اسلامی ایران، نسبت به مطالعه منابع قدرت، شرایط معنوی و ملاحظات ساختاری نظام اسلامی در ایران به بحث و بررسی پرداخته و چگونگی مدیریت و دفع این تهدید را تبیین کند. در واقع، مهم ترین هدف پژوهش حاضر تحلیل و مقایسه ماهیت دو مقوله انقلاب رنگی و ماهیت جمهوری اسلامی می باشد که جهت انجام این کار از روش توصیفی تحلیل و تطبیقی استفاده شده است.
|
  • Muhammad Khojasteh Page 7
    Efficient management, awareness, insight, timely action, courage and wisdom of the Great Leader of the Revolution, Imam Khomeini (rah.), and the Supreme Leader of the Revolution, Imam Khamenei, and utilization of a variety of soft and hard powers and mobilization of the public and public opinion and acting intelligently under various conditions caused the stratagems and strategies employed by the enemies of the Islamic Revolution to lose their efficiency in overthrowing the Islamic Republic and making people change their minds about supporting the Islamic Revolution. Ever since the victory of the Islamic Revolution, velayate faqih (authority of the qualified Islamic jurisprudent) and the leadershipof the Revolution have been the most significant pillars of the Islamic system and the most fortified defense barriers against all types of hard and soft assaults of the enemy. The Islamic Republic’s enemies have correctly found out that they can never overthrow the Islamic system until the time its leadership maintains its authority and credibility as they have vividly observed how the leadership of theIslamic Revolution, in the past and present, has foiled their most sophisticated conspiracies in a very short time and without making use of all the available tools. It is worth noting that unanimity and integrity of the people and their faithfulness to Islam and velayate faqih have contributed to consolidation of smart power ant its utilization by the leaders and authorities of the Islamic Republic.
    Keywords: hard power, soft power, smart power, public opinion, the Supreme Leader
  • Hamid Hazeq Nikroo Page 23
    The Islamic Revolution's victory seriously challenged the Western liberal democracy. To avoid the likely failures, the West designed and implemented military, security and cultural threats to the Islamic world, in general, and the Islamic Revolution, in particular. Soft war is the most extensive effort made by the West against the Iranians and the Islamic Revolution. Soft war has been defined in different ways. Some scholars believe it is identical to soft power or psychological operations, while there is a significant difference between soft war and such issues. Soft war is neither soft power nor psychological operations. It is rather a complicated phenomenon which is far beyond the mentioned issues. To combat this phenomenon, we need to offer comprehensive and multi-faceted models and strategies. Offering a conceptual model, this paper deals with various aspects of combating soft war. As a preliminary step, the doctrine for soft warconfrontation system and its core strategies need to be reflected upon. In this paper, the objectives and policies governing the confrontation system have been explored and the system for confronting the enemy's soft war and its various aspects have been looked into. Also, some of the principles governing the soft war commanders, officers and soldiers based on the viewpoints and policies of the Supreme Leader of the Islamic Revolution, Imam Khamenei, have been surveyed.
    Keywords: soft soft, soft power, psychological operations, confrontation system, communication, creation of the desired atmosphere, influence, good deeds
  • Hojatollah Moradi, Dr. Hamid, Reza Hatami, Dr. Ahmad Basri, Dr. Mohammad, Baqer Hobbi Page 59
    This paper is an overview of the issues related to persuasion and influence. Surveying persuasion process, it discusses examples of the success or failure of this process. Then, some practical recommendations related to target audience analysis are offered. This requires identification and refinement of the features and characteristics of target audience such as ensuring the highest level of possible homogeneity among target audience. Evaluation of the capacity of target audience for demonstrating the desired behavior change is also necessary. Therefore, understanding the attitudes, beliefs and values of target audience is considered an important part of target audience analysis, which has been neglected in the literature of psychological operations. Furthermore,based on the conditions and vulnerabilities of target audience, the best way to achieve persuasion has been analyzed. The general rationale is the important role target audience plays when designing persuasive messages regardless of whether a deep or shallow processing of target audience is made. Finally, the characteristicsof persuasive messages are examined and, depending on capacity and motivation of target audience, the techniques for fabricating influential messages are reviewed. To design messages appropriately, one needs to consider their potential ability to influence a target audience.
    Keywords: psychological operations, persuasion, influence, attitude
  • Nowruz Alizadeh Page 99
    Although Basij was originated on the basis of the military requirements of the Iraqi imposed war against Iran, its function could not be limited to merely military areas and it had to deal with cultural, social, political and economic issues as well. Following the Islamic Revolution, the Iranian public who had opted for an Islamic way of governing the country, had challenged the interests of the great powers who had exploited the oil and other resources of Iran for a long period and had shouted ‘Independence, Freedom, Islamic Republic’ motto opposed the Westernization of Iranian society which had been followed by Pahlavi regime and wanted a political system independent of the Western powers and an ethical system based on Islamic teachings. Hence, the present article explores the role of Basij in generation and development of the soft power of the Islamic Republic of Iran. The hypothesis followed here is that given the role of religion in the Iranian society, Basij can widen its presence in various non-military areas such as education, health, and technology and enhance the legitimacy of the Islamic Republic among Iranians and in the international community by relying on region as a soft element and benefitting from various cultural, scientific, social, and political capabilities.
    Keywords: Basij, soft power, the Islamic Republic of Iran
  • Nejat Mohammadifar, Majid Nejatpour Page 113
    Compared with the past, today's world is marked with an increase in the importance of nations’ soft power and their ability to create profound, gradual and subtle changes in the beliefs system, lifestyles, political standing, and social attitudes and preferences of target audiences by making use of soft threats. Soft threats refer to a wide range of actions and social, political, and cultural measures which the nations having high communication technologies utilize to impose their will on others. Today's threats mainly have a soft nature. The enemies of the Islamic Revolution prefer to utilize soft threats since they are less costly, affect the soft aspects of national authority, don’t employ violent methods, and …. The present study is an attempt to carefully review and analyze the soft security threats in the Islamic Republic of Iran, particularly those related to the period between the tenth presidential elections and the present time. This research has been conducted on the basis of the descriptive-analytical method and by making use of library and Internet resources.
    Keywords: the new middle class, soft security, America, the Islamic Republic of Iran
  • Seyyed Mohammad Javad Qorbi Page 131
    Nations’ cultural exchange which has continued in a natural context during the history is necessary for the revival of man’s cultural life and leads human society along the course of real felicity. But what we witness in the cultural arena today is cultural conflict or cultural invasion through which a culture assaults other cultures. International experience shows that the axis of a super-culture’s relationship with other cultures is power, not cultural action. The history of thepast and present nations indicates that more powerful cultures have always tried to impose their values on others. Compared with military or economic aggression, this course of cultural invasion has unique characteristics and wide applications and benefits from various tools. At the same time, it should be acknowledged that cultural invasion is a reptilian sort of invasion and has an elastic nature that makes it flexible. These factors clarify the importance of cultural invasion and call for the development and implementation of the necessary defense strategies against this phenomenon. Benefitting from documentary and exploratory methods, this study offers a survey of cultural invasion and answers the following questions: What is the cause of the West’s cultural invasion against Iran? Which tools are employed to implement it? What kind of cultural strategies and defense mechanisms can be utilized to confront it?
    Keywords: culture, cultural invasion, cultural exchange, Imam Khomeini (rah.), cultural defense
  • Sabah Qanbari, Mahdi Nouri Page 159
    This paper reviews cases and examples of psychological operations such as propaganda, deception, creating panic, message repetition, demonization, and rumor spread in the history of Pahlavi regime (1332 - 1342). The decade under study is the period following the coup on Mordad 28th, so it is very important to investigate instances of psychological operations during this period. Pahlavi regime made a great attempt to restore the little legitimacy it had gained at this time. Given the subject-based nature of the present study, it deals with the description and analysis of the examples of psychological operations in the history of Pahlavi regime. The results show that the regime attempted to gain legitimacy and to exert control and power over people using the techniques and tricks of psychological operations, but the uprising on Khordad 15th, 1342 during the last year of the decade indicated that these efforts had failed.
    Keywords: psychological operations, Pahlavi history, legitimacy, Mordad 28th coup, Khordad 15th uprising