فهرست مطالب

پژوهش های اعتقادی کلامی - پیاپی 4 (زمستان 1390)
  • پیاپی 4 (زمستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • غلامرضا رحمانی صفحه 7
    قدیس آنسلم بر آن است که حتی آدم احمق و سفیه نیز در ذهن خود واجد تصوری از «موجودیکه بزرگتر از آن را نتوان تصور کرد» است و داشتن تصور مزبور از راه آموختن حاصل نمی گردد، به عبارت دیگر تصور «موجودیکه بزرگتر از آن را نتوان تصور کرد» تعلیمی نیست، بلکه هر کس حتی آدم ابله، بی خرد و نادان نیز آن را با خود به دنیا می آورد، به عبارت دیگر مفهوم خداوند به عنوان «چیزیکه نتوان بزرگتر از آن را تصور کرد» ذاتی و فطری انسان است و به همین دلیل است که قدیس آنسلم بر این باور است که حتی سفها نیز در ذهن خود واجد تصور و و مفهوم «موجودیکه بزرگتر از آن را نتوان تصور کرد» هستند. از دیدگاه علامه کمپانی هرگاه به مفهوم وجوب به طور دقیق و عمیق نظر افکنده شود از صرف تصور دقیق آن، تصدیق عینی و خارجی آن لازم خواهد آمد، به عبارت دیگر نظر دقیق و عمیق در مفهوم وجوب، وجود و حقیقت عینی و خارجی واجب الوجب الوجود بالذات را اثبات خواهد کرد.
    کلیدواژگان: آنسلم، کمپانی، برهان وجودی، برهان صدیقین، تصور، موجود، کمال مطلق
  • فاطمه عظمت مدار فرد، نعمت الله بدخشان صفحه 25
    فطرت انسانی از جمله موضوعات اساسی درشناخت انسان می باشد که درقرآن کریم ومتون اسلامی توجه زیادی به این مسئله شده است. در این نوشتار ابتدا با روش بررسی اسنادی، معنای فطرت از دیدگاه متفکرین اسلامی بیان می گردد وسپس با روش توصیفی تحلیلی، به تبیین چگونگی ارتباط فطرت با تربیت به عنوان یکی از عوامل اساسی در شکوفایی فطرت، پرداخته می شود ودر نهایت الگوی «تربیت دینی» و اهداف مهم وبرخی روش های آن، به عنوان الگوی برتر جهت هدایت فطرت معرفی می گردد.
    کلیدواژگان: انسان، فطرت، اسلام، تربیت، حس دین، پرستش، زیبایی شناسی
  • علیرضا علی نوری صفحه 55
    امکان دیدار امام عصر(عج) در غیبت کبری (به معنای امکان وقوعی نه عقلی) از مسائل موثر بر فضای فکری و اعتقادی جامعه تشیع است و با توجه به اینکه غیبت آن حضرت، خفای عنوانی است نه خفای شخصی، هر چند اصل اولی بر عدم ملاقات با آن حضرت است که فلسفه یغیبت او به شمار میرود، اما تشرفاتی که متواتر از صلحا و علما نقل شده بر این دلالت دارند که استثنائا ملاقات با حضرت امکان پذیر است و دیدگاهی که امکان ملاقات را در غیبت کبری نفی می کند به توقیع صادر شده توسط علی بن محمد سمری استناد میکند که در آن مدعی مشاهده، دروغگو و افترا زننده معرفی شده است؛ اما صرف نظر از سند این توقیع باید گفت«همان گونه که علامه مجلسی و دیگران برداشت کرده اند، هدف از صدور توقیع در فضای فکری شیعه در پایان دهه غیبت صغری که در آن از طریق سلسله وکلا و نائبان خاص با حضرت ارتباط داشتند، امام عصر(عج) برای جلوگیری از سوءاستفاده یمدعیان دروغین، ادعای مشاهده ایرا که توام با ادعای نیابت و سفارت باشد نفی کرده و ناظر به مشاهده یعاری از آن که به اذن خود ایشان رخصت تشرف باشد نفیا و اثباتا نیست؛ و بر فرض اینکه توقیع بر نفی مطلق رویت دلالت داشته باشد، خبر واحد است و با اخبار متواتر تشرفات نمی تواند معارضه کند. پس ملاقات فی الجمله در غیبت کبری امکان پذیر است.
    کلیدواژگان: امام عصر(عج)، امکان دیدار، خفای شخصی، نفی سفارت، نیابت
  • محمود قیوم زاده، محمدرضا مسعودزاده صفحه 69
    هماهنگی و همآوردی فلسفه و عرفان برای انسان و چگونگی تعامل این دو از جمله مباحث اساسی و لازم در حوزه مسائل فلسفی، عرفانی و دینی است؛ چه آنکه شناخت دقیق فلسفه و چگونگی همسویی آن با عرفان در تکامل و کمال خواهی انسان و نیل او به حقیقت، حائز اهمیت است. در این میان، نگاه ها و برداشت های مختلفی به فلسفه و فلسفیدن شده است. برخی نگاه ها جانبدارانه و برخی نفی انگارانه است، به همین سبب عده ای فلسفه را کاملا رد و غیر قابل جمع با عرفان می دانند؛ کمال خواهی و عشق را حقیقتی که با فلسفه سازش ندارد، می دانند. برخی دیگر فلسفه را همخوان و همراه با عشق و عرفان دانسته و تجلی حقیقت فلسفه را در عرفان جستجو می-کنند، بنابراین پرسشها و مجهولاتی در ترابط و چگونگی تعامل فلسفه و عرفان در دستیابی انسان به حقیقت و رسیدن به سعادت و کمال مطرح می شود. در پژوهش حاضر با روش کتابخانه ای و تحلیل و توصیف داده های مطالعاتی به بررسی و تبیین این موضوع پرداخته و به سوالات مطروحه در این بحث پاسخ داده است به گونه ای که از مجموع مباحث می توان به دست آورد که نوع نگاه به فلسفه و تفکر بسیار مهم بوده و همچنین برداشت از عرفان هم اهمیت دارد و نهایتا می توان اذعان کرد که هر دو باید حقیقتی را بیابد و بچشد تا فلسفه حقیقی و حقیقت عرفان باشد و در این صورت همراهی و همسوییاین دو و نقش آن در رسیدن انسان به حقیقت و کمال مطلوب، مبرهن خواهد شد.
    کلیدواژگان: دین، عرفان، عشق، فلسفه، کمال مطلوب، حقیقت طلبی
  • مرتضی مزگی نژاد صفحه 97
    بررسی تعهد و التزام دینی جوامع یکی از مسائل عمده جامعه شناسی دینی است که در پژوهش هایدینی مورد بررسی قرار می گیرد و هدف از آن ارائه الگویی برای تعهد دینی است که با مقیاس قرار دادن آن بتوان به سنجش دینداری افراد و جوامع پرداخت. این رویکرد مبتنی بر این پیش فرض است که اولا ارائه سنجه هایدینداری امکان پذیر است و ثانیا این سنجه ها را به نحو «ابژکتیو» می توان به کار برد. با این پیش فرض ها بود که از ابتدای قرن بیستم در غرب و از چند دهه پیش در ایران تلاش هاییبرای ارائه چنین سنجه ایاز دین شده است؛ جدا از اینکه این تلاشها تا چه حد موفق بوده، خلا مباحث عمیق فلسفی در این زمینه احساس می شود؛ مخصوصا زمانی که اکثر سنجه هایدینی ارائه شده بی گانه با دین اسلام است. در این تحقیق تلاش شده تا ابتدا با معیارهای درون دینی سنجه ایاز دینداری ارائه کنیم و با بررسی دیدگاه قیاس ناپذیری دینداری ویتگنشتاین، به این پرسش پاسخ دهیم که آیا اصولا چنین سنجه هاییمعیارهایی«ابژکتیو» هستند و یا «سابژکتیو».
    کلیدواژگان: سنجه های دینداری، ویتگنشتاین، سابژکتیو، دین، مدل بومی دینداری
  • محمد نجاتی، آیت الله احمد بهشتی صفحه 135
    شیخ در نمط پایانی اشارات بر خلاف رویکرد سنتی مشایی اش، نگاه متفاوتی به نفس و برخی قوای آن دارد. واکاوی این مساله و برخی قرائن محتمل دیگر نشان می دهد، وی نفس را در دو حوزه وجودی و معرفتی مولفه ایپویا و اشتداد پذیر لحاظ کرده است. اوج هنر ابن سینا را می توان در تلفیق دو حوزه وجودی و معرفتی نفس و لحاظ فرایند اشتداد وجودی آن به عنوان نردبان تعالی معرفتی و وصول نفس به انفعال محض جستجو نمود. درمقاله حاضر با تاکید بر رویکرد خاص شیخ، ابتدا بررسی و مشخص شده است که رویکرد مبتنی بر نفی جوهر شناسی و بدیهی انگاری موضع نهایی وی نبوده است،سپس با استفاده از نگرش تلفیقی ابن سینا، کیفیت تهیاء معرفت اطلاقی برای نفس در حوزه معرفتی حکمت سینوی تبیین شده است.
    کلیدواژگان: معرفت شناسی، اطلاق گرایی، پویایی، تجرید، تفکر
  • سیدهادی سیدوکیلی صفحه 151
    برخی از مورخان، روش مسلمانان را به دو جریان اصحاب حدیث با مشخصه عقل ستیزی، و متکلمین با مشخصه عقلانیت، تقسیم بندی می کنند. این تقسیم که از جریانات فکری غیر امامی گرفته شده است، به امامیه نیز بسط داده می شود. در کتب بسیاری، محدثین شیعی چون شیخ کلینی و شیخ صدوق به عقل ستیزی متهم شده اند. دراین مقاله سعی شده است تا با مراجعه به کتب این دو شخصیت مهم امامی، جایگاه عقل در نظر ایشان آشکار گردد.
    کلیدواژگان: عقل، محدثین، امامیه، شیخ صدوق، شیخ کلینی
|
  • Gholamreza Rahmani Page 7
    Saint Anselm believes that even the fools have the imagination of “An existent impossible to imagine” in their mind which is not achieved through learning but every person innately owns. In other words the concept of God as “Being impossible to imagine” is innate and inherent and accordingly Saint Anselm believes that even the fools own it. In Allameh Kompany’s view, whenever the concept of necessity is considered in detail, it will be objectively verified, that is, detailed and careful look will prove the objective truth of self existent consistency.
    Keywords: Anselm, Kompany, The Existence Argument, The Truthful Argument, Imagination, Existent, Absolute Perfection
  • Fatemeh Ezatmadar, Nematollah Badakhshan Page 25
    Natural disposition is one the main issues in human cognition which is the focus of attention in Koran and Islamic books. In this study first the meaning of nature is defined historically from the viewpoints of Islamic scholars. Then, through a descriptive-analytic approach the relationship between innate disposition and training as one of the important subjects in the development of human nature is discussed. Finally the model of religious training, its main goals and some of its methods are introduced as the best to guide innate disposition.
    Keywords: Human, Natural Disposition, Islam, Training, Sense of Worship, Religion, Aesthetics
  • Dr. Alireza Alinouri Page 55
    One of the influential issues in Shiite beliefs is the possibility of visiting the Last Imam in his major occultation (that is the possibility of its occurrence not its reasoning). Considering the fact that his occultation is typical not personal, the primary principle is the impossibility of visiting him, which is the philosophy of his occultation. However, there are some cases of meeting that are frequently stated by the righteous and scholars and can account for the possibility of visiting him in some particular cases. The viewpoint that rejects this possibility in his major occultation is based on the decree issued by Ali Ibn Mohammad Samari in which the claim of visiting is introduced as a lie and fabrication. However, as Allameh Majlesi and others have asserted, the purpose of that decree was to prevent the misuse of some fabrication in the end of the decade of minor occultation during which the contact was only possible by the deputies. Therefore meeting with the claim of deputyship has been rejected but there is possibility of visiting Imam with his own permission.
    Keywords: Lord of the Time, Possibility of Visiting, Typical or Personal Occultation, Decree, Rejection of Deputyship
  • Mahmud Ghayumzadeh, Mohammad Reza Masoodzadeh Page 69
    Considering the subject of philosophy, its nature and its relation to “mysticism” is one of main subject matters in the field of the humanities. There are some different approaches to philosophy and its relation to “mysticism” some favor such an opinion and others negate it.Therefore, some believe that “philosophy” and “mysticism” can not be compatible with each other. On the other hand, others seek philosophy and its essence in “mysticism”. So, current research tries to study and describe the matter and to answer the existing questions on this matter through analyzing and describing study date. According to the study results, it can be inferred that there is a strong relation between “philosophy” and “mysticism” and also manifest convergence between them.
    Keywords: Religion, Mysticism, Philosophy, The greatest elixir
  • Morteza Mazginejad Page 97
    The issue of evaluating of piety is an important subject in societies which have religious culture and religion are individuals in society is effective factor, in such societies judgment and measurement of religion are considered important extent that can be other criteria under the influence. In this paradigm evaluating of piety Considered an objective and all the efforts made to provide precise criteria for it, the standards in general, the two groups can be divided: the religion criteria and the science criteria. The religious criteria are the text of the religion and with regard to the religious teachings have been submitted. The pivotal question is whether it is an assessment of piety is basically a subjective issue, or an objective issue, in plain do really can be with regard to the some criteria, judge others piety or basically it is an internal matter and merely individual that can be judged on his piety? At first we will try to answer to this question in Islamic culture which regard to the teachings of Islam, then we survey a description of the Loudvik Vitgenshtine in this regard, with the comparative discussion.
    Keywords: assessment of piety, Loudvik Vitgenshtine, religion, Native model
  • Mohammad Nejati, Ayatollah Ahmad Page 135
    Ibn Sina in the final section of his book, Esharat, in contrast to his traditional peripatetical approach, has a different view about soul and its potentials. The analysis of this issue and other possible evidence show that he regards soul as an active and strengthening element in both cognitive and existential domains. His excellent view is the combination of both existential and cognitive aspects of soul, and the consideration of its strengthening process as the cognitive path to perfection. The present study first emphasizes on this particular viewpoint and investigates that his approach towards rejecting the knowledge of essence and considering self evidence has not been his final position. Then the quality of absolute cognitivism for the soul in the cognitive domain of Sinavi’s philosophy is clarified.
    Keywords: Epistemology, Absolutism, Inquiry, Abstraction, Reflection
  • Seyed Hadi Seyed Vakili Page 151
    Some historians divide the Moslem methods to two perspectives of traditionists: some against and some pro wisdom. This division which is taken from Non-Imamieh ideologies is also used for Imamieh(Twelvers).In many books, Shiite traditionists such as Sheikh Koleini and Sheikh Sadough are accused of being against wisdom. In this study with reference to the books of these two important Imamieh figures, their views about the position of wisdom are presented.
    Keywords: Wisdom, Traditionists, Imamieh(Twelvers), Sheikh Sadough, Sheikh Koleini