فهرست مطالب

مطالعات عملیات روانی - پیاپی 26 (تابستان 1389)
  • پیاپی 26 (تابستان 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/06/06
  • تعداد عناوین: 10
|
  • صفحه 5
    با تامل در ماهیت و نوع وقوع انقلاب های رنگین در جهان به خصوص در جمهوری های شوروی سابق، مشاهده می شود که یک استراتژی مشابه، درونمایه همه حوادث روی داده در آن کشورها را تشکیل می دهد و آن سلب هویت فرهنگی در پیش قراول مشروعیت زدایی از حاکمان جامعه با بهره گیری از ابزار جنگ نرم است. جهان امروز از یک سو دنیای تصویری و انگاره سازی سیاست و روابط بین الملل و از سوی دیگر دنیای فکر، اندیشه و فرهنگ است. این دو دیدگاه به ناچار در تقابل و تخاصم با یکدیگر قرار دارند. براساس دیدگاه فرهنگ محور، عرضه و ارائه حقیقت امری عالی و ضرورتی انسانی به شمار می رود. براین اساس تکنیک ها و شیوه های رایج رسانه ای و تبلیغاتی تنها به مثابه ابزار انتقال افکار و ایده ها به شمار می روند و برای عرضه حقیقت تنها باید بر منطق و اصول اخلاقی منبعث از آموزه های دینی تکیه داشت. بی سبب نیست که متخصصان جنگ نرم، به حضور جنگ نرم در همه اعصار اذعان داشته و قدمت آن را به بلندای تاریخ انسان می دانند به گونه ای که حتی پیامبران الهی همواره به انجام سحر و جادو محکوم شده اند. این نزاع پیوسته بین سلطه جویان و مظلومین وجود داشته است.
  • حجت الاسلام والمسلمین مهدی طائب صفحه 7
    با مراجعه به کتاب آسمانی اسلام، قرآن، مشاهده میشود که پیشینه عملیات روانی به پیش از هبوط انسان به زمین باز میگردد. در واقع، شیطان، آنچنان که خود قسم یاد کرده است، از ابتدای خلقت آدم در صدد گمراه ساختن وی برمیآید. بدینسان، عملیات روانی در ساحتی فرازمانی و با سرپیچی ابلیس از دستور خداوند آغاز میشود و در سیر تدریجی تاریخی به ویژه در اعصار انبیاء عظام و ائمه معصومین (ع) ادامه مییابد. مجموعه مقالات «سیری در عملیات روانی در اسلام»، با تدقیق و تدبر در آیات کتاب الهی در صدد است سیر پیدایش و فرآیند عملیات روانی را از افق آیات قرآن، روایات، احادیث و سایر منابع تحقیق اسلامی مورد مطالعه قرار دهد. رهیافت تاریخی تحقیق در مقوله عملیات روانی، توجه به ابعاد روانی را در گستره تمام شئون فردی و اجتماعی انسان از منظر دینی برجسته میسازد.
    کلیدواژگان: تغییر قبله، یهود، عملیات روانی
  • دکتر حسین حسینی صفحه 33
    گاه برخی از مفاهیم و واوه ها حامل تغییرات پارادایمی هستند. مفاهیمی همچون جنگ نرم و تهدید نرم، از این جمله به شمار می آیند. آنها تنها به ظهور شیوه های جدید مبارزه و یا تحولات سیاسی و امنیتی نوپدید اشاره ندارند، بلکه فراتر از آن خبر از ظهور مکتب جدیدی در عرصه رقابت ها و مخاصمه های بین المللی می دهند. مقاله حاضر با چنین مفروضی، و با توجه به اغتشاش معنایی و آشفتگی نظری رایج در این حوزه؛ تلاش دارد تا با بهره گیری از ادبیات علمی و استنتاج از رویدادهای این چنینی به تعاریف و مدل های نظری برای روشن ساختن حدود و ثغور این مفاهیم دست یابند.
  • حجت الله مرادی صفحه 63
    پس از یازده سپتامبر، پژوهش های مربوط به تاثیرات روانی تروریسم چند برابر شده اند. تماس رسانه ای با تروریسم یکی از عوامل اصلی چنین تاثیراتی است. با این حال، در زمینه پژوهش هایی که انعطاف پذیری مردم در قبال تماس رسانه ای با تهدید تروریستی را پیش از ضربه روانی و عاطفی بررسی کنند، دچار کمبود هستیم. این مقاله الگوی [مدل] مفهومی هشت بعدی مسائل مرتبط با تروریسم را بررسی می کند که برای انعطاف پذیری اجتماعی- روانی در برابر تروریسم دارای اهمیت هستند. نتایج پژوهش (1040=n) به صورت شاخصی از مسائل مرتبط با تروریسم برای شهر کاشان در فاصله زمانی آذر ماه تا دی ماه 1388 ارائه شده است. این نتایج به استفاده رسانه ای مانند تلویزیون، رادیو و اینترنت نیز مربوط هستند. نتایج پژوهش، پیامدهای روانی تهدید تروریستی را به صورت «جست وجوی اطلاعات در رسانه ها، ادراک خطر و سطوح هراس» نشان می دهد. نقش مهم ارتباطات دولتی، ابهام حمایت اجتماعی و نتایج متضاد ناشی از تلویزیون و اینترنت نیز نشان داده شده است.
    کلیدواژگان: کاشان، ارتباطات، رسانه ها، انعطاف پذیری، خطرپذیری (ریسک)، الگو (مدل) تروریسم
  • فرج الله اردیزی صفحه 89
    عقب نشینی رژیم صهیونیستی از لبنان در سال 2000 و شکست دوباره آن در جنگ 33 روزه بسیاری از کارشناسان را با این پرسش مواجه ساخت که حزب الله با تکیه بر چه عواملی توانست رژیم اشغال گر قدس را شکست دهد؟ برخی از متخصصان بهره گیری موفق حزب الله از عملیات روانی را مهم ترین عامل پیروزی آن می دانند. اما به نظر می رسد راهبرد عملیات روانی تنها یکی از عوامل پیروزی مقاومت است. ترکیبی که حزب الله از جنگ چریکی و عملیات روانی و ابعاد سمبلیک عمل جمعی به عمل آورد، نقشی مهم در موفقیت حزب الله داشت. این مقاله با تقسیم مخاطبان حزب الله به سه دسته مخاطب بی طرف، دشمن و داخلی، عملیات روانی حزب الله و چگونگی ترکیب آن را با جنگ چریکی و ابعاد سمبلیک عمل جمعی بررسی می کند.
    کلیدواژگان: حزب الله، جنگ 33 روزه، عملیات روانی، رژیم صهیونیستی
  • جواد جمالی صفحه 113
    براندازی نرم از طریق ایجاد بحران مشروعیت، یکی از روش های تغییر رژیم به دور از رویکردهای نظامی که عمدتا مقاومت برانگیز است، تلقی شده و به صورت نامحسوس، تدریجی و زیربنایی شالوده های حقانیت و مقبولیت نظام سیاسی را تضعیف و تخریب می سازد. در این راستا، پرسش اصلی به چگونگی تخریب مبانی مشروعیت بخش و زوال رضایت و اطاعت پذیری اتباع حکومت معطوف است که توسط مجریان براندازی نرم صورت گرفته و نظام سیاسی را ساقط می سازد. پژوهش حاضر با بهره گیری از نظریه «انطباق شناختی» و نقش آن در تغییر نگرش و سپس تغییر رفتار افراد جامعه هدف، به تشریح روش های مشروعیت زدایی اعم از القای ناکارآمدی دولت، انفصال نخبگان، کاهش مشارکت سیاسی، بی اعتبارسازی حکومت و تضعیف مبانی فرهنگی و ایدئولوژیک نظام سیاسی می پردازد. کارگزاران براندازی نرم با کاربست قواعدی چون مدیریت ادراکات و احساسات و تغییر ذائقه سیاسی، به براندازی رژیم اقدام می کنند.
    کلیدواژگان: براندازی، مشروعیت زدایی، براندازی نرم، تغییر نگرش، رفتارسازی، انطباق شناختی
  • عباس محمدی صفحه 135
    بررسی تغییر و تحولات در کشورهایی که پیش از این متعلق به مجموعه اتحاد جماهیر شوروی بودند برای کشورهایی که در حال حاضر در نوک پیکان سیاست متخاصمانه امریکا قرار دارند به خصوص کشورهایی که در مجاورت آسیای مرکزی و قفقاز جای گرفته اند، همواره حائز نکاتی ارزنده و مفید است، از آن رو که این تغییرات می تواند در معادلات سیاسی و امنیتی منطقه تاثیراتی مستقیم بر جا گذارد. از سوی دیگر تجربه جمهوری اسلامی ایران در جریان اغتشاشات دهمین دوره انتخابات، همچنین نا آرامی های مشابه در برخی کشورهای دیگر ثابت کرد از منظر جامعه شناسی سیاسی حوادثی که در کشورهای یاد شده به وقوع پیوست قابلیت تسری به سایر مناطق را دارد. در واقع امریکا از تغییرات یاد شده به مثابه الگویی برای تغییر رژیم در کشورهای غیر هم سو با سیاست های خود نظیر جمهوری اسلامی ایران استفاده می کند. مقاله حاضر با این پیش فرض که تغییرات به وقوع پیوسته در جمهوری های شوروی سابق، ضمن موافقت نیروهایی از داخل، بیشتر متاثر از برنامه ریزی کشورهای غربی به ویژه امریکا بود در صدد است نشانه ها و شواهد مداخله امریکا را مورد بررسی قرار دهد و الگویی کلی از فرایند اجرایی و عملیاتی آنها به دست دهد تا امکان پیش بینی این تحولات در سایر کشورها فراهم شود. مقاله، مطالعه موردی خود را بر تحولات جمهوری گرجستان متمرکز می کند.
    کلیدواژگان: انقلاب های رنگی، جمهوری های شوروی سابق، گرجستان، مداخلات امریکا
  • مهسا ماه پیشانیان صفحه 155
    اگر ایجاد دگرگونی در جوامع با تکیه بر تغییر دیدگاه ها و نگرش های حاکمان و مردم بحث اصلی جنگ نرم باشد؛ در آن صورت این جنگ، مدلی نوین از فعل و انفعال های دولت های غربی برای سلطه بر کشورهای مختلف را نمایش می دهد، چرا که سلطه و استیلا با تعاریفی از قدرت، بسط و توسعه یافته که قدرت را توانایی تمرکز، تنظیم یا هدایت رفتار می داند. خلق بحران های اجتماعی با هدف زیر سوال بردن مشروعیت و کارآمدی حکومت یکی از راهکارهای جدید طراحان جنگ نرم در این راستا به شمار می رود. این رویکرد به موضوعاتی می پردازد که علاوه بر استعداد ظهور آسیب پذیری های داخلی، ظرفیت های مناسبی را برای خلق بحران خلق می کند. برای مثال، تمرکز بر مقوله جوانان، اقشار آسیب پذیر، زنان، قومیت ها، معضلات اجتماعی، تئاتر، سینما، موسیقی و مواردی از این دست از جمله محورهای مورد توجه رویکرد یاد شده است. بر این اساس، مقاله حاضر تلاش دارد به بررسی راهکارهای امریکا برای خلق بحران های اجتماعی به منظور جنگ نرم با جمهوری اسلامی ایران بپردازد.
    کلیدواژگان: جنگ نرم، بحران های اجتماعی، فرقه سازی، مهندسی انقلاب های رنگی، شیطان پرستی
  • احمد باصری صفحه 175
    به کوشش: اصغر افتخاریناشر: تهران- دانشگاه امام صادق(ع)سال انتشار: 1387تعداد صفحات: 500 صفحه
|
  • Hojjat, Ol, Islam Val, Moslemin Mehdi Taeb Page 7
    Referring to the Holy Book of Islam, the Quran, we observe that the background of psychological operations dates back to the time before which man descended onto the earth. In fact, based on his oath, Satan has been seeking to mislead man since the beginning of man’s creation. Hence, psychological operations begin paratemporally with Satan’s disobeying God's command and gradually continue during history, especially during the time of the great prophets and the infallible Imams (a.s.). The series of articles entitled "A Review of Psychological Operations in Islam" seeks to study the emergence and development of psychological operations from the standpoint of Quranic verses, narrations, hadiths and other Islamic research sources. The historical research approach on psychological operations gives prominence to concentration on the psychological dimensions in the whole range of individual and social facets of man’s life from a religious perspective.
    Keywords: change of Qibla, Judaism, psychological operations
  • Dr. Husein Huseiny Page 33
    At times, some concepts and terms denote paradigmatic changes. Concepts like soft war and soft threat are among such notions. They don’t merely signify the appearance of new ways of fighting or the emergent political and security developments. Rather, they herald the emergence of a new paradigm in the arena of international conflicts and competitions. There is no doubt that understanding the basic concepts of the dominant paradigm in the contemporary social-political changes in the world is a necessary prerequisite for strategic policy formulations in the field of the internal and external developments of each political unit. With this assumption and considering the current semantic confusion and theoretical perplexity in this area, the present paper attempts to offer definitions and theoretical models to clarify the boundaries of the afore-mentioned concepts benefiting from the scientific literature and the conclusions drawn from the relevant events.
    Keywords: soft war, soft threat, riot, psychological operations
  • Hojatollah Morady Page 63
    The research projects related to the psychological impacts of terrorism have multiplied following the September eleventh attacks. Media contact with terrorism is one of the main causes of such impacts. However, few resources are available on the research dealing with people’s flexibility in the face of media contact with terrorist threats prior to mental and emotional blow. The present paper examines an eight-dimensional conceptual model of issues related to terrorism, which is of great importance for the social-psychological flexibility in the face of terrorism. The research results (n = 1040) have been demonstrated as an index of the issues related to terrorism for Kashan, Iran from December to January, 2009. These results are related to the use of media such as television, radio and the Internet as well. The research results demonstrate the psychological consequences of the terrorist threat as "information search in the media, risk perception and fear levels". The important role of governmental relations, ambiguity of social support, and the conflicting results from television and the Internet are presented as well.
    Keywords: Kashan, communications, media, flexibility, risk, model of terrorism
  • Farajullah Ardizy Page 89
    The withdrawal of Israeli forces from Lebanon in 2000 and their defeat in the 33-day war have puzzled many specialists and they are faced with the question, “How did Hezbollah manage to defeat the Zionist regime? Some experts believe that Hezbollah’s taking advantage of psychological operations was the most important factor for their victory. However, this strategy seems to be just one of the factors which helped Hezbollah defeat the Zionist regime. Hezbollah managed to combine guerilla warfare, psychological operations, and symbolic dimensions of collective action which played a vital role in their success. Dividing Hezbollah’s audiences into the three categories of neutral, internal, and hostile parties, this paper explores Hezbollah’s psychological operations and how they were combined with guerrilla warfare and symbolic dimensions of collective action.
    Keywords: Hezbollah, 33, day war, psychological operations, the Zionist regime
  • Javad Jamaly Page 113
    Soft subversion through the creation of legitimacy crisis is deemed to be one of the methods of changing political systems without making use of military approaches which mainly inspire resistance. This method is utilized to annihilate a political system by gradually and imperceptibly weakening its underlying foundations of popularity and legitimacy. The main question here is “How is a political system overthrown by annihilation of its legitimizing foundations and decline of the public consent and obedience of the citizens? Drawing on the ‘Cognitive Adaptation’ theory and the role it plays in changing attitudes and behaviors in a target community, the present study explicates the delegitimizing methods including inducing government inefficiency, detachment of the elite, reduction of political participation, debasing governments and undermining the cultural and ideological foundations of a political system. Agents of soft subversion overthrow a political system by making use of such rules as management of perceptions and emotions and changing political taste.
    Keywords: subversion, delegitimization, soft subversion, attitude change, behavior forming, cognitive adaptation
  • Abbas Mohammady Page 135
    Evaluation of the developments in the countries which previously belonged to the Soviet Union is of great significance for the countries targeted by the arrowhead of the U.S. hostile policies, especially for those adjacent to Central Asia and Caucasus since these developments can directly impact the political and security equations of the region. On the other hand, the experience of the Islamic Republic of Iran during the riots of the tenth elections as well as the similar unrests in some other countries proved that, from the perspective of political sociology, the events which took place in these countries are applicable to other areas as well. In fact, the United States utilizes the afore-mentioned developments as a model in order to change the political systems of the countries, such as Iran, which are not in line with its policies. Assuming that the changes which took place in the former Soviet republics were mainly triggered off by the plans of the Western countries, especially the United States, while the internal forces consented to them, this paper seeks to explore the signs and evidence of America's intervention and present an overall pattern of their administrative and operational process so that such developments can be predicted in other countries. This case study focuses on the developments in Georgia Republic.
    Keywords: color revolutions, the former Soviet republics, Georgia, the U.S. interventions
  • Mahsa Mahpyshanyan Page 155
    If creation of transformations in other communities by changing people’s attitudes and outlooks towards the rulers can be taken to be soft war, then this war displays a new model of the activities of the Western governments for extending their domination on different countries since domination and authority extend from power and power is the ability used to concentrate, regulate, and guide behavior. Creation of social crises aimed at questioning the legitimacy and efficiency of governments is one of the new approaches of the soft war planners in line with this objective. This approach focuses on the issues which are potentially suitable for crises creation while having the possibility of internal vulnerabilities. For example, they focus on such topics as the youth issues, vulnerable groups, women, ethnic groups, social complications, theater, cinema, music, etc. This paper attempts to review the courses of action taken by the U.S. government to create social crises aimed at waging soft war against the Islamic Republic of Iran.
    Keywords: soft war, social crises, sect formation, engineering of color revolutions, Devilism