فهرست مطالب

پژوهش های حبوبات ایران - سال سوم شماره 1 (بهار و تابستان 1391)
  • سال سوم شماره 1 (بهار و تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/01/25
  • تعداد عناوین: 10
|
  • محمد دشتکی، محمدرضا بی همتا، هادی محمدعلی پوریامچی صفحه 7
    آگاهی از روابط بین صفات زراعی با عملکرد اقتصادی، از اهمیت زیادی در تحقیقات به زراعی و به نژادی برخوردار است. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و شناسایی اجزای عملکرد، 568ژرم پلاسم نخود کابلی و 390ژرم پلاسم نخود دسی موجود در کلکسیون حبوبات دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران،کرج در سال زراعی 1388 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده، در قالب طرح آگمنت به طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفتند. صفات مورد بررسی در این تحقیق، شامل تعداد روز تا 50درصد گلدهی، وزن100دانه، ارتفاع بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، تعداد شاخه اصلی و عملکرد دانه بودند. نتایج حاصل از بررسی همبستگی های فنوتیپی و رگرسیون گام به گام نشان داد که در هر دو تیپ کابلی و دسی، تعداد غلاف در بوته، وزن100دانه و ارتفاع گیاه، ازجمله صفات مهم و موثر بر روی عملکرد می باشند. از طرف دیگر، تجزیه علیت نشان داد که تعداد غلاف در بوته، بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه در هر دو تیپ دارد. بر اساس تجزیه به مولفه های اصلی با استفاده از هفت صفت زراعی، در هر دو تیپ، سه مولفه اصلی انتخاب شدند که در مجموع در ژنوتیپ های تیپ کابلی 3/61درصد و در ژنوتیپ های تیپ دسی 5/66درصد از تنوع کل را توجیه کردند و در هر دو تیپ، مولفه های اول و دوم به عنوان مولفه های عملکرد و اجزای عملکرد و مولفه سوم، به عنوان مولفه فنولوژیک معرفی شدند. گروه بندی ژنوتیپ ها در هر دو تیپ دسی و کابلی، براساس صفات مورد بررسی با استفاده از تجزیه خوشه ایبه روش Ward انجام شد که بر این اساس، ژنوتیپ های مورد بررسی در هر دو تیپ در چهار کلاستر، گروه بندی شدند.
    کلیدواژگان: تجزیه به مولفه های اصلی، تجزیه کلاستر، رگرسیون گام به گام، همبستگی
  • احمد نظامی، فرزین پورامیر، صیاد مومنی، حسن پرسا، علی گنجعلی، عبدالرضا باقری صفحه 17
    شناسایی خصوصیات مختلف ریخت شناسی، فنولوژیک و عملکردی ژنوتیپ های یک گیاه، به دلیل ارائه اطلاعات لازم در مورد تنوع قابل دسترس و درنتیجه فراهم آوردن امکان انتخاب برای یک یا چند صفت خاص، حایز اهمیت می باشد. به این منظور در این تحقیق، 73نمونه از ژنوتیپ های نخود تیپ کابلی از بانک بذر حبوبات پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد به صورت آبی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در اردیبهشت ماه 1386 کشت شدند. صفات مختلف اندازه گیری شده در مورد هر یک از نمونه های کشت شده بر اساس دسکریپتور نخود عبارت بودند از: طول دوره رویشی، طول دوره گلدهی تا غلاف دهی، طول دوره گلدهی تا رسیدگی، ارتفاع بوته، طول و عرض برگچه، تعداد برگچه در برگ، طول برگ، سطح برگ، تعداد گره در ساقه اصلی، تعداد شاخه های فرعی اولیه، ثانویه و ثالثیه، تیپ رشدی گیاه، طول گل، تعداد غلاف در دمگل، طول غلاف، ارتفاع اولین غلاف از سطح زمین، تعداد غلاف در بوته، وضعیت شکوفایی غلاف، تعداد دانه در غلاف، رنگ و شکل بذر، وزن1000دانه و عملکرد دانه. نتایج نشان داد که بین ژنوتیپ ها از نظر طول دوره گلدهی تا رسیدگی، اختلاف قابل توجهی وجود نداشت؛ به طوری که اختلاف بین کمترین تا بیشترین تعداد روز از گلدهی تا رسیدگی، 11روز بود. بیشترین تعداد ژنوتیپ ها (4/64%) از نظر طول دوره گلدهی تا رسیدگی در گروه 37-34روز و کمترین تعداد (0/15%) نیز در گروه کمتر از 34روز قرار گرفتند. از نظر ارتفاع بوته، تنوع قابل توجهی بین ژنوتیپ های مورد بررسی وجود داشت؛ به طوری که تفاوت کمترین و بیشترین ارتفاع بوته مشاهده شده حدود50سانتی متر بود و ژنوتیپ MCC706 با 67سانتی متر، بیشترین ارتفاع بوته را دارا بود. عملکرد دانه در33درصد از ژنوتیپ ها، بیش از400گرم در متر مربع بود؛ به طوری که نمونه MCC216 با 885گرم در متر مربع، بیشترین میزان عملکرد دانه را داشت. با استفاده از آزمون کلاستر، ژنوتیپ های مورد مطالعه در پنج خوشه مجزا قرار گرفتند که در بین این خوشه ها، خوشه چهار و یک به ترتیب، دارای بیشترین و کمترین عملکرد بودند. با توجه به نتایج به دست آمده، تنوع قابل ملاحظه ای در میان ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر صفات ارزیابی شده وجود داشت و لذا به نظر می رسد که این تنوع در برنامه های به نژادی جهت بهبود عملکرد این گیاه می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: آزمون کلاستر، تعداد شاخه، دوره رشد رویشی، وزن1000دانه
  • علیرضا محسنی محمدجانلو، احمد توبه، عبدالقیوم قلی پوری، حسین مصطفایی صفحه 31
    به منظور بررسی اثر مصرف پتاسیم بر جذب و تخصیص نیتروژن و پروتئین دانه در دو رقم عدس دیم، آزمایشی در سال زراعی 1387 با تاریخ کاشت 11فروردین در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. فاکتور اول شامل سه سطح پتاسیم خالص (صفر، 30 و60کیلوگرم در هکتار) به فرم کود سولفات پتاسیم، فاکتور دوم سه سطح نیتروژن خالص (صفر، 25 و50کیلوگرم در هکتار) به فرم کود اوره و فاکتور سوم دو رقم عدس (محلی و ILL1180) در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که با مصرف60کیلوگرم پتاسیم در هکتار، بیشترین درصد نیتروژن دانه، درصد پروتئین دانه (68/27درصد) و درصد نیتروژن اندام هوایی به دست آمد. از گروه صفات فنولوژیک، زمان50درصد سبزکردن، 50درصد گلدهی و زمان رسیدگی، تحت تاثیر اثر اصلی نیتروژن برای سطح 50کیلوگرم نیتروژن نسبت به سطوح دیگر، به طور معنی داری بیشتر بود. با طولانی شدن طول دوره رسیدگی، صفاتی مانند تعداد کل غلاف و تعداد دانه در بوته نیز در همین تیمار در برترین گروه قرار گرفت که با اختلاف معنی داری باعث تولید بیشترین عملکرد دانه (1/1465کیلوگرم در هکتار) با مصرف 50کیلوگرم نیتروژن در هکتار شد. همین روند تغییرات در درصد نیتروژن دانه، جذب نیتروژن دانه، درصد پروتئین دانه، درصد نیتروژن اندام هوایی و جذب پتاسیم در دانه در این تیمار مشاهده شد. در اثر اصلی رقم، رقم محلی در صفات درصد پتاسیم دانه و جذب پتاسیم در دانه بر رقم ILL1180 برتری داشت اما رقم ILL1180 از لحاظ تعداد دانه در بوته و درصد پتاسیم اندام هوایی نسبت به رقم محلی، برتر بود. به طورکلی، به نظر می رسد تاثیر مثبت نیتروژن زیاد روی اکثر صفات، به خاطر مصرف 60کیلوگرم پتاسیم در هکتار بود.
    کلیدواژگان: دوره رسیدگی، صفات فنولوژیک، عملکرد، غلاف، کود
  • حسین صداقت خواهی، مهدی پارسا، احمد نظامی، عبدالرضا باقری، حسن پرسا صفحه 41
    به منظور بررسی عکس العمل ویژگی های فنولوژیک و مورفولوژیک ژنوتیپ های نخود متحمل به سرما به کشت انتظاری در شرایط آب و هوایی مشهد، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 86-1385 انجام شد. آزمایش در قالب طرح لاتیس با سه تکرار و هر تکرار شامل نه بلوک و هر بلوک دارای نه کرت، انجام گرفت و تیمار مورد مطالعه، 81ژنوتیپ متحمل به سرمای نخود انتخابی از مطالعات قبلی بود. بر اساس نتایج، تفاوت میان ژنوتیپ های مورد آزمایش از نظر طول مراحل نمو (شامل کاشت تا سبزشدن، سبزشدن تا گلدهی، گلدهی تا غلاف دهی و غلاف دهی تا رسیدگی) و ویژگی های مورفولوژیک (شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه در بوته و مجموع طول شاخه ها در بوته) معنی دار بوده (05/0≥p) و تنوع قابل ملاحظه ای در بین ژنوتیپ ها مشاهده شد. درصد بقاء در 73درصد از نمونه ها بیش از 75درصد بود. همچنین عملکرد دانه برای حدود 32درصد از نمونه ها بیش از 40گرم در متر مربع بود. دوره رشد رویشی، دوره رشد زایشی و ارتفاع بوته، از مهم ترین ویژگی های تعیین کننده عملکرد در این آزمایش بودند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که در کلکسیون نخود مشهد، نمونه های سازگار به کشت انتظاری دیم با ویژگی های زراعی مناسب برای این سیستم کشت، وجود دارد.
    کلیدواژگان: تحمل به سرما، کشت انتظاری، نخود، ویژگی های فنولوژیک و مورفولوژیک
  • مراد شعبان، سیروس منصوری فر، مختار قبادی، سید حسین صباغ پور صفحه 53
    تنش خشکی مهم ترین عامل کاهش عملکرد گیاهان زراعی از جمله نخود بوده و باعث تغییر در میزان برخی ترکیبات درونی گیاه می شود. این تحقیق به منظور بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژنه آغازگر روی برخی صفات فیزیولوژیک چهار رقم نخود انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمار تنش خشکی شامل سطح بدون تنش خشکی (آبیاری کامل)، سطح تنش خشکی متوسط (آبیاری در زمان کاشت و اوایل گلدهی) و سطح تنش خشکی شدید (بدون آبیاری) در کرت های اصلی قرار گرفت. تیمارهای کود نیتروژنه در دو سطح (مصرف کود و بدون مصرف کود) و رقم با چهار سطح (رقم آزاد، بیونیج، هاشم و ILC482) فاکتوریل شدند و در کرت های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی بر محتوای پرولین، میزان قندهای محلول، شاخص پایداری غشاء، محتوای نسبی آب برگ ها، میزان کلروفیل های a، b، کلروفیل کل و آب نسبی ازدست رفته برگ ها، معنی دار شد. تاثیر کود نیتروژنه فقط بر شاخص پایداری غشاء معنی دار شد که سبب افزایش آن گردید. اثر رقم نیز بر محتوای پرولین، میزان قند محلول، کلروفیلa، کلروفیل کل، شاخص پایداری غشاء، محتوای نسبی آب برگ ها و آب نسبی ازدست رفته برگ ها معنی دار شد. در نتایج حاصله مشخص شد که با افزایش تنش خشکی، میزان کلروفیل هایa، b، کلروفیل کل، محتوای نسبی آب برگ و شاخص پایداری غشاء در گیاه، کاهش یافته و میزان پرولین و قندهای محلول به ترتیب سه و دو برابر افزایش پیدا کردند که احتمالا باعث تحمل بیشتر در برابر خشکی می شود.
    کلیدواژگان: پرولین، تحمل خشکی، کلروفیل، قند محلول
  • محمد زارع مهرجردی، عبدالرضا باقری، احمد رضا بهرامی، جعفر نباتی، علی معصومی صفحه 67
    تنش خشکی انتهای فصل، یکی از مهم ترین عوامل کاهش عملکرد نخود، به خصوص در ارقام دیررس به شمار می رود. این آزمایش با هدف مطالعه تحمل به تنش خشکی در 12ژنوتیپ نخود، از طریق بررسی عکس العمل خصوصیات ریشه و اندام های هوایی آن ها انجام شد. برای این منظور، تاثیر دو تیمار خشکی القاءشده با استفاده از پلی اتیلن گلیکول6000 در سطوح 3- و 6- بار و یک تیمار شاهد بدون تنش در محیط هیدروپونیک بر روی ژنوتیپ های مورد نظر، در گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. دوهفته پس از اعمال تیمار، مقدار نسبی آب برگ، ارتفاع بوته، تعداد شاخه، طول ریشه اصلی، وزن خشک اندام هوایی و ریشه در ژنوتیپ ها اندازه گیری شد. شاخص های کمی مقاومت و حساسیت به خشکی در ژنوتیپ ها بر اساس عملکرد زیست توده محاسبه شد. نتایج نشان داد علاوه بر اختلاف معنی دار بین ژنوتیپ ها از نظر صفات مختلف، تنش خشکی باعث کاهش معنی دار مقدار نسبی آب برگ، ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی و وزن خشک اندام هوایی و ریشه و نیز افزایش طول ریشه در تیمار 3- بار نسبت به تیمار شاهد، در ژنوتیپ های مورد مطالعه گردید. با بهره گیری از شاخص های مقاومت و ترسیم نمودار بای پلات و میانگین تولید زیست توده، ژنوتیپ های MCC783وMCC877 به ترتیب با 87/2 و 54/1گرم بر بوته، بیشترین و کمترین میزان مقاومت به خشکی را دارا بودند. به طور کلی باوجود ارزیابی صفات مختلف تحمل به خشکی در شرایط هیدروپونیک و انتخاب بر اساس زیست توده، ژنوتیپ های گزینش شده در این شرایط، احتمالا با ژنوتیپ های گزینش شده در شرایط طبیعی و عملکرد دانه مطابقت نداشته باشند.
    کلیدواژگان: خصوصیات ریشه و اندام هوایی، شاخص های کمی مقاومت، مقدار نسبی آب برگ، نخود
  • علیرضا عیوضی، حسن تقی خانی، شهرام شیر علیزاده، محمد رضایی، سید حیدر موسوی انزابی صفحه 81
    به منظور بررسی اثر تنش خشکی در مراحل مختلف رشد ژنوتیپ های نخود، تعیین بهترین شاخص تحمل به تنش خشکی و ژنوتیپ متحمل، آزمایشی در سال زراعی 1387 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی ساعتلو ارومیه اجرا گردید. آزمایش به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد که فاکتور اصلی، سطوح آبیاری شامل تنش خشکی با قطع آبیاری در مراحل 6-5 برگی، گل دهی و غلاف بندی و آبیاری معمول و هفت ژنوتیپ نخود به عنوان فاکتور فرعی شامل قزوین، بیونیچ، FLIP97-111C، FLIP98-134C، FLIP98-143C، FLIP99-1C و ILC3279 در نظر گرفته شد. تنش خشکی اثر معنی داری بر تعداد غلاف دانه دار، تعداد دانه در غلاف، وزن دانه تک بوته، عملکرد دانه و ماده خشک کل داشت. بین ژنوتیپ ها از نظر تمام صفات مورد بررسی، اختلاف آماری معنی داری مشاهده شد. شاخص های HAR، GMP، MP و STI نشان دادند که نخود در مرحله 6-5 برگی حداکثر تحمل را به خشکی داشت و لاین های FLIP99-1C و FLIP98-143C متحمل ترین ژنوتیپ ها در شرایط تنش خشکی بودند. همبستگی بین شاخص ها با عملکرد دانه نشان داد که MP، GMP، HAR و STI، مناسب ترین شاخص برای غربال ژنوتیپ ها می باشند. بر اساس دو مولفه اصلی اول، رقم قزوین تحت تنش خشکی در مرحله 6-5 برگی، در ناحیه مطلوب بای پلات قرار گرفت. صفت تعداد دانه در غلاف، به عنوان مهم ترین جزء در تعیین عملکرد دانه، تحت تنش خشکی در مرحله 6-5 برگی بود.
    کلیدواژگان: اجزای عملکرد، ژنوتیپ های نخود، شاخص های تحمل به تنش خشکی
  • ایمان ناصح غفوری، محمدرضا بی همتا، مرضیه افضلی، حمیدرضا دری صفحه 93
    این پژوهش به منظور بررسی تعدادی از صفات مهم زراعی مرتبط با عملکرد دانه در 32ژنوتیپ لوبیاقرمز در طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو محیط متداول و کم آبیاری در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران واقع در کرج در سال1386 اجرا گردید و در آن، برخی از صفات مهم زراعی و مورفولوژیک مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه واریانس داده ها نشان داد که بین ژنوتیپ ها در تمام صفات مورد بررسی، تفاوت معنی دار وجود داشت که این موضوع حاکی از وجود تنوع ژنتیکی بین ارقام بود. نتایج حاصل از تجزیه به عامل ها نشان داد که پنج عامل در شرایط متداول و کم آبیاری به ترتیب 72 و 73درصد از تغییرات کل داده ها را توجیه کردند. تجزیه ضرایب مسیر نیز نشان داد که صفت تعداد غلاف در بوته، بالاترین اثر مستقیم را در هر دو محیط متداول و کم آبیاری، (به ترتیب 697/0 و699/0) بر روی عملکرد دانه داشت. صفات تعداد روز از کاشت تا غلاف دهی و طول غلاف به ترتیب به میزان 026/0 و 004/0- در محیط متداول آبیاری به طور غیرمستقیم و از طریق تعداد غلاف در بوته بر عملکرد دانه تاثیر گذاشت که منجر به کاهش همبستگی این صفت با عملکرد دانه گردید. همچنین در محیط کم آبیاری نیز این صفت با اثرات غیرمستقیم از طریق صفات تعداد دانه در غلاف و وزن 100دانه به ترتیب 083/0و 074/0- بر عملکرد دانه موثر بود. لذا می توان از این صفت به خوبی در افزایش عملکرد استفاده کرد. از طریق تجزیه خوشه ای، تمامی ژنوتیپ ها در هر دو محیط متداول و کم آبیاری به چهار گروه مجزا تقسیم شدند. ارزیابی شاخص های تحمل به خشکی نشان داد که شاخص های تحمل به خشکی (SST)، میانگین هندسی محصول دهی (GMP) و میانگین هارمونیک محصول دهی HMP)) بهترین شاخص ها برای تعیین ژنوتیپ های مقاوم به خشکی (KS-3138، KS-31112، KS-31139، KS-31150 و KS-31127) در این بررسی بودند.
    کلیدواژگان: تجزیه به عامل ها، تجزیه خوشه ای، تنش کم آبی، شاخص های مقاومت به خشکی، ضرایب مسیر
  • ابراهیم ایزدی دربندی، لیلا اکرم صفحه 105
    به منظور بررسی تاثیر علف کش های پیریدیت، بنتازون و ایمازتاپیر بر رشد، گره زایی و تثبیت زیستی نیتروژن در گیاه نخود، آزمایشی در سال زراعی 1389 در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای این آزمایش شامل کاربرد سه علف کش پیریدات، بنتازون و ایمازتاپیر در مقدارهای توصیه شده (به ترتیب 1200، 720 و 75گرم ماده موثره در هکتار)، دو سطح تلقیح و عدم تلقیح بذور نخود با باکتری ciceri Mesorhizobiom، دو سطح استریل و عدم استریل خاک بودند. کاشت بذور در گلدان هایی به قطر10سانتی متر انجام شد و سپس علف کش های پیریدات در زمان پس از کاشت و قبل از سبزشدن و بنتازون و ایمازتاپیر در مرحله سومین برگ شانه ای به کار برده شدند. در40روز پس از کاربرد علف کش ها (مرحله شروع گلدهی) شاخص های زیست توده خشک ریشه و اندام هوایی، نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی، تعداد گره های تثبیت نیتروژن ریشه، وزن خشک گره ها و نیتروژن کل تثبیت شده در گیاه، اندازه گیری شد. بر اساس نتایج، تلقیح بذور با باکتری تثبیت کننده نیتروژن، تعداد و وزن خشک گره ریشه را به ترتیب 25درصد و20درصد افزایش داد. استریل کردن خاک به طور معنی داری (P)
    کلیدواژگان: باکتری تثبیت کننده نیتروژن، تعداد و وزن خشک گره، زیست توده، نخود
  • سمانه قایدی، محمد عبدالهی، فریبا قادری صفحه 119
    بیماری پوسیدگی زغالی ناشی از قارچ Macrophomina phaseolina به دلیل دامنه میزبانی وسیع، از عوامل محدودکننده توسعه کشت گیاهان زراعی در کشور محسوب می شود به طوری که در مناطق آلوده، برخی از این گیاهان تا حدود 90درصد آلودگی را نشان می دهند. در حال حاضر در اکثر مناطق کشت، دمای بالا در اواسط و اواخر فصل زراعی و تنش خشکی، به عنوان اصلی ترین عوامل طغیان بیماری مطرح می باشد. بافت های آلوده، بعد از شستشو با آب لوله و خشک کردن، به قطعات پنج میلی متری تقسیم و بعد از ضدعفونی سطحی، روی محیط کشت سیب زمینی دکستروز-آگار کشت داده شدند. پس از کشت و خالص سازی قارچ جداشده از بافت های پوسیده، قارچ M. phaseolina به عنوان عامل بیماری شناخته شد. بیست جدایه از M. phaseolina، عامل پوسیدگی زغالی، از مناطق مختلف استان کهگیلویه و بویراحمد، جدا شده از گیاه لوبیا، مورد استفاده قرار گرفت. خصوصیات فنوتیپی آن ها روی محیط کشت سیب زمینی دکستروز-آگار در دمای 35درجه سانتی گراد مقایسه شد. ظاهر پرگنه، میزان رشد پرگنه و تولید سختینه و همچنین ارتباط بین رشد در دمای 35درجه سانتی گراد و اندازه سختینه، تعیین گردید. میزان کلونیزاسیون ریشه ها پس از دو ماه با کشت قطعات ریشه روی محیط کشت سیب زمینی دکستروز-آگار، محاسبه گردید. جدایه ها در یک گروه فنوتیپی به نام پنبه ای با سختینه متراکم قرار گرفتند. مقایسه درصد بوته های آلوده و کلونیزاسیون ریشه نشان داد که ارقام خمین و ازنا به ترتیب بیشترین و کمترین حساسیت را به این قارچ دارند. مقایسه درصد کلونیزاسیون طوقه نشان داد که ارقام خمین و ناز، بیشترین حساسیت و رقم ازنا کمترین حساسیت را دارد.
    کلیدواژگان: پوسیدگی زغالی، فنوتیپ، لوبیا
|
  • Mohammad Dashtaki, Mohammadreza Bihamta, HadiMohammadali Poriamchi Page 7
    Knowledge of the relation between agronomical traits with economical yield is very important in crop improvement and breeding. In order to study of genetic diversity and identifying yield components، 568 Kabuli type germplasm and 390 Desi type chickpea germplasm that were available in pulses collection of Faculty of Agriculture، University of Tehran، was investigated in this research in 2009 in two separate experiments based on Augmented design. The traits were included data to 50% flowering، 100 mature seeds weight، plant height، no. of pods/plant، no. of seeds/pod، no. of branches/plant and seed yield. The results of the phenotypic correlation and stepwise regression showed that in both Kabuli and Desi chickpea types، no. of pods per plant، 100 seed weight and plant height are important and effective traits on yield. Also، results of path analysis showed that in both chickpea types، the number of pods per plant imposed the largest direct effects on yield. According to principal component analysis using seven agronomic traits in both chickpea types، three main components were selected that in total، they explained %61. 3 of variation in Kabuli type and %66. 5 in Desi chickpea type genotypes، respectively. In both chickpea types، first and second component were introduced as components of yield and yield components and third component was introduced as a phonological component. Genotypes grouping in both Kabuli and Desi chickpea types were conducted based on studying traits with Ward''s method and the square Euclidean distance and in both types studying genotypes were grouped in four clusters.
    Keywords: Cluster analysis, Correlation, Principal component analysis, Stepwise regression
  • Ahmad Nezami, Farzin Poramir, Sayad Momeni, Hasan Porsa, Ali Ganjeali, Abdalreza Bagheri Page 17
    Identification of morphological، phenological and yield characteristics of genotypes is important in order to collect necessary information for available varieties and as a result selection of one or more specific traits. In this study، 73 Kabuli chickpea genotypes from Pulses Seed Bank of Research Center for Plant Sciences، Ferdowsi University of Mashhad، were planted in irrigated conditions at Research Farm of Agricultural Faculty of Ferdowsi University of Mashhad. Some characteristics were measured for each accession based on Chickpea Descriptors، including the days from emerging to flowering، flowering to podding، flowering to maturity، plant height، leaflet length and width، number of leaflet per leaf، leaf length، leaf area، number of node per main stem، number of primary، secondary and tertiary branches، flower length، pod length، number of pod per plant، number of seeds per pod، seed color and shape، 1000 seed weight، and seed yield. The results showed that there was not difference among the genotypes for the days from flowering to maturity، so that the difference between the lowest and the highest number of days from flowering to maturity was 11 days. According to period of flowering to maturity، the majority of genotypes (64. 4%) were laid in group 34-37 days and the lowest number of the genotypes (15%) was put in group of lower than 34 days. Based on plant height، there was difference among the genotypes، so that the difference between the lowest height and the highest one was about 50cm and MCC706 with 67cm was the tallest genotype. Seed yield in 32. 8% of genotypes was more than 400 g/m2 and MCC216 with 885 g/m2 produced the highest seed yield. Results of Cluster test showed that genotypes fallen in five distinct clusters، that clusters four and one had the highest and lowest seed yield، respectively. In general، there was considerable diversity among Kabuli chickpea genotypes regarding to assessed characteristics، so it may be possible to exploit this variation in breeding programs for improving yield of chickpea.
    Keywords: 1000 seed weight, Cluster test, Number of branch, Vegetative period
  • Alireza Mohseni Mohamadjanlo, Ahmad Tobeh, Abdalghoyom Gholipori, Hosein Mostafai Page 31
    In order to study the effects of potassium application on uptake and allocation of nitrogen and seed protein on two lentil cultivars in rain-fed condition a factorial experiment based on randomized complete block design with three replications was conducted at Ardabil Research Center for Agriculture and Natural Resources، in 2008. Three potassium levels (0، 30 and 60 kg. ha-1)، three nitrogen levels (0، 25 and 50 kg. ha-1) and two lentil cultivars (local and ILL1180) were applied. Results showed that the highest seed nitrogen content، seed protein content (27. 68%) and shoot nitrogen content was obtained by application of 60 kg. ha-1 potassium. In terms of phenological traits، aspects of time to 50% emergency، time to 50% flowering and date of maturity as affected by 50 kg. ha-1 nitrogen was significantly higher than other nitrogen levels. Days to maturity، number of total pods and number of seed per plant also in such a treatment were placed in the superior group with significant difference caused production highest seed yield production (1465. 06 kg. ha-1) by using 50 kg. ha-1 N. Such a trend was observed for seed nitrogen content، seed nitrogen uptake، seed protein content، shoot nitrogen content and seed potassium uptake was found in using 50 kg. ha-1 N. In main cultivar effect، local cultivar was superior in seed potassium concentration and seed potassium uptake than ILL1180، but ILL1180 cultivar had the higher seeds per plant and shoot potassium content than local cultivar. Therefore، it seems that high positive effect of nitrogen on most traits was due to application of 60 kg. ha-1 potassium.
    Keywords: Fertilizer, Maturity period, Phenological traits, Pods, Yield
  • Hosein Sedaghatkhah, Mehdi Parsa, Ahmad Nezami, Abdalreza Bagheri, Hasan Porsa Page 41
    In order to evaluate phenological and morphological responses of cold tolerant chickpea genotypes to Entezary culture in Mashhad conditions, 81 cold tolerant chickpea accessions were cultured during growing year 2006-2007 in Research Farm of Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad. The experiment was carried out in lattice design with three replications including 9 blocks per replication and 9 plots per block. Results showed that there were significant differences among genotypes in terms of developmental traits including: sowing to emerging, emerging to flowering, flowering to podding and podding to maturity; and morphological traits including: plant height, number of branches per plant and sum of branches length per plant. Survival percentage (ratio of remaining plants at harvest date to the number of sowed seeds) in the 73% of samples was more than 75%. Furthermore, seed yield for 32% of tested genotypes was more than 40 g/m2. Vegetative growth duration, reproductive growth duration and plant height were the most important characteristics in seed yield determination. Based on these results and regarding to the remarkable yield of some studied accessions, it appears that some of the chickpea genotypes in collection of Mashhad with suitable agronomical characteristics, have appropriate potential for Entezary culture.
    Keywords: Chickpea, Cold tolerant, Entezary culture, Phenological, morphological characteristics
  • Morad Shaban, Sirus Mansorifar, Mokhtar Ghobadi, Hosein Sabaghpor Page 53
    Drought stress is the most important factor that reduces yield in crops including chickpea and causes some changes in seed composition. This study was performed in order to evaluate the effects of drought stress and starter nitrogen fertilizer on four cultivars of chickpea. Experiment was performed in a split-factorial using randomized complete block design with three replications. Drought stress treatment stand as main plots in three levels consist of no drought stress (complete irrigation), moderate drought stress (irrigation at planting and early flowering) and severe drought stress (no irrigation). Nitrogen fertilizer in two levels (0 and 25kg N/ha) and cultivar treatment (four cultivars Azad, Bivanij, Hashem and ILC482) allocated in sub plots. The results showed that effects of drought stress treatments were significant on proline content, amount of soluble sugar, membrane stability index (MSI), relative water content (RWC), chlorophyll-a, chlorophyll-b, total chlorophyll and excised-leaf water loss (RWL). Application of nitrogen fertilizer treatment only significantly increased membrane stability index (MSI). Effect of cultivar treatment was significant on proline, soluble sugar, membrane stability index (MSI), chlorophyll-a, total chlorophyll, relative water content (RWC) and excised-leaf water loss (RWL). Results showed that with increase of drought stress level amounts of chlorophyll-a, chlorophyll-b, total chlorophyll, relative water content (RWC) and membrane stability index (MSI) decreased while proline content and soluble sugar increased by three and two-fold compared to control, respectively. This osmoprotectant accumulation probably explains increase in plant tolerance to drought stress.
    Keywords: Chlorophyll, Drought tolerance, Proline, Soluble sugar
  • Mohammad Zare Mehrjerdi, Abdalreza Bagheri, Ahmadreza Bahrami, Jafar Nabati, Ali Masomi Page 67
    Late-season drought is the major constraint reducing the productivity of chickpea. This experiment was carried out to study response of root and shoot characteristics in 12 chickpea genotypes to drought stress. Two-drought stress levels (-3 and -6 Bar) induced by PEG 6000 and control in hydroponic condition at green house was performed. Leaf relative water content (RWC), plant height, number of branches, root length, shoot and root biomass measured two weeks after drought imposition. In addition, drought susceptibility and resistance indices based on biomass calculated and correlation matrix was obtained among the traits studied. Result showed that leaf relative water content (RWC), plant height, branch number and shoot and root biomass significantly reduced by water stress and root length increased in -3 bar compare with control condition. Biplot analysis on drought resistance indices showed that MCC783 and MCC877 genotypes with 2.87 and 1.54 g/plant had the highest and lowest dry matter production, respectively. It seems that selection for drought tolerance of chickpea genotypes in hydroponic condition is not applicable to soil condition.
    Keywords: Chickpea, Drought resistance indices, Root, shoot property, RWC
  • Alireza Eeivazi, Hasan Taghikhani, Shahram Shir Alizadeh, Mohammad Rezai, Heydar Mosavi Anzabi Page 81
    In order to investigate the effects of water deficit at different growth stages of chickpea genotypes، determining the best drought tolerance index and genotypes، an experiment carried out in the Saatlu Agricultural Research Station of Uromia in 2008-2009. The experiment was split plot based on the randomized complete blocks design with four replications، in which، four levels of irrigation as the main plots based on water withholding at branching، flowering and podding stages and normal irrigation، and genotypes including Ghazvin، Bivanich، FLIP97-111C، FLIP99-1C، FLIP98-134C، ILC3279 and FLIP98-143C as subplots. Results showed that water deficit decreased number of seeded pods، seeds per pod، seed weight per plant، seed yield and total dry matter، significantly. There were significant differences among varieties in all measured traits. Indices of stress tolerance (STI)، mean productivity (MP)، geometric mean productivity (GMP) and harmonic mean (HAR) showed that chickpea in branching stage and FLIP99-1C and FLIP98-143C lines were the most tolerant to water deficit. Correlation coefficients between indices and seed yield indicated that for screening chickpea genotypes، STI، MP، GMP and HAR indices were suitable. Principal component analysis showed that with the base of two factors، withholding irrigation at branching stage in Ghazvin cultivar was in desired area of biplot. Withholding irrigation at branching stage، seeds per pod resulted as the most important component in determining of seed yield.
    Keywords: Chickpea genotypes, Drought tolerance indices, Yield component
  • Iman Naseh Ghafoori, Mohamadreza Bihamta, Marziyeh Afzali, Hamid Reza Dori Page 93
    The effect of water stress were studied on the agronomic traits related to yield of common bean by planting 32 genotypes in normal and water deficit conditions. These genotypes were evaluated in randomized complete block design with three replications in experimental field of Faculty of Agriculture، University of Tehran، Karaj Campus in 2007. Analysis of variance showed that there were significant differences among varieties in all traits، indicating the existence of genetic variation among varieties. Factor analysis were accomplished in both conditions indicated that there were five factors that explained 73 and 72 percent of total variations in normal and stress conditions، respectively. Path analysis for seed yield showed that number of pods per plant had the highest positive effect، 0. 697 and 0. 699، respectively، on seed yield in normal and stress conditions. Number of days to podding (0. 026) and length of pod (-0. 004) had indirect effects through number of pods on seed yield. Also، in stress condition، number of seed per pods (0. 083) and 100 seed weight (-0. 074) had indirect effects through number of pods on seed yield. Therefore، this trait could be used as an indicator for improving of common bean seed yield. Phenotypic clustering of genotypes (UPGMA) showed that all of the genotypes were classified in four separate groups in normal and stress conditions. Evaluation of drought resistance in common bean genotypes showed that stress tolerance index (STI)، geometric mean productivity (GMP) and harmonic mean of yield were the best criteria for reorganization of tolerant genotypes as detected as KS-31127، KS-31150، KS-3138، KS-31139، KS-31112 in this experiment.
    Keywords: Cluster analysis, Drought resistance indices, Factor analysis, Path analysis, Water deficit
  • Ebrahim Izadi Darbandi, Leila Akram Page 105
    In order to study the effect of Pyridate، Bentazon and Imazethapyr herbicides on chickpea growth، nodulation and biological nitrogen fixation، a greenhouse experiment was conducted at Ferdowsi University of Mashhad in 2010. Experimental type was completely randomized design with four replications. Treatments included Pyridate، Bentazon and Imazethapyr herbicides application in 1200، 720 and 75 ga. i. /ha-1، respectively. Chickpea seed inoculation with Mesorhizobium ciceri bacteria in two levels (inoculated and non-inoculated) and two levels of soil sterile and non-sterile. Seeds planted in pots with 10 cm diameter. Pyridate was applied as preplant and soil in corporation، but Bentazon and Imazethapyr were applied at third pinnately leaf. At 40 days after herbicides application (flowering stages)، plant survival، root and shoot biomass، root/shoot ratio، nodule number، nodule dry weight and chickpea nitrogen fixing parameters were determined. Results showed that seed inoculation with Mesorhizobium increased nodule number and its dry weight، 20 and 25 percent، respectively. Soil sterilization decreased nodule number، nodule dry weight، nitrogen fixing and root/shoot ratio، significantly (P< 0. 01). Based on experimental results of all herbicides، application decreased significantly (P< 0. 01) in above mentioned parameters. Among herbicides، Bentazon imposed the most negative effect on chickpea parameters، and decreased root and shoot biomass and nodule number and weight as 80%، 73%، 93% and 97%، respectively. However، Pyridate herbicide had the lowest effect on nodule number، nodule dry weight and nitrogen fixation، but it decreased chickpea root and shoot biomass، significantly. Imazethapyr had lower effect on chickpea root and shoot biomass، but it imposed the most negative effect on nodule number and nodule weight.
    Keywords: Bacteria, Biomass, Nodule dry weight, Nodule number, Pulses
  • Samaneh Ghayedi, Mohammad Abdalahi, Fariba Ghaderi Page 119
    Charcoal rot disease، caused by Macrophomina phaseolina has become a restrictive agent for annual crops in Iran. The disease incidence reaches up to 90 percent in some infested areas. High air temperature and drought stress associated with this disease، are the main factors for increasing the disease incidence and severity. In order to isolate the pathogenic agents، pieces of infected root and crown of bean were washed with tap water blotted dry and plated on potato dextrose agar (PDA). Twenty isolates of Macrophomina phaseolina، the cause of charcoal rot، were isolated from different parts of Kohgiluyeh and Boyerahmad province on bean. Phenotypic characteristics of the isolates were compared by growing on PDA at 35°C. Colony appearance، growth rate، production and amount of sclerotia and also the relationship between growth rate at 35°C and size of sclerotia were determined. Isolates were grouped in one phenotype that named fluffy with abundant sclerotia. Pathogenicity test of M. Phaseolina on different cultivars of bean were evaluated under greenhouse conditions. After two months root colonization was assessed by growing on PDA. The data were analyzed using MSTAT software. Disease indices including colonization of root and crown، and infected plants were measured. Comparative percentage of infected plants and root colonization showed that Khomain and Azna cultivars were the most susceptible and the most resistant tested varieties in reaction to M. phaseolina، respectively. The percentage of crown colonization showed that Khomain and Naz cultivars were the most susceptible and Azna cultivar was the most resistant in reaction to it.
    Keywords: Charcoal rot, Bean, Macrophomina phaseolina, Phenotype