فهرست مطالب

  • پیاپی 31 (تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/03/21
  • تعداد عناوین: 12
|
  • مجید منتظری، دکترسیدابوالفضل مسعودیان صفحه 1
    در این پژوهش زمان آغاز و پایان بخش گرم و سرد سال در پهنه‎ی ایران زمین بررسی شده است. برای دستیابی به این هدف داده های شبکه‎ای دمای بیشینه‎ی‎ ایران با تفکیک مکانی 15 15 کیلومتر و بازه‎ی زمانی روزانه از 01/01/1340 تا 29/12/1382 شامل 15705 روز از پایگاه داده‎ی‎ اسفزاری ویرایش دوم برداشت گردید. به کمک آرایه‎ی داده های روزهنگام ایران به ابعاد 7187 15705 میانگین بلندمدت دما محاسبه و هموارسازی شد و بر پایه‎ی میانگین بلندمدت دمای هر یک از نقاط کشور سال به دو بخش گرم و سرد بخش شد. سرانجام نقشه های تاریخ‎های بالاترین و پایین‎ترین دمای روزانه، تاریخ‎های آغاز و پایان بخش گرم و میانگین دمای روزانه در بخش سرد و گرم محاسبه و ترسیم گردید. این نقشه ها نشان داد که میانگین دمای روزهنگام ایران 2/25 درجه‎ سلسیوس است.
    دوره‎ی گرم ایران از 28 فروردین تا 3 آبان و دوره‎ی سرد از 4 آبان تا 27 فروردین سال بعد رخ می‎دهد. دوره های سرد و گرم در همه جای ایران همزمان آغاز نمی‎شود. در بخش‎های جنوبی و جنوب‎شرقی کشور فصل گرم زودتر آغاز می‎شود و دیرتر به پایان می‎رسد. اوج گرما در ایران در نقاط مختلف با 70 روز فاصله به وقوع می‎پیوندد. در حالی که اوج سرما در سراسر ایران تقریبا همزمان و با 15 روز فاصله رخ می دهد.
    کلیدواژگان: دمای روز هنگام، داده‎های شبکه‎ای، فصل سرد، فصل گرم
  • حسین نگارش، مهدی اژدری مقدم، محسن آرمش صفحه 15
    بروز سیلاب های سهمگین در اثر تغییرات آب و هوایی طی دهه های اخیر سبب بروز خسارات فراوانی در نواحی مختلف دنیا شده است. در نواحی خشک تاثیر این تغییرات محسوس تر است. در این بین استان سیستان و بلوچستان با آب و هوای گرم و خشک، مستعد وقوع سیل می باشد. حوضه ی آبریز سرباز که در قسمت های جنوبی این استان پهناور قرار گرفته، متاثر از شرایط موجود هرساله شاهد وقوع سیل و نتایج مخرب آن می باشد.
    هدف از این پژوهش پیش بینی سیلاب رودخانه ی سرباز با شبکه عصبی مصنوعی می باشد. در این پژوهش از سه شبکه پرسپترون چندلایه، پس انتشار و Radial Basis جهت پیش بینی سیلاب رودخانه ی سرباز استفاده شد و نتایج این شبکه ها با مدل رگرسیون چند متغیره مقایسه شده است. برای این منظور از داده های روزانه اقلیمی و هیدرولوژیکی سه ایستگاه سرباز، ایرانشهر و پیردان طی یک دوره ی 28 ساله (مهر 1360 تا شهریور 1388) استفاده شد. با بررسی همبستگی بین این داده ها و دبی رودخانه سرباز پارامترهای موثر بر سیلاب تعیین شد. پس از نرمالیزه کردن داده ها، مدل های مختلف ایجاد شد.
    بررسی نتایج نشان داد که شبکه ی منتخب Radial Basis با همبستگی 97/0 در مرحله ی آموزش و 714/0 در مرحله ی آزمایش و خطای کمتر نسبت به سایر شبکه ها به عنوان بهترین مدل در بین انواع شبکه ی عصبی شناخته شد. مقایسه ی نتایج این شبکه و مدل رگرسیونی نشان می دهد که مدل شبکه عصبی عملکرد مناسب تری دارد و پیش بینی بهتری نسبت به روش رگرسیونی از سیلاب رودخانه ی سرباز ارائه می دهد.
    کلیدواژگان: سیل، شبکه عصبی مصنوعی، پیش بینی، حوضه ی آبریز سرباز
  • تقی طاوسی، منیر یاری صفحه 29
    بررسی ویژگی های اقلیمی هر مکان، نقش ویژه ای در برنامه ریزی گردشگری آن محل ایفا می کند. هدف پژوهش حاضر، تعیین گستره ی آسایش اقلیمی روزانه و شبانه به منظور برنامه ریزی گردشگری استان سیستان و بلوچستان در مقیاس ماهانه است. برای تعیین شرایط دمایی (گرم، آسایش، سرد) در گستره ی استان و در ماه های مختلف سال، شاخص اوانز مبنای روش پژوهش قرار گرفته است. از این رو داده های اقلیمی کمینه و بیشینه دمای هوا و رطوبت نسبی و همچنین سرعت باد در مقیاس ماهانه شش ایستگاه سینوپتیک و چهار ایستگاه کلیماتولوژی استان طی دوره ی آماری (87 – 65) استخراج شد و همگنی آنها با روش درون یابی مورد آزمون قرار گرفت. سپس جداول شرایط دمایی به تفکیک شب و روز برای ماه های سال تهیه و نقشه های آسایش زیست اقلیمی استان ترسیم شدند.
    نتایج نشان داد که در گستره ی استان، شرایط اقلیمی روزانه ماه های خرداد، تیر، مرداد و شهریور گرم و شرایط اقلیمی شبانه ماه های آبان، آذر، دی، بهمن، اسفند و فروردین سرد است. در فروردین، اردیبهشت، مهر، آبان، آذر، دی و بهمن در طول روز و در اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور و مهر در طول شب در قسمت هایی از استان مطابق با الگوی اوانز آسایش دمایی حاکم است.
    کلیدواژگان: گردشگری، سیستان و بلوچستان، آسایش زیست اقلیمی، اوانز، GIS
  • حسین عساکره صفحه 47
    سامانه ی اقلیم، مجموعه ای چند بعدی، درهم تنیده و پویاست. این ویژگی ها موجب می شود که هم عوامل تغییرزا و هم نتایج تغییر، حاوی تنوع زمانی – مکانی باشد. یکی از ویژگی های اقلیمی که بدین لحاظ قابل تامل است، تداوم موسم های خشک و مرطوب است. تداوم موسم های خشک و مرطوب به لحاظ شدت و فراوانی رویدادهای بارشی از اهمیت شایان توجهی برخوردارند. این ویژگی ها به دلیل این که مشخصات اقلیم بارشی را منعکس نموده و نیز به لحاظ این که بر فراسنج های دیگر اقلیمی تاثیر می نهند، نظر بسیاری اقلیم شناسان را به خود جلب نموده است.
    در تحقیق حاضر با استفاده از مشاهدات بارش روزانه ی شهر زنجان طی دوره ی آماری 2006-1961 و بر اساس روش های ناپارامتری، روند بیشینه، متوسط و تداوم موسم های خشک و تر برای هرسال برآورد گردید. نتایج تحقیق نشان داد که نمایه های مورد بررسی در هیچ یک از مقیاس های زمانی سالانه و ماهانه حاوی روند معنی داری نبوده است. مقدار بارش های کم حاوی روند کاهشی معنی دار بوده اند و با توجه به فقدان روند در دفعات وقوع، دفعات این بارش ها و به تبع آن موسم های تر و خشک ثابت بوده است. بر اساس یافته های تحقیق معلوم شد که چهار ماه سال (جون، جولای، آگوست و سپتامبر) فاقد بارش هستند. بارش های احتمالی در این چهار ماه، حاصل رویدادهای محلی- تصادفی و نامنظم می باشد. از این رو چهار ماه یاد شده به عنوان فصل خشک زنجان به شمار می آید. بیشترین دفعات وقوع بارش مربوط به ماه های آوریل و می است. بدین ترتیب پرباران ترین فصل را می توان فصل بهار دانست.
    کلیدواژگان: روند، تداوم بارش، موسم خشک، موسم مرطوب، شهر زنجان
  • سید حسین میرموسوی، حمیده کریمی صفحه 57
    یکی از مهم ترین پیامدهای خشکسالی، کاهش مقدار پوشش گیاهی است. با کاهش پوشش گیاهی، شرایط محیطی برای بروز مشکلات مختلف نظیر فرسایش خاک، افزایش میزان رواناب سطحی و خطر بروز سیل و... فراهم می شود. بر این اساس، ارزیابی اثرات خشکسالی بر روی پوشش گیاهی از اهمیت زیادی برخوردار است. در این رابطه، استفاده از روش های سنجش از دور انعکاسی، جهت ارزیابی اثرات خشکسالی، به عنوان یکی از کارآمدترین روش ها شناخته شده است.
    در این مطالعه، به منظور بررسی اثر خشکسالی بر روی پوشش گیاهی در استان کردستان، از داده های هواشناسی و سنجش از دور استفاده شده است. در ابتدا، شاخص بارندگی استاندارد (SPI)، برای 6 ایستگاه هواشناسی استان، طی سال های 2009-2000 محاسبه گردید. در مرحله ی بعد، بر اساس 40 تصویر برگرفته از سنجنده TERRA/MODIS 16 روزه، در ماه های آگوست، سپتامبر، اکتبر و نوامبر، شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی (NDVI) محاسبه شد. با در نظر گرفتن این شاخص، پوشش گیاهی منطقه به 6 گروه طبقه بندی شده و مساحت هر کدام از طبقات نیز محاسبه شد. در نهایت دو شاخص SPI و NDVI مورد مقایسه قرار گرفت.
    نتایج این مطالعه نشان می دهد که بین میانگین شاخص های SPI و NDVI، همبستگی بالایی(77/0+) در سطح معناداری 01/0 وجود دارد و با کاهش تقریبا 20/0- از میزان شاخص، SPI به طور متوسط 2/1 درصد (معادل350 کیلومترمربع) سطح پوشش گیاهی ضعیف افزایش می یابد.این میزان کاهش برای شاخص NDVI تقریبا معادل 01/0 می باشد. نتایج حاصل از محاسبه شاخص SPI، نشان داد که در سال های 2001 و 2008 خشکسالی متوسط در استان کردستان رخ داده است محاسبه شاخص NDVI در این دو سال نشان داد که میزان پوشش گیاهی ضعیف به طور قابل محسوسی افزایش یافته است (به ترتیب با 6/80% و 6/76%) درحالی که در سال 2007 به عنوان سال تقریبا نرمال، میزان پوشش گیاهی ضعیف بر مبنای شاخص NDVI، حدود 7/69% محاسبه گردید. مقایسه بین سال های 2001 با 2007 (تغییر تقریبا 11درصدی پوشش گیاهی ضعیف)، به خوبی نشان دهنده ی اثر خشکسالی بر روی پوشش گیاهی در استان کردستان است.
    کلیدواژگان: خشکسالی، سنجش از راه دور، سنجنده MODIS، شاخص NDVI، استان کردستان
  • بهرام نجف پور صفحه 77
    هدف این پژوهش شناسایی رابطه ی الگوهای گردشی با سیلاب در جنوب غرب ایران می باشد. برای این منظور داده های رواناب روزانه 12 ایستگاه آب سنجی حوضه ی مند به عنوان حوضه ی نمونه تهیه و رواناب پایه آن به روش دستی جدا شده است. حوضه ی مند یکی از زیرحوضه های حوضه ی آبریز خلیج فارس می باشد که با مساحت تقریبی 47000 کیلومتر مربع بخش های عمده از استان فارس و بوشهر را پوشش می دهد.
    داده های ایستگاه های منتخب دوره ی آماری از سال آبی 1341-1340 تا 1379-1378 را شامل می گردند. برای تحلیل همدید رابطه ی الگوهای گردشی با سیلاب، روش همدید گردشی به محیطی انتخاب شده است. برای این منظور از الگوهای گردشی تراز 500 هکتوپاسکال تهیه شده توسط مسعودیان استفاده شده است.
    نتایج این پژوهش نشان داد ارتباط معنی داری بین الگوهای گردشی تراز 500 هکتوپاسکال منطقه ی خاورمیانه با میانگین درصد روزانه سیلاب در حوضه ی مند وجود دارد. بطوری که در تمام ایستگاه های منتخب الگوی گردشی شماره ی 2 (فرود دریای سیاه) با 70/35 درصد، الگوی گردشی شماره 7 (فرود سوریه) با 14/29 و الگوی گردشی شماره 1 (فرود شرق مدیترانه) با 24/25 درصد بیشترین درصد رابطه را با سیلاب های حوضه داشته اند.
    نقشه روز نماینده الگوی شماره 2 یک فراز بر روی اروپا و یک فرود برروی دریای سیاه را نمایش می دهد. مهمترین پدیده همدید بر روی نقشه روز نماینده الگوی گردشی شماره 7، فرودی است که از روسیه شروع و تا سوریه ادامه می یابد. الگوی گردشی شماره 1 نیز شامل یک فرود عمیق بر روی شرق دریای مدیترانه می باشد
    کلیدواژگان: سیلاب، الگوهای گردشی، ارتفاع ژئوپتانسیل، تراز 500 هکتوپاسکال، جنوب غرب ایران
  • جلال زندی، کریم سلیمانی، محمود حبیب نژادروشن صفحه 93
    اولویت بندی، در اجرای پروژه های منابع طبیعی امر بسیار مهم و ضروری می باشد و به تصمیم گیران اجازه خواهد داد تا مناسب ترین استراتژی های مدیریتی و پایدار را در درازمدت اجرا نمایند. وضعیت کنونی فرسایش با یک شاخص نسبی نمی تواند بطور دقیق اولویت نواحی جهت کنترل فرسایش خاک را شناسایی نماید. هدف از این تحقیق شناسایی اولویت های حفاظت با استفاده از یک روش ارزیابی چندمعیاره در حوضه ی آبخیز وازرود مازندران می باشد. روند تغییرات خطر فرسایش نشان دهنده ی مناطقی است که خطر فرسایش در آن ها در حال ازدیاد بوده و همچنین به عنوان یکی از معیارهای شناسایی اولویت ها می باشد. پهنه بندی خطر فرسایش در قالب معادله تلفات خاک اصلاح شده جهانی (RUSLE) در سال های 2000 و 2010 انجام گرفت و به شش ناحیه ی خطر خیلی کم، کم، متوسط، شدید، خیلی شدید و فوق العاده شدید تقسیم گردید. روند تغییرات فرسایش خاک با مقایسه نتایج خطر فرسایش بین 2000 و 2010 و ارزیابی های چند معیاره محقق گردید. دو سطح با بالاترین اولویت، مناطق با درجه فرسایش شدید و یا افزایش قابل توجه در فرسایش که در این 10 سال اخیر به وقوع پیوسته را شامل می شود (32/1588 هکتار و 31/11% از کل منطقه مورد مطالعه) و به عنوان مناطق کنترل فرسایش خاک و اختصاص استراتژی های مدیریتی مناسب در آن پیشنهاد می گردد. دو سطح میانی مناطق با وضعیت فرسایشی پایدار در طول زمان یا تغییرات جزیی را شامل می شوند و به اقدامات کنترلی کمتری نیازمندند.
    کلیدواژگان: فرسایش خاک، اولویت بندی حفاظت، روند تغییرات فرسایش، GIS، RS
  • مسعود صفایی پور، حبیبه روزبه صفحه 107
    امروزه جنبه های اجتماعی شهرها مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار گرفته و از اهمیت فراوانی برخوردار است؛ چرا که با نگاهی به تاریخ برنامه ریزی شهری می توان شاهد ارتقاء برنامه ریزی شهری از نگاه صرف کالبدی به نگاهی چندبعدی بود که کلیه ی ابعاد را در برمی گیرد. از طرف دیگر محله نیز به عنوان یکی از ابزارهای برنامه ریزی شهری در طول قرن بیستم برای فائق امدن بر مسائل شهری مطرح بوده و از دیدگاه های مختلف به آن توجه شده است. در حقیقت محله ها بیشتر از آنکه واحدهای جغرافیایی و کالبدی باشند واحدهای اجتماعی و فرهنگی هستند و از این جهت واحدهای معتبرتری برای برنامه ریزی به حساب می آیند.
    در پژوهش حاضر با توجه به اهمیت ابعاد اجتماعی در برنامه ریزی شهری به بررسی عامل هویت در محلات پرداخته و تاثیر عوامل موثر در هویت بخشی به محلات مسکونی مورد بررسی قرار می گیرد. چراکه این عوامل یکی از منابع بالقوه مهم فراهم سازی مقدمات توسعه ی پایدار و تضمین ماندگاری شاخص های توسعه می باشد. بر این اساس با استناد به روش توصیفی- تحلیلی و بر مبنای بررسی های میدانی، عامل هویت در محله فخرآباد شیراز بررسی خواهد شد.
    تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS، از طریق آزمون کای اسکوئر، ضریب فی و کرامر و ضریب لاندا انجام شده است. نتایج نشان می دهد که متغیرهای اجتماعی- فرهنگی با شدت همبستگی قوی و کاهش خطای بالا، ارتباط بیشتری با عامل هویت دارند و محله ی فخرآباد در برآورده ساختن نیازهای ساکنین از لحاظ اصول تضمین کننده پایداری محله موفقیت نسبی کسب کرده است.
    کلیدواژگان: هویت، تعلق خاطر، توسعه پایدار، محله مسکونی
  • محمدحسین رامشت عبدالله سیف، شبنم محمودی صفحه 121
    منطقه ی مورد مطالعه در شرق جاسک واقع شده و از واحدهای رسوبی محیط بیابانی، رودخانه ای، ساحلی و دریایی کم عمق تشکیل شده است و مهم ترین اثر متقابل این عوامل تشکیل تپه های ماسه ای است. تپه های منطقه ی مورد مطالعه دارای ماهیت تغییرپذیر بوده و شاهد تحولات زیادی شامل تشکیل تپه های جدید، فرسایش و حمل رسوبات می باشد. هدف از این تحقیق بررسی میزان گسترش محدوده تپه های ساحلی در محدوده ی مطالعاتی بوده است. همچنین در این تحقیق علاوه بر عکس های هوایی سال های 70- 1369 و تصاویر ماهواره ای IRS هندی 2003 منطقه ساحلی شرق جاسک، از اطلاعات پایه، پیمایش میدانی و روش های RS وG.I.S استفاده شده است. نتیجه تحقیق نشان می دهد که مساحت تپه های ماسه ای در محدوده ی زمانی مورد مطالعه افزایشی معادل 10.169 کیلومتر مربع داشته است.
    کلیدواژگان: سواحل عمان، تپه های ماسه ای، سیستم اطلاعات جغرافیایی، سنجش از دور
  • مریم بیاتی خطیبی صفحه 137
    پیچان رودها از چشم اندازه های مهم هیدرولوژیکی هستند که تغییرات ژئومورفولوژیکی مهم تری را موجب می شوند. در یک محیط ویژه، این چشم اندازها از نشانه های تغییرات ناگهانی هیدرولوژیکی وژئومورفولوژیکی محسوب می شوند حضور پیچان رودها در واقع یکی از نشانه های مهم خطر وقوع سیلاب ها در محدوده ی تشکیل به شمار می آید. در مسیر رودخانه شور- واقع در دامنه های شرقی کوهستان سهند و جاری در یکی از زیرحوضه های قرنقوچای - پیچ و خم های زیاد و متوالی تشکیل شده است که با توجه به پیچ و خم های ایجاد شده، این پیچان رود از تیپیک ترین نوع خود محسوب می شود. در این مقاله،برای بررسی این پدیده ها و همچنین برای مطالعه ی پتانسیل خطر وقوع سیلاب ها در طول قطعاتی از مسیر پیچان رود از شاخصی به نام شاخص LFH استفاده شده است. برای به کارگیری این شاخص از نقشه های توپوگرافی، از تصاویر ماهواره ای و از عکس های هوایی و داده های میدانی استفاده شده است.
    نتایج حاصل از بررسی ها و شاخص به کار گرفته شده، نشان می دهد که مقدار LFH در کل طول مسیر متفاوت بوده و مقدار آن با متوسط 0.77 در طول پیچان رود شور نسبتا بالا است. به عبارت دیگر، طبق این شاخص، خطر وقوع سیلاب های بزرگ، به ویژه در طول بعضی از قطعات مسیر پرپیچ وخم دار این رودخانه بالا است.
    بررسی ها همچنین حاکی از این است که بعد از وقوع هر سیلاب و با انجام هر جابجایی در قوس پیچان و حرکت آن به طرف کناره ها، فرسایش کناری در طول مسیر رودخانه شور تشدید و خطرات ناشی از آن نیز افزایش می یابد.
    کلیدواژگان: پیچان رودها، خطر سیل، سیلاب ها، رودخانه شور، دامنه های شرقی کوهستان سهند
  • طاهر صفرراد، حسنعلی فرجی سبکبار، قاسم عزیزی، رحیم علی عباسپور صفحه 149
    در تحقیق حاضر سعی شده است تا تغییرات مکانی بارش در ناحیه ی کوهستانی زاگرس میانی از طریق روش های زمین آمار مدل سازی و تشریح گردد. در این راستا از متوسط بارش سالانه 249 ایستگاه با دوره ی زمانی کامل 10 سال (1995-2004) مربوط به سازمان هواشناسی (کلیماتولوژی، سینوپتیک و باران سنجی) و وزارت نیرو استفاده شده است. از 219 ایستگاه برای مدل سازی و تشریح تغییرات مکانی بارش و از 30 ایستگاه باقی مانده برای آزمون و ارزیابی روش ها بهره گرفته شده است. برای نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگروف – اسمیرنف و برای بررسی وجود روند در داده ها از برنامه جانبی Trend Analysis در محیط نرم افزار Arc GIS 9.3 بهره گرفته شده است.
    نتایج حاصل از ارزیابی روش های کریگینگ ساده، معمولی و عام، بدون متغیر کمکی و همچنین با متغیر کمکی ارتفاع، عرض جغرافیایی، شیب و فاصله از خط الراس از طریق آماره های R2، RMSE و MAE حاکی از دقت بیشتر روش کریگینگ معمولی با متغیر کمکی عرض جغرافیایی و فاصله از خط الراس است. برای نشان دادن نحوه ی تغییرپذیری مکانی بارش در منطقه ی مورد مطالعه، نیم رخ های بارش و ارتفاع عمود بر خط الراس ها با فواصل 50 کیلومتر ترسیم گردیدند. از طریق نیم رخ ها چنین استنباط شد که با وجود هماهنگی نسبی بین بارش و ناهمواری، بیشینه بارش بر حداکثر ارتفاع ناهمواری ها منطبق نیست و دامنه های بادگیرو پشت به باد در نیمه ی غربی و شرقی زاگرس میانی دارای ویژگی متفاوتی از لحاظ مقدار دریافت بارش می باشند. نتایج تحقیق نقش ناهمواری ها به عنوان مانع در مسیر توده های هوا را نشان می دهد، به گونه ای که توده های هوا در برخورد با توده های کوهستانی مقادیر زیادی از رطوبت خود را تخلیه می نمایند.
    کلیدواژگان: مدل سازی، زمین آمار، پراش نگار، ناهمسانگردی، روند، بارش، زاگرس میانی
  • محمدرضا مباشری، منوچهر فرج زاده اصل، نعمت الله کریمی صفحه 165
    ابرها با توجه به تاثیر قابل توجه آنها بر موازنه ی انرژی در سطح زمین و در جو، همواره مورد توجه پژوهشگران مختلف هواشناسی و اقلیم-شناسی قرار گرفته است. توانایی سنجش از دور در برآورد خصوصیات و ویژگی-های ابرها در بررسی تغییرات آن ها در مکان ها و زمان های مختلف به اثبات رسیده است. یکی از جنبه های تحقیقاتی مهم در ارتباط با ابرها، تعیین فشار در سطح بالای آن ها است که هدف از پژوهش حاضر نیز ارائه ی روشی سریع برای تعیین آن (FAST CTP) با استفاده از تصاویر MODIS می باشد. به این ترتیب که ابتدا با استفاده از داده های رادیوساوند در دو ایستگاه مهرآباد و کرمانشاه پروفایل دمایی جو استخراج گردید. سپس با استفاده از یک تکنیک پنج مرحله ای پیکسل های تصویر مورد نظر به چهار دسته ابری، احتمالا ابری، احتمالا بدون ابر و غیر ابری طبقه بندی شدند. سپس با استفاده از مدل LSE در باندهای 31 و 32 سنجنده مذکور، گسیلمندی ابر در پیکسل های ابری برآورد گردید. آنگاه با استفاده از گسیلمندی برآورد شده، دمای واقعی استخراج گردید. سپس با استفاده از این دما و پروفایل دمایی استخراج شده از داده های رادیوساوند، فشار بالای ابر استخراج گردید. برای بررسی صحت نتایج به دست آمده نتایج حاصل از روش FAST CTP با نتایج حاصل از مدل CTP استاندارد مقایسه گردید. بر طبق این مقایسه روش ارائه شده در پژوهش حاضر برای ابرهای با عمق اپتیکی بالاتر از 10 مطلوب بوده و با نتایج حاصل از مدل CTP اختلاف بسیار کمی را نشان می دهد. اما تفاوت در مورد ابرهای نازک و با عمق اپتیکی پایین (پایین تر از 10) نسبت به ابرهای با عمق اپتیکی بالا بطور چشمگیری بالاست.
    کلیدواژگان: ارتفاع ابر، دمای درخشندگی، فشار بالای ابر، سنجنده MODIS، سنجش ازدور
|
  • Dr. Majid Montazeri, Dr. Seyyed Abolfazl Masoudiyan Page 1
    In this study, the start and ending time of warm and cold periods of the year in Iran has been investigated. To this aim, the grid data of maximum daily temperature of Iran with spatial separation of 15×15 and time interval 21/3/1961 up to 20/3/1-2003 including 15705 days were extracted from Asfazari data base, second edition.Using the array of Iran’s day time temperature data of dimension 15705*7187, the long term mean of temperature was calculated and tabulated, the year was divided in two periods of warm and cold periods based on the long term mean of the temperature of each part of the country. Finally, the maps for the highest and lowest daily temperature start and ending dates of warm period and mean of daily temperature in cold period were calculated and plotted.The maps showed that, mean of Iran’s day time temperature is 25.2 Celsius degree. Warm period of Iran occurs from 18 April up to 25 October and the cold period starts from 26 October up to 17 April of the next year. Cold and warm periods do not start simultaneously all over Iran. At the south and south east parts of the country, the warm season starts earlier and ends later. The peak warm temperature in Iran occurs at different parts with a time interval of 70 days. While the peak cold occurs almost simultaneously with a time interval of 15 days all over Iran.
    Keywords: Maximum temperature, Grid data, Warm period, Cold period
  • Dr. Hossein Negaresh, Dr. Mehdi Azhdari Moghadam, Mohsen Armesh Page 15
    The occurrence of horrific floods as a result of climatic changes in recent decades has caused many damages in different areas of the world. In dry areas, the effects of these changes are more tangible. Among these regions, Sistan and Baluchestan province, regarding its warm and dry climate, is flood prone. Sarbaz basin which is located in the southern parts of this vast province, each year is encountered with flood occurrences and its destructive consequences under the affection of the current situation. This aim of this study is to forecast the floods of Sarbaz River via an artificial neural network. In this study, three networks including multi-layer perception network, back propagation and radial basis were used to predict floods of Sarbaz River and the results of these networks were compared through multiple regression models. To this aim, the data of three daily climatic and hydrological stations of Sarbaz, Pirdan and Iranshahr were used over a period of 28 years (October 1981 upto Septenber 2009). Analyzing the correlation between the data and the flow rate of Sarbaz River, the effective parameters on floods were determined. After normalizing the data, different models were created. Surveying the results showed that the selected network Radial Basis with the correlation 0.97 at the training phase and 0.714 at testing phase and less error comparing with other networks, was selected as the best model among various neural networks. Comparing these network results and regression models showed that the neural network model has a better performance and presents a better prediction of Sarbaz river flood using the regression method.
    Keywords: Flood, Artificial neural network, Prediction, Sarbaz drainage basin
  • Dr. Taghi Tavousi, Monir Yary Page 29
    The study of the climatic characteristics of each place plays a special role in its tourism planning. The aim of this study is to determine the range of climatic comfort day or night for tourism planning in Sistan and Baluchestan province in monthly scale. To determine the temperature conditions (warm, comfort, cold), in the range province and in different months, Evanz index has been used in this research. Hence, the climatic data of the maximum and minimum air temperature, relative humidity and also wind speed in monthly scale of six synoptic stations and four climatology stations during statistical period (1997-2008) have been used and their homogenous interpolation method was examined. Then separate day\ night temperature condition tables for different months were prepared and the province environmental climatic comfort maps were drawn. The results showed that in the range province, the daily climatic conditions in the months of June, July, August and September were warm and nightly climatic conditions in November, December, January, February and March were cold. In March, May, October, November, December, January and February during the day and in May, June, July, August, October and November during the night, is comfort in parts of the province according to Evans model.
    Keywords: Tourism, Sistan, Baluchestan, Environmental comfort climate, Evans, GIS
  • Dr. Hossein Asakereh Page 47
    Climate is a multidimensional, interacted- dynamic system. This characteristic tends to be variety effects-consequences in time and space scale. One of climatic characteristic that can exhibits climate effects-consequences is dry and wet winds. The continuity of dry and wet winds has a great importance from the view point of severity and frequency of precipitation occurrences. Since these features show the rainy climatic characteristics and affect on the other climatic parameters, has attracted the attention of some climatologists to itself.In the present research, based on the observations of daily precipitation in Zanjan city during 1961-2006 and based on non-parametric technique, the trends of maximum mean and continuation of dry-wet winds were estimated for each year. The results of this research showed that the study indices at each of yearly and monthly time scales had no meaningful trend.Low precipitations had a meaningful decreasing trend and with respect to the lack of trend in occurrence times, the number of these precipitations and consequently dry and wet winds were constant. Based on the study results, it was cleared that four seasons means (June, July, August and September) has no precipitation. Possible precipitation in these four months, are the results of local-accidental and irregular events. So these four said months are considered as the dry seasons of Zanjan city. The most frequent of precipitations are related to April and May, therefore spring has the most precipitation.
    Keywords: Trend, Precipitation permanents, Dry wind, Wet wind, Zanjan city
  • Dr. Seyyed Hossein Mirmousavi, Hamideh Karimi Page 57
    One of the most important consequences of drought is reducing the amount of vegetation cover. Due to the Reduction of vegetation, the environmental conditions will be provided for the appearance of various problems such as soil erosion, surface runoff and increasing the flood risk and ….. Accordingly, evaluation of drought effects on vegetation cover is very important. In this regard, the use of reflective remote sensing techniques to evaluate the effects of drought has been known as one of the most efficient methods.In this study, to evaluate the effect of drought on vegetation in Kurdistan province, meteorological data and remote sensing techniques have been used. Firstly, the standard precipitation index (SPI) for six Meteorological Stations during the years of 2000-2009 was calculated. Next, based on 40 sensing images from TERRA / MODIS 16-days, in months of August, September, October and November, the normalized difference vegetation index (NDVI) was calculated. With regard to this index, vegetation area was classified into 6 groups and the area of each class was calculated. Finally, SPI and NDVI indices were compared. The results of this study indicate that between the mean indices SPI and NDVI, high correlation(+. 77) with 0.01 significant level, are existing and reducing the amount of SPI index approximately -0.20, averaged 1.2 percent (equivalent to 350 kilometers) poor vegetation cover increases. The rate of decline for the NDVI index, is approximately 0.01. Results obtained from the index SPI, showed that in 2001 and 2008 the moderate drought occurred in the province of Kurdistan. NDVI index calculated in the two years showed that poor vegetation cover, noticeably increased (respectively 80.6% and 76.6%) while in 2007 almost as a normal year, the amount of poor vegetation based on NDVI index, approximately 69.7% was calculated. Comparison between the years 2001 to 2007 (approximate change of 11 percent poor vegetation), well represents the effect of drought on vegetation in the province of Kurdistan.
    Keywords: Drought, Remote sensing, Sensor MODIS, Index NDVI, Kurdistan province
  • Dr. Bahram Najafpour Page 77
    The aim of this research is identifying the relationship between circulation patterns and floods over southwest of Iran. For this purpose, the daily runoff data of 12 hydrometric stations of Mond basin was prepared and its basic runoff was separated by manual method. Mond basin is one of the sub-basins of Persian Gulf that with about 47000 km2 areas is located in Southwest of Iran and covers major parts of Fars and Bushehr provinces. The data of selected stations include the statistical periods of 1961-2000. For synoptic analysis of relationship between circulation patterns and floods the circulation-to- environment method has been selected. For this purpose, the circulation patterns of elevation 500 hPa which was prepared by Masoodian's was used. The results showed there is a significant correlation between circulation patterns HGT 500 hPa of Middle East with the mean daily floods over Mond basin. So that at all the selected stations, circulation pattern number 2 (Black sea trough) with 35.70 percent, number 7 (Syria sea trough) with 29.14 percent and number 1(East of Mediterranean Sea trough) with 25.24 percent had the most relationship with floods of the basin.The map of sample day of circulation pattern No. 2 shows a ridge on Europe and a trough on the Black sea. The most important synoptic phenomena on the map of sample day of circulation pattern No. 7, is a trough that is started from Russia and has continued to Syria. Circulation pattern No. 1 is a trough that is located on the Mediterranean Sea.
    Keywords: Floods, Circulation patterns, Geo potential Height, 500hPa Level, Southwest of Iran
  • Jalal Zandi, Dr. Karim Soleimani, Dr. Mahmoud Habibnezhad Roshan Page 93
    Prioritization is an important consideration for planning of natural resources management, and allowing decision makers to implement management strategies that are more sustainable in the long-term. However, only the current erosion status or a relative index cannot exactly identify priority area for conservation. The objective of this research is to identify conservation priorities by a specific multi-criteria evaluation method in Vazroud watershed, Mazandaran Province. The changes trend of erosion risk indicate the regions with increasing erosion risk and are also is selected as one of the evaluation criteria to identify the priorities. Zoning the Soil erosion risk obtained for both 2000 and 2010 images based on Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE) and divided into six classes: slight, light, moderate, sever, very sever and extremely sever. Trend of erosion risk were obtained by comparing the results of erosion risk between 2000 and 2010 and Multi-criteria evaluation method. Two levels with the highest priority include the regions with severe erosion or a substantial recent increase in erosion risk (1588.32 ha, or 11.31% of the total of study area), and recommended as erosion control regions with appropriate conservation strategies. The middle two levels cover the regions with stable erosion status or slight change, required only minor controls.
    Keywords: Soil erosion, Conservation priorities, Erosion changing trends, RS, GIS, Vazroud watershed
  • Dr. Masoud Safaieepour, Habibe Rouzbeh Page 107
    Today, the social aspects of the cities has been considered by the urban planning experts and has a great importance. The history of urban planning shows a promotion of its programs from a simply skeletal view to a multi-dimensional one, which includes all dimensions. Further, the neighborhood has been one of the tools in urban planning throughout the twentieth century to overcome the urban problems and has been considered from different views. In fact, Neighborhoods are now more social and cultural units than of geographical and skeletal units, therefore, are considered as more reliable units in urban planning. Due to the significance of social dimensions in urban planning, the present study attempts to investigate identity in neighborhoods and analyzes the factors contributing to the formation of identity in them. Because these factors constitute a vital potential source for sustainable development and guarantee the permanence of development indices. Based on field studies, and employing a descriptive-analytic model, the present study investigates the factor of identity in Fakhrabad neighborhood in Shiraz. The data were analyzed using SPSS Software through Chi Square Test, Phi and Cramer Coefficient, and Landa Coefficient. The results show that social-cultural variables have a high correlation with identity with marginal deviation, and that Fakhrabad neighborhood has achieved relative success in providing sustainability in the neighborhood.
    Keywords: Identity, Sense of Attachment, Sustainable Development, Neighborhood
  • Dr. Mohammad Hossein Ramesht, Dr. Abdollah Sife, Shabnam Mahmoodi Page 121
    The study area is located at the east of Jask and is composed of sedimentary, desert environment, river, coastal and shallow marine units. The most important interactive effect of such factors is the formation of sand dunes. The sand dune of the study area has a changing nature and has experienced a great deal of changes including the formation of new sand dunes, erosion and carrying sediments. The aim of this study is to investigate the extent of spreading the coastal sand dunes in the study area. Also in this research, in addition to the aerial photos of 1990-1991 and IRS Hindi 2003 satellite images of Jask east coastal area, the basic data, field surveying data and RS and GIS methods were used. The results show that the area of sandy dunes at the under study time limit has had an increase of 10.169 km 2.
    Keywords: Oman coastal areas, Sand dunes, GIS method, RS method
  • Dr. Maryam Bayati Khatibi Page 137
    Meanders are the most important of hydrologic landscapes which causes more important geo-morphological changes. These landscapes are considered as the signs of sudden hydrological and geo-morphological changes. In fact, the existences of meanders are considered as the most important signs of the flood occurrences in the related areas. Along Shor River, at the eastern slopes of Sahan and Jari Mountain, a great deal of curvatures have been formed in one of Gharangooy Chai sub basins, which with respect to the created curvatures, this meander is considered as the most typical one.In this paper, for the study of this phenomenon and also for studying the potential of the risk of flood occurrences along some parts of meander, LFH index has been used. For using this index, topographic maps, satellite images, aerial photos and field data have been used. The results obtained from the studies and used index shows that LHF value is different in the entire route; the average of LFH with the amount of 0.77 along Shor meander is high. In other words, based on this index, the risk of occurrence of large floods, particularly along some parts of the meandered route of this river is high. Also the studies indicate that after each flood and displacement of each meander curve and its moving to the sides, the lateral erosion along of Shor river is intensified and consequently its risks will increase.
    Keywords: Meander, Flood hazard, Shor river, East slope of Sahand Mt
  • Taher Safarrad, Dr. Hasanali Faraji Sabokbar, Dr. Ghasem Azizi, Dr. Rahimali Abbaspour Page 149
    This study aims to describe and model the spatial variations of precipitation in the mountainous areas of middle Zagros using geo statistical techniques. To this aim, a dataset was obtained from 249 precipitation recording stations of Meteorological organization (climatologic, synoptic, and rain gauge) and Ministry of Energy of Iran in a 10-year period (1995-2004). Among these stations, 219 stations were used for modeling the spatial variability of precipitation, and the remaining 30 stations were used to evaluate the proposed method. To check the normality of data and detect the trend, Kolmogorov- Smirnov test and Trend Analysis of ESRI Arc GIS 9.3 is utilized, respectively. An evaluation of simple, ordinary, and general kriging with and without auxiliary variables of altitude, latitude, slope, and distance from ridges show that the ordinary kriging with latitude and distance from the ridge auxiliary variables are more precise. To illustrate the spatial variability of precipitation in the area of study, profiles of precipitation and altitudes perpendicular to ridges were plotted in the 50 Km intervals. These profiles make evidence that despite the relative correlation between precipitation and topography, the points with maximum precipitation does not correspond to the highest topographic points. Moreover, leeward and windward sides present different behaviors with respect to precipitation. Finally, it is found that topographies act as barriers in the way of air masses, thus air masses in clash with mountain release large amounts of their humidity.
    Keywords: Modeling, Geo statistics, Variogram, Anisotropy, Trend, Precipitation, Middle Zagros
  • Mohammad Reza Mobasheri, Manouchehr Faraj Zadeh Asl, Nematollah Karimi Page 165
    Clouds, because of their significant effects on energy balance on the ground surface and in the atmosphere, has always been considered by different meteorologists and climatologists. The ability of remote sensing in the assessment of cloud characteristics has been proven by in the study of their changes in different locations and times. One of the important aspects of the study regarding the clouds, is to determine the pressure at their top, which the aim of the current study is to present a fast method for its determine by using MODIS images.Therefore, by using Radiosonde data in Mehrabad and Kermanshah stations, the atmospheric temperature profile was extracted. Then using a five stages technique, the pixels of the considered image were grouped into 4 different categories including cloudy, possibly cloudy, possibly non- cloud and non- cloudy. Then by using LSE model on channels 31 and 32 of MODIS, the emissivity of cloud in cloudy pixels was determined. Then by using this temperature and the temperature profile extracted from Radiosonde data, the pressure at the top of the clouds were extracted. To review the accuracy of the obtained results, the results obtained from Fast CTP method with those of standard CTP method were compared. Based on this comparison, it is found that the presented method for the clouds with optical depth of more than 10 is optimal and the results obtained from CTP model, shows a very small difference. But the difference regarding the thin clouds with low optical depth (lower than 10) is considerably great in comparing with the clouds of high optical depth
    Keywords: Cloud height, Brightness temperatura, Cloud Top pressure, MODIS, Remote sensing