فهرست مطالب

  • پیاپی 1 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • طاهره اردکانی*، افشین دانه کار، محمود کرمی، حسین عقیقی، غلامرضارفیعی، ملیحه عرفانی صفحه 1
    رشد و توسعه اقتصادی– اجتماعی در چند دهه اخیر منجر به روی آوردن جوامع انسانی به ایجاد فرصت های گردشگری شده که امروزه به مثابه راهی در پر نمودن اوقات فراغت، کاهش تاثیر تنش های زندگی متمرکز شهری و صنعتی محسوب می شود. در کنار تمام مناطق متنوع ایران، سواحل جنوبی ایران نیز یکی از قطب های سیاحتی کشور به شمار می رود و در این بین خلیج چابهار با برخورداری از چشم اندازهای منحصر به فرد و نیز به سبب همجوار بودن با مناطق آزاد صنعتی و تجاری نقش مهمی در فراهم کردن اکوتوریسم دارد. در حال حاضر علی رغم اهمیت موضوع، مطالعه مشخصی به منظور مکان یابی پهنه های مناسب تفرج و برنامه ریزی درباره آن انجام نشده است. در این راستا طی تحقیق حاضر اقدام به پهنه بندی منطقه خلیج چابهار با استفاده از روش ارزیابی چند متغیره و با تکیه بر معیارهای اکولوژیکی و برخی معیارهای اقتصادی- اجتماعی گردید. معیارهای مورد استفاده در این تحقیق شامل خاک، رطوبت نسبی، پایداری سازند زمین شناسی، فاصله از منابع آب سطحی، فاصله از جاده، فاصله از دریا، فاصله از بندر، فاصله از مراکز شهری و روستایی، فاصله از مکان های تاریخی، فاصله از گسل و مراکز نظامی و همچنین فاصله از تاسیسات خاص بودند. استانداردسازی معیارها با استفاده از تئوری فازی صورت پذیرفت و نقشه محدودیت ها با استفاده از تئوری بولین تولید شد. برای وزن دهی به معیارها از روش مقایسات زوجی در قالب تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد و سپس با روش ترکیب خطی وزن داده شده، لایه ها با هم ترکیب شده و شاخص مطلوبیت سرزمین محاسبه شد. در این منطقه 554 هکتار از محدوده در قالب 13زون برای تفرج متمرکز شناسایی شد و نشان داد که وجود محدودیت ها و حساسیت های محیطی، تحقق گردشگری را در جوار آبهای خلیج ناممکن ساخته است.
    کلیدواژگان: تفرج متمرکز ساحلی، پهنه بندی، ارزیابی چند متغیره، منطق فازی، خلیج چابهار
  • جلال بهزادی * صفحه 21
    خشکسالی پدیده ای تکرار شونده در اقلیم های متفاوت است و آثار آن صرفا به مناطق خشک و نیمه خشک محدود نمی شود، بلکه ممکن است در مناطق با بارش بالا و یا در فصول مختلف سال رخ دهد. از جمله مهم ترین مراحل پایش خشکسالی تعیین سنجه هایی برای تحلیل شدت و تداوم و فراوانی خشکسالی است. به منظور پایش خشکسالی و تحلیل خصوصیات آن در استان گیلان از داده های مجموع بارندگی ماهانه ایستگاه های سینوپتیک منطقه طی دوره آماری 1976-2005 استفاده شد. در تحقیق حاضر با استفاده از سری های زمانی حاصل از شاخص بارش استاندارد شده تداوم، شدت و فراوانی خشکسالی با استفاده از دو شاخص توزیع استاندارد و دهکها که نتایج شبیه بهم دارند، استخراج گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که دو روش مورد بررسی کاملا با یکدیگر مطابقت دارند و خشکسالی در منطقه پرباران شمال کشور نه تنها امری نادر نیست بلکه تکراری و برگشت پذیر است. بررسی ها نشان دادند که در سال های 1991 و 1995 خشکسالی شدیدی استان را فراگرفته است
    کلیدواژگان: خشکسالی، شاخص خشکسالی توزیع استاندارد، شاخص دهک ها، گیلان
  • سیاوش شایان*، محمد شریفی کیا، غلامرضا زارع، شهرام امیری صفحه 37
    در حوزه ژئومورفولوژی نو زمین ساخت، بر مطالعه فرایندهای پویا و موثر در شکل دهی زمین و چشم اندازهای آن تمرکز دارد. شاخص های ژئومورفولوژیکی ابزار مناسبی را برای درک کارکرد و درجه پویایی این فرایندها معرفی می نمایند. در این مقاله از هشت شاخص ژئومورفولوژیکی سینوزیته جبهه کوهستان (Smf)، عدم تقارن حوضه زهکشی (AF)، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع دره (VF)، شکل حوضه (Bs)، تقارن توپوگرافی عرضی (T)، منحنی هیپسومتری حوضه (Hc)، پیچ و خم رود (S)، گرادیان طولی رود (SL) برای تعیین وضعیت نو زمین ساختی حوضه آبریز پاسخن استفاده شده است. روش مورد استفاده عمدتا مبتنی بر دور سنجی و پردازش داده در محیط نرم افزاری به همراه بررسی میدانی برای تهیه زیرساخت داده ای و کنترل یافته های آزمایشگاهی بوده است. یافته های تحقیق و مقادیر حاصل از اعمال این شاخص ها روشن ساخت که حوضه از نظر وضعیت نو زمین ساختی در زمره نواحی فعال قرار دارد. این یافته بیانگر جوان سازی پدیده های مورفولوژیکی در حوضه و در نتیجه فراهم آوری زیرساختی پویا و تحول پذیر از پدیده های مرفولوژیکی است.
    کلیدواژگان: نو زمین ساخت، حوضه آبریز پاسخن، شاخص ژئومورفولوژیکی، سنجش از دور
  • محمدرضا کنعانی*، اسدالله دیوسالار، مصطفی قدمی صفحه 53
    استان مازندران با تنوع اکوسیستم های مناسب و مساعد برای زیست انسانی و تنوع جاذبه های طبیعی و چشم اندازها و مناظر با ارزش زیست محیطی جزو مهمترین نقاط جمعیت پذیر کشور به شمار می رود، که در سال 1365 دارای 33 نقطه شهری با جمعیتی معادل 893293 (2/39 درصد جمعیت استان) بود. در سال 1375 تعداد نقاط شهری استان به 37 عدد افزایش یافت، که با 9/6 درصد افزایش، جمعیتی معادل 1202469 نفر (2/46 درصد جمعیت استان) را در خود جای داده بود. در سرشماری سال 1385 از 1020 نقطه شهری کشور، 51 شهر معادل 5 درصد به استان مازندران اختصاص داشت، که با جمعیتی برابر 568949/1 نفر 2/3 درصد از جمعیت شهری کشور و 2/54 درصد از جمعیت استان را شامل گردید که برای اولین بار در تاریخ توسعه استان متوسط جمعیت شهرنشین استان سرانجام بر جمعیت روستانشین غلبه پیدا نمود. این افزایش شهرنشینی و استفاده از سرزمین جهت توسعه سکونتگاه های شهری در استان بدون در نظر گرفتن توان های اکولوژیک و پتانسیل های محیطی منجر به پیامدهای ناگوار و تخریب محیط زیست در استان می گردد، که در نهایت منابع طبیعی را در معرض تهدید قرار می دهد و محیط را از توسعه پایدار دور می سازد. از اینرو تحقیق حاضر با هدف پهنه بندی کاربری توسعه شهری بر اساس توان های اکولوژیک با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره مبتنی بر GIS در استان مازندران صورت پذیرفته است. نتایج حاکی از آن است که 23 درصد از مساحت استان (1187 واحد اکولوژیک با مساحت 908/532572 هکتار) به پهنه مناسب، 47 درصد از مساحت استان (1275 واحد اکولوژیک با مساحت 652/1125391 هکتار) به پهنه متوسط و 47 درصد از مساحت استان (2192 واحد اکولوژیک با مساحت 605/720143 هکتار) به پهنه نامناسب کاربری توسعه شهری اختصاص یافته است.
    کلیدواژگان: پهنه بندی، توان اکولوژیک، توسعه شهری، مدل تصمیم گیری چند معیاره، مازندران
  • صدیقه لطفی*، امین فرجی ملائی، ایوب منوچهری، آزاده عظیمی صفحه 69
    شهر عالی ترین نمود تمدن بشری است که نقش بنیادینی در ایجاد زندگی خوب برای تمام شهروندان دارد. اما در عین حال تاکید بر ابعاد کمی رشد در بسیاری از کشورها بویژه در کشورهای در حال توسعه منجر به دو قطبی شدن شهرها گردیده است. از این روی برای حل مشکلات بشر شهرنشین و ارتقای ابعاد کیفی زندگی او مفهومی با عنوان کیفیت زندگی مطرح و مورد تحقیق قرار گرفت. در واقع هدف مقاله تبیین سطوح کیفیت زندگی در بافت های مختلف (قدیم، جدید، روستایی) و کل شهر میاندوآب بر مبنای 4 شاخص اقتصادی، اجتماعی، کالبدی-محیطی و روانی یا ذهنی است. روش به کار گرفته در این مقاله توصیفی-تحلیلی می باشد. ابتدا مطالعات اکتشافی به صورت کتابخانه ای و بازدید مقدماتی صورت گرفته و مطالعه میدانی با استفاده از روش پرسشنامه ای انجام شده است. برای تعیین حجم نمونه مورد مطالعه از تکنیک کوکران استفاده شده و در نهایت برای تحلیل و رتبه بندی محلات، روش آنتروپی و SAW[1] به کار گرفته شده است. بر مبنای بررسی های صورت گرفته شاخص فضای سبز در3 بافت قدیم، جدید، روستایی و کل شهر میاندوآب با امتیازهای 4768/0، 3518/0، 3265/0 و 2912/0 اختلاف چشمگیری نسبت به بقیه شاخص ها داشته و از اهمیت بالایی برخوردار بوده است. براساس نتایج بدست آمده از تکنیک SAW در بافت های قدیم، جدید، روستایی به ترتیب محلات 21، 22، 26، و در کل محلات 22 از نظر شاخص های مورد مطالعه در بهترین شرایط و محلات 11، 2، 24 در بافت های مختلف و در کل محله 24 در بدترین شرایط و پایین ترین رتبه قرار دارند.
    کلیدواژگان: کیفیت زندگی، بافت قدیم، تکنیک SAW، رتبه بندی، شهر میاندوآب
  • علی موحد*، صدیقه دولتشاه صفحه 87
    امروزه گردشگری شهری را یکی از عوامل مهم توسعه اقتصادی-اجتماعی و رفاهی شهر و شهرنشینان می دانند. به همین سبب، مسولان امور گردشگری و شهری در پی ارتقا و گسترش آن بر آمده اند. گردشگری بر اساس وجود جاذبه های دیدارگر شکل می گیرد و یکی از پر جاذبه ترین مکان های گردشگری، شهرها می باشند. شهرخرم آباد از جمله شهرهای تاریخی کشور است که ویژگی های لازم برای توسعه گردشگری شهری را داراست، در این راستا سوالات پژوهش طرح شد: 1-جاذبه های اصلی گردشگری شهری خرم آباد کدامند؟ 2-وضعیت خدمات و زیرساخت ها در شهر خرم آباد به چه صورت است؟ 3-آیا شهر خرم آباد ظرفیت لازم برای تبدیل شدن به یک قطب گردشگری را دارد؟ روش پژوهش در این مقاله توصیفی- تحلیلی و نوع پژوهش کاربردی- نظری و برای جمع آوری داده ها از روش کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است. نوع داده ها کمی می باشد و در تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های استنباطی (خی دو و ضریب همبستگی کندال) با استفاده از نرم افزار Spss انجام شده است. هدف این پژوهش شناخت ظرفیت های گردشگری لازم برای ارائه الگوی توسعه گردشگری شهری برای خرم آباد می باشد. نتایج تحقیق نشان داد، شهر خرم آباد ظرفیت لازم را برای تبدیل شدن به قطب گردشگری دارد و بین زیرساخت ها و خدمات شهری و توسعه گردشگری در شهر خرم آباد رابطه معنی داری وجود دارد.
    کلیدواژگان: گردشگری شهری، توسعه گردشگری، ظرفیت های گردشگری، زیرساخت ها، خرم آباد
  • مجتبی یمانی*، هیوا شیرزادی، کاوه باخویشی صفحه 103
    یکی از مخاطرات مهم طبیعی که راه های ارتباطی را در مناطق کوهستانی تهدید می کند، ناپایداری های دامنه ای و زمین لغزش هاست. این پدیده در زمان احداث جاده ها به واسطه برهم زدن تعادل دامنه ها فراوانی بیشتری را نشان می دهد. در این پژوهش با این هدف، پتانسیل لغزش در جاده جدید سنندج-مریوان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی ارزیابی شده است. سنگ شناسی، شیب، جهت شیب، فاصله از جاده، بارندگی، فاصله از گسل، فاصله از شبکه آبراهه پارامترهای اصلی موثر در ناپایداری دامنه های مسلط به جاده مورد نظر انتخاب شده اند. پس از تهیه لایه های داده ها با استفاده از پارامترهای فوق و تطبیق هر کدام از این لایه ها با لایه پراکنش زمین لغزش ها، نقشه پهنه بندی خطر لغزش با استفاده از دو مدل وزن دهی و تحلیل سلسله مراتبی در نرم افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه شده است. نتایج به دست آمده از مقایسه مدل ها و تطبیق آن با لغزش های روی داده در مسیر راه ضمن معرفی برتری روش تحلیل سلسله مراتبی، بیانگر آن است که احداث جاده وقوع لغزش ها را تشدید نموده است. به طوری که 67 درصد لغزش ها در فاصله 200 متری جاده به وقوع پیوسته اند. در میان عوامل مشترک موثر بر لغزش ها فاصله از مسیر راه و سپس مقاومت سنگ های زیربنا و پیرامون راه بیشترین تاثیر را در وقوع لغزش ها داشته اند. در خصوص متغیر اول، مقایسه نقشه های پهنه بندی حاصل از مدل های اشاره شده، تطبیق ناپایداری های مسیر راه و فراوانی آنها را با ترانشه های حفر شده در یک امتداد خطی به خوبی نشان می دهد. نتایج همچنین با استناد به همین پارامترها توانسته است رویکردهای احتمالی لغزش را به منظور ایمن سازی راه برآورد نماید.
    کلیدواژگان: جاده سنندج، مریوان، زمین لغزش، ژئومورفولوژی، حرکات دامنه ای
|
  • T. Ardakani*, A. Danekar, M. Karami, H. Aghighi, Gh.R. Rafiei, M. Erfani Page 1
    Socio-Economic development in last decades as a dynamic process in the most of luxuriant north and south ecosystems beyond an enhancement in national revenue, created a situation that people tend to tourism as a media in order to fill their leisure time. In spite of being a major part of our country in desert belt, south Iranian coastal regions provide one of pivot of touring whereas Chah-Bahar port provides one of tourism capitals in Iran. Until time, there isn’t any studying in order to zoning of recreation area in the bay. In this study, effective parameters in tourism include, site selection process, by surviving previous literatures and expert opinions based on Delphi method were determined. Then, zoning of this region was implemented by using multicriteria evaluation and weighted linear combination. In this study, different parameters of soil, relative humidity, stability of geologic structure, distance of water sources, distance of roads, distance of the sea, ports, cities and villages, historical and cultural monuments, faults and the distance of special establishments were used as physical parameter, land use, vegetation, distance and boundary, as information layers in analyzing the map was used. These parameters should be standardized so that we used Boolean logic and fuzzy membership. In the next step the relative importance weights of parameter are estimated through using pair-wised comparison method in the frame of AHP. Finally the parameter is combined with Weighted Linear Combination method, and suitability index was determined. In this region 554 ha of this region (13 zones) were extracted for intensive recreation. This study indicates that sustainable recreation is not possible because of environment sensitiveness and constrains.
    Keywords: Coastal intensive recreation, Zoning, Multiple criteria decision making, Fuzzy logic, Chabahar Bay
  • J. Behzadi* Page 21
    Drought is a repetitive phenomenon in different continents and its effects are not limited only to dry and semidry areas, but they could also be seen in areas with high rates of precipitation and in any season of year. One of the most important stages in monitoring the drought is to determine indices in order to analyze its intensity, continuity and frequency. The data related to the overall monthly precipitation collected from synoptic stations of the area during the statistical period of 1976-2005 which have been used for monitoring drought in Guilan and analyzing its characteristics. In the present study, continuity, intensity and frequency of drought have been extracted by using two indices, the standard distribution, and deciles and by the help of time series from standardized precipitation index. The results of this study indicated that the two analyzed methods give the same results and drought is not an infrequent phenomenon in the rainy part of northern Iran, but it is a repetitive and reversible phenomenon. The surveys indicated that in 1991 and 1995, an intense drought has happened in the province.
    Keywords: Drought, Standard distribution index, Deciles index, Guilan
  • S. Shayan*, M. Sharifikia, Gh.R. Zare, Sh. Amiri Page 37
    Neotectonic Geomorphology focused in the field of study in dynamic processes and in an effective and dynamic shaping earth and its prospects. Geomorphologic indicators appropriate tools to understand the functioning and dynamics of these processes which introduce degrees drawn. In this research the eight geomorphologic indicators namely Stream Length- Gradient Index: Mountain Front Sinuosity (Smf), Drainage Asymmetry Factor (AF), Ratio of Valley- Floor with to Valley Height (VF), Basin Shape Factor (Bs), Transverse Topographic Symmetric Factor (T), Hypsometric Integral (Hc), River Sinuosity (S) and Stream Length- Gradient Index (SL) has been applied for measuring the neotectonic activity of Paskhan catchment. The research method was involved with Remote Sensing techniques as well as field study for data collection and validation. The outcome of research was showed the most port of area as an active geotectonic. These findings indicate morphological making of the young feature in Basin, and thus providing a dynamic infrastructure and sustainable development which are the morphological features.
    Keywords: Neotectonic, Paskhan catchment, Geomorphologic index, Remote Sensing
  • M.R. Kanani*, A. Divsalar, M. Ghadami Page 53
    Mazandaran province is one of the important population absorbers of the country; for its varied ecosystem that is suitable for life and for its varied natural attractions and valuable environmental landscapes. In 1986, it had 33 urban points with a population equal to 893.293 people (39.2% of the province population). In 1996, the number of urban points of the province increased to 37 points which had settled in itself a population equal to 1.202.469 people (46.2% of the province population) upon urban increase, of 6.9%. In the census made in 2006, 51 cities equal to 5% out of 1020 urban points of the country belonged to Mazandaran province that, with a population of 1.568.949 people, consists of 3.2% of urban population of country and 54.2% of province population that for the first time in the development history of the province, the average urbanite population of the province exceeded rural population. This increase in urbanity and use of land without taking into consideration ecologic differences and environmental potentials will be followed by unpleasant consequences and destruction of environment and ultimately threatens natural resources and impedes the environment from sustainable development. This present research is done, in order to classify the urban development in Mazandaran province based on ecological potentials by using multi criteria decision making and with the use of geographic information system in Mazandaran province. The results showed that 23 percent of the province area (1187 ecological unit equal to 53257.908 ha) is located in suitable class, 47% of the province area (1275 ecological unit equal to 1125391.652 ha) is in mid. class and 47 percent of province area (2192 ecological unit equal to 720143.65 ha) is belonged to unsuitable class of urban development and utilization in Mazandaran province.
    Keywords: Classifying, Ecological potential, Urban development, Multi criteria decision making, Mazandaran
  • S. Lotfi*, A. Faraji Malaei, Ayob Manochehri, A. Azimi Page 69
    City as the loftiest symbol of human civilization has a fundamental role in a good life for all human being. But concentrating on the quantitative dimension of city growth has bipolarized the cities in many developing countries. So, a new concept as quality of life has been emerged to solve the problems of urban residents and the promotion of his quality of life. In fact, this paper aims to define the levels of quality of life in the different urban textures (old, new and rural) in Miyandoaab on the base of four indexes which are included social, economic, physical-environmental and subjective-mental. The methodology of the research is based on the descriptive and analytical methods. The data were collected by conducting a questionnaire and documentary proofs. Cochran technique was used to determine the number of samples. Also Entropy and SAW were applied to analysis and rank the neighborhoods of the city. The results revealed that the index of green space had scores of 0.4768, 0.3518, 0.3265 and 0.2912 in the old, new, and rural and city as whole respectively which showed considerable difference with other indexes and had higher importance. On the base of SAW results the neighborhoods of 21, 22 and 26 had the best condition among the all neighborhoods and the areas of 11, 24 and 2 indicated the lowest level.
    Keywords: Quality of life, Old texture, SAW technique, Ranking, Miyandoaab
  • A. Movahedi*, S. Dolatshah Page 87
    Nowadays the urban tourism considers as one of the most important factors in the economic society and welfare of city and citizens. Therefore urban and tourism are responsible to develop it. The tourism is made on the basis of the tourism attractions. Today the cities are the most attractive tourism locations and Khorram Abad is one of the Iranian historical cities which have essential capacities to develop urban tourism. The survey methods in this investigation is descriptive and analytical and its type is applicable – theoretical and the method of data gathering is used as librarial and measurmental methods. The data type is quantities and analysis of data is used as the comprehensive methods with spess software. The object of this research is recognition of essential tourism capacity to offer development for urban tourism model for the city. The result of research indicated that the city has the essential capacity for changing tourism pole between urban infrastructure and services and tourism development exists as a meaningful relation in Khorram Abad.
    Keywords: Urban tourism development, Tourism capacity, Tourism infrastructure, khorram abad
  • M. Yamani*, H. Shirzadi, K. Bakhoyshi Page 103
    One of the major natural hazards in the mountain ways are mass movements and land slips. This phenomenon disturbs the balance of hill slope when we construct the roads. In this study, with the goal, the potential of slip in new road Sanandaj - Marivan has been evaluated by using geographic information system. Litho logy, slope, slope direction, distance from the road, precipitation, distance from the fault, distance from drainage network are selected as the main parameters of the effective range and of variation of the dominant road. After preparing the required information, layers are used for the effective parameters, (and to cut each layer with landslides distribution layer) action scheme risk zone, mapping slip model using two week weight and analysis of hierarchical and GIS software with ILWIS. The results of the comparison model and the implementation of the slip road on the route also introduced hierarchical superiority analysis that the slip roads, the event have intensified. So the 67 percent of landsides in the 200-meter distance with road consistently have occurred. Among the common factors affecting in slip road and distance from the path of resistance and the rock have occurred the most effect way around the landslides. On the first variable, the map of area compared from classified models mentioned, implementation of unstable path way and many of them trench along the road shows as well. Results also refer to the same parameters which has been able to slip possible in order to secure road to estimate.
    Keywords: Sanandaj, Marivan Road, Landslide, Geomorphology, Mass movements