فهرست مطالب

مطالعات تاریخ فرهنگی - پیاپی 11 (بهار 1391)
  • پیاپی 11 (بهار 1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/01/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمدتقی ایمان پور*، روزبه زرین کوب، شهناز حجتی نجف آبادی صفحه 1
    شواهد و مدارکی موجود است که نشان می دهد شاهان اشکانی با معرفی خود به عنوان وارثان و جانشینان قانونی و مشروع هخامنشیان مدعی مالکیت بر مرزهای آبا و اجدادی خویش گردیدند و با توسل بدین اندیشه یعنی احیای امپراطوری هخامنشی، از آن چون ابزاری برای کسب مشروعیت و توجیه حاکمیت و تثبیت قدرت سیاسی خویش استفاده نمودند. از این رو، در مقاله حاضر تلاش شده است با استناد بر منابع و شواهد موجود و با استفاده از شیوه پژوهش های تاریخی، نخست نشان داده شود: اشکانیان مدعی وراثت هخامنشیان و احیای امپراطوری هخامنشی بودند، دوم آن که این اندیشه در نتیجه و پیامد روابط سیاسی فرهنگی اشکانیان با حکومت های ایرانی نژاد شرق آسیای صغیر و تحت تاثیر اندیشه سیاسی حکومت های مزبور در زمان اشکانیان شکل گرفته است.
    کلیدواژگان: امپراطوری هخامنشیان، مشروعیت سیاسی، اشکانیان، آسیای صغیر
  • حسین بادامچی*، ایمان نوروزی صفحه 13
    ساخت و برپایی معابد و ساختمان های عام المنفعه یکی از مهم ترین درون مایه های متون باستانی مناطق خاور نزدیک و خاورمیانه، از جمله رسائل عهد عتیق، است. با بررسی کتاب عزرا، یکی از رسائل عهد عتیق، مشخص می شود که احتمالا کوروش هخامنشی طی فرمانی به یهودیان اجازه ی بازسازی معبد یهوه در اورشلیم را داده است، اما این فرمان صرفا «اجازه»ی بازسازی معبد و نه «حمایت» از عملیات عمرانی آن بوده است. پس تصدیق صحت «فرمان» کوروش بدان معنا نیست که وی مراقبت و پشتیبانی از ادیان محلی نامتجانس قلمرو خود، از جمله، یهودیت، را بر ذمه گرفته و از عملیات های عمرانی آنان هم چون بازسازی معابدشان حمایت کرده باشد. افزون بر این، هیچ شاهد تاریخی ای هم در دست نیست که از ایمان و اعتقاد راسخ کوروش، یا هر پادشاه دیگر هخامنشی، به یهوه، خدای یهودیان، حکایت کند. بدین ترتیب، برخلاف باور عامه، اسناد تاریخی نشان می دهد که اساسا هخامنشیان تا اوایل دوران داریوش یکم علاقه ی چندانی به حمایت از بازسازی معبد اورشلیم نشان نداده اند. در مقابل، داده های تاریخی نشان می دهد که داریوش یکم، در راستای تغییر سیاست های هخامنشیان در قبال ایالات، از بازسازی معبد یهودیان حمایت کرده و اجرای آن را عملی ساخته است.
    کلیدواژگان: هخامنشیان، کوروش، یهودیان، اورشلیم، معبد یهودیه
  • داریوش رحمانیان*، ثریا شهسواری صفحه 33
    مقاله حاضر تلاشی است برای نشان دادن مسائل اتباع ایران در عتبات عالیات و نگرش و راهکارهای دو دولت ایران و عثمانی برای حل مشکلات اتباع ایرانی. چنین به نظر میرسید بعد از انعقاد عهدنامه ارزروم دوم (جمادی الثانی 12663/31 مه 1847) اختلافات ایران و عثمانی از راه مسالمت آمیز حل خواهد شد، اما حضور گسترده اتباع ایرانی در عتبات عالیات و مشکلات ایجاد شده در ابعاد اجتماعی، حقوقی و مالی از سوی دولت عثمانی برای آنان، مناسبات ایران و عثمانی را سخت متزلزل کرد. پژوهش حاضر نشان می دهد تلاشهای دو دولت در حل این بحران تا پایان دوره قاجاریه بینتیجه ماند.
    کلیدواژگان: اتباع، ارزروم دوم، ایران، عتبات، عثمانی
  • علی سالاری شادی * صفحه 53
    هر چند تفکرات و نظریات ابن خلدون از اصالت و تازگی خاصی برخوردار و حاوی مطالب ابتکاری فراوانی است، اما بدون تردید در پاره ای موارد تحت تاثیر پیشینیان قرار دارد و بین آراء او و دانشمندان متقدم مسلمان اشتراکاتی وجود دارد. یکی از متقدمین تاثیرگذار بر ابن خلدون، ابن اثیر صاحب کتاب الکامل است که در اثرش بارقه هایی از تفکر تاریخی را بدست می دهد. ابن خلدون هم در تاریخ العبر و هم در مقدمه از ابن اثیر تاثیر پذیرفته، اما در مقدمه از وی یاد نکرده است. این مقاله بر آن است تا ضمن نشان دادن تاثیرپذیری ابن خلدون از وی، چرایی این سکوت ابن خلدون را به بحث گذارد؟
    کلیدواژگان: ابن خلدون، ابن اثیر، تاریخ الکامل، مقدمه، تاریخ العبر
  • بهزاد معینی سام*، منوچهر رحیمی صفحه 77
    یکی از علل موفقیت هخامنشیان در جنگ ها و اداره مملکت، نوآوری و سازماندهی دقیقی بود که در زمینه اداری و نظامی به کار بردند. البته، در برخی موارد، این تشکیلات ریشه در دولت های پیش از آنان داشت که در این وام گیری ها تحولاتی ایجاد کرده بودند. واحدهای سپاهی هخامنشیان نیز از جمله مواردی است که تا انداره ای ریشه در شرق باستان دارد و در این مقاله، تلاش بر این است بر پایه نوشته های نویسندگان دوره باستان، معاصر و اسناد باستان شناسی، خویشکاری سپاه جاویدان را ریشه یابی نماییم و همچنین صحت و سقم نامی که هرودوت برای آنان ذکر کرده و از سوی برخی نویسندگان رد شده، مورد بررسی قرار گرفته است. علاوه بر منابع ذکر شده، برای نتیجه گیری بهتر، از منابع زبانشناسی نیز استفاده شده است.
    کلیدواژگان: هخامنشیان، سپاه جاویدان، پیاده نظام، 10 هزار نفر، انوشه
  • لیلا نجفیان رضوی * صفحه 97
    سرآغاز خیزش حسنیان برای به دست آوردن قدرت به دوره ی اموی باز می گردد، که با واکنش های متفاوت ارکان قدرت غیر رسمی جامعه همراه بود و طیفی متنوع از حامیان را برای مقابله با قدرت حاکم، گرد هم آورد. اگر چه پژوهشگران، ابعاد مختلف قیام های حسنیان را مورد واکاوی قرار داده اند، اما در مقاله ی حاضر، با رویکردی تحلیلی، دلائل حمایت یا همراهی برخی اصحاب مذاهب اسلامی؛ زیدیه، معتزله، مرجئه با نخستین قیام های حسنیان؛ از نسل حسن مثنی، مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس بررسی انجام شده، نزدیکی برخی آراء حسنیان همچون اعتقاد به افضلیت علمی و وراثتی محمد و برادرش ابراهیم بر سایر مدعیان رهبری، لزوم قیام علیه حاکم جائر و برداشت معنای نجات بخشی از لقب «مهدی»، ویژگی هایی است که بیشترین تاثیر را در حمایت یا همراهی اصحاب مذاهبی همچون معتزله و مرجئه با نخستین قیام های سادات حسنی داشته است. ضمن آن که اعتقاد گروهی از خاندان اهل بیت از سادات حسینی به لزوم مبارزه ی مثبت با حاکمیت جائر، منجر به همگرایی حداکثری آنها با حسنیان، حضور در قیام های آنان و شکل گیری نهایی فرقه ی زیدیه شده است.
    کلیدواژگان: حسنیان، محمد بن عبدالله، ابراهیم بن عبدالله، زیدیه، معتزله، مرجئه
|
  • Mohammad Taghi Imanpour*, Roozbeh Zarrinkoob, Shahnaz Hojati Najafabadi Page 1
    The historical evidence indicates that Arsacid kings tried to introduce themselves as heirs and the legitimize successors of Achaemenid kings; accordingly, they claimed their ancestral lands. They used this idea as means to legitimize their rule over Iran and to consolidate their political power. The aim of this paper, based on sources and documents and by using historical research methods is to show: first Arsacids claimed themselves as heirs and successor of Achaemenids in order to legitimize their political power; second, the study concludes that this idea took shape during the presence of Arsacids in East of Asia Minor and through political and cultural relations with Iranian governors and families in this region.
    Keywords: Achaemenid Empire, Political Legitimacy, Sasanian, Arsacids, Asia Minor
  • Hossein Badamchi*, Iman Noroozi Page 13
    Construction and foundation of temples and welfare buildings is one of the most important thematic of the ancient texts of Near East and Middle East such as the tracts of Torah (Old Testament). Studying the Book of Ezra, one of the tracts of Torah, determines that Cyrus possibly issued a decree to permit the reconstruction of the Yahweh Temple in Jerusalem. But this decree was the “permission” for reconstruction of the temple not a “defense” for the construction process. Thus the acknowledgement of the Cyrus’s “decree” does not means that he had supported the heterogeneous local religions such as Judaism in his territory and defended their building construction. Moreover, there is no evidence regarding the Cyrus’s or any other Achaemenid King’s belief and faith to Yahweh. Thus, historical documents show, contrary to the public opinion, that Achaemennids had no interest to support the reconstruction of the Jerusalem temple. Historical data specify that Darius I supported the reconstruction of Jewish temple following a change in Achaemenid’s policies over provinces.
    Keywords: Achaemenids, Jews, Jerusalem, Yahweh Temple
  • Dariush Rahmanian*, Soraya Shahsavari Page 33
    The aim of this article is to signify the problem of Iranian citizenry in Atabaat Aliyaat with the attitude and remedy of Iran and Ottoman Empire for solving these problems. It seemed that after the conclusion of second Erzurum treaty (2nd Jumada al-thani 1263 AH/ 31 May 1847 AD) conflicts between Iran and Ottoman Empire would be solved in a peaceful fashion, whereas the vast presence of Iranians in Atabaat Aliyaat and the social, legal and financial problems that Ottoman government posed for them, sorely destabilized the Irano - Ottoman Empire relation. The efforts of two governments for solving this crisis were indecisive until the end of Qajar period.
    Keywords: Citizenry, Second Erzurum, Atabaat Aliyaat, Ottoman Empire
  • Ali Salari Shadi * Page 53
    Though thoughts and ideas of Ibn Khaldun had special originality and innovation with numerous creative subjects, there is no doubt that some of these issues are under the influence of preceding thoughts and there are some commonalities between his thoughts and those of preceding Muslim scholars. One of the predecessors who influenced Ibn Khaldun was Ibn Athir, the writer of al-Kāmil, who had a spark of historical thoughts in his work. Ibn Khaldun had been impressed by Ibn Athir in al-Kitābu l-ibār, but he did not mention him in the introduction (Muqaddimah known as Prolegomena) of his book. The aim of this article is to signify the influence of Ibn- Athir on Ibn Khaldun and discuss the issue of Ibn Khaldun’s silence on Ibn Athir’s influence in his works.
    Keywords: Ibn Khaldun, Ibn Athir, al, K?mil, the Introduction (Muqaddimah known as Prolegomena), al, Kit?bu l, ib?r
  • Behzad Moeeni Sam*, Manuchehr Rahimi Page 77
    One of the reasons for Achaemenid’s achievements in wars and administration of the state was the innovation and accurate organization in the administrative and military affairs. These organizations, in some cases, have originated in previous governments and Achaemenids had revolved them. Army units of Achaemenids are amongst these matters that somehow have originated in Ancient East and the aim of this article is to make clear the duty of Immortal Army based on works of ancient and contemporary writers and archeological documents while analyzing that whether the name Herodotus have imputed to them and have been rejected by some of the writers is correct or not. Beside these sources, linguistic references have been used also for better conclusion.
    Keywords: Achaemenids, Immortal Army, Infantry, 10 Thousand Persons, Immortal
  • Leyla Najafian Razavi * Page 97
    The beginning of Hassanids uprising for gaining power dated back to the Umayyid period which resulted different reactions from unofficial base of power in the society and gathered variant spectrum of supporters for confronting dominant power. Though researchers have studied different aspects of Hassanids uprisings, this article will discuss the reason for advocacy or accompaniment of some followers of Islamic sects such as Zaydiyyah, Mu’tazilids and Murjids with the first Hassanids uprisings, the descendants of Hassan Mothana, in an analytic approach. According to researches, the homogeneity and heredity preeminence of Mohammad and his brother Ebrahim amongst other claimer for leadership, the necessity for uprising against oppressive ruler and the interpretation from the meaning of savior in the title "Mahdi", are characteristics which have had the most influence on advocacy and accompaniment of some religious sects with the first Hassanids Saadat's uprisings. It has to be mentioned that some groups of the Prophet's family from Hassanids Saadat believed in the necessity for a struggle with the oppressive ruler, conduced to their maximum convergence with Hassanids, their attendance in uprising and the final formation of the sect Zaidiyyah.
    Keywords: Hassanids, Mohammad ibn Abdullah, Zaydiyyah, Mutazilids, Murjids