فهرست مطالب

مطالعات عملیات روانی - پیاپی 34 (پاییز 1391)
  • پیاپی 34 (پاییز 1391)
  • 200 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1392/04/05
  • تعداد عناوین: 11
|
  • دکتر حجت الله مرادی صفحه 5
    در آیات متعدد، برقراری روابط صمیمانه و برادرانه بین نیروهای مسلح جهادی مومنان و مسلمانان مطرح و بر ترک مخاصمه و نزاع، اختلاف و... تاکید شده است، زیرا باعث سستی و عدم اثربخشی تدابیر و اقدامات آنان می شود. بنابراین چنین استنباط می شود که در مجموع، آیاتی از این دست شاخصی را معرفی می کنند که وجود آن در جامعه و در بین نیروی مسلح از سویی عامل افزایش روحیه و از سوی دیگر نشان دهنده روحیه بالا و قوی یگان است.
  • دکتر حجت الله مرادی صفحه 7
    ابزارهای تبلیغ را آموزش های سنجیده و عملکردی و راه های تعامل و تاثیرگذاری بر مردم نامیده اند. تلویزیون از مهم ترین ابزارهای تبلیغات است، به ویژه در ایام انتخابات تلویزیون نقشی بسیار مهم در ارائه طرح ها و شفاف سازی دیدگاه های نامزدهای انتخاباتی ایفا می کند. پژوهش حاضر در مطالعه موردی خود تجزیه و تحلیل بر مبنای شباهت ها و تفاوت های تبلیغات سیاسی تلویزیونی ماهواره ای ضدانقلاب و میزان بهره گیری از روش ها و فنون مختلف تبلیغات تلویزیونی را با تاکید بر بهره گیری از ابزارهای تبلیغات مورد توجه قرار داده است. پژوهش با التزام به تحلیل و بررسی تطبیقی از جمله تحلیل محتوا به بررسی نحوه تبلیغات تلویزیونی تعدادی از شبکه های ماهواره ای ضدانقلاب در انتخابات مختلف جمهوری اسلامی ایران می پردازد.
    کلیدواژگان: تلویزیون، تبلیغات، ابزارهای تبلیغ، انتخابات، جمهوری اسلامی ایران
  • سید محمد جواد قربی صفحه 39
    تامین امنیت و پایدارسازی آن یکی از دغدغه های همیشگی دولت ها و بازیگران سیاسی در محیط بین المللی و حتی سطح ملی است. تحول تهدیدات علیه کشورها و گذار از سخت افزار گرایی به سوی تهدیدات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی که از آن با عناوینی مختلف چون تهدید نرم، جنگ نرم، تهاجم فرهنگی، ناتوی فرهنگی و غیره یاد می شود، زمینه را برای شکل گیری امنیت نرم افزاری فراهم ساخته است. به عبارتی دیگر، از آنجا که ماهیت تهدیدات علیه جمهوری اسلامی در دهه های اخیر بیشتر جنبه نرم افزارانه و فرهنگی به خود گرفته است؛ از این رو، شکل گیری امنیت نرم و تامین آن برای جمهوری اسلامی ایران حائز اهمیت است و مجموعه فرهنگ ها و ارزش های حاکم بر جامعه ایرانی که هر کدام تولیدکننده قدرت نرم برای ایران هستند زمینه را برای بازتولید امنیت نرم برای ایران آماده کرده است. پژوهش حاضر با روش اسنادی و تحلیلی، پس از شناسایی و توضیحاتی در باب امنیت نرم، مترصد پاسخ دهی به این سوال اساسی است که نیروی مقاومت بسیج از چه طریق و راه هایی می تواند امنیت نرم افزارانه جمهوری اسلامی ایران را تثبیت نماید یا آن را تحقق بخشد؟
    کلیدواژگان: امنیت، امنیت نرم افزارانه، جمهوری اسلامی ایران، راهکارهای تثبیت کننده
  • فرج الله اردیزی صفحه 61
    این مقاله بهره گیری از تبلیغات را طی سال های 1914 تا 1968 در جنگ اول و دوم جهانی و در جنگ ویتنام بررسی می کند. در جنگ اول جهانی برای نخستین بار سازمان هایی با هدف تبلیغات و عملیات روانی شکل گرفتند. این سازمان ها در تبلیغات از ابزار مختلف و فنون پیچیده روان شناسی بهره بردند که در این مقاله تشریح خواهد شد. بهره گیری از تبلیغات به طور معمول ویژگی رژیم های فاشیستی به شمار می رود، لیکن این کشورهای به اصطلاح دمکراتیک بودند که اولین بار از تبلیغات برای کسب حمایت عمومی بهره بردند و همچنان که نشان داده خواهد شد، این کشورها در به کارگیری تبلیغات مهارت بیشتری از رژیم های توتالیتر داشتند. بنابراین در بخش پایانی مقاله تفاوت های تبلیغات در نظام های سیاسی دمکراتیک و توتالیتر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
    کلیدواژگان: تبلیغات، عملیات روانی، جنگ های اول و دوم جهانی، جنگ ویتنام
  • دکتر حجت الله مرادی، سیدیوسف مولایی صفحه 85
    این مقاله به موضوع تبلیغات و عملیات روانی می پردازد. نوشتار حاضر از دو بخش تشکیل شده است. نکته آغازین نوشتار عبارت است از اینکه مفهوم و راهبرد های جنگ پس از جنگ سرد تغییر یافته است. در چارچوب مفهوم جنگ های مدرن، بازنمایی جنگ در رسانه ها از اهمیت بیشتری برای طرفین جنگ برخوردار است و در نتیجه آنها زمان و منابع بیشتری را به کنترل و مدیریت تبلیغات جنگ اختصاص می دهند. این امر بر شیوه های تبلیغات نیز اثر گذاشته است. با این حال، اهداف راهبردی تبلیغات همچنین راهبرد های تبلیغاتی چندان تغییر نکرده اند؛ بنابراین، تحلیل هارولد دی لاسول از اهداف راهبردی تبلیغات و راهبردهای تبلیغاتی در دوران جنگ اول جهانی در بخش نخست مقاله به طور گذرا ارائه شده است. استدلال نویسنده این است که اگرچه کتاب لاسول هفتاد و پنج سال پیش نوشته شده است اما تحلیل او امروزه نیز معتبر و قابل بهره برداری است. در حالی که اهداف و راهبرد های تبلیغات یکسان باقی مانده اند، شیوه های تبلیغات پیچیده تر شده اند و به لحاظ واژه شناسی نیز اصطلاح عملیات روانی جای اصطلاح تبلیغات در ادبیات سیاسی و نظامی را گرفته است. بنابراین، با رجوع به تعاریف نظامی برخی مفاهیم مرتبط با تبلیغات بررسی می شوند. چگونگی استفاده امریکا یا ناتو از تبلیغات و عملیات روانی در سه جنگ (جنگ خلیج فارس، کوزوو و اشغال افغانستان) در فضای پس از جنگ سرد در بخش دوم مقاله بررسی شده است. همچنین امکان بهره برداری از راهبردهای تبلیغاتی لاسول برای درک اقدامات امریکا و ناتو مورد توجه قرار گرفته است. سرانجام نیز ملاحظاتی در باب ویژگی های جنگ های مدرن در جنگ اشغال افغانستان ارائه شده است.
    کلیدواژگان: تبلیغات، سانسور، عملیات روانی، جنگ مدرن، جنگ خلیج فارس
  • دکتر عباس خلجی، الهام حسینی صفحه 105
    یکی از وجوه ممیزه جهان امروز از دنیای پیشین «فزون اهمیتی» قدرت نرم کشورها و توانایی آنان در ایجاد تغییرات تدریجی و نامحسوس و البته ژرف در نظام باورها، سبک زندگی و مواضع سیاسی و نگرش ها و ترجیحات اجتماعی مخاطبان، با اعمال قدرت نرم است. این تمایز به گونه ای است که این گونه می توان پنداشت، اغوا، جذب و کشش همواره بیشتر از زور و قوه قهریه به کار می آید و کسب وجهه و اعتبار بین المللی و نفوذ در افکار عمومی جهانیان دستیابی به قدرت نرم به موازات و حتی فراتر از کسب همین نتیجه در سطح ملی از جمله اهداف مهم کشورهاست و این مهم به تناسب موقعیت و جایگاه و امکانات و فرصت های هر کشور در عرصه بین المللی به شیوه های مختلف و از مجاری و کانال های متعدد، تعقیب می شود. در این مقاله تلاش خواهد شد به بیان تعریف قدرت نرم و اینکه این قدرت از چه منابع و چه مسیری به دست می آید و یک کشور صاحب قدرت نرم چگونه به کشور ضعیف نفوذ و بر آن مسلط می شود پرداخته است.
    کلیدواژگان: قدرت، قدرت نرم، قدرت سخت، سیاست خارجی
  • مصطفی محمدی صفحه 123
    هدف مقاله حاضر بررسی تطبیقی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و امریکا و مقایسه آن در ابعاد مختلف در منطقه غرب آسیا است. در این راستا چارچوب نظری قدرت نرم که از سوی «جوزف نای» مطرح شده است به عنوان چارچوب مفهومی مناسب و جامع برای بررسی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و امریکا، ابزارها و محدودیت های قدرت نرم دو کشور در منطقه مورد بهره برداری قرار می گیرد. قدرت های جهانی و منطقه ای همواره برای تداوم و افزایش نفوذ خویش، سعی کرده اند مدیریت تحولات نظام جهانی و منطقه ای را کنترل کنند. غرب آسیا به مثابه منطقه ای ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک اهمیتی ویژه در معادلات نظام جهانی دارد و تحولات آن توجه قدرت های بزرگ، از جمله امریکا را به خود معطوف داشته است؛ از این رو، امریکا به عنوان دولتی سلطه جو و جمهوری اسلامی ایران در مقام حکومتی ضدهژمون می کوشند تحولات این منطقه راهبردی را با بهره گیری از ظرفیت های قدرت نرم خویش کنترل و مدیریت کنند. بر این اساس، مقاله حاضر مفهوم، ویژگی ها و منابع قدرت نرم را به طور عام و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و امریکا را به طور خاص مورد بررسی و ارزیابی قرار می دهد. پیروی از نگرش و روشی تطبیقی در مطالعه قدرت نرم ایران و امریکا، کمک شایانی به شناخت دقیق نقش و جایگاه قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه غرب آسیا خواهد داشت.
    کلیدواژگان: قدرت نرم، جمهوری اسلامی ایران، امریکا، غرب آسیا(خاورمیانه)، تهدیدات نرم
  • فاطمه مرسلی صفحه 145
    دیپلماسی عمومی به جهت تحول در ساختار قدرت جهان و جابه جایی منابع قدرت از سخت به نرم از یک سو، و افزایش نقش افکار عمومی در مناسبات بین المللی، تاثیرگذاری فرهنگ بر روابط بین الملل و تاثیرگذاری مردم در تعیین سیاست های داخلی و خارجی از سوی دیگر جایگاه بسیار ممتازی را در راهبردهای سیاسی- امنیتی کشورها پیدا کرده است. در این تاکتیک که از روش اقناع و نه تهدید بهره گرفته می شود، عموم مردم و نخبگان جامعه هدف مخاطب قرار می گیرند. بخشی از دیپلماسی عمومی در جنگ نرم از طریق ارتباطات آموزشی- فرهنگی و با هدف یارگیری، نخبه پروری و سرانجام ایجاد و استقرار شبکه ای کاملا وابسته در کشور هدف پیگیری می شود. بی تردید سردمداران فرهنگ غرب پس از آنکه حضور مستقیم و بی واسطه خویش را در سایر کشورها به منظور گسترش نفوذ و سلطه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن ندیدند، سعی کردند نمایندگانی از بین خود ملت ها برگزینند و مسئولیت فراهم آوردن زمینه سلطه پذیری را به غرب گرایان و وابستگان فکری خود واگذار کنند. آنان به طورمعمول پس از مسافرت به غرب، تحصیل و حشر و نشر در آن دیار، مقهور پیشرفت و فناوری برتر غرب شده و پس از بازگشت به کشور خویش به بلندگوی فرهنگ بیگانه تبدیل می شوند. با توجه به اهمیت روزافزون موضوع، در این مقاله برآنیم تا به ارتباطات آموزشی- فرهنگی ذیل تاکتیک دیپلماسی عمومی پرداخته و با ارائه مستندات متعدد و متنوع آن را مورد واکاوی و تجزیه و تحلیل قرار دهیم.
    کلیدواژگان: جنگ نرم، دیپلماسی عمومی، ارتباطات آموزشی، نخبه پروری، وابسته سازی، شبکه سازی
  • سید حسین محمدی نجم صفحه 161
    در میان مباحث عملیات روانی گاه به واژه ها و مفاهیمی برمی خوریم که یافتن منابع با ارزش در باره آنها عمدتا مشمول طبقه بندی بوده و دسترسی به آنها اغلب دشوار است؛ خاصه مطالبی که کارکرد صرف امنیتی و نظامی دارند بیش از همه، مورد سانسور سازمان های دولتی امریکا قرار دارند. مفاهیمی مانند کنترل ذهن و فناوری صداهای خاموش چنین اند. در پس هر یک از این مفاهیم، بیش از نیم قرن تحقیق و مطالعه محرمانه نهفته است، صدها و بلکه هزاران تجربه آزمایشگاهی و واقعی از اینگونه موارد را باید در پیشینه به نسبت طولانی آنها سراغ بگیریم. مختصر اطلاعاتی که در مورد کاربست واقعی این مفاهیم عایدمان می شود، پرسش های بسیاری را به ذهن متبادر می سازد که در واقع این نوشتار فتح بابی است برای تحقیقات بیشتر و گسترده تر: آیا افزون بر آنچه به عنوان رویکرد متعارف در سطح راهبردی - و با بهره گیری از ابزارهای مختلف رسانه ای و تبلیغاتی- جریان دارد، یک رویکرد نامتعارف نیز در سطح عملیاتی – و حتی تاکتیکی- برای کنترل رفتار و نفوذ در افکار جمعیت هدف به کار گرفته می شود؟ مقاله حاضر این موضوع قدیمی و کمتر شناخته شده را مورد بحث و بررسی قرار داده است.
    کلیدواژگان: عملیات روانی، کنترل ذهن، فناوری صدای خاموش
  • صفحه 173
    پدید آورنده: اکبر نصرالهیناشر: تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه ها، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامیتعداد صفحات: 447صسال انتشار: 1389کتاب مدیریت پوشش خبری بحران در رسانه های حرفه ای شامل برنامه ریزی و مدیریت حوزه خبر در شرایط غیر عادی و کاملا بحرانی است.
|
  • Dr. Hojatollah Moradi Page 7
    Propaganda tools have been called deliberate and functional instruction and interaction and influence mechanisms. Television is among the most important propaganda tools and plays an important role in introducing the plans of the candidates and clarifying their views during election days. As a case study, the present research work examines the similarities and differences of satellite TV political propaganda and exploitation of various TV propaganda techniques. Using comparative analysis and content analysis, the propaganda mechanisms of a number of satellite networks in various elections of the Islamic Republic of Iran have been studied.
    Keywords: television, propaganda, propaganda tools, elections, the Islamic Republic of Iran
  • Seyyed Mohammad Javad Qorby Page 39
    Provision of security and stabilizing it is one of the constant concerns of governments and political actors in the international arena and even at national level. The changing nature of threats against nations and transition from hard threats to cultural, political, and economic threats, which are varyingly entitled ‘soft war’, ‘cultural invasion’, ‘cultural NATO’, etc., have paved the way for the inception of software security. Since the threats against the Islamic Republic of Iran during the last few decades have had mainly soft and cultural nature, formation of soft security and its provision is of great significance for the Islamic Republic of Iran and the set of Iranian cultures and values as soft power generators lay the ground for the regeneration of soft security. Using documentary analysis and introducing the concept of soft security, the present study seeks to answer this question: Which mechanisms can the Basij Resistance Force utilize to realize the software security for the Islamic Republic of Iran and stabilize it?
    Keywords: security, software security, the Islamic Republic of Iran, stabilizing solutions
  • Farajollah Ardizy Page 61
    This article reviews utilization of propaganda during the years 1914 to 1968 in World Wars I and II and the Vietnam War. For the first time in World War I, some organizations were established to pursue propaganda and psychological operations. These organizations made use of various psychological techniques in their propaganda operations which will be explicated in this article. Utilization of propaganda is generally considered to be the attribute of fascist regimes. However, it was the democratic nations who, for the first time, made use of propaganda to win public support. As it is delineated here, these nations had greater skills than totalitarian countries in exploiting propaganda. Hence, the differences of propaganda schemes between democratic and totalitarian political systems will be examined at the end of the article.
    Keywords: propaganda, psychological operations, World Wars I, II, the Vietnam War
  • Dr. Hojatollah Moradi, Seyed Yusuph Molaee Page 85
    The present article deals with propaganda and psychological operations. It consists of two parts. The first part delineates that following the Cold War, the concept and strategies of war changed. Within the framework of modern warfare concept, representation of war through media has become more important for both sides of the conflict and consequently they allocate more resources to control and manage war propaganda. This has influenced propaganda techniques too. However, the strategic goals of propaganda as well as propaganda strategies have not undergone much changed. Hence, Harold D. Laswell’s analysis on the strategic goals of propaganda and propaganda strategies during World War I is briefly reviewed the first part of the article. It is argued that although Laswell’s book was written seventy-five years ago, his analysis is still valid and operational. The goals and strategies of propaganda have remained the same but propaganda techniques have got more complicated and, from a terminological standpoint, the term ‘psychological operations’ has replaced the term ‘propaganda’ in political and military literature. Thus, referring to the military definitions, some concepts associated with propaganda are reviewed. How America or NATO utilized propaganda and psychological operations in the three wars (Persian Gulf War, Kosovo War and Invasion of Afghanistan) during the post-Cold War period is what the second part of the paper examines. The possibility of utilizing Laswell’s propaganda strategies to understand America and NATO's measures is also considered. Finally, some attributes of modern warfare related to the war which led to invasion of Afghanistan is discussed.
    Keywords: propaganda, censorship, psychological operations, modern warfare, the Persian Gulf War
  • Dr. Abbas Khalaji, Elham Hussein Page 105
    One of the distinctive features of today's world is the increasing significance of nations’ soft power and their ability to bring about gradual, subtle and profound changes in belief systems, lifestyles, political views, and social attitudes and preferences of their target groups using soft power. This distinction is such that it can be assumed enticement and attraction are more influential than force and coercion. Gaining international reputation and credibility and attracting the public opinion of the world population and achieving soft power along with accomplishing these objectives at national level are among the aims of world nations. This strategy is followed in different ways by different nations and its rate of success depends on each nation’s standing, resources and opportunities in the international arena. The present article offers a definition for soft power, delineates the sources from which this kind of power can be obtained and explains how a nation having soft power can influence a weaker nation and dominate it.
    Keywords: power, soft power, hard power, foreign policy
  • Mostafa Mohammady Page 123
    The present article is aimed at a comparative study of the soft power of the Islamic Republic of Iran and America and a comparison of its different aspects in the Western Asia. In line with this, the theoretical framework of soft power, offered by Josef Nye, served as a suitable and comprehensive conceptual framework for the analysis of the soft power of the Islamic Republic of Iran and America and the tools and constraints of the soft power of the two countries in the region. To sustain and increase their influence, the world and regional powers have constantly tried to manage the changes in global and regional systems. The Western Asia, as a region with geopolitic and geostrategic importance, is of great significance in the dealings of the global system and its changes draw the attention of great powers including the USA. Hence, the US as a hegemonic state and the Islamic Republic of Iran as an anti-hegemonic government attempt to control and manage the changes in this strategic region using their soft power potentials. In view of this issue, the present article examines and evaluates the attributes and sources of soft power in general and the soft power of the Islamic Republic of Iran and America in particular. Following a comparative view and methodology in studying the soft power of Iran and America will make a substantial contribution toward a detailed understanding of the role and standing of the soft power of the Islamic Republic of Iran in the Western Asia.
    Keywords: soft power, the Islamic Republic of Iran, America, the Western Asia (Middle East), soft threats
  • Fatemeh Morsali Page 145
    Public diplomacy has found a prominent standing in the political-security strategies of nations due to the change in the power structure of the world and substitution of power sources from hard to soft, on the one hand, and the enhancement of the role of public opinion in international dealings, the influence of culture over international relations and people’s influence on determining national and international policies, on the other. This tactic which rests upon persuasion, not threat, addresses the general public, not the elite of society. Part of the public diplomacy measures in soft war are followed through educational-cultural communications and with the aim of teammate selection, elite-development and, finally, establishment of an entirely dependent network in the target country. Undoubtedly, after the decision-makers of the Western culture found out their direct presence in other countries for extending their influence and political, social and cultural dominance impossible, they made an effort to choose agents from among the nations and put them in charge of paving the way for the Western dominance. Following a trip to the West and living there for some time, they are usually influenced by the advancement and the superior technology of the West and they begin to promote the Western culture after returning to their country. Given the increasing importance of this issue, in this article, we attempt to probe into educational-cultural communications included in public diplomacy and analyze it making use of various documents.
    Keywords: soft war, public diplomacy, educational communications, elite-development, making dependent, networking
  • Seyyed Hussein Mohammadi-Najm Page 161
    Among psyop concepts, there are some terms and notions for which one cannot easily find any reliable sources since they are mainly classified. Those sources with merely security and military applications are more strictly censored by the US state organizations. ‘Mind control’ and ‘silent sound technology’ are among such concepts beyond each of which lies more than half a century of private research and the relatively long history of each of them includes hundreds or even thousands of laboratory experiments or real experiences. The small amount of information we have gained about their applications raises a lot of questions. The present article is hoped to initiate further and more extensive research on such questions: Is there an unconventional approach at the operational level – and even tactical level – underway to control the behavior and influence the thoughts of the target groups in addition to what is going on as the conventional approach at the strategic level – and using media and propaganda mechanisms? The present article tackles this old and less known topic.
    Keywords: psychological operations, mind control, silent sound technology