فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال هجدهم شماره 4 (پیاپی 66، زمستان 1391)
  • سال هجدهم شماره 4 (پیاپی 66، زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/11/19
  • تعداد عناوین: 7
|
  • کیومرث شهبازی، محمد حسنی صفحات 1-24
    بر اساس مطالعات تجربی تاثیر سطوح مختلف آموزشی بر رشد اقتصادی در کشورهای مختلف یکسان نیست. هدف این پژوهش بررسی تاثیر سطوح مختلف آموزشی بر رشد اقتصادی در کشور ایران بود. تحقیق حاضر از نوع کاربردی بوده و برای برآورد مدل از روش خودرگرسیون برداری و مدل تصحیح خطا استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش کشور ایران و نمونه آماری داده های فصلی دوره زمانی 1386- 1375 بود. برای بررسی پایایی متغیرها از آزمونهای ریشه واحد دیکی- فولر تعمیم یافته و فیلیپس و پرون استفاده شده و نشان دهنده آن است که متغیرها جمعی از درجه صفر یا یک هستند. تجزیه و تحلیل با استفاده از آزمونهای یوهانسون- یوسیلیوس و علیت گرنجری صورت گرفت. نتایج نشان داد که در بلندمدت سطوح تحصیلی عالی، راهنمایی و ابتدایی به ترتیب بیشترین تاثیر را بر رشد تولید ناخالص داخلی کشور داشته اند. شاغلان دارای تحصیلات دوره متوسطه تاثیر معنا داری بر رشد اقتصادی نداشته اند. در کوتاه مدت و بلندمدت یک رابطه علیت یکطرفه از سطوح مختلف آموزشی به استثنای شاغلان دارای سطح تحصیلی دوره متوسطه به رشد اقتصادی وجود دارد، ولی رشد اقتصادی علیت گرنجری سطوح مختلف آموزشی نیست. به طور کلی، یافته ها حاکی از آن است که در بلندمدت توسعه فرصتهای آموزشی در سطوح عالی، راهنمایی و ابتدایی به ترتیب بیشترین تاثیر را بر رشد اقتصادی خواهد داشت که بیانگر اهمیت بالای آموزش عالی در تسریع رشد اقتصادی کشور است. همچنین، با افزایش نرخ باسوادی شاغلان رشد اقتصادی افزایش خواهد یافت.
    کلیدواژگان: آموزش، رشد اقتصادی، مدل خودرگرسیون برداری، علیت گرنجری.طبقه بندی JEL: I21، O47، O52
  • سیدمحمود زنجیرچی، احمد حاجی مرادی صفحات 25-47
    آموزش عالی به عنوان موتور محرکه پیشرفت جوامع امروزی بخش اعظمی از تحقیقات سازمانی را به خود اختصاص داده است. اما مدلها و روش های ممیزی کیفیت در این موسسات همواره محل بحث و اختلاف بوده است. هدف مقاله حاضر ارائه چارچوبی برای ارزیابی کیفیت موسسات آموزش عالی با بهره گیری از رویکرد فازی و عبارات کلامی به عنوان مفاهیم نوین ممیزی بود. در این چارچوب، عناصر مدیریت کیفیت فراگیر در دو بخش توانمندسازها و نتایج دسته بندی و روش شفاف و ساده ای برای ارزیابی آنها ارائه شده است. این پژوهش از نظر رویکرد کلی کاربردی بوده و با استراتژی پیمایشی اجرا شده است. جامعه آماری اعضای هیئت علمی دانشگاه یزد به تعداد 329 نفر بود که با استفاده از دقت 15/0، واریانس 5/1و سطح اطمینان 95/0 تعداد 145 نمونه انتخاب شدند. پایایی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ(83%) و روایی سازه آن با استفاده از فن تحلیل عاملی بررسی شد. نتایج بررسی با استفاده از روش تاپسیس فازی نشان داد که کیفیت آموزش در دانشگاه یزد نسبت به سایر ابعاد از وضعیت خوبی برخوردار است و استراتژی و خط مشی در کمترین مقدار در بین گزینه ها قرار دارد.
    کلیدواژگان: مدیریت کیفیت فراگیر، موسسات آموزش عالی، رویکرد فازی، تاپسیس فازی
  • محمدرحیم رمضانیان، ابوالقاسم زارعی دودجی صفحات 49-73
    ارزیابی در حوزه آموزش عالی نیز همانند سایر حوزه ها قدمت زیادی دارد و می توان برای آن کاربردهای متعدد از جمله انتخاب استاد نمونه را متصور شد. در ارزیابی و انتخاب استاد نمونه، به دلیل وجود داشتن معیارهای عینی و ذهنی متفاوت، مسئله پیچیده شده است. هدف پژوهش حاضر انتخاب استاد نمونه بر اساس مدل تاپسیس سلسله مراتبی در محیط فازی بود. جامعه آماری پژوهش 93 نفر از اعضای هیئت علمی دانشکده علوم انسانی دانشکده گیلان بود. برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه استفاده شد که ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه اول 886/0 به دست آمد و از پرسشنامه دوم برای مقایسه زوجی بین معیارهای اصلی بهره برده شد. ابتدا معیارها و زیرمعیارها از طریق مطالعات کتابخانه ای و کسب دیدگاه های اعضای هیئت علمی، در قالب 4 معیار اصلی و 33 معیار فرعی، شناسایی شدند. پس از تعیین وزن جمعی معیارهای اصلی و فرعی، نتایج نشان داد که فعالیتهای آموزشی اعضای هیئت علمی به عنوان مهم ترین معیار اصلی و بعد از آن، معیارهای فعالیتهای پژوهشی، فعالیتهای فرهنگی- تربیتی و خدمات اجرایی به ترتیب اهمیت، در انتخاب استاد نمونه نقش بارزتری دارند.
    کلیدواژگان: استاد نمونه، ارزیابی عملکرد، تاپسیس سلسله مراتبی فازی، آموزش عالی
  • محمد اکبری بورنگ، حسین جعفری ثانی، محمدرضا آهنچیان، حسین کارشکی صفحات 75-97
    امروزه، کیفیت و اثربخشی آموزش اهمیت زیادی دارد و موسسات و دانشگاه های ارائه کننده آموزش به طور مداوم به ارزیابی کیفیت و عوامل دخیل در آن می پردازند. هدف این پژوهش ارزیابی کیفیت یادگیری الکترونیکی در دانشگاه های ایران بر اساس جهتگیری های برنامه درسی و تجربه مدرسان بود. این پژوهش از نوع علی- مقایسه ای و جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی و دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه های فردوسی مشهد، صنعتی امیر کبیر، علم و صنعت ایران، خواجه نصیرالدین طوسی و علوم و حدیث شهر ری و مهر البرز بود. نمونه مورد بررسی به شیوه طبقه ای تصادفی تعداد 714 دانشجو و 63 استاد انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه جهتگیری های برنامه درسی و پرسشنامه ارزیابی کیفیت یادگیری الکترونیکی جمع آوری شد. پایایی ابزار با استفاده از الفای کرانباخ(96/0) و روایی آن با استفاده از روایی صوری و سازه صورت گرفت. داده ها با استفاده از آزمونهای تحلیل واریانس چند متغیره، آزمون لوین و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند. نتایج نشان داد دانشجویان شرکت کننده در دوره های مجازی، کیفیت یادگیری الکترونیکی را در سطح متوسط و بالاتر از متوسط ارزیابی کردند. کیفیت ارائه یادگیری الکترونیکی استادان بر حسب جهتگیری های برنامه درسی آنان متفاوت بود. بین تجربه ارائه یادگیری الکترونیکی و کیفیت ارائه یادگیری الکترونیکی در مولفه های توجه به تفاوتهای فردی، تسهیل همکاری بین دانشجویان، ارائه بازخورد و ارزشیابی رابطه معناداری مشاهده شد. همچنین، دانشجویان زن کیفیت یادگیری الکترونیکی را در مقایسه با دانشجویان مرد در سطح بالاتری ارزشگذاری کردند.
    کلیدواژگان: کیفیت یادگیری الکترونیکی، جهتگیریهای برنامه درسی، اعضای هیئت علمی
  • اعظم اسفیجانی، حسینعلی بختیار نصرآبادی، محمد بختیار نصرآبادی صفحات 99-119
    نظر به اهمیت بررسی دانشگاه ها به منزله سازمان های یادگیرنده در جوامع کنونی و نیز شناسایی نقاط قوت و ضعف این نهادها به منظور بهبود فعالیتهای آنها در سازگاری با تغییرات و تحولات سریع، پژوهش حاضر به مطالعه این موضوع اختصاص یافته است. مبنای نظری این مطالعه، رویکرد مایکل مارکوارت به سازمان یادگیرنده به دلیل جامعیت و تفکر سیستمی حاکم بر آن بود. هدف پژوهش بررسی میزان برخورداری دانشگاه شهید چمران اهواز به عنوان یک نظام آموزشی از ویژگی های سازمان یادگیرنده در دو زیرنظام دانش و فناوری بود. روش توصیفی- پیمایشی برای انجام دادن این پژوهش انتخاب شد. جامعه آماری پژوهش اعضای هیئت علمی دانشگاه شهید چمران بودند که 300 نفر از آنان به روش نمونه-گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. از گروه نمونه، 220 نفر پرسشنامه را تکمیل کردند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته ای بود که بر مبنای پرسشنامه مارکوارت، مرور ادبیات تحقیق و مشورت با صاحبنظران تهیه شد. این پرسشنامه مشتمل بر 50 گویه و دارای طیف لیکرتی (پنج درجه ای) است. پایایی پرسشنامه با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (برای سوالات وضعیت موجود 973/0 و برای سوالات وضعیت مطلوب 980/0) تایید شد. به منظور آزمون فرضیه های پژوهش، تی زوجی به کار گرفته شد. یافته ها نشان داد بین وضعیت موجود دانشگاه شهید چمران اهواز به لحاظ برخورداری از شاخصه های سازمان یادگیرنده با وضعیت مطلوب تفاوت معناداری وجود دارد.
    کلیدواژگان: سازمان یادگیرنده، یادگیری سازمانی، زیر نظام دانش، زیر نظام فناوری
  • میرزاحسن حسینی، احمدعلی یزدان پناه، رومینا فرهادی نهاد صفحات 121-143
    وفاداری دانشجویان به عنوان یکی از عوامل حیاتی در موفقیت بلندمدت دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش بررسی تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم عناصر بازاریابی رابطه ای از قبیل اعتماد، رضایتمندی و تعهد بر وفاداری دانشجویان کارشناسی ارشد بود. در این خصوص، مدلی از بررسی روابط علی میان پیش زمینه ها و پیامد بازاریابی رابطه ای ارائه شد. پژوهش حاضر با توجه به هدف کاربردی و با توجه به نحوه گردآوری داده ها از نوع تحقیقات توصیفی - پیمایشی محسوب می شود. جامعه آماری این پژوهش دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور مرکز تهران و حجم نمونه شامل 442 دانشجو بود. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده و در نهایت، داده های حاصل از 400 دانشجو تجزیه و تحلیل شد. روایی تحقیق با استفاده از روایی همگرا و واگرا و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ(894/0) و پایایی ترکیبی تایید شد. از مدلسازی معادلات ساختاری برای تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده استفاده شد. یافته ها نشان دهنده تاثیر غیرمستقیم اعتماد از طریق متغیرهای رضایتمندی و تعهد بر وفاداری دانشجویان است. به علاوه، با توجه به نتایج، اعتماد هم به طور مستقیم و هم غیرمستقیم از طریق رضایتمندی بر تعهد تاثیرگذار است. همچنین، نتایج نشان داد که رضایتمندی هم مستقیم و هم غیرمستقیم از طریق تعهد بر وفاداری دانشجویان تاثیرگذار است. در نهایت، رابطه تعهد با وفاداری دانشجویان نیز تایید شد.
    کلیدواژگان: بازاریابی رابطه ای، رضایتمندی، تعهد، وفاداری، آموزش عالی
  • علی عنایتی نوین فر، کمال درانی، نوروزعلی کرمدوست صفحات 145-167
    فرایند انتخاب رشته تحصیلی دانشجویان می تواند با توجه به شرایط زمانی و مکانی از عواملی تاثیر پذیرد که در این پژوهش برخی عوامل تاثیرگذار بررسی شده است. هدف این پژوهش بررسی مقایسه ای عوامل موثر بر انتخاب رشته تحصیلی دانشجویان دانشکده های فنی و مهندسی و روانشناسی و علوم -تربیتی دانشگاه تهران بود. روش پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی و جامعه آماری شامل دانشجویان دانشکده های فنی و مهندسی و روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران(4573 نفر) بود که با استفاده از نمونه گیری تصادفی طبقه ای نمونه ای به حجم 414 نفر انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته با 42 گویه طراحی شد. روایی محتوایی پرسشنامه توسط متخصصان و روایی سازه آن از طریق تحلیل عاملی اکتشافی بررسی شد. پایایی ابزار نیز از طربق آلفای کرونباخ با ضریب 89/0 تایید شد. داده ها با استفاده از آزمونهای آماری من- ویتنی و فریدمن و t تک نمونه ای و نیز نرم افزار spss تحلیل شدند. با تحلیل آزمون t تک نمونه ای در بین دانشجویان فنی و مهندسی عوامل اقتصادی(99/3) و فردی (07/3) بالاتر از حد متوسط و عوامل اجتماعی(18/2)، کنکور سراسری(37/2) و عوامل موسسه ای – آموزشی(74/2) کمتر از حد متوسط در انتخاب رشته تحصیلی آنان تاثیر داشته است. در بین دانشجویان علوم تربیتی نیز عوامل اقتصادی(63/2) کمتر از حد متوسط، عوامل کنکور سراسری (82/3) بیشتر از حد متوسط، عوامل اجتماعی(02/3)، موسسه ای (09/3) و فردی(91/2) در حد متوسط در انتخاب رشته تحصیلی آنان تاثیر داشته است. نتایج نشان داد که عوامل تاثیرگذار بر انتخاب دانشجویان رشته فنی و مهندسی به ترتیب عوامل اقتصادی، عوامل فردی، موسسه ای – آموزشی، کنکور سراسری و عوامل اجتماعی- فرهنگی و عوامل تاثیرگذار بر انتخاب دانشجویان رشته روانشناسی و علوم تربیتی به ترتیب عوامل کنکور سراسری، موسسه ای، اجتماعی- فرهنگی، فردی و اقتصادی بود. افزون بر این، در میان عوامل پنج گانه بین دو گروه تفاوت معناداری مشاهده شد.
    کلیدواژگان: انتخاب رشته_دانشکده فنی و مهندسی_دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی_دانشگاه تهران
|
  • Dr. Kiumars Shahbazi, Dr. Mohammad Hassani Pages 1-24
    According to the empirical studies، the effect of different levels of education on economic growth is not identical in various countries. The objective of this research was to examine the effects of different levels of education on economic growth in Iran. This study is an applied research and the estimation of the model is done using VAR and VECM approach. The statistical population is Iran and the sample is the quarterly data during the period 1996-2007. The Augmented-Dickey-Fuller (ADF) and Phillips and Perron (PP) unit root tests were used to verify the stationary of the variables which indicate that the variables are I (0) or I (1). The analyses were done using Johansen and Juselius and Granger causality tests. According to the results، in the long-run، higher education، lower secondary and primary levels had the strongest effect respectively on the growth of GNP in Iran. The workers with upper secondary and pre-university education levels did not have significant effect on economic growth in the long-run. In the short-run and long-run، there is a unidirectional causal effect from all education levels except upper secondary and pre-university to economic growth and the economic growth does not Granger cause education levels. Overall، the results showed that، in the long-run، development of educational opportunities at higher، lower secondary and primary levels will respectively have the strongest impact on economic growth، indicating growth enhancing role of higher education in Iran. The economic growth will also increase with literacy rate.
    Keywords: Education, Economic Growth, VAR, Granger Causality, JEL Classifications: I21, O47, O52
  • Dr. Seyed Mahmood Zanjirchi, Ahmad Hajimoradi Pages 25-47
    Much of the organizational research is dedicated to higher education institutions as an engine for development of modern societies. But the auditing models and methods of quality audits in these institutions have always been a subject for dispute and debate. In this article by using the Fuzzy approach and the utilization of linguistic variables as the modern audit concept، a frame work for evaluating quality in higher education institutions was provided. This framework divides the element of Total Quality Management into two categories of empowerments and results and provides a clear and simple method for their evaluation. This framework was implemented as a case at Yazd University. This study was a survey design where 145 faculty members were selected from a population of 329 people. The reliability of questionnaire was determined by calculating the Cronbach''s alpha coefficient (0. 83). The validity of questionnaire evaluated via factor analysis technique. The results gained by using the Fuzzy TOPSIS showed that the quality of education in this university is in a good condition as compared to the other dimensions.
    Keywords: Total Quality Management, Higher Education Institutes, Fuzzy Approach, Fuzzy TOPSIS
  • Dr. Mohammadrahim Ramezaniyan, Abolghasem Zareei Doodaji Pages 49-73
    Evaluation in higher education as other areas had great antiquity، and it has numerous applications، including selecting enormous professors. Selection of enormous professors due to different objective and subjective criteria had caused complexity. The purpose of this research was to introduce a model of Multi-Criteria Decision Making in Fuzzy environment in order to evaluate and select enormous professors in University of Gilan. The population of study was 93 College of Humanities’ faculty members. Two questionnaires were used to collect data. The Cronbach''s alpha for first questionnaire was found to be 0. 886. The second questionnaire was used for paired comparisons between main criteria. First، criteria and sub-criteria were identified in form of four criteria and thirty three sub-criteria by literature review and professors’ perspectives. After calculating cumulative weights for criteria and sub-criteria، our results showed that faculty members’ instructional activities was the most important criteria and after that research activities and cultural activities had the prominent role in selecting enormous professors respectively.
    Keywords: Best Master, Hierarchy Topsis, Fuzzy Theory, Higher Education
  • Dr. Mohammad Akbary Boorang, Dr. Hossein Jafari Sani, Dr. Dmohammad Reza Ahanchian, Dr. Hossein Kareshki Pages 75-97
    Nowadays، Educational quality and effectiveness are important. Universities and institutions of higher education tend to evaluate the quality of their education and its effecting factors. This study was aimed to investigate the quality of e-learning in Iranian universities based on curriculum orientations and faculty members’ experiences. This study was a causal comparative research. By using stratified sampling method، 714 bachelorettes and Master students، and 63 faculty members at Ferdowsi University of Mashhad، Amir Kabir University of Technology، Khajeh Nasir Toosi University of Technology، and Ollum and Hadith University were selected as the study sample. Information was collected through Curriculum Orientation Questionnaire and E-learning Quality Evaluation Questionnaire. Cronbach''s Alpha (. 96) was used to assess reliability. Its validity was estimates by Content-related validity and construct validity. Data were analyzed by using MANOVA، Leven''s test and Tukey post-hoc tests. Results showed that students participated in virtual courses evaluated quality of e-learning in all courses average and above average. There were significant differences in the role of instructors'' curriculum orientations in the quality of e-learning. There were significant difference between e-learning experiences and quality of e-learning offerings. Female students rated the quality of virtual learning more than male students.
    Keywords: Quality, E, learning, Curriculum Orientations, Instructors, Iran
  • Azam Esfijani, Hosseinali B. Nasrabadi, Mohammad B. Nasrabadi Pages 99-119
    Considering the significance of studying universities as a learning organizations and investigating their strengths as well as their weaknesses for the adaptation to the enormous evolutions in the new era، this study is designed to explore learning organization characteristics at Shahid Chamran University Due to its comprehensive and systematic approach، the Marquardt’s learning organization model was employed as the theoretical basis for the current study. The main purpose of this research was to investigate the learning organization parameters from the two perspectives of knowledge and information technology. A descriptive survey design was chosen for this study. The population of this study included all of faculty members of the university. Three hundred faculty members who were selected by the simple random sampling method received a copy of the instrument، and 220 of them completed the questionnaire. Based on the Marquardt’s questionnaire، the literature review and the consultant with experts، a research tool comprising 50 questions rated on a Likert-type scale (5 Points) was developed. The reliability of questionnaire was determined by calculating the Cronbach''s alpha coefficient (existing t condition=. /913 and desired condition=. /980). The descriptive and inferential statistics (paired t test) were used for analyzing the data. The findings revealed that there was a significant difference between the existing condition and the overall desired condition regarding the learning organization parameters at Shahid Chamran University.
    Keywords: Learning Organization, Knowledge, Technology, Shahid Chamran University
  • Dr. Mirza Hassan Hosseini, Dr. Ahmad Ali Yazdanpanah, Romina Farhadi Nahad Pages 121-143
    Student loyalty is considered as a critical factor in the long term success of universities and institutions of higher education. The purpose of this study was to examine the direct and indirect effects of relationship marketing elements such as trust، satisfaction and commitment on loyalty of master students. Hereof، a model of casual relationship between the antecedents and consequence of relationship marketing is presented in this research. The present research with regard to the aim is practical and with regard to the data gathering is the descriptive survey. The population of the present research included all students at the master level at the University of Payam-e-Noor، Tehran campus. The total sample number was 442 students. Self-administered questionnaire was utilized for data collection and ultimately the data gathered from 400 students was analyzed. The research validity was confirmed in terms of convergent and discriminate validity. The reliability of questionnaire was determined by calculating the Cronbach''s alpha coefficient. Structural Equation Modeling was used to analyze collected data. The research findings indicated an indirect effect of trust on student loyalty via satisfaction and commitment. In addition، trust effected commitment directly and indirectly through satisfaction. Also، the results showed that satisfaction effects student loyalty directly and indirectly via commitment. Finally، the relationship between commitment and student loyalty was confirmed.
    Keywords: Relationship Marketing, Satisfaction, Commitment, Loyalty, Higher Education
  • Ali Enayati Novinfar, Dr. Kamal Durrani, Dr. Noruz Ali Karamdoost Pages 145-167
    The process of students’ major selection can be influenced due to time and place situations. In this article some influential factors in major selections were investigated. The purpose of his study was to evaluate effective factors in students’ major selection at educational sciences and engineering colleges in University of Tehran. A descriptive survey design method was chosen for this study. Statistical population included all students at educational sciences and engineering colleges in University of Tehran. Using stratified sampling method، 414 individuals were randomly selected. A 44 items researcher made survey instrument was developed to measure students views on major selection factors. Questionnaire’s content validity was evaluated by experts and its reliability was examined through exploratory factor analysis. The reliability of questionnaire via Chronbach''s Alpha found to be. 89 Data were analyzed through Mann–Whitney، Friedman and single-sample t tests. Single-sample t-test results indicated that economic (3. 99) and individual (3. 07) factors had above average impact among engineering students، but social factors (2. 18)، entrance examination (2. 37) and the institutional /education (2. 74) had below average effects. Findings indicated that economic factors had less impact on education sciences’ students (2. 63)، but national entrance examination had above average effects on students’ major selection (3. 82). Social factors (3. 02)، institutional/educational (3. 09) and personal (2. 91) had a moderate effect. The results of factor analysis indentified five factors for engineering students: economical، personal، institutional/educational، entrance exam and social-cultural respectively. Factors identified for educational sciences’ students were: entrance exam، institutional، social-cultural، personal and economical in that order. Furthermore، a significant difference was observed between the two groups in five main factors.
    Keywords: Major Selection, Engineering College, Educational Sciences College, University of Tehran