فهرست مطالب

فرآیند و کارکرد گیاهی - سال دوم شماره 1 (1392)
  • سال دوم شماره 1 (1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/03/30
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عاطفه پایز، فائزه قناتی، مهرداد بهمنش، پرویز عبدالمالکی، مینا قهرمانی نژاد صفحات 1-10
    مطالعات زیادی نشان داده اند که میدان مغناطیسی می تواند روی موجودات زنده تاثیر بگذارد. با این وجود مکانیسم دقیق این تاثیر ها هنوز نامشخص است. یک توصیف ممکن برای اثرات متعدد میدان مغناطیسی روی موجودات زنده، تنش اکسیداتیو ناشی از افزایش تولید گونه های فعال اکسیژن است که با میانجی گری آهن انجام می گیرد. در این مطالعه اثر میدان های مغناطیسی ایستا (30 میلی تسلا) و متناوب (10 کیلو هرتز) بر رشد طولی، فعالیت سامانه آنتی اکسیدان، تمامیت غشا و میزان کلسیم و آهن کل در مرحله رویشی گیاه گندم (Triticum aestivum L.) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در مقایسه با گیاهان شاهد، میدان مغناطیسی باعث افزایش فعالیت سامانه آنتی اکسیدان، حفظ تمامیت غشا و تغییر معنی دار یون های کلسیم و آهن در گیاه گندم می شود که این تغییرات بستگی به عوامل زیادی دارد که نوع میدان مغناطیسی و اندام مورد مطالعه از جمله آنها می باشد.
    کلیدواژگان: تنش اکسیداتیو، کلسیم، گندم، میدان مغناطیسی ایستا، میدان مغناطیسی متناوب
  • رزیتا کبیری، فاطمه نصیبی، حسن فرح بخش صفحات 11-19
    تنش خشکی یکی از مهم ترین تنش هایی است که از رشد گیاهان ممانعت نموده و با ایجاد اختلال در تعادل بین تولید گونه های فعال اکسیژن و فعالیت های دفاعی آنتی اکسیدان گیاه، ایجاد تنش اکسیداتیو می کند. ارزیابی تحمل به خشکی گیاهان دارویی به منظور کشت در مناطق خشک از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این پژوهش پارامترهای اکسیداتیو ناشی از تنش خشکی ایجاد شده با غلظت های مختلف پلی اتیلن گلیکول در گیاه سیاهدانه مورد بررسی قرار گرفت. به منظور کنترل شرایط آزمایشی از جمله جلوگیری از اثرات سایر فاکتورها نظیر مسائل تغذیه ای خاک، از محیط کشت هیدروپونیک استفاده گردید. در این مطالعه تنش خشکی به میزان معنی داری محتوی پراکسید هیدروژن، پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء و فعالیت آنزیم لیپواکسیژناز را افزایش داد که این نتایج نشان دهنده تنش اکسیداتیو القا شده توسط خشکی در گیاه سیاهدانه است. بررسی مکانیسم های دفاعی، از طریق اندازه گیری فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان نشان داد که تنش خشکی فعالیت آنزیم های آسکوربات پراکسیداز، گایاکول پراکسیداز و کاتالاز را افزایش داد. اگرچه افزایش شدت خشکی تاثیر معنی داری بر افزایش فعالیت کاتالاز و گایاکول پراکسیداز تحت تنش خشکی نداشت. در این بررسی به نظر می رسد افزایش معنی دار مقدار پرولین احتمالا هم به خاصیت اسمولیتی و هم به خاصیت آنتی اکسیدانی آن مربوط باشد. افزایش پراکسیداسیون لیپیدهای غشا و مقدار پراکسید هیدروژن در شرایط تنش خشکی، نشان داد که جاروب کردن و خاموش نمودن رادیکال های آزاد اکسیژن خارج از توان گیاه بوده است و القاء مکانیسم های دفاعی گیاه در مقابل صدمات اکسیداتیو موثر نبوده است. بنابراین کاربرد ترکیبات حفاظتی برون زا می تواند ظرفیت آنتی اکسیدانی این گیاه را در برابر شرایط تنش افزایش دهد.
    کلیدواژگان: پراکسیداسیون لیپید، پراکسید هیدروژن، پرولین، تنش کم آبی، سیاهدانه
  • رویا رضوی زاده، مهری عموبیگی صفحات 21-34
    تنش خشکی به عنوان یک عامل محدود کننده تولیدات گیاهی است. جهت به حداقل رساندن اثرات سوء این تنش ترکیبات متعددی مورد استفاده قرار گرفته است. در این پژوهش اثر پاکلوبوترازول به عنوان یک تنظیم کننده تریازولی بر پارامترهای مورفولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهچه های کلزا تحت تنش خشکی در شرایط کشت درون شیشه بررسی شده است. بذرهای گیاه کلزا پس از ضدعفونی، در محیط کشت MS حاوی غلظت های صفر، 4 و 8 درصد وزنی مانیتول (سطوح مختلف خشکی) و غلظت های صفر، 10 و 20 ppm پاکلوبوترازول کشت گردیدند. همچنین جداکشت های ساقه گیاهچه های کلزای حاصل از کشت بذر در محیط های کشت MS حاوی هورمون های ریشه زایی و کالوس زایی به همراه مانیتول (0، 4 و 8%) و پاکلوبوترازول (0 و 10 ppm) کشت گردید. نتایج به دست آمده پس از 4 هفته نشان داد طول اندام هوایی و ریشه، وزن خشک ریشه و اندام هوایی، مقدار کلروفیل a، کلروفیل کل، کاروتنوئیدها، درصد ریشه زایی، درصد کالوس زایی و وزن تر کالوس ها در تنش خشکی کاهش معنی داری داشته است، در حالی که مقدار پراکسیداسیون لیپید و قندهای احیا کننده و پرولین تحت تنش خشکی افزایش یافت. کاهش میزان پراکسیداسیون لیپید و افزایش طول و وزن ریشه و اندام هوایی، قندهای احیاءکننده، پرولین، رنگیزه های فتوسنتزی و پروتئین در گیاهچه هایی که به طور توام با پاکلوبوترازول و تنش خشکی تیمار شده بودند، نسبت به گیاهجه هایی که فقط در معرض تنش خشکی بودند؛ احتمالا نشان دهنده کاهش خسارت ناشی از تنش خشکی در این گیاهچه ها است. بنابراین پاکلوبوترازول به ویژه در غلظت 10 ppm در رفع آسیب های حاصل از تنش در گیاهچه کلزا موثرتر بود.
    کلیدواژگان: پاکلوبوترازول، تنش خشکی، کشت درون شیشه ای، کلزا
  • لادن بیات، مهری عسکری صفحات 35-46
    ریزوباکتری های محرک رشد گیاهان باکتری های مفیدی هستند که سبب افزایش رشد گیاهان و القاء مقاومت نسبت به تنش های مختلف می شوند. یکی از این تنش ها آلودگی دی اکسید گوگرد (SO2) است که به عنوان یک آلاینده آسیب رسان قوی هوا شناخته شده است. شبدر ایرانی یکی از گیاهان خانواده بقولات است که به عنوان یک گیاه علوفه ای مطرح می باشد و با باکتری ریزوبیوم همزیست می شود. در این مطالعه اثرات ریزوبیوم (سویه بومی و استاندارد) بر میزان رنگیزه های فتوسنتزی و عناصر پتاسیم و فسفر شبدر ایرانی تحت غلظت های مختلف گاز دی اکسید گوگرد (0، 5/0، 1، 5/1 و 2 ppm) ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تلقیح ریزوبیوم اثرات مفیدی بر میزان رنگیزه های فتوسنتزی، پتاسیم و فسفر در مقایسه با گیاهان تلقیح نیافته دارد. غلظت های بالای SO2 (1، 5/1 و 2 ppm) سبب کاهش معنی دار میزان رنگیزه های فتوسنتزی و عناصر پتاسیم و فسفر در مقایسه با گیاهان کنترل می شود ولی غلظت پایین SO2 (5/ 0ppm) بر شاخص های فوق تاثیر مثبتی می گذارد. تلقیح شبدر ایرانی با دو سویه ریزوبیوم اثرات منفی غلظت های بالای گاز SO2 را بر میزان رنگیزه های فتوسنتزی و عناصر پتاسیم و فسفر کاهش داد. بیشترین مقدار تمامی این شاخص ها در ترکیب سویه بومی و غلظت 5/0 ppm گاز SO2 اندازه گیری شد. بنابراین ریزوبیوم می تواند مقاومت و تحمل گیاه را در برابر تنش های غیر زیستی مثل آلودگی SO2 هوا افزایش دهد.
    کلیدواژگان: آلودگی SO2، پتاسیم، رنگیزه های فتوسنتزی، ریزوبیوم، شبدر، فسفر
  • فریبا امینی، زهره قنبر زاده، مهری عسکری صفحات 47-56
    شوری یک تنش محیطی است که مانع اصلی بازدهی محصولات کشاورزی در جهان است. Salsola arbuscula یک گیاه هالوفیت و مقاوم به شوری می‎باشد. لذا این تحقیق با هدف بررسی مکانیسم مقاومت به شوری با مطالعه تغییرات رشد و بررسی میکروسکوپی کالوس ها انجام گرفت. بدین منظور ابتدا بذر گیاه در محیط کشت MS کشت گردید و پس از 2 ماه از جداکشت ریشه در محیط کشت MS حاوی ترکیبات هورمونی (1mgL-1) Kin و 2،4-D (1mgL-1) کالوس تهیه شد. پس از دو مرحله واکشت کالوس ها و تکثیر آنها کالوس ها به محیط کشت قبلی همراه با غلظت های مختلف نمک (0، 100، 200، 300 و400 میلی‎مولار) منتقل و پس از یک ماه نگهداری‎ در شرایط این ویترو، وزن تر و خشک، میزان آب نسبی کالوس، میزان رشد نسبی کالوس، شاخص حساسیت و ابعاد سلول ها اندازه‎گیری شدند. نتایج نشان داد با افزایش غلظت NaCl رنگ کالوس‎ها تغییر کرده و نکروزه شدن آنها بیشتر و سریع تر رخ داد. همچنین با افزایش غلظت NaCl وزن تر و خشک، میزان آب کالوس، میزان رشد نسبی و شاخص حساسیت کاهش یافت و میزان کاهش در وزن تر بیشتر از وزن خشک بود. کاهش طول، عرض و مساحت سلول‎ها نیز با افزایش تنش مشاهده گردید. تاثیر تنش شوری بر کاهش طول سلول‎ها نسبت به عرض سلول ها بیشتر بود. در مجموع کالوس با کاهش رشد و اندازه سلول ها توانسته است در برابر شوری مقاومت کند.
    کلیدواژگان: ابعاد سلول، تنش شوری، شاخص حساسیت، Salsola arbuscula
  • رسول قاسمی، زهره زارع چاوشی صفحات 57-64
    خاک های سرپنتین خصوصیات ویژه نامتعارفی مانند غلظت کم کلسیم، غلظت بالای منیزیم و فلزات سنگین دارند که باعث بروز اندمیسم گیاهی زیاد در آنها می شود. احتمالا علت اندمیسم برخی گیاهان بر روی این خاک ها حساسیت به کلسیم و نیاز به غلظت های بالای منیزیم می باشد. از آنجا که کلسیم و منیزیم در جذب و انتقال توسط گیاهان برهمکنش دارند، در این مطالعه اثر منیزیم محیط بر پاسخ حساسیت به کلسیم در گیاه Alyssum inflatum مورد بررسی قرار گرفت. این گیاه بومی خاک های سرپنتین غرب ایران است و حساسیت کشنده آن به غلظت های بالای کلسیم مشخص شده است. بذر گیاه پس از برداشت از زیستگاه طبیعی، در شرایط گلخانه به روش کشت آبی بر روی بستر خنثی پرلیت کاشته شد. از محلول غذایی هوگلند یک چهارم غلظت استفاده شد و غلظت های مختلف کلسیم و منیزیم در آن اعمال شد. برای تعیین وضعیت زنده ماندن گیاهان علاوه بر وضعیت ظاهری شامل پژمردگی و خشک شدن بخش های هوایی، با رنگ آمیزی ایوانز بلو، مرگ سلولی در ریشه گیاهان تعیین شد. نتایج نشان داد که این گیاه حساسیت بالایی به هر دو کاتیون دو ظرفیتی کلسیم و منیزیم دارد. اثر نسبت Ca/Mg در بقاء گیاه در صورتی که غلظت کلسیم و منیزیم هر دو پایین باشد دارای اهمیت است. نتایج پیشنهاد می کند که یکی از دلیل های اندمیسم گیاه بر روی خاک های سرپنتین حساسیت گیاه به کلسیم است و غلظت زیاد منیزیم در این خاک ها در کاهش حساسیت به کلسیم تاثیر ندارد. به علاوه، غلظت بالای منیزیم به عنوان یک عامل استرس زای محیطی برای این گیاه به دست آمد.
    کلیدواژگان: Alyssum inflatum، سرپنتین، کلسیم، منیزیم
  • یحیی امام، هدایت الله کریم زاده سورشجانی، سعید موری، کبری مقصودی صفحات 65-74
    به منظور بررسی برخی ویژگی های بیو شیمیایی یک رقم گندم نان (شیراز) و یک رقم گندم دوروم (یاواروس) به تنش خشکی آخر فصل و سطوح مختلف تنظیم کننده های اکسین و سیتوکینین، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز در سال زراعی 90-1389 به صورت اسپلیت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. عامل اصلی آبیاری (آبیاری معمول و قطع آبیاری از مرحله گلدهی تا آخر فصل رشد)، عامل فرعی ارقام گندم و عامل فرعی فرعی ضرب سطوح مختلف اکسین (0، 20 و40 میلی گرم در لیتر) و سیتوکینین (0، 50 و 70 میکرومولار) بود. نتایج نشان داد که میزان پرولین و کاتالاز برگ پرچم در شرایط قطع آبیاری، با سپری شدن زمان بعد از گلدهی، به صورت خطی افزایش یافت و این در حالی بود که میزان پرولین و کاتالاز در شرایط آبیاری معمول در دوره بعد از گلدهی تغییر محسوسی نشان نداد. بعلاوه، در شرایط قطع آبیاری میزان پرولین در رقم یاواروس به صورت معنی داری بیشتر از رقم شیراز بود. در بین غلظت های سیتوکینین بیشترین میزان کاتالاز در شرایط شاهد به دست آمد. همچنین با افزایش غلظت سیتوکینین مصرفی مقدار کاتالاز، در شرایط تنش خشکی کاهش یافت. میزان پراکسیداز نیز در شرایط قطع آبیاری بیشتر بود و با گذشت زمان، بعد از اعمال تیمار آبیاری، با افزایش همراه بود. میزان کلروفیل a،b و کل و کاروتنوئید نیز در شرایط تنش خشکی، بیشتر از آبیاری معمول بود. درک عمیق پاسخ های بیو شیمیایی ارقام گندم به تنش خشکی آخر فصل و برهمکنش آنها با تنظیم کننده های رشد، نیازمند پژوهش های تکمیلی است.
    کلیدواژگان: گندم دوروم، کلروفیل، کاتالاز، پرولین
|
  • Atefeh Payez, Faezeh Ghanati, Mehrdad Behmanesh, Parviz Abdolmaleki, Mina Ghahremaninezhad Pages 1-10
    Several studies have shown that magnetic fields can exert an influence on a large variety of cellular functions; however, the exact mechanism of this interaction in living cells is still unclear. One possible explanation for the adverse effects of magnetic fields on living organisms is oxidative stress resulting from an increase in the production of reactive oxygen species through iron as a mediator. Oxidative stress also brings about changes in enzyme activity, gene expression, and the release of calcium from intracellular storage sites. In the present study the effects of 30 mT static magnetic field and a 10 KHz electromagnetic field on the root and shoot length, activity of antioxidant system, membrane integrity, and the total of calcium and iron content of wheat (Triticum aestivum L.) at vegetative stage were estimated. The results showed that magnetic field caused promotion of antioxidant system, maintenance of membrane integrity and changes in calcium and iron balance, compared to the control group. These effects vary depending on many factors e.g., the sort of magnetic field and the plant organs being exposed to the field.
    Keywords: Calcium, Electromagnetic field, Oxidative stress, Static magnetic field, Wheat
  • Rozita Kabiri, Fatemeh Nasibi, Hassan Farahbakhsh Pages 11-19
    Drought stress is one of the main stresses that inhibits the growth of plants due to mainly disturbance of the balance between production of reactive oxygen species and antioxidant defense and thereby causing oxidative stress. Evaluation of medicinal plants tolerance to drought stress in order to plant them in dry region is very important. In this research, oxidative parameters of drought stress induced by different concentration of polyethylene glycol solutions in Nigella plant were investigated. To control experimental conditions including the inhibitory effects of the other factors such as soil nutrition the hydroponic medium was used. In this study, drought stress significantly increased the H2O2 content, lipid peroxidation and lipoxygenase activity which were showed the oxidative stress induced by drought in Nigella plants. Study of the defense mechanisms, through the measurement of the antioxidant enzymes activities indicated that drought stress increased the activity of ascorbate peroxidase, catalase and guaiacol peroxidase. However in this research, we observed that the increment in drought level had no significant effects on catalase and guaiacol peroxidase activity. It seemed that in this investigation the increment of proline might be related to both osmotic and antioxidant characteristic of this compound. Increase of lipid peroxidation and H2O2 content in drought stress showed that the scavenging and quenching of ROS were out of the plant ability and the induction of plant defense mechanism against oxidative damages was not effective.
    Keywords: Black cumin, Lipid peroxidation, Antioxidant enzymes, Proline, Hydrogen peroxide, Water deficit
  • Pages 21-34
    Drought stress is considered as a limiting factor for plant productions; therefore, many compounds have been applied to minimize the harmful effects of stress. In this study, the effect of paclobutrazol, a triazole growth regulator, on morphological and biochemical parameters of Brassica napus L. under in vitro drought stress was investigated. First, the seeds of B. napus L. were sterilized and then were cultured in MS medium supplemented with mannitol at percentages of 0, 4 and 8)various levels of drought) and 0, 10 and 20 ppm paclobutrazol. Also, B. napus stem explants were cultured in MS medium containing rooting and callogenesis hormones with mannitol (0, 4, 8%) and paclobutrazol (0, 10 ppm). After 4 weeks, results showed stem and root length, stem and root dry weight, chlorophyll a, total chlorophyll, carotenoids, rooting and callogenesis percentage and callus fresh weights significantly decreased but lipid peroxidation, reducing sugar and proline increased in seedlings which were under drought stress. Decreased peroxidation of lipids and increased the root length, stem and root weight, reducing sugars, proline, photosynthetic pigments and protein of the seedlings which were treated with both paclobutrazol and drought stress were also observed, which was probably the indication of reduction of the damage caused by stress in these seedlings. Therefore paclobutrazol especially in concentrations of 10 ppm was more effective in relieving stress damages caused by drought stress in B. napus L.
    Keywords: Paclobutrazol, Drought stress, In vitro culture, Brassica napus L
  • Ladan Bayat, Mehri Askari Pages 35-46
    Plant growth promoting rhizobacteria are beneficial bacteria that increase growth of plants and induce resistance to various stresses. SO2 air pollution is one of these stresses that is known as a strong damaging air pollutants. Persian clover is one of legume family plants that consider as a forage crop and can form symbiosis with Rhizobium bacteria. In this study, the effects of Rhizobium (native and standard strains) on amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium elements of Persian clover under different concentrations of SO2 (0, 0.5, 1, 1.5 and 2ppm) were evaluated. The results showed that inoculation has beneficial effects on the amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium content in compared with non-inoculated plants. High concentrations of SO2 (1, 1.5 or 2ppm) caused a significant decline in the amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium elements of clover plant in compared to the control plants, however low concentration of SO2 (0.5ppm) had positive effects on measured parameters. Inoculation of Persian clover with two strains of Rhizobium decreased negative effects of high concentrations of SO2 on the amounts of photosynthetic pigments and phosphorus and potassium elements. The highest values of these parameters were measured in combination of the local strain plus 0.5ppm of SO2. It was suggested that Rhizobium could increase plant resistance and tolerance against abiotic stresses such as air pollution.
    Keywords: Clover, Phosphorus, Photosynthetic pigments, Potassium, Rhizobium, SO2 pollution
  • Fariba Amini, Zohreh Ganbarzadeh, Mehri Askari Pages 47-56
    Salinity is an environmental stress and is the main limiting factor in the efficiency of agriculture products in the world. Salsola arbuscula is a halophyte plant and resistant to high salinity, therefore, this investigation was aimed to study the tolerance mechanisms to salt stress with the changes in growth parameters and microscopic study of callus. To achieve our purpose, firstly, seeds were cultured in the MS medium and after 2months; callus was produced from root explants in the different media. Calli were then transferred to the previous culture medium with different concentrations of NaCl salt (0, 100, 200, 300, 400 mM) and after one month, fresh and dry weight, relative growth rate (RGR), relative water content (RWC), sensitivity index (SI) and cell dimensions were measured. Results showed that the best medium to induce callus production were medium of MS with 2,4D (1mg/L) + Kin(1mg/L). With increasing of NaCl concentration, callus color changed and necrosis occurred higher and faster. Also with increasing NaCl concentration fresh and dry weight, relative growth rate, relative water content and sensitivity index were decreased and fresh weight decreased more than dry weight. length, width, and area of the cells decreased as the stress was increased. Salt effect on cells length was higher than width by decreasing of the size and the growth of the cells.
    Keywords: Cell dimensions, Salt stress, Salsola arbuscula, Sensitivity index
  • Rasoul Ghasemi, Zohreh Zare Chavoshi Pages 57-64
    Serpentine soils have some unusual properties such as low Ca and high Mg concentrations and also some of the heavy metals which are the inducers of high plant endemism. One of the possible causes of endemism could be Ca sensitivity and high Mg requirement. Since Mg and Ca interact in uptake and transport by plants, the effect of Mg in Ca sensitivity was studied in Alyssum inflatum which is a serpentine endemic from western Iran and its Ca sensitivity has proved. The seeds were harvested from thier natural habitats and the plants were cultivated in greenhouse using of a solution culture on chemically inert substrate of Perlite. A modified one forth strength Hoagland solution was used and different concentrations of Ca and Mg were achieved. To determine the viability of plants, the appearance of plants including wilting and drying of the shoot, and root cell death were determined using of Evan’s blue staining. The results showed that the plants were sensitive to high concentrations of both of cations of Ca and Mg. Effect of Ca/Mg ratios on survival of plants was important provided that the absolute concentrations of the elements were low. The results suggested that one of the endemism reasons on serpentine soils was Ca sensitivity while high Mg concentrations did not decrease the sensitivity.
    Keywords: Alyssum, Calcium, Magnesium, Serpentine
  • Yahya Emam, Hedayatallah Karimzadeh Soureshjani, Saeed Moori, Kobra Maghsoudi Pages 65-74
    In order to evaluate some biochemical responses of bread wheat (Shiraz cultivar) and durum wheat (Yavarous cultivar) to late season water stress and different auxin and cytokinin levels, a field experiment was carried out in research farm of the collage of Agriculture, Shiraz University during 2010-2011 growing season using a split split factorial as randomized complete block design with three replications. Irrigation regime (normal and cutting off water at anthesis), wheat cultivars (Shiraz and Yavarous) and factorial combination of auxin (0, 20 and 40 mg/L) and cytokinin (0, 50 and 70 Mm) levels were considered as main, sub and sub sub plats, respectively. The results showed that flag leaf proline and catalase content were increased linearly upon cutting off irrigation at anthesis; while, proline and catalase content did not show any significant changes after anthesis under normal irrigation conditions. Moreover, proline content in Yavarous cultivar was found to be significantly greater than Shiraz cultivar. Among cytokinin concentrations, the highest catalase activity was obtained from control treatment. As cytokinin concentrations were increased, catalase activity was decreased under well watered conditions. Peroxidase activity was increased under irrigation cut off conditions, and was enhanced with time lapse from anthesis. Chlorophyll a, b, carotenoid and total of foliage leaf were greater under cut off irrigation conditions. Deep understanding of biochemical responses of wheat cultivars to late season drought stress and its interaction with plant growth regulator needs further complimentary research.
    Keywords: Durum wheat, Chlorophyll, Catalase, Proline