فهرست مطالب

علوم اجتماعی - سال نهم شماره 2 (پاییز و زمستان 1391)
  • سال نهم شماره 2 (پاییز و زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/01/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مریم سادات دل آور، حبیبب احمدی صفحات 1-24
    پژوهش حاضر، با هدف بررسی تاثیر استفاده از فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی بر میزان ارتباط با جنس مخالف انجام گرفته است. این تحقیق به روش پیمایشی انجام شده و اطلاعات آن از طریق پرسشنامه جمع آوری گردیده است. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه جوانان (30-18 سال) شهرشیراز می باشد که با استفاده از جدول لین و خطای 5 درصد 395 نفر برآورد گردیده و در نهایت نمونه مورد نظر، با روش مطبق خوشه ایانتخاب شدند. نتایج به دست آمده از این پژوهش، حاکی از آن است که میزان ارتباط با جنس مخالف با جنس، سن، استفاده از تلفن همراه و ماهواره رابطه معناداری دارد و با تحصیلات و استفاده از اینترنت رابطه معناداری ندارد..در این مطالعه از روش های الفای کرونباخ، مقایسه میانگین ها، رگرسیون، تحلیل مسیر استفاده شده است نتایج رگرسیون نشان داد که استفاده از موبایل و سپس استفاده از ماهواره بیشترین تاثیر را بر دوستی دختر و پسر داشته است
    کلیدواژگان: اینترنت، تلفن همراه، ماهواره، ارتباط، جنس مخالف
  • ندا رضوی زاده، محسن نوغانی دخت بهمنی، علی یوسفی صفحات 25-51
    اگرچه تحقیقات پیشین نشان داده که بیماری های جسمی، روانی و مرگ و میر توسط موقعیت طبقاتی و استانداردهای زندگی مادی، عوامل ژنتیکی و عفونی تحت تاثیر قرار می گیرد، امروزه توجهات به سمت تاثیر زمینه ی اجتماعی کشیده شده است. سرمایه اجتماعی که در این تحقیق ترکیبی از اعتماد، حمایت و روابط اجتماعی است یکی از تعیین کننده های سلامت روانی در نظرگرفته می شود. هدف این تحقیق تبیین رابطه سرمایه اجتماعی و سلامت روانی است. روش تحقیق پیمایش و نمونه مورد نظر 304 دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد در سال تحصیلی 87-88 بوده است. نتایج نشان داد که اگرچه متغیرهای مستقل اعتماد، حمایت، روابط اجتماعی، عزت نفس، رفتار پشتیبان سلامت روان هر یک به تنهایی بر اضطراب و افسردگی شدید به طور همزمان اثرمعنادار ندارند، اما اثرمتقابل اعتماد، حمایت و روابط اجتماعی بر این دو متغیر معنادار است. تحلیل های جداگانه نشان داد اثر عزت نفس بر افسردگی منفی و معنادار بوده و درآمد خانوار، اعتماد اجتماعی و رفتار پشتیبان سلامت روان تاثیر منفی معنادار بر اضطراب دا شته است.
    کلیدواژگان: سلامت روانی، اختلال روانی، سرمایه اجتماعی، اعتماد، حمایت اجتماعی
  • ابوالفضل شاه آبادی، عبدالله پورجوان صفحات 53-75
    هدف مطالعه حاضر تحلیل آماری شاخص های نهادی حکمرانی (بر اساس تعریف بانک جهانی) و برخی از متغیرهای عملکرد بهداشتی، آموزشی، اجتماعی و اقتصادی توسعه طی دوره 1996- 2006 برای 35 کشور منتخب از آسیای جنوب شرقی، غرب آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا است. به طور کلی نتایج مطالعه نشان می دهد بهبود شاخص های حکمرانی همچون شفافیت، پاسخگویی، مردم سالاری، آزادی بیان، ثبات سیاسی و فرایندهای انتخاباتی منظم، اثربخشی سیاست های کلان و خدمات عمومی، مقررات با کیفیت و تنظیم گری دقیق، حمایت از حقوق مالکیت فیزیکی و معنوی و همچنین کنترل فساد در کشورهای مورد بررسی می تواند اثرات معناداری بر ارتقاء شاخص های توسعه از قبیل درآمد سرانه بالاتر، امید به زندگی بالاتر، سطح بهداشت و سلامت بالاتر، گسترش فناوری اطلاعات در جامعه، آموزش عمومی و تخصصی مطلوبتر، نرخ باروری کمتر زنان، نرخ مرگ و میر کمتر کودکان، نرخ بیکاری پایین تر و افزایش رفاه اجتماعی داشته باشد.
    کلیدواژگان: حکمرانی، بهداشت و سلامت، آموزش و تحصیل، درآمد سرانه، توسعه اجتماعی، اقتصادی
  • علیرضا شجاعی زند صفحات 77-102
    بحث «روندهای شکل گیری دینداری»، موضوع نسبتا بدیع و کمتر کار شده ایست که جای آن در کنار بحث های «ریشه دین خواهی» و «منشا دین» خالی است. مقاله پس از تشریح محتوا، کاربرد و ضرورت های این موضوع، به بازشناسی و تفکیک الگوهای دیندارشدن می پردازد. تفکیک و جداسازی میان الگوهای دیندارشدن، با استفاده از سه معیار «عرضه یا تقاضای» دین، «قصدی یا غیرقصدی» بودن دینداری و «تقدم نظری یا عملی» داشتن این روند انجام شده است.
    «کشش های فطری» و «آمادگی های روانی» از الگوهایی هستند که ذیل تقاضا برای دین مطرح می شوند. «اکتساب» اما، شاخص ترین الگوی عرضه محور است. آنچه اما واقعی تر است و از رواج بیشتری هم برخوردار است، الگوی «توامانی» فطرت- اکتساب است. دیندارشدن ناشی از «محرومیت»، یا مواجهه با یک «اتفاق باشکوه» یا متاثر از «شخصیت های دینی»، به مسیرهای غیرقصدی تعلق دارند. مسیرهای «منطقی- عقلایی» و «انتخابگری» را هم باید در زمره الگوهای قصدی محسوب کرد که تنها درباره انسان های به لحاظ عقلی، رشید و بالغ امکان پذیر است. دست آخر به «دیندارشدن عملی» می رسیم که رایج ترین الگو در میان دینداران، خصوصا کودکان و نوجوان است. «الگوی شامل» اما واقع نگرانه ترین مسیر دیندارشدن را عرضه می نماید.
    کلیدواژگان: منبع دین، درگیرشدن دینی، جامعه پذیری دینی، عرضه دین، تقاضای دین
  • علیرضا صحرایی صفحات 103-133
    این پژوهش به فرهنگ سیاسی (که یکی از موضوعات مهم در حوزه های علوم اجتماعی و سیاسی می باشد) دانشجویان دانشگاه تهران و عوامل موثر بر آن می پردازد. برای تحلیل فرهنگ سیاسی از نظریه های کسانی چون آلموند، وربا، پای، راش، لیپست و دال استفاده شده است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع پیمایش و تکنیک جمع آوری داده ها و اطلاعات از طریق پرسشنامه استاندارد و برای تجزیه و تحلیل از نرم افزار SPSS استفاده گردیده و از آماره های تحلیلی مانند رگرسیون سود جسته تا به ارائه تحلیل مسیر و در نهایت رسم مدل نهایی دست یابیم. شیوه نمونه گیری تصادفی ساده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برابر با300 نفر بوده است. نتیجه تحقیق چنین نشان می دهد که سطح نظری فرهنگ سیاسی دانشجویان بیشتر از نوع تبعی می باشد و بین سطح نظری و سطح رفتاری فرهنگ سیاسی دانشجویان شکاف وجود دارد. همچنین متغیرهایی مانند منافع سیاسی، مهارتهای سیاسی، پایگاه اجتماعی – اقتصادی، سن براین شکاف تاثیر دارد و تاثیر متغیرهایی همچون موانع اجتماعی وخانوادگی، اعتماد سیاسی بر شکاف فوق الذکر تایید نگردید.
    کلیدواژگان: فرهنگ سیاسی، مشارکت سیاسی، شناخت سیاسی، جهت گیری، رفتار سیاسی
  • زینب فاطمی امین، مجید فولادیان صفحات 135-155
    مسئله مورد تبیین در این مقاله وجود رابطه علی دو جانبه میان بازدهی آموزشی هر کشور با میزان توسعه یافتگی آنها می باشد؛ بدین معنی که آموزش و پرورش در هر جامعه ای در عین حال که متاثر از سطوح مختلف توسعه موجود در آن است، خود نیز به عنوان متغیر مستقل در تحولات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه تاثیر می گذارد. لذا سوال اصلی مطالعه حاضر عبارت است از اینکه؛آیا توسعه یافتگی با بازدهی نظام آموزشی رابطه معنادار متقابل دارد؟ در مقاله حاضر از روش تطبیقی کمی یا تحلیل بین کشوری استفاده گردیده است؛که در آن از داده های ثانویه 70 کشور جهان، در بین سال های 2004-1999، بهره گرفته شده است. آزمون نیکویی برازش مدل های الگوی معادلات ساختاری حاکی از برازش خوب مدل عنوان شده با داده های مشاهده شده در 70 کشور جهان است و نشان می دهد توسعه یافتگی جامعه بر بازدهی آموزشی تاثیر دارد و از سوی دیگر بازدهی آموزشی نیز تاثیر معناداری بر سطوح مختلف توسعه دارد. نتایج رگرسیونی نیز نشان می دهند توسعه اقتصادی با 27/0، توسعه سیاسی با 14/0 و توسعه اجتماعی با 29/0 سهمی را در تبیین متغیر وابسته (بازدهی نظام آموزشی) داشته اند.
    کلیدواژگان: نوع نظام آموزشی، بازدهی نظام آموزشی، توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی و توسعه سیاسی
  • مصطفی مهران فر، احمدرضا اصغرپور ماسوله، احمد فولادیان صفحات 157-182
    در برنامه های نوسازی عموما کنشگران گوناگونی از سرمایه گذاران گرفته تا مالکان بافت ها لازم است با هم همکاری کنند. ایده اصلی این پژوهش مبتنی بر آن است که شهروندانی که از کیفیت زندگی بالاتری برخوردارند، دارای امکانات و توانایی های بیشتری برای مشارکت در نوسازی و بهسازی هستند و به همین خاطر تمایل بیشتری برای ورود به برنامه های نوسازی دارند. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مالکان و ساکنان بافت های فرسوده شهری در شهر مشهد بوده اند. حجم نمونه آن تعداد 384 نفر برآورد شده است که شیوه نمونه گیری خوشه ایتصادفی بود. یافته های این پژوهش نشان داد که اکثریت کسانی که در محدوده بافت های فرسوده سکونت دارند یعنی بیش از نیمی از افراد از کیفیت زندگی متوسط و پایین برخوردار هستند. از آنجایی که اکثر افرادی که در مناطق بافت های فرسوده سکونت دارند از کیفیت زندگی پایینی برخوردار هستند، مشاهده می شود که بیش از 78 % افراد تاحدودی و بیشتر تمایل دارند به نحوی موقعیت زندگی خود را تغییر دهند و در بهسازی و نوسازی محل زندگی خود به نوعی مشارکت کنند.
    کلیدواژگان: بافت فرسوده، مشهد، مشارکت اجتماعی، مالکان
  • هاجر وزیری، حسین بهروان، علی یوسفی صفحات 183-198
    مصرف نمایشی یا تظاهری، کنش نمادینی است که هدف عمده آن جلب توجه دیگران نسبت به خود و تمایز خود از دیگران است.فرضیه اساسی نوشتار حاضر این بوده است که مصرف نمایشی پوشاک تحت اثر انفرادی و ترکیبی(تعاملی)پایگاه اجتماعی،جنسیت و دینداری است؛ این اثرگذاری برحسب اینکه مصرف کننده در معرض چه وضعیتی ازلحاظ انتظارات دیگران مهم، تبلیغات مصرفی کالا و شرایط سنی باشد، متفاوت خواهد بود. نتایج وارسی این فرضیه بر روی 272 دانش آموز دبیرستانی درشاهرود نشان می دهد که اولا میل به مصرف نمایشی پوشاک نسبتا بالاست.ثانیا بخش عمده ای از نوسانات میل به مصرف نمایشی پوشاک در بین دانش آموزان،تحت اثر همزمان پایگاه اجتماعی،دینداری،جنسیت،سن،انگیزه پیروی از دیگران مهم،توجه به تبلیغات مصرفی رسانه و برخی ازاشکال ترکیبی(تعاملی)آنهاست.در این میان اثرنسبی سه متغیرانگیزه پیروی ازدیگران مهم، پایگاه اجتماعی و توجه به تبلیغات مصرفی رسانه ها«بیش ازسایر متغیرهاست وبرمبنای آگاهی ازمقادیر آنها،پیش بینی دقیق تری می توان ازتغییرات مصرف نمایشی پوشاک بعمل آورد.ثالثا ازهشت متغیر منفرد وترکیببی که برمصرف نمایشی پوشاک تاثیرمعنادار دارند، اثرشش متغیرافزاینده واثردو متغیرکاهنده است.دومتغیراخیرشامل»دینداری«ومتغیرترکیبی»پسر بودن و پایگاه اجتماعی«است.
    کلیدواژگان: مصرف نمایشی، پایگاه اجتماعی، دینداری، دیگران مهم، تبلیغات مصرفی رسانه
|
  • Maryam Sadat Delavar, Habib Ahmadi Pages 1-24
    This study investigate information and communication technology influence on opposite sex relationship. Current survey is based on questionnaires data. Selected census population is 395 of Shiraz city youths (age 18-30) chose using Lin table and cluster method with estimated error of 5%. The results of this investigation shows that relationship with opposite sex depends on several factors such as sex، age، cell phones and satellite usage. However there is no meaningful affiliation between education، Internet usage and opposite sex relationshipThe results showed that using mobile and then using satellite were the most effective variables on girls and boys friendship.
    Keywords: Internet, satellite, cell phones, sex relationship
  • Neda Razavizadeh, Mohsen Noghani Dokht Bahmani, Ali Yousofi Pages 25-51
    Previous Research have shown that physical and mental illness and mortality are influenced by class status، material life standards، genetics and infection، but today social context attracted attention. In this paper social capital as a composition of social trust، support and relations seen as a mental health determinant. The aim of this paper is examining the relationship between social capital and mental health. Using survey method among a sample including 304 University students in Mashhad in 1387-1388 academic year، data were gathered. Results showed that social trust، support and relations، self-esteem and mental health promoting behaviors as independent variables don''t have significant effect on anxiety and severe depression simultaneously، however interactions between trust، support and relationship has significant effect on the 2 dependent variables. Further analysis showed that self-esteem has negative effect on depression and household income، social trust and mental health promoting behaviors had negative effect on anxiety.
    Keywords: Mental health, Mental disorder, social capital, social trust, social support
  • Abolfazl Shahabadi, Abdolah Pourjavan Pages 53-75
    This study analyse governance indicators (based on World Bank definition) and some of variables of health performance، educational، social and economic development during 1996 - 2006 for 35 countries selected from South East Asia، West Asia، Latin America and Africa. Generally، results of this study showes the governance improvement such as transparency، accountability، democracy، free speech، political stability and regularly electoral processes، the effectiveness of macroeconomic policies and public services، high quality rules and accurate regulatory، respect to physical and intellectual property rights and also control of corruption in the selected countries that has significant effects on promoting development indictors such as higher per capita income، higher life expectancy، higher health and care Level، developing information technology in society، more especial and public education، lower fertility rates per women، lower children mortality rates، lower unemployment rate and increasing of social welfare. Generally، in this studied groups، South East Asia countries have better performances in governance components and Consequent in development indicators mentioned above، and the Africans have worse performance.
    Keywords: governance, health, care, training, education, per capita income, social, economic development
  • Alireza Shojaeeznd Pages 77-102
    The place of a topic like ‘procedures for developing religiosity’، as a novel and innovative topic، seems to have been standing empty beside topic like ‘origins of religiosity’، and ‘the origin of religion’. The present article، after describing the content، use، and requirements of the topic under investigation، deals with introducing and categorizing paradigms of religiosity. In order to come up with a more comprehensive understanding of the phenomenon of religiosity، its varieties، and developments، the researcher has introduced eleven different religiosity procedures، comparing and contrasting them at the same time. Religiosity procedures have been categorized in terms of three criteria: religious supply and demand، intentionality or non-intentionality of religiosity، and ‘theoretical or practical priority’ of the procedures. In the end، the paradigms have been evaluated in terms of possibility، circulation، and rationality. ‘Innate inclinations’ and ‘psychological preparation’ are paradigms proposed under the rubric of religious demand، whereas ‘acquisition’ is regarded the most prominent supply-oriented paradigm. However، what seems to be more realistic and more widespread would be the ‘dual’ paradigm of innateness of acquisition. Religiosity through ‘denial’، facing an extraordinary event، and being influenced by religious figures belong to non-intentional procedures. ‘Logical-rational’ or ‘selective’ procedures may be categorized under ‘intentional’ paradigms، through which merely intellectually developed or mature human beings may find their own ways. Finally، there is the so-called ‘practical religiosity’، the most widespread paradigm among the religious، especially among children and teenagers; whereas، the ‘inclusive paradigm’ offers the most realistic procedure for religiosity.
    Keywords: origin of religion, religious preoccupation, religious socialization, religious supply, religious demand
  • Alireza Sahraie Pages 103-133
    This study considers political culture (which is one of the most important issues in social and political sciences of students) in Tehran University and effective factors on it. To analyze political culture، we used some theories of Amond، Verba، Pay، Rash، Leibet and Dal. In this study، the research method is the technique of collecting data and information through standard questionnaire. And also to analyze، we use SPSS software and analytical statistics such as regression to present the way. At last we wanted to obtain the final model design. The sampling method is simply random and the number of sample by using Kokran formula had been equal with 300 individuals. The research''s result indicates that the students'' theoretical level of political culture is more than subordinate one. And there is a cleavage between theoretical and behavioral levels in student''s political culture. Also some variables such as age and political interests influence on this cleavage، but it didn''t confirm the effects of variables including family and social barriers، political trustworthy، political skills، social-economical base on the mentioned cleavage.
    Keywords: politicalculture, politicalparticipation, political cognition, orientation, politicalbehavior
  • Zeinab Fatemi Amin, Majid Fouladiyan Pages 135-155
    The main issue in this paper is Two-way causal relationship between educational efficiency in any country and the development in society; it means while education in any society is affected by different levels of development، also as a independent variable influences in economic، social and political development. So the main question is whether the development have relationship with the efficiency of the education system? In present paper، quantitative-comparative method or cross-country analysis and the data of 70 countries in the world related to 1999-2004 have been used. Goodness fit test of structural equation models indicate a good fit of the model with the observed data in 70 countries. The results of regression analysis indicate economic development with 0. 27 share، economic development with 0. 14 share and social development with 0. 29 share independently explain the dependent variable (efficiency of the education system).
    Keywords: Type of Educational System, Educational efficiency, Economic
  • Mostafa Mehranfar, Ahmadreza Asgharpour Masouleh, Ahmad Fooladian Pages 157-182
    Cooperation among actors is an essential part of urban regeneration initiatives. The main idea of this paper is that، citizens with higher levels of quality of life have more abilities to take part in regeneration and so have more positive attitudes to these initiatives. All real estate owners and residents in all urban distressed areas in Mashhad were the statistical population of this research. Sample size was 384 and the sampling method was random in clusters. Findings showed that most of residents in these areas have low quality of life and more 78% of them want to change situation and take part in regeneration.
    Keywords: Distressed area, Mashhad, Social participation, real estate owners
  • Hajar Vaziri, Hossein Behravan, Ali Yousofi Pages 183-198
    The paper aims to analyze clothing conspicuous consumption which is defined as a way to attract other''s attention and self distinction through clothing consumption. The research method was survey and the sample included 272 high school students in Shahrood city، Iran. The result showed that the clothing conspicuous consumption is the interactive and concurrent effect of social status، gender، age، religiosity، the expectations of important others، and advertisements. The authors concluded that clothing conspicuous consumption is caused not by only single but multiple factors that affect interactively and concurrently among which social status، the expectations of important others and advertisements are of more significance.
    Keywords: clothing conspicuous consumption, social status, religiosity, important others, advertisements