فهرست مطالب

پژوهش های نقد ادبی و سبک شناسی - پیاپی 10 (زمستان 1391)
  • پیاپی 10 (زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/02/02
  • تعداد عناوین: 8
|
  • دکتر علی افضلی صفحه 11
    یکی از مسائل مهمی که در نظریه ساختارگرایی بدان پرداخته شده، رابطه میان زمان و روایت و چگونگی تبلور زمان در روایت است. یکی از راه هایی که باعث ملموس و عینی شدن این امر انتزاعی می شود، کنش روایت است. به طور کلی بر مبنای تحلیل ساختارگرایان، به ویژه بارت و ژرار ژنت، زمان یکی از مولفه های اصلی پیشبرد هر روایت است که به همراه علیت، خط داستان را به پیش می برد. در این مقاله انواع مختلف زمان در داستان های هزارویک شب نشان داده می شود و علاوه بر آن، انواع روابط میان زمان روی دادن رخدادها در داستان و زمان نقل و روایت آن ها از جانب راوی توصیف شده است.
    کلیدواژگان: هزارویک شب، روایت، زمان، بسامد، ترتیب، دیرش
  • دکتر ابراهیم اناری بزچلوئی، احمد امیدوار صفحه 31
    سبک شناسی آماری کمک شایانی به روش مندی و علمی شدن پژوهش های ادبی کرده است. ثروت لغوی ای که شاعر یا نویسنده در اثر خویش به کار می گیرد از ویژگی های سبک و ساختار اثر ادبی است. یکی از روش هایی که برای شناخت این ثروت لغوی به کار می رود نظریه جانسون است. این روش با بهره گیری از علم آمار و با رویکرد میان رشته ای در پی نزدیک شدن به صحت و دقت بیش تر است. در این جستار سعی شده است تا با بهره گیری از شیوه کمی «جانسون» به بررسی مساله تنوع واژگان در سبک شعری رهی معیری، هوشنگ ابتهاج و فریدون مشیری پرداخته شود. در پایان پژوهش مشخص شد که سبک شعری رهی معیری از تنوع واژگانی بیش تری نسبت به دو شاعر دیگر برخوردار است. هم چنین سبک شعری فریدون مشیری دارای تنوع واژگانی بیش تری نسبت به سبک شعری هوشنگ ابتهاج است.
    کلیدواژگان: سبک شناسی، تنوع واژگان، رهی معیری، هوشنگ ابتهاج، فریدون مشیری
  • کبری مژده جویباری، عیسی چراتی صفحه 59
    این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که آیا نویسندگان معاصر در دوران ورود مدرنیته به ایران، توجهی به توسعه و گذر از سنت داشته اند؟ و اگر این گونه بوده چه مفاهیمی را مدنظر داشته اند؟ در این بین با بررسی آثاری از پنج نویسنده (دهخدا، جمال زاده، هدایت، آل احمد و دانشور) که در بازه زمانی 1250 تا 1350 خورشیدی نوشته شده اند، در پی پاسخ به این پرسش با شیوه تحلیل محتوا پرداختیم. در نهایت با شمارش مقولات مفهومی سنتی و عناصر و پیش نیازهای مدرنیته و توسعه، مشخص شد در تعداد دفعات استفاده از مفاهیم سنتی و مدرن، بیش ترین مقولات مطرح شده مربوط به عناصر مرتبط با توسعه فرهنگی بوده است. بر این اساس حرکت رو به تغییر در ادبیات معاصر ایران را می توان حرکتی آگاهانه دانست. این وضع در آثار نویسندگان مورد بررسی نشان دهنده بینش و درک مسئله توسعه در ایران در بازه زمانی ذکر شده است.
    کلیدواژگان: ادبیات داستانی، توسعه، سنت، تحلیل محتوا
  • دکتر حسین خسروی، حمیرا خانجانی صفحه 83
    در این مقاله غزل 374 از غزلیات سعدی (براساس نسخه فروغی) بررسی شده است. در بخش نخست، لغات و اصطلاحات شعر مورد بررسی قرار گرفته است، سپس برای شناخت همه جانبه غزل، ساختار آن از منظرهای گوناگون تحلیل شده است.
    این غزل دارای ردیف است. در آن از آرایه های بدیعی مانند ایهام، ایهام تناسب، تناسب، تضاد، تناقض، لف و نشر، جناس، حسن تعلیل و گفتگو استفاده شده است. هر کدام از این آرایه ها علاوه بر کارکرد آشنایی زدایی و زیباشناختی، در تقویت موسیقی شعر نیز موثر هستند. شاعر در این غزل ده بیتی؛ مجموعا سه تشبیه، یک استعاره، یک مجاز و ده کنایه به کار برده است و بسامد بالای کنایات آن در مقایسه با دیگر صورت های خیال کاملا مشهود است.
    این شعر متعلق به سبک عراقی است و از خصوصیات بازمانده سبک خراسانی، که گاه در سخن سعدی اثری اندک از آن ها دیده می شود، تنها تسکین متحرک وجود دارد. ابیات دستورمند هستند و با بازگردانی ساده ای به نثر تبدیل می شوند. جمله ها اغلب در بیت و گاه در مصراع تمام می شوند و در آن ها ترتیب اجزای جمله (فاعل + مفعول + فعل) رعایت شده است.
    کلیدواژگان: غزل عاشقانه، زبان محاوره، تضاد، کنایه، سلامت نحوی
  • کامران قدوسی صفحه 109
    تجزیه و تحلیل عناصر داستان های قرآنی، این حقیقت را آشکار می سازد که مولفه «پیرنگ»، به عنوان سامان دهنده اصلی روایت، در تمام داستان های قرآنی نیز تقریبا در تمام داستان های قرآنی وجود دارد. در این جستار تلاش شده تا از طریق مقایسه و تطبیق میان «پیرنگ»های مستقل داستان های قرآنی، تقسیم بندی ویژه ای به دست آید تا راه شناخت مفاهیم ادبی و هنری قرآن را بیش از پیش هموار سازد. از این رو ابتدا به معرفی اجمالی عنصر «پیرنگ» در ادبیات داستانی و سپس به تقسیم بندی شکلی و ظاهری «پیرنگ»، در داستان های قرآنی پرداخته ایم. در این نوع تقسیم بندی، «پیرنگ»های قرآن به انواعی چون بسیط و مرکب، منظم و نامنظم و گسسته و پیوسته تفکیک می شوند. پس از آن، داستان ها را با توجه به اجزای درون ساختاری «پیرنگ»، باهم مقایسه و وجود یا عدم هریک از اجزا را در آن ها بررسی نموده ایم. سرانجام سخن کوشیده ایم تا معلوم شود عدم حضور اجزای ناکارآمد، باعث شده تا بافت درونی «پیرنگ» انسجام بیش تری بیابد؛ امری که علاوه بر جذب مخاطب، در حکمت آموزی آن نیز موثر بوده است.
    کلیدواژگان: قرآن، داستان، پیرنگ، ساختار، تطبیق
  • دکتر احمد غنی پور ملکشاه صفحه 137
    شاعران زبان فارسی با به کار گرفتن هنر ایهام بر وجوه هنری سخن خود افزوده اند. خاقانی، یکی از شاعرانی است که به ایهام، گرایش خاصی نشان داده و این گرایش یکی از دلایل پیچیدگی کلامش نیز شده است. وی، شاعری است که با قدرت هنرآفرینی و خلاقیت زبانی در خلق صنایع بدیعی به ویژه ایهام، توانست سبک و شیوه خاص خود را به وجود آورده، شعرش را از اشعار شاعران دیگر متمایز کند. هنر ایهام، یکی از گونه های مهم صنایع بدیعی است که به وسیله آن می توان به نوعی هنجارگریزی معنایی دست زد و کلام را با نوعی ابهام، همراه ساخت. نگارنده در این مقاله با نگاهی به قصاید خاقانی، هژده نوع از انواع ایهام را بررسی کرده و به همراه نمونه های شعری از این سخنور نامی قرن ششم، آورده است تا گوشه ای از ظرایف بلاغی و جمال شناسی شعر خاقانی را بررسی کند.
    کلیدواژگان: خاقانی، ایهام، قصاید خاقانی
  • کرم نایب پور، نغمه ورقائیان صفحه 161
    در این مقاله، مشابهت های مضمونی سه متن داستانی «روسلان وفادار» (اثر گئورکی نیکالایوویچ ولادیموف)، «تیمبوکتو» (اثر پل استر) و «سگ ولگرد» (اثر صادق هدایت) تحلیل شده است. روش کار در این جستار، بررسی سه متن ذکرشده در چارچوب ادبیات تطبیقی است. تحقیق حاضر، نخست نشان می دهد در پس زمینه هر یک از متون برگزیده، حاکمیت اقتداری هژمونیک در جامعه وجود دارد که به یک صورت سرنوشت شخصیت های اصلی را رقم می زند به طوری که «سگ ولگرد» با مضمون هایی سر و کار دارد که در «روسلان وفادار» و «تیمبوکتو» به آن ها نیز پرداخته شده است. در ادامه، مقاله حاضر به بررسی مضامین مشترک این آثار، شامل: تقابل جامعه و سگ، وظیفه شناسی و مسئولیت پذیری، تنهایی و یتیمانگی و تجسم روح انسانی در هر یک از شخصیت ها می پردازد.
    کلیدواژگان: خوانش تطبیقی، هژمونی، روسلان وفادار، تیمبوکتو، سگ ولگرد
  • دکتر عبدالله ولی پور صفحه 179
    عبدالقادر بیدل دهلوی هرچند در بین پژوهش گران و ادب دوستان به شاعری معروف است، ولی نگاهی اجمالی به آثار منثور وی این مهم را ثابت می کند که بیدل در نویسندگی نیز ید طولایی داشته است و کتاب «چهار عنصر» - مفصل ترین اثر منثور وی - بهترین گواه این مدعاست. این اثر عرفانی- ادبی که در اصل اتوبیوگرافی بیدل است همانند اشعار وی دارای ویژگی های سبکی خاص و منحصربه فردی است و نظر به این که این اثر ارزش مند تا به حال کم تر مورد توجه پژوهش گران قرار گرفته است، لذا نگارنده در این نوشتار سعی دارد ضمن شناساندن این کتاب ارزش مند و بررسی محتوای آن، ویژگی های سبکی آن را نیز از ابعاد مختلف دستوری و زبانی و بیانی مورد مطالعه و تحلیل قرار دهد.
    کلیدواژگان: بیدل، چهار عنصر، سبک شناسی، دستور زبان فارسی
|
  • Dr. Ali Afzali Page 11
    One of the important problems in Structuralist narratology is the relation between narrative and time and the manifestation of time in narrative. Some philosophers such as Paul Ricour believe that understanding time in an abstract form is very difficult but the action in narrative makes the time objective and concrete. According to Structuralists analysis, time, with causality is one of the essential components in developing the narrative. In addition, every narrative text has two times: the narrative's signifier time (the time it takes a reader to read a narrative text) and the narrative's signified time (the time taken up by the events of the narrative). The Structuralists, especially Genette, have posed three issues regarding the time in narrative: 1. Order, i.e. the way the events in the narrative are ordered and presented; 2. Duration, i.e. the relation between the length of time of the story and the time of the speech or the signifier of the narrative; 3. Frequency, i.e.the number of times an event occurs and the number of times that event is narrated. In addition, different kinds of relations between the time of occurance of the events in the narrative and the time of their narration by the narrator are examined.
    Keywords: 1001 nights, time, narrative, order, duration, frequency
  • Dr. Ebrahim Anari Bozchelooie, Ahmad Omidvar Page 31
    Statistical stylistics has helped the systematic and scientific study of literary research considerably. The lexical wealth a poet or writer applies in his or her work is considered as features of the style and structure of a literary work. One of the methods used for identifying the lexical wealth is Johnson's Theory. Using statistics and an interdisciplinary approach, this method follows to approach more accuracy and precision. In this paper, it has been tried to study the issue of words variation in poetic style of Rahi Moayeri, Hushang Ebtehaj and Fereydoon Moshiri using Johnson's quantitative method. At the end of the research, it was determined that the poetic style of Rahi Moayeri had a more lexical variation than the two other poets. In addition, the poetic style of Fereydoon Moshiri had a more lexical variation than that of Hushang Ebtehaj.
    Keywords: stylistics, variety of words, Rahi Moayeri, Hushang Ebtehaj, Fereydoon Moshiri
  • Kobra Mojhdeh Jooybari, Eisa Charati Page 59
    This paper is the result of research that seeks to answer the question whether the contemporary authors in the period of modernization in Iran has noticed the development and passing through tradition? And if so which concepts have been considered? To this end we studied the works of five authors (Dehkhoda, Jamal Zadeh, Hedayat, Ale-Ahmad and Daneshvar) which have been presented between 1250-1350. We tried to answer this question by counting the traditional conceptual categories and the elements and pre-requisites of modernization and development. It was found that the number of the usage of concepts by all authors was related to cultural development and the changing movement in literature was a conscious movement. This position in the works of studied authors shows their insight and understanding of the concept of development in Iran.
    Keywords: fiction, development, traditions, content analysis
  • Dr. Hossein Khosravi, Homeyra Khanjani Page 83
    In this paper, ode 374 of Saadi's lyrics (based on Foroughi's version) is investigated. In the first part, the words and phrases of the poem are discussed, then, to know the full lyric, its structure is analyzed from different perspectives. This is a rhymed ode. The use of figures of speech such as imagery, opacity, opacity fit, contradiction, paradox, puns, conversation have added an element of aesthetics to the poem. Each of these parts of speeches is effective in promoting the music of poetry. In this Ten-verse lyrical poem; three similes, a metaphor, a trope are used. The poem belongs to the Iraqi style and the traces of Khorasani style are also found. The verses are highly structured and could be easily rendered into a prose. Sentences come to an end either in the line or in the verse and the order of the sentence structure is observed.
    Keywords: Love sonnet, spoken language, contradiction, irony, syntax health
  • Kamran Ghoddoosi Page 109
    Analyzing the elements in stories of Quran reveals the fact that plot is also found in all of these stories as the basic organizer for narratives. In this paper, we try to reach to a special division by comparing the independent plots of the stories of Quran to help us understand the literary and artful concepts of Quran more than before. Therefore, at first we introduce the plot briefly in literature, and then divide it by form in Quran stories in which the plots are classified in kind's such as Simple and compound, regular and irregular and discrete and continuous. The third step is to compare the stories according to the inner elements of plots and to examine the presence or absence of their elements. Finally, we are to find out if the inefficient elements lead to more solidarity of inner context of these plots which can attract the reader and influence his/her wisdom?
    Keywords: Quran, stories, plot, structure, comparison
  • Dr. Ahmad Ghanipour Malekshah Page 137
    Persian poets have made their poems more interesting by using the art of opacity. Khaghani is one of the poets who had shown special tendency to this art which became a reason for his word's complexity. He is such a poet who could create his own special way and method that differs from other poets by his artistic power and his unique linguistic creativity in creating rhetorical figures specially multiple meaning. Art of opacity is one of important kinds of rhetorical figures that one can employ to do a kind of semantic deviation and accompany the poem with a type of multiple meaning. The author had surveyed 18 different kinds of opacity by taking a brief look at Khaghani's ballades and presented it with poetical samples of this illustrious poet of 6th century in order to study a part of Khaghani's rhetorical delicacies and the beauties of his poetries.
    Keywords: Khaghani, Opacity, multiple meaning
  • Karam Nayeb Pour, Naghme Varghaiyan Page 161
    In this article the similar themese of three fictional texts: Faithful Ruslan, (by Georgii Nikolaevich Volosevich), Timbuktu (by Paul Auster) and Vagabond Dog (bySadegh Hedayat) are surveyed. The methodology of this research is the study of the mentioned three texts based on Comparative Literature Theory. Firstly, the present research shows that in the social background of the chosen texts there is a hegemonic authority power at work that affects the lives of the characters similarly in a way that the Vagabond Dog deals with the same themes that are dealt in Faithful Ruslan and Timbuktu. Then, the following similar themes of the mentioned works are discussed respectively: the Confrontation of Dog and Society, Loyalty and Responsibility, Lonliness and Incarnation of Human Soul.
    Keywords: Comparative Literature, Hegemony, Faithful Ruslan, Timbuktu, Vagabond Dog
  • Dr. Abdollah Valipour Page 179
    According to the researchers and literati, Bidel-e-Dehlavi is a celebrated poet among the people but he is a very popular author in writing prose works. The book of Chahar Onsor is the most significant of his prose works that proves the idea of his prose writing issues. The book is mystical and literary and indeed is an autobiographical one that has unique and specific grammatical features that the researchers rarely have paid attention to it. So the author of this essay aims to introduce and analyze the content of the book and its various aspects of grammatical and linguistic features.
    Keywords: Bidel, Chahar Onsor, Linguistic features, grammatical study