فهرست مطالب

مدیریت بحران - پیاپی 1 (بهار و تابستان 1391)
  • پیاپی 1 (بهار و تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/05/15
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مجتبی رفیعیان، زینب سادات مطهری صفحات 5-12
    با توجه به اثرات تخریبی بلایای طبیعی و با توجه به این مطلب که کشور ما از کشورهای در معرض بلایا و مخاطرات طبیعی است، پرداختن به برنامه ها و اصول کاهنده بلایای طبیعی و اثراتشان، توجهی ویژه را طلب می نماید. اغلب سیاست های اجرایی با محدودیت مداخله ی کالبدی مواجه اند، درحالی که مولفه های اجتماع محور امروزه جایگاه بسیار والایی را در این زمینه به خود اختصاص داده اند. در واقع رویکرد سنتی که فقط بر جنبه ی مقاوم سازی کالبدی شهر در مدیریت بحران تمرکز دارد، امروزه در چالش با واقعیت های کارکردی، نیازمند ابعاد دیگری از کارکردهای اجتماعی نیز هست، که در نهایت موجبات افزایش میزان تاب آوری جامعه را فراهم آورد. دوام (داوطلبین واکنش اضطراری محلات) از جمله سیاست های نوینی است که در چارچوب مدیریت یکپارچه ی بحران در سال های اخیر با تکیه بر ابعاد شبکه های اجتماعی متناسب با مدیریت بحران اجرا شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که به جز شاخص انسجام در سطح گروه دوام، شاخص های مسئولیت پذیری و نحوه ی مدیریت و سازماندهی گروه دوام با مولفه های ادراکی و رفتاری مدیریت ریسک بحران، ارتباط معنادار دارند.
    کلیدواژگان: گروه دوام، مدیریت بحران، اجتماع محلی، زلزله ی تهران
  • محمد جواد مهدوی نژاد، کاوان جوانرودی صفحات 13-21
    شهر تهران بر‎ روی چهار گسل بزرگ قرار گرفته است و در نتیجه به طور مداوم بر اثر خطرات ناشی از زلزله تهدید می‎شود. یکی از مهم ترین بخش‎ها در امدادرسانی به آسیب‎دیدگان پس از سوانح طبیعی، خیابان‎ها و شبکه های ارتباطی هستند. در این مقاله شبکه های ارتباطی شهر تهران، با مطالعه ی موردی خیابان ولی عصر (عج) شمالی، مورد مطالعه قرار می‎گیرد. میزان آسیب‎های احتمالی خیابان پس از زلزله و امکان امدادرسانی احتمالی از آن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته، و راهکارهای کاهش آسیب‎پذیری ناشی از زلزله در آن ارائه می‎گردد. این مطالعه به روش شبیه سازی و مدل سازی ریاضی انجام پذیرفت. همچنین مطالعه و مشاهده ی شبکه ی ارتباطی و تحلیل نقشه های موجود آن بخشی دیگر از مطالعه ی حاضر را تشکیل می‎دهد. مناطق بحرانی با تعریف شاخص ریسک پذیری ناشی از بیشینه ی ارتفاع و کمینه ی عرض خیابان ولی عصر (عج) شمالی مشخص گردید. نتایج مطالعات بیانگر این نکته بود که این خیابان با توجه به عدم رعایت تناسبات ارتفاع ساختمان به عرض معبر در 31 درصد مناطق مورد بررسی، در وضعیت نامناسب قرار دارد و متاسفانه اغلب ضوابط و معیارهای استاندارد سازی مناطق پرخطر در طراحی رعایت نشده است. بنابراین شبکه ی ارتباطی در صورت بروز فاجعه ای چون زلزله، لغزش و حتی آتش سوزی عملا نمی‎توانند نقش چندان موثری در کاهش آسیب پذیری ایفا نمایند.
    کلیدواژگان: شبکه‎های ارتباطی، تهران بزرگ، آسیب ذیری، زلزله، خیابان ولیعصر (عج)
  • علی اکبر تقوایی، سکینه معروفی، معصومه رشتبری صفحات 23-33
    شهر تهران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود یکی از شهرهای در معرض خطر کشور ایران است. توجه به مدیریت بحران های احتمالی که شهر تهران را به طور بالقوه تهدید می کند از رسالت های اصلی مسئولین و دست اندرکاران عرصه های علمی، اجرایی و سیاست گذاری در این شهر محسوب می شود. در سال های اخیر نمونه های متعددی از خسارت های مالی و جانی ناشی از فرو نشست زمین و نشست ساختمانی در زیرساخت ها و ساخت و سازهای شهر تهران شاهد بوده ایم. علت این امر را می توان وجود خاک های مسئله دار، سطح آب های زیرزمینی، ریزش میله ای و انباری چاه های دفع فاضلاب و قنات ها دانست. به این دلیل اخیرا به منظور جلوگیری از مخاطرات ناشی از این گونه حوادث، مطالعات ژئوتکنیک قبل از هر گونه ساخت و ساز در شهر تهران لازم الاجرا شده است. هدف از این مقاله تشریح ضرورت و نحوه ی انجام این مطالعات در ساخت و سازهای شهری به ویژه در شهر تهران است. سوال اصلی تحقیق عبارت از این است که مطالعات ژئوتکنیکی چه نقشی در کاهش مخاطرات ناشی از نشست زمین در مناطق شهری می تواند داشته باشد. فرضیه ی تحقیق نیز عبارت از این است که میان انجام مطالعات ژئوتکنیکی و کاهش فرونشست زمین و نشست های ساختمانی ارتباط معناداری وجود دارد. این تحقیق با روش مطالعات کتابخانه ای و تحلیل اسناد، مدارک و گزارش های موجود درخصوص بررسی های ژئوتکنیکی انجام پذیرفته است. نتایج تحقیق حاکی از وجود ارتباط معناداری میان انجام مطالعات ژئوتکنیکی و کاهش نشست های ساختمانی است.
    کلیدواژگان: مدیریت بحران، نشست های ساختمانی، مطالعات ژئوتکنیکی، تهران
  • محمدرضا رضایی، سید مصطفی حسینی، هادی حکیمی صفحات 35-44
    بافت های تاریخی جزئی از سرمایه های فرهنگی ایران هستند و حکم اندوخته هایی متراکم را دارند. این بافت ها همراه با گنجینه هایی از خاطرات اجتماعی، شیوه های اندیشیدن و زیستن گذشتگان، در گذر زمان در برابر وقوع حوادث و بحران ها به ویژه بحران ها و بلایای طبیعی مانند زلزله بسیار ناپایدار و آسیب پذیر گشته اند. از این رو توجه به مسئله ی مدیریت بحران و شناخت و آگاهی از نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید مدیریت بحران در این بافت ها دارای ضرورتی ویژه است. در این پژوهش با استفاده از مدلSWOT به بررسی و تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید پیش روی مدیریت بحران در بافت تاریخی شهر یزد پرداخته شده، و راهبردهایی جهت مدیریت بهینه و سریع بحران در این بافت، ارائه گردیده است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که توجه به مسئله ی مدیریت بحران در بافت تاریخی شهر یزد به واسطه ی فراوانی ابنیه و آثار ارزشمند و بی نظیر فرهنگی، مذهبی و باستانی همچون زندان اسکندر، مسجد جامع و غیره باید همواره به عنوان یکی از بزرگ ترین مسائل آن مطرح باشد. به طوری که کم توجهی و بی توجهی به آن می تواند ضمن ایجاد خسارات به آثار و ابنیه ی تاریخی صدمات و آسیب های جسمی و جانی فراوانی را در هنگام وقوع بحران هایی همچون زلزله به ساکنین بافت وارد سازد.
    کلیدواژگان: مدیریت بحران، بافت تاریخی، مدل SWOT، شهر یزد
  • مریم کامیار، علی اکبر تقوایی صفحات 45-49
    امروزه بحران های بی سابقه ی بشری از قبیل بحران های اجتماعی و خانوادگی، معنوی و زیست محیطی، نمونه هایی چند از آثار بحران هویت در دوران معاصر است. هویت شهری از نوعی بارگزاری معنایی بر همه ی پدیده های شهری حرکت می کند که به صورت گسترده ای از فرآیند نظام ارزشی فرهنگی استفاده می کند. شهر، این امکان را به شهروند می دهد که از خلال فرآیند های کالبدی و حرکتی در تجربه ی فضای شهری، تشخص یابی و هویت یابی را برای خود ممکن کند. استفاده از الگوهای غربی در فضاهای شهری امروز ایران بی آن که تلاشی برای همخوانی آن انجام شده باشد، گسیختگی هایی را در متن آن به وجود آورده است. این شرایط گسیخته در زمینه ی مناسبات اجتماعی در بافت مسکونی نیز بروز کرده است: رشد حاشیه نشینی بدون توسعه ی شهروندی، جنبه هایی از بحران وضعیت اجتماعی مسکن و رفتار جمعی در شهر تهران هستند. عوارض فوق منجر به رفتارهای ناهنجاری می شود که خود به خود در هرج و مرج اجتماعی بسط پیدا می کند. مطالعات آماری این تحقیق درگونه های نوین بافت مسکونی حاشیه ی شهر تهران، که به صورت مجتمع های مسکونی به منظور تثبیت جوامع چند قومی و چند فرهنگی در حاشیه ی شهر طراحی شده اند، دنبال می شود. این بافت ها با واقعیت فرهنگی غیرهمگنی روبه رو هستند و درست در زمانی ظاهر شده که هویت های ملی نیز تا بیشترین حد در معرض تهدید قرار گرفته اند. مطالعه ی مورد نظر، مجتمع های مسکونی شهر پرند را شامل می شود که به شدت تحت تاثیر جوامع توسعه یافته وارد طراحی شهری ایران شده است و فراوانی رخدادهای ناموزون اجتماعی در این نوع از مسکن محاسبه شده است. تحقیق انجام شده در جزئیات بحران ناهنجاری های اجتماعی تحلیل شده اند و نشان می دهد که مجتمع های مسکونی بدون هویت شاخص فرهنگی با رفتارهای ضد اجتماعی قرینند. این امر به یک بحران هویتی (با مشخصه ی از خود بیگانگی های جمعی) منجر می شود که در صورت عدم پیش گیری، ممکن است مشکل آفرین گردد.
    کلیدواژگان: مسکن تهران، هویت شهری، ناهنجاری اجتماعی، ناهنجاری شهری
  • مهدی بهرام پور، محمدرضا بمانیان صفحات 51-59
    رشد سریع و لجام گسیخته ی شهرنشینی منجر به درهم ریزی نظام توزیع خدمات و نارسایی سیستم خدماتی است که امروز در شبکه ی شهری ایران قابل درک است. از جمله مراکز مهم و حساس در حوزه ی مدیریت بحران که در فاز واکنش، اهمیت حیاتی آن روشن می گردد، پایگاه های مدیریت بحران هستند. بدیهی است در مکان یابی هر نوع کاربری شهری، در نظر گرفتن شرایط آن کاربری کمک شایانی در موفقیت و خدمات رسانی بهینه ی آن کاربری خواهد داشت. در این مقاله، با شناخت پایگاه های مدیریت بحران و کارکردهای آن ها به درک الزامات ضروری در مکان یابی این پایگاه ها خواهیم پرداخت. به این منظور معیارهایی برای مکان یابی این پایگاه ها تدوین شده اند و در بخش تحلیل جهت ارزش گذاری و اولویت بندی معیارها، از نظرات کارشناسان استفاده گردیده است و با مطابقت نظرات مذکور با مبانی نظری روش (AHP) به محاسبه ی وزن معیارها با استفاده از نرم افزار EXPERT CHOICE)) پرداخته شد. سپس با استفاده از تحلیلگر مکانی سیستم اطلاعات جغرافیایی و تعریف معیارهای مورد نظر به صورت لایه های اطلاعاتی، اطلاعات حاصل ترکیب و تحلیل شده و در نهایت ارزش نهایی هر بلوک با توجه به میانگین ارزش پیکسل های هر بلوک محاسبه و در نهایت بلوک مناسب برای استقرار این پایگاه ها ارائه شده است.
    کلیدواژگان: پایگاه های مدیریت بحران، مکان یابی، مدیریت بحران، روش های تصمیم گیری و ارزیابی
  • علی جمشیدی، علی علیدوستی، سعید گیوه چی، روزبه رجبی صفحات 61-67
    پس از حادثه ی 11 سپتامبر 2001 میلادی در ایالات متحده، بار دیگر محافل علمی به اهمیت توجه به مخاطرات ناشی از مواد شیمیایی تاکید کردند. اگرچه در این حادثه، صنعت نفت مورد هدف قرار نگرفت، اما با این وجود، این صنعت به روشنی به دلیل توانایی بالقوه در ایجاد خسارات و تلفات سنگین، همواره، در معرض بحران های مختلف است. این تحقیق به ارزیابی آسیب پذیری امنیتی ناشی از سوانح انسان ساخت در جزایر نفتی می پردازد. تحقیق پیش رو، با معرفی سامانه ی ارزیابی آسیب پذیری امنیتی (سامانه ی جوشن) در صدد تغییر نگرش رایج درخصوص شیوه های ارزیابی ریسک ناشی از حملات نظامی، تروریستی و خرابکاری است. از این رو، هدف از ارزیابی ریسک امنیتی دارایی های جزیره، بر دو بخش: 1. شناسایی مخاطرات امنیتی، تهدیدها و آسیب پذیری های محتمل در مواجهه با دارایی های هدف و 2. اقدامات متقابل در برابر تهدیدها در جهت حفاظت از عرصه ی عمومی، کارگران، سرمایه های ملی، محیط زیست و شرکت نفت فلات قاره تقسیم می شود. مراحل پنج گانه ی مدل ارزیابی آسیب پذیری امنیتی عبارتند از: مشخصات دارایی ها، ارزیابی تهدید، تحلیل آسیب پذیری، ارزیابی ریسک و اقدامات متقابل. از سویی، در این تحقیق از نرم افزار بومی ارزیایی آسیب پذیری امنیتی (جوشن پرو) بدین منظور استفاده شده است.
    کلیدواژگان: جوشن، ارزیابی آسیب پذیری امنیتی، نرم افزار جوشن پرو، تاسیسات نفتی دریایی
  • سعدالله فغان نژاد، مهدی نوری صفحات 69-81
    اصول نظام حقوق شهروندی نظامی خاص است که ممکن است از هر کشوری به کشور دیگر و هر جامعه ای به جامعه ی دیگر متفاوت باشد. عوامل متعددی همچون دین، مذهب، اعتقادات، آداب و رسوم، وضعیت جغرافیایی و وضعیت اقتصادی می تواند در تهیه و تدوین قانون حقوق شهروندی تاثیرگذار باشد. در قانون اساسی ایران یک فصل به حقوق ملت اختصاص داده شده اما تکالیف شهروندان بیان نشده است. در زمینه ی حقوق شهروندی قانون بسیار مختصری در کشور ما موجود است که درخصوص حقوق اولیه ضعیف است و برخی مسائل مهم را نیز در بر نمی گیرد. حال در زمان بحران که اصول حقوق شهروندی و حقوق بشر در معرض خطر قرار می گیرد برای حراست از حقوق شهروندان به نظر می رسد به یک قانون کامل تر و جامع تر در این زمینه نیاز مبرم داریم.
    کلیدواژگان: حقوق شهروندی، بحران، وضعیت اضطراری
|
  • Mojtaba Rafieian, Zeinab, Ol, Sadat Motahhari Pages 5-12
    Due to the destructive effects of natural disasters and with this in mind that our community is vulnerable to natural disasters and hazards، special attention is needed for considering plans and natural disaster reduction principles and their effects. Most administrative policy interference with physical limitations while community-based components are devoted now a very great position in this field. In fact the traditional approach focused on retrofitting structure of city in crisis management، nowadays the challenge with functional reality need another aspect of social functions that finally provide increased levels of resiliency. DAVAM (Community Emergency Response Volunteers) is the new policy has been implemented in recent years relying on dimensions of social networks according to crisis. Finding of research indicate that expect solidarity index in DAVAM group، responsibility and how to manage and organize indicators have a meaningful relationship with cognitive and behavioral components of crisis management.
    Keywords: DAVAM Group, Crisis Management, Local Community, Tehran Earthquake
  • Mohammad Javad Mahdavinejad, Kavan Javanrudi Pages 13-21
    As the city has been located on earthquake belt facing permanent threats، this paper focuses on assessing of Transportation networks of Tehran city، and the ways of reducing earthquake damage in the northern Valiasr street as a case study. We have applied mathematical Modeling techniques and survey method in this research. Also studying and observations of Transportation network and analysis of existent maps was another part of this study. By definition of risky indicators such as maximum of buildings height and minimum of street width، Crisis points have been selected. Results of the study indicate that theValiasr Streetin 31 percent of analyzed region has unsuitable status and unfortunately most of standards and principles of seismic regions and urban planning areas has been ignored. Thus the Transportation network might not be able to play a positive and effective role in reducing damage if holocausts such as earthquakes، landslides and even fires occur in the area.
    Keywords: Transportation networks, Great Tehran, Damage, Earthquake, Vali, Asr Street
  • Ali Akbar Taghvaee, Sakineh Maroofi, Masoumeh Rashtbari Pages 23-33
    Tehran is one of the high risk cities in natural and man-made disasters. This city due to its especial location and increasingly urban development position has an especial condition. Crisis management is the process by which an organization deals with a major event that threatens and harms the organization، its stakeholders، or the general public. There are the possibilities of incidence of many disasters in Iran particularly in Tehran such as sinking and subsiding ground in buildings. In order to prevent the impacts of these problems، conducting comprehensive investigation before any urban construction is important. Geotechnical studies are to be performed to obtain information on the physical properties of soil and rock around the site to design earth-works and foundations for proposed structures and for repairing of distress to earth-works and structures which may take place in special conditions. For Tehran like other places، geotechnical studies and buildings structural design have to be prepared before issuing any permission for construction process.
    Keywords: Crisis Management, Ground Subsidence, Geotechnical Investigations, Tehran
  • M.R. Rezaei, S.M. Hosseini, H. Hakimi Pages 35-44
    Historical tissues represent an important part of Iranian cultural heritage and they can be considered as accumulated capitals. These tissues with social memories and the ways of thinking and living of our ancestors have become very unsustainable and vulnerable in face with natural disasters such as earthquake. Hence، it is necessary to pay serious attention in order to identify some opportunities and threats of crisis management with these tissues. This study was done to investigate some opportunities and threats of crisis management inYazd''s historical tissues by using SWOT model towards finding some strategies for managing the crisis in optimal and effective ways. The results indicated that there are many valuable and unique historical and cultural monument and ancient inYazdsuch as Eskandar jail، Jamea mosque and thus، it should be paid serious attention to the problem of crisis management inYazd''s historical tissues. According to the results of this study، being irresponsible with this dilemma not only will cause damages to the monument and historical buildings، but also it is dangerous for tissues'' residents، particularly by occurrence of the natural crises like earthquake. Although these tissues are very vulnerable during the crisis، they have some capacities which can be recruited in the process of crisis management and reducing the damages and indemnities
    Keywords: Crisis Management, Historical Tissue, SWOT, Yazd city
  • Maryam Kamyar, Ali Akbar Taghvaee Pages 45-49
    Usnprecedented crises of human beings such as social، family، spiritual، and environmental crises are some examples of identity crisis in the contemporary times. Urban identity moves towards a kind of conceptual loading on all urban phenomena that widely uses cultural-value system process. A city enables citizens to find their identity in the course of structural and motional processes in the experience of urban space. Using western models in the current urban spaces ofIranhave led to disruptions in its context without any attempt for any harmony. Such disturbed conditions have been also appeared in social relationships in the residential context: Development of living in the suburbs without development of citizenship is an aspect of social crisis of housing and social behavior inTehran. The above effects result in abnormal behaviors that automatically extend to the social chaos. Statistical studies of this research in modern types of residential context of the suburbs ofTehranare followed that have been designed in the form of residential complexes to stabilize multicultural and multi-ethnic societies in the suburbs. These textures are encountered with a non-homogenous cultural reality and have been exactly appeared when national identities are mostly threatened. This research includes residential complexes of Parand Satellite Town that have been seriously included in the urban design of Iran under the influence of developed societies and frequency of anti-social events has been calculated in this type of housing. The present research has been analyzed the details of social abnormalities crisis and shows that residential complexes which do not have a clear cultural identity are in line with antisocial behaviors. This will lead to an identity crisis (characterized by social alienation) that may be problematic if it is not prevented.
    Keywords: Housing in Tehran, Urban Identity, Social Abnormality, Urban Abnormality
  • Mehdi Bahrampour, Mohammad Reza Bemanian Pages 51-59
    Rapid and ungovernable growth of urbanity leads to irrelevant system of services distribution and insufficiency of it that can be perceptible in city network of Iran One of these important centers in the field of disaster management – that their vital importance in the response phase is obvious – is Disaster Management Site. It is obvious that، considering the quality of any land use program in locating them has worthy effect on its success and optimum servicing. Considering the DMS’s requirements in their locating can guarantee their efficiency in needful times too. So in this research، DMSs and their function have been recognized to identify their necessary requirements in locating them. For this purpose، some criteria have been codified. In the analysis part، experts’ advices have been considered to evaluate and give preference to the criteria and then they (advices) have been made compatible with AHP method to calculate criteria’s weight with Expert Choice program. Then with spatial analysis of GIS and transforming the criteria to information layers، the resultant information has been combined and analyzed and finally the ultimate value of each block has been calculated considering the average value of pixels of each block and then the optimum block for locating DMS has been proposed. Finally it is remarked that considering the physical requirements، their different effect and their buffers in locating DMSs impresses the rate of their servicing.
    Keywords: Disaster Management Sites, site selection, disaster management, decision taking methods
  • Ali Jamshidi, Ali Alidoosti, Saeed Givehchi, Roozbeh Rajabi Pages 61-67
    After the 9. 11 disaster inNew York، we have become more aware of the catastrophic threats in our communities. While the 9. 11 disaster was not directed toward the oil industry، chemical facilities may pose an attractive target for terrorism، with the purpose of using the effective physical and chemical properties to cause mass casualties، property damage، and economic or environmental impacts. This study focuses on assessing the security risk of the Man-made Disasters for critical assets in the oil industry. This research modifies conventional risk assessment methods for including terrorism and sabotage scenarios by Joshan model. The objective of this risk assessment is to identify security hazards، threats and vulnerabilities facing each target asset، and to find the adequate countermeasures to protect the public، workers، national interest، environment، and companies. This model includes five steps: asset characterization، threat assessment، vulnerability analysis، risk assessment and new countermeasures. Therefore، Joshan-Pro is introduced in order to security vulnerability assessment for critical asset protection.
    Keywords: Joshan, Security Risk Assessment, Joshan, Pro, Marine Oil Industry
  • Saadollah Faghannejad, Mehdi Noori Pages 69-81
    Principles of civil rights may differ among different countries and societies. Various factors such as religion، believes، customs، geographical situation and economical conditions influence the codifying of the laws of civil rights. In the Iranian constitution، there is a chapter on nation rights، however the citizens'' duties are not specified. There is a small number of laws related to the civil rights in Iran، most of which consider the initial rights of culprit and do not include other issues. In urgency situations where the civil and human rights are threatened، a more comprehensive law is seemed to be essential for preserving the citizens'' rights.
    Keywords: Civil Rights, Crisis, Urgency Situation