فهرست مطالب

مطالعات عملیات روانی - پیاپی 30 (پاییز 1390)
  • پیاپی 30 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1391/09/09
  • تعداد عناوین: 12
|
  • صفحه 5
    ساختار کنونی نظام بین الملل که بر مبنای قدرت بالفعل واحدهای سیاسی شکل یافته است، پیوندی ناگسستنی میان توانمندی هر بازیگر در عرصه داخلی و بین المللی دارد. به عبارت دیگر هر واحد سیاسی که بتواند بر توانمندی های خود در سطح ملی، منطقه ای و جهانی بیفزاید و از امکانات درونی و ذاتی خود برای تقویت حضور خویش در عرصه بین الملل به بهترین نحو استفاده کند، در ساختار هرمی شکل نظام بین الملل، جایگاه برتری خواهد داشت. بدیهی است هر دولتی که بتواند در این ساختار به راس هرم نزدیک تر شود می تواند به اشاعه هنجارها و ارزش های موردنظر خود بپردازد و با حاکم کردن این هنجارها و ارزش ها در راه تحقق اهداف و منافع خویش دست یابد. براین اساس مخالفت غرب و در راس آن امریکا با جمهوری اسلامی ایران را که هر روز شاهد موفقیتی جدید در عرصه علم و پیشرفت است می توان در این چارچوب تفسیر کرد.
  • دکتر سیدمحمد حجازی، مرحوم دکتر عباس مهری، مصطفی باقریه صفحه 7
    این مقاله به بررسی تهدید نرم امریکا در ناآرامی های پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 می پردازد. مقاله تلاش دارد تهدید نرم امریکا را که در ناآرامی های پس از انتخابات به فاز جنگ نرم وارد شد تبیین و تحلیل کرده، کارکردها و مولفه های آن را مشخص کند. بی تردید بررسی نقش تهدید/ جنگ نرم امریکا در وقایع پس از انتخابات و شناسایی ابعاد مختلف این تهدیدها به ویژه ابعاد سیاسی آن، از اهمیت زیادی برخوردار است. این تحقیق که از نوع توصیفی – تحلیلی است، مطالعه خود را با این پرسش اصلی آغاز می کند که: تهدید نرم سیاسی امریکا به چه میزان در ناآرامی های پس از انتخابات 1388 موثر بوده است؟ سپس در راستای پرسش اصلی، پرسش های فرعی را مطرح ساخته است که: چه علل و عواملی در پیدایش ناآرامی های پس از انتخابات نقش داشته اند؟ و چه رابطه ای بین این عوامل با تهدیدهای نرم سیاسی امریکا وجود دارد؟ و ناآرامی های پس از انتخابات در حوزه سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران چه نتایج و پیامدهایی را به دنبال داشته است. در ادامه با بهره گیری از نرم افزار SPSS به تجزیه و تحلیل نتایج پرداخته و از آزمون تی تک نمونه ای در آزمون فرضیه های تحقیق بهره برداری شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که تهدید/ جنگ نرم امریکا در بعد سیاسی آن نقش اصلی را در بروز ناآرامی های پس از انتخابات داشته است.
    کلیدواژگان: تهدید نرم سیاسی، جنگ نرم، ناآرامی های پس از انتخابات 1388
  • مجتبی فتحعلی زاده صفحه 37
    ولایت فقیه، میراث گرانبهای امام خمینی(ره) و روح و هویت انقلاب اسلامی است. امروزه، این نظریه، تنها یک نظریه سیاسی و فقهی در کنار دیگر نظریه ها نیست، بلکه جوهره نظام اسلامی و محور قانون اساسی است و مشروعیت قوای سه گانه مقننه، قضائیه و مجریه به آن بستگی دارد. ولایت فقیه محور اصلی و رکن اساسی نهضت امام خمینی(ره) بود که پس از قرن ها از آغاز عصر غیبت هویت جامعه شیعی را به خود بازگرداند. با مطالعه تاریخ انقلاب اسلامی مشاهده می شود که ولایت فقیه به مثابه صراط مستقیم انقلاب، ملاک و معیار حرکت صحیح افراد، گروه ها و جریان ها در مسیر اسلام ناب محمدی(ص) و انقلاب اسلامی برخاسته از آن به شمار می رود. براین اساس، ولایت محوری افزون بر حفظ اصول انقلاب و ارزش های دینی آن و استمرار حرکت در صراط مستقیم اسلامی، دشمنان را ناکام و دوستان انقلاب را امیدوار ساخته است و بدیهی است هرچه اهتمام و عمق بخشی به این رکن اساسی بیشتر گردد انقلاب اسلامی و نظام برآمده از آن استحکام بیشتری یافته و تهدیدات را خنثی و چشم انداز آینده را روشن تر می سازد. این مقاله به نوبه خود تلاش دارد تا برخی از فیوضات وجودی این اصل پر برکت را بر نظام جمهوری اسلامی ایران مورد مطالعه و تحقیق قرار دهد.
    کلیدواژگان: اصل ولایت فقیه، انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران، جنگ نرم
  • مهدی زاده علی صفحه 61
    با توجه به گسترش روزافزون به کارگیری عملیات روانی توسط دولت ها برای جلب افکار عمومی یا افکار نخبگان ضرورت فهم نظری این پدیده نیز به صورت جدی مطرح شده است اما ماهیت بین رشته ای این پدیده موجب شده تا ابزار نظری لازم برای فهم و تحلیل آن در یک حوزه علمی خاص یافت نشود. از آن رو، این حوزه همچنان فاقد مجموعه نظری مدونی در ارتباط با خود است. در این پژوهش تلاش شده تا با نگاهی میان رشته ای و به کارگیری مدل ها و مفاهیم لازم از حوزه های علمی مرتبط چارچوبی نظری برای فهم این پدیده ارائه شود.
    کلیدواژگان: عملیات روانی، درگیری ذهنی، تغییر نگرش، اثر، چک و کنترل، مدل سیستمیک ارتباطی
  • حجت الله مرادی، سعید قاسم زاد صفحه 79
    عملیات روانی با هدف قرار دادن اندیشه یا بینش، عقل و سرانجام اراده مخاطبان و نوع رفتار آنها در زمره خطرناک ترین ابزارها قرار دارد. در واقع، راهبرد و تاکتیک های عملیات روانی است که نبرد را در پشت جبهه های حریف به نتیجه دلخواه می رساند و با کمترین هزینه های مالی و جانی به پایان می برد. البته تحقق این نتیجه به طراحی مطلوب عملیات از سوی متخصصان و کارشناسان عملیات روانی بستگی دارد. آنچه برای طرح ریزی و اجرای هر نوع عملی ضرورت حیاتی دارد، شناخت نحوه انتخاب موضوع(تم) و آماده کردن بستر مناسب و موثر برای اجرا(تم سازی) است. در صورتی که روشی متناسب برای شناخت موضوعات مناسب برگزیده نشود، فعالیت های شناسایی بی ثمر می ماند و هر گونه طرح ریزی برای آن بی معنا می گردد و در نتیجه، اجرای موثری نیز صورت نمی گیرد. بر این اساس، از یک سو توجه به تجارب جنگ های گذشته، جنگ تحمیلی و جنگ های اخیر، تهدیدات منطقه ای و فرامنطقه ای، و از سوی دیگر، عدم تدوین فرآیند تم سازی برای عملیات روانی و نبود الگوی مناسب در این خصوص در نیروهای مسلح، اهمیت پرداختن به مقوله فرآیند تم سازی را کاملا واضح و مبرهن می نماید. این مقاله، به فرآیند تم سازی در عملیات روانی می پردازد.
    کلیدواژگان: تم، فرآیند تم سازی، عملیات روانی، عملیات ضد جنگ روانی
  • اسماعیل قربان پور صفحه 95
    بیش از دو دهه از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق می گذرد که نزدیک به نیم قرن را در هماوردی با اردوگاه غرب به رهبری امریکا به سر برد. در دیدگاه سیاسی به تقابل دو ابرقدرت در دوره یادشده «جنگ سرد» گفته می شود. اینکه چگونه ابرقدرتی در وسعت اتحاد جماهیر شوروی بدون شلیک حتی یک گلوله از هم گسیخت و تار و پود نظام آن فروپاشید هنوز موضوع مطالعات و تحقیقات چندی قرار دارد؛ چه با وجود گذشت دو دهه از این واقعه، اسلوب ها و چارچوب راهبردی و روش های به کار رفته در آن، تامل برانگیز است. امروزه نیز آن روش ها در تدابیر سیاسی کشورهای فزون خواه علیه سایر کشورها همچنان مشاهده می شود. گسترش مفهوم جنگ سرد به تدریج در فضای جدید مناقشات بین الملل به رویش مفهوم جنگ نرم منجر شده است. مقاله با تاکید بر دهه پایانی از جماهیر شوروی پیشین بر رویکردهای راهبردی و روشی امریکا در مواجهه با رقیب خود می پردازد، مواجهه ای که به فروپاشی نظام فکری سوسیالیسم و جلوه ساختاری آن منجر شد.
    کلیدواژگان: امریکا، اتحاد جماهیر شوروی، جنگ سرد، جنگ نرم
  • سیدمحمد جواد قربی صفحه 109
    امروزه کاربرد جنگ، تنها به استفاده از ابزارهایی با ابعاد سخت و ملموس محدود نیست، بلکه ابزارهای کاربردی جدیدی وارد محیط عملیاتی شده اند که دارای ماهیتی نرم افزارانه با تاثیرگذاری بیشتر هستند. یکی از ابزارهایی که امروزه در زمان جنگ و حتی پیش از آن به کمک استراتژیست ها و جنگ سالاران آمده، نظام رسانه است. رسانه ها به مثابه یک تیغ دو لبه اند که از یک سو با بعد مثبت و ایجابی کارویژه هایی همچون اطلاع رسانی، آگاهی و آموزش های مدنی را تسهیل می کنند، و از سوی دیگر با بعد سلبی در جنگ نرم رسانه ای و جنگ های نوین بین المللی برای بحران سازی، ایجاد تنش و تفوق بر اذهان و تسخیر قلب های ملت ها به کار می روند. با ورود به عصر«امپریالیسم رسانه ای» و«هژمونی کارتل های رسانه ای»، بر اهمیت رسانه ها در دستیابی به اهداف، دوچندان افزوده شده است و این توانایی رو به پیشرفت با اهداف نظامی همنشین شده است و بعدی جدید از جنگ را تحت لوای مدیاوار1 یا جنگ رسانه ای پدید آورده است. امروزه از این روش، یعنی جنگ رسانه ای برای حمله به ایران استفاده می شود. از آنجا که دشمنان در تجربه های تهاجمی خویش، بارها با شکست مواجه شدند- نمونه آن هشت سال دفاع مقدس(جنگ تحمیلی) است - به سوی جنگ های نوین روی آوردند که در این مسیر، نظام رسانه پیشگام بوده است. پژوهش حاضر با هدف توسعه ای و شناخت تهدیدات رسانه ای به دنبال پاسخ گویی به این سوال هاست: جنگ نرم رسانه ای چیست؟ جنگ نرم رسانه ای علیه ایران چگونه است؟ راهبردهای مقابله با جنگ رسانه ای علیه ایران چیست؟
    کلیدواژگان: رسانه، جنگ رسانه ای، جنگ نرم
  • سید محمدحامد حسینی صفحه 129
    روان شناسی به منزله علم مطالعه رفتار و فرآیندهای ذهنی، کاربرد فراوانی در عملیات روانی دارد، چرا که اساس عملیات روانی بر تاثیرگذاری ذهن و تغییر افکار استوار است. در این مقاله تلاش شده است تا نقش و کاربردهای علم روان شناسی در عملیات روانی نمایان شود. در همین راستا به بررسی روان شناسی یادگیری، اجتماعی و زبان و اندیشه و برخی از نظریه های مربوط که کاربرد بیشتری در عملیات روانی دارد، پرداخته شده است. در ابتدا پیشینه و سپس تعاریف مختلف از عملیات روانی ارائه می شود. همچنین گرایش های مختلف روان شناسی که کاربرد بیشتری در عملیات روانی دارند معرفی و تشریح خواهد شد. در ادامه اهداف و مقاصد عملیات روانی مورد بحث قرار می گیرد. سرانجام عوامل موفقیت در عملیات روانی همچون اطلاعات، رسانه های ارتباطی، پژوهش و روش های عملیات روانی که بیشتر جنبه روان شناسانه دارند بحث و بررسی شده اند. در پایان راهکارها و پیشنهاداتی در این خصوص ارائه شده است.
    کلیدواژگان: عملیات روانی، روان شناسی، جنگ روانی، فرآیندهای ذهنی
  • ابراهیم بختیاری صفحه 147
    جذابیت یک کشور به طور معمول قدرت نرم خوانده می شود که به صورت بالقوه وجود دارد؛ اما امروزه کشورها تلاش دارند تا با به کار بردن سازوکار هایی آن را تقویت کنند. یکی از ابزارهای دیپلماتیک که امروزه دیپلماسی عمومی خوانده می شود در واقع ابزار یا مکانیسمی برای اعمال قدرت نرم در عرصه عمل است. هر کشوری به تناسب جایگاه و توانایی خود دارای میزانی از قدرت نرم است ولی سیاست ها و رفتارهای یک کشور در چارچوب دیپلماسی عمومی می تواند این توان بالقوه را به بالفعل تبدیل کند و این امکان را برای یک کشور فراهم نماید تا از وجهه بهتر و توان تاثیرگذاری بیشتری برخوردار شود. از سوی دیگر، آشکار نشدن گستره معانی برخی از واژگانی که در ادبیات علوم سیاسی به کار می روند گاه موجب تداخل نادرست در استفاده از آنها می شود. این واژگان هرچند شباهت ها و هم پوشی هایی دارند لیکن رعایت نشدن گستره معنایی آنها باعث به وجود آمدن اغتشاش و سردرگمی در کاربرد می شود. قدرت نرم، عملیات روانی، دیپلماسی عمومی، تبلیغات و روابط فرهنگی از جمله این عبارت ها به شمار می روند. این مقاله با تاکید بر مفهوم دیپلماسی عمومی تلاش دارد تا حدود معنا و مفهوم هر یک از این مفاهیم نرم را مورد بحث و بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: قدرت نرم، دیپلماسی عمومی، عملیات روانی، تبلیغات، روابط فرهنگی
  • افشین متقی دستنایی صفحه 165
    تهدیدات علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در برهه زمانی کنونی را می توان در چارچوب دو نوع تهدیدات نظامی و تهدیدات نرم صورتبندی کرد. اولویت قائل شدن برای هر کدام از این تهدیدات، راهبرد امنیتی متفاوتی را در برابر تصمیم گیران قرار می دهد. در صورتی که تهدیدات نظامی در تحلیل های امنیتی از اولویت برخوردار باشند، راهبرد امنیتی کشور نیز تحت تاثیر تفکرات و رویکردهای نظامی و سخت افزاری قرار خواهد گرفت و به زمینه های اجتماعی تهدید علیه امنیت ملی توجه کمتری مبذول خواهد شد. نوشتار حاضر بر این اعتقاد است که راهبرد دشمنان نظام جمهوری اسلامی ایران در شرایط کنونی مبتنی بر اقدامات غیرنظامی و نرم در کنار تهدید به اقدام نظامی است. این مقاله، ضمن بررسی مفاهیم انقلاب و براندازی نرم، تهدیدات نرم علیه جمهوری اسلامی را مورد مطالعه قرار می دهد و ابزارها و روش های اقدامات نرم علیه امنیت ملی آن را شناسایی می کند.
    کلیدواژگان: انقلاب نرم، براندازی نرم، ابزارهای جنگ نرم، امنیت ملی
  • امیرهوشنگ طهماسبی پور صفحه 175
    نویسنده: دکتر حسین حسینیناشر: تهران: دانشگاه جامع امام حسین(ع)، دانشکده و پژوهشکده علوم اجتماعی و فرهنگیسال انتشار:1390تعداد صفحات: 512 صفحهمعرفی: امیرهوشنگ طهماسبی پور
|
  • Dr. Seyyed Mohammad Hejazi, Dr. Abbas Mehri, Mostafa Baqeriye Page 7
    The present article examines the US soft threat in the unrests following the 2009 presidential elections. It attempts to explicate and analyze the US soft threat, which entered the soft war phase in the unrests following the 2009 elections, and introduce its respective functions and elements. Undoubtedly, scrutinizing the role of the US soft threat/war in the post-election developments and identifying its various dimensions, particularly its political aspects, is of great importance. The present research, which is a descriptive-analytic study, begins with this question: To what extent did the US political, soft threat impact the unrests following the 2009 elections? In addition to this main question, some other minor questions were raised: What factors provoked the unrests following the 2009 elections? What kind of relationship is there between these factors and the US political, soft threats? And, what implications have the unrests following the 2009 elections had for the Islamic Republic of Iran’s domestic and foreign policy? The data collected for this study were analyzed using the SPSS software and the single-sample T-test. Our findings suggest that the US political soft threat/war has played the major role in the unrests following the elections.
    Keywords: threat, political soft threat, soft war, unrest following the 2009 elections
  • Mojtaba Fat, Halizadeh Page 37
    Velayat-e faqih is the invaluable legacy of Imam Khomeini and the Islamic Revolution's spirit and identity. Today, velayat-e faqih is not merely a political and jurisprudential theory alongside other theories, but it is the essence of the Islamic system and the backbone of the constitution and the legitimacy of the legislative, judicial and executive bodies rests upon it. Velayat-e faqih was the pivot point and the essential pillar of Imam Khomeini’s movement, which restored the identity of the Shiite community centuries after the beginning of asr-e gheybat (the age of concealment). A study of the history of the Islamic Revolution suggests that velayat-e faqih is the right path of the revolution and the standard against which people, groups and political factions’ following the path of the pure Islam and the Islamic Revolution can be measured. Hence, besides securing the principles of the revolution and its religious values and the pursuit of the right Islamic path, velayat-e faqih has made the enemies of the revolution disheartened and has given hope to its followers. Obviously, the more this essential pillar is valued and esteemed, the stronger the Islamic Revolution and political system originating from it will be and the easier it will be to neutralize the threats and make the future prospects brighter. This article attempts to look into some of the blessings that velayat-e faqih has offered to the Islamic Republic of Iran.
    Keywords: the principle of velayat, e faqih, the Islamic Revolution, the Islamic Republic of Iran, soft war
  • Mehdi Zadehali Page 61
    Given the fact that psychological operations are widely utilized by governments to attract public opinion or the opinions of the elite, it is necessary to develop a theoretical understanding of this phenomenon. However, due to the interdisciplinary nature of this phenomenon, the necessary theoretical tools required for understanding and analyzing it are not found in a specific scientific field. Hence, the field still lacks a set of established theories related to psychological operations. Following an interdisciplinary approach and utilizing the necessary models and concepts from the relevant scientific fields, the present article attempts to offer a theoretical framework to help understand this phenomenon.
    Keywords: psychological operations, exposure, mental conflict, attitude change, effect, check, control, systemic communication model
  • Hojatollah Moradi, Saeed Qasemzadeh Page 79
    Targeting the thought or insight, intellect and ultimately the willpower of their addressees and their behavior, psychological operations have become one of the most dangerous tools. In fact, the strategies and tactics of psychological operations help their users achieve their desired outcome behind battle fronts of their opponents and bring the battle to an end with the lowest property and life costs. Of course, the realization of this result depends on how optimally psychological operations are designed by the specialists and experts. What they vitally need is to know how to select a theme and develop it into a practical idea. If a suitable course is not followed for identification of appropriatethemes, the identification procedure becomes fruitless and making any plans and implementing them become impossible. Hence, consideration of the experiences of the past wars, the imposed war, the recent wars, regional and trans-regional threats, on the one hand, and lack of any theme development process for psychological operations and lack of any suitable model to be used in the armed forces, on the other hand, obviously show the importance of addressing theme development process. This paper tackles the process of theme development in psychological operations.
    Keywords: theme, theme development process, psychological operations, psychological warfare, psychological warfare counter, operations
  • Ismaeel Qorbanpour Page 95
    Over two decades have elapsed since the collapse of the Soviet Union which spent about half a century opposing the West led by America. The conflictbetween the two superpowers during the aforementioned period is known as "Cold War". The disintegration of the Soviet Union as a superpower without firing even a bullet is still the subject of many research projects as the structure of the strategies and techniques utilized in this incidence are thought-provoking. Today, the same methods are still observed in the policies of the hegemonic countries against other nations. Expansion of the concept of Cold War gradually led to the growth of “soft war” in the new setting of international conflicts. Focusing on the last decade of the former Soviet Union, the present article looks into the strategic and technical approaches the United States utilized to confront its rival, the confrontation which led to the dissolution of socialism and its structural manifestation.
    Keywords: America, the Soviet Union, Cold War, soft war
  • Seyyed Mohammadjavad Qorbi Page 109
    Today, the concept of war is not exclusively related to the tools with concrete and hard dimensions, but a number of functional new tools have been introduced into the operational settings which are of a soft nature and high efficiency. One of such tools which is currently utilized by strategists and warmongers in time of war and even prior to the outbreak of war is the media system. Media function as a double-edged sword. Having an affirmative dimension, media fulfill such functions as informing people and facilitating civil learning, on the one hand, and based on their negative dimension, they are utilized in media warfare, and other international modern wars to create crises and tensions and to capture the hearts and minds of nations, on the other. Following the initiation of “media Imperialism” and “the hegemony of media cartels”, the importance of media in fulfilling objectives doubled and accompanying military objectives, this increasing capability gave shape to a new dimension of war called “media war”. Today, media war is utilized to attack Iran. Since the enemies have repeatedly failed in their offensive attempts – a case in point is the eight-year-old sacred defense (imposed war) –, they have resorted to modern wars the pioneer of which has been media war. Aiming at developing and understanding media threats, the present study attempts to answer these questions: What is media war? What are the characteristics of the media war against Iran? What are the strategies to be utilized to cope with the media war against Iran?.
    Keywords: media, media war, soft war
  • Seyyed Mohammadhamed Hosseini Page 129
    Psychology as a science to study human behavior and mental processes has a lot to do with psychological operations, as the basis of psychological operations is to impact human mind and change his thoughts. In this paper, an attempt is made to explore the role and applications of psychology in psychological operations. To fulfill this, psychology of learning, social psychology, psychology of language and thought, and some other relevant theories widely used in psychological operations are dealt with. First, the background and different definitions of psychological operations are presented. Then, those branches of psychology which have wide applications in psychological operations are introduced and explained. The goals and objectives of psychological operations are discussed next. Then, the success factors in psychological operations such as information, communication media, research, and the methods of psychological operations having stronger psychological nature are introduced. Finally, the relevant implications and recommendations are presented.
    Keywords: psychological operations, psychology, psychological warfare, mental processes
  • Ebrahim Bakhtiyari Page 147
    The potential attractiveness of a nation is typically called soft power. World nations are currently trying to consolidate their soft power, using different mechanisms. Public diplomacy is a mechanism utilized to exercise soft power in action. Each country enjoys a certain degree of soft power depending on its position and competence; however, the policies and practices of a nation within the framework of public diplomacy can actualize this potential power and can provide for them to be more attractive and influential. On the other hand, when the meaning boundaries of the terms used in the literature of political sciences are not specified, at times, we face some undesirable interference in utilizing them. Although these terms have similarities and overlap, not paying attention to their range of meanings creates confusion in their application. Soft power, psychological operations, public diplomacy, propaganda and cultural relations are among such terms. Focusing on the concept of public diplomacy, this article attempts to discuss the meanings and applications of these soft concepts.
    Keywords: soft power, public diplomacy, psychological operations, propaganda, cultural relations
  • Afshin Mottaqi, Dastnayee Page 165
    The current threats against the national security of the Islamic Republic of Iran can be categorized into military threats and soft threats. Placing priority on either of these threats poses a different security strategy for the decision makers. If military threats are given higher priority in security analyses, the country's security strategy will be affected by military and hardware thoughts and approaches and the social aspects of threats against national security will be given less attention. The present article holds that the strategy of the enemies of the Islamic Republic Iran is currently based on non-military and soft measures along with the threat of military action. Reviewing the concepts of revolution and soft overthrow, this article explores the soft threats against the Islamic Republic and detects the tools and methods of soft measures against its national security.
    Keywords: soft revolution, soft overthrow, soft war tools, national security, the Islamic Republic of Iran