فهرست مطالب

  • پیاپی 11 (بهار 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/02/02
  • تعداد عناوین: 10
|
  • سید احمد حسینی کازرونی صفحات 11-28
    تحولات و ویژگی های شعر در عصر مشروطیت در چند زمینه از جمله در موضوع و مضمون تفکر و اندیشه، سادگی و روانی، توجه به زبان مردم و عوامانه ها، آشنا زدایی و توجه به باستان گرایی، بهره مندی از واژه ها و ترکیبات بیگانه، عنایت به ساختار شکنی و دگرگونی در قالب های شعری صورت پذیرفت.
    مضامین و مفاهیم اصلی شعر مشروطه بر پایه و نمایه های مردم گرایی و وطن دوستی، آزادی خواهی و سلطه ستیزی استوار و هموار گردید. شعر فارسی در این دوره از تقلید مضامین پیشینیان روی برگرداند و از حوزه مدح و ستایش مستکبران حکومت ها و درباریان، خارج شد و رهایی یافت. در نهایت، این دگرگونی ها که متاثر از تغییرات جغرافیایی سیاسی در منطقه بود، منجر به تغییر ماهیت های شعری در عصر مشروطه گردید.
    کلیدواژگان: مشروطیت، شکوه و شکایت، وطن خواهی، تجددطلبی، قالب های شعری
  • عبدالرضا مدرس زاده، زهره محب صفحات 29-50
    یکی از موضوعات و مباحثی که در شعر معاصر مورد توجه قرار می گیرد، بحث و بررسی در باب دیدگاه شاعران دوره ی پهلوی دوم به دین، باورهای دینی و اعتقادات آیینی و الهی است که این موضوع با توجه به ساختار فکری و ذهنی اهل هنر و نیز نوع نقش و جایگاه دین در این دوره ی تاریخی، موضوعی شایان توجه است.
    سرودن شعر مذهبی آیینی در ایران از سابقه ای طولانی برخوردار است. سابقه ای به قدمت اشعار کسایی مروزی که بسیاری وی را نخستین سراینده ی شعر دینی می دانند. سابقه ای به قدمت سرایش اوستا، نخستین سروده ی دینی ایرانیان. سیر سرودن اشعار دینی، سیری صعودی است و هرچه به دوران معاصر نزدیک می شویم، با وجود جو ضد مذهبی شاهان قاجار و شاهان پهلوی، اما باز هم جلوه ی اعتقادات مذهبی در شعر کاملا نمایان است. در دوره ی پهلوی دوم، شاهد دو حرکت در شعر آیینی هستیم. ابتدا شعر کلاسیک دینی که ادامه ی همان اشعار دینی شعرای قدیم است، و دیگر ظهور شعر مذهبی در قالب شعر نو.
    در مقاله حاضر با دسته بندی مصداق های باورها و رفتارهای دینی مانند جلوه ی قرآن کریم، بازتاب احادیث و روایات، مناقب و مراثی و...، شکل بازتاب یافتن آنها را در شعر شاعران پهلوی دوم نشان داده شده است.
    کلیدواژگان: شعر معاصر، ادبیات آئینی، شاعران پهلوی دوم
  • جهانبخش نوروزی صفحات 51-76
    راه پیموده مولوی در زندگانی، با آنچه سعدی در حیات، پشت سر گذاشته، فرق فراوان دارد.
    سعدی در همه عمر، درویشانه زیست و درویش از دنیا رفت، حتی مراحل مسلم هستی او: تولد، زناشویی، فرزندان، و سرانجام تاریخ مرگ او، روشن و مسلم نیست، همه با شاید و باید و ممکن است چنین باشد، گزارش شده است. اما در زندگانی مولوی، گوشه تاری نیست. در میان خانواده خویش و مریدان مطیع و فرمانبران فراوان، چنان که شایسته، شان و مقام معنوی او بود، شاهانه زندگانی کرد و با عزتی شایان و بدرقه چهل روز سوگ، در پایان، در جایگاهی مجلل، آرام گرفت.
    سعدی با روی آوردن به بارگاه مردی شناسا و رهرو (عارف و سالک) راهی دراز پیمود، تا از خوان همت او توشه عزت یابد و از خرمن عزت او، خوشه همت چیند، اما چون به آن خوان و خرمن و بوستان گل و سوسن رسید، ناچیده گل، دامنش از دست برفت.
    سعدی این رنج برده و گنج نایافته را، با کنایه و گلایه و پیدا و پنهان، در بوستان و در غزل های خود، نشان داده است. در این مقال، علل این ملال، بررسی می شود
    کلیدواژگان: زندگانی، سفر، دیدار، انتظار، آزردگی
  • منیژه پورنعمت رودسری صفحات 77-102
    در رویکرد مطالعات فرهنگی، پژوهشگر تحقیقات خود را به آثار مشهور و معتبر محدود نمی کند، بلکه ادبیات عامه پسند را نیز معرف فرهنگ جامعه می داند. با توجه به این که لالایی ها جزو ادبیات شفاهی و عامیانه محسوب می شوند و در حوزه ی مردم شناسی باید به شناخت بیشتر مردم مناطق مختلف دست یافت، باید دید که لالایی ها تا چه حد اوضاع اجتماعی و فرهنگی مردم منطقه را فرا می-نماید. به دلیل این که مادر اولین کارگزار اجتماعی شدن کودک در تعلیم مفاهیم دینی، فرهنگی و اجتماعی است و همچنین در لالایی ها احساسات خود را نیز بیان می کند، بررسی لالایی ها می تواند در حوزه ی پژوهش های ادبیات تعلیمی و غنایی مورد توجه باشد.
    این بررسی برآن است تا نشان دهد که برخی از لالایی ها بیانگر آرزوهای مادران و نشانگر هویت مذهبی مردم است. لالایی ها همچنین دل نگرانی های اجتماعی و اقتصادی مردم، ساختار خانواده ها از قبیل ارتباط عاطفی و چند همسری را نیز نشان می دهد.
    با توجه به این که تاکنون تحقیقات انجام شده در مورد لالایی های استان بوشهر بیشتر جمع آوری بوده و کمتر تحلیل محتوایی شده است، انجام این پژوهش ضروری به نظر می رسد تا از طریق تحلیل محتوای لالایی به عنوان نوعی ادبیات عامیانه، غنایی و تعلیمی، با دیدگاه های فرهنگی، اقتصادی، دینی و مذهبی مردم استان بوشهر به ویژه مادران و زنان این منطقه آشنا شویم.
    کلیدواژگان: لالایی، ادبیات عامیانه، تعلیمی، غنایی، مطالعات فرهنگی
  • علی محمد پشت دار، محمدرضا عباسپور خرمالو صفحات 103-126
    «معرفت» شناخت موجودات است آن چنان که هستند. عرفای اسلامی برای رسیدن به این مرتبه دو سطح را برای سالک واجب انند. یکی سطح «ظاهری» که علم از طریق دریافت های حواس ظاهری و تحلیل آنها به وسیله قوه خرد که بدان، علم بحثی یا معرفت کسبی گویند، حاصل می شود. سطح «عالی تر» معرفت، عبارت است از دریافت های «قلبی» که به صورت «مکاشفات» و «مشاهدات» بی هیچ نیروی خود آگاه عارف کسب می شود، این نوع معرفت را معرفت کشفی یا شهودی گویند، ناخودآگاه جمعی مطمئن ترین راه رسیدن به حقیقت اشیا و خداست. در طول این سفر سالک به فنای فی الله و بقای ب الله می رسد که مقصد نهایی شناخت شهودی یا معرفت قلبی است.
    علاه بر دو سطح شناخت فوق الذکر، ملاصدرا به معرفت و حیانی که شالوده و اساس معرفت شهودی است نیز اعتقاد دارد و این نوع معرفت را فراروی سالک می نهد تا به مقصود نهایی برسد. در این مقاله، اساسا شیوه کار بر طبق تقسیم بندی اوست.
    در مطالعات روان کاوی نیز روان کاو در پی یافتن راه مطمئنی است تا شخص به معرفتی شهودی برسد. این معرفت، اطمینان جاودانه در درون انسان و سطح ناخودآگاه اوست به عبارتی نیروی ناخودآگاه جمعی همان معرفت کشفی یا شهودی است که انسان را به ساحلی امن جوار پروردگار می رساند، و از نظر عارفان اسلامی بویژه اشراقیون وصول به این مهم جز با تصفیه باطن ممکن نیست.
    کلیدواژگان: معرفت، عرفان، اسلام، مکاتب روان شناختی
  • فاطمه حیدری صفحات 127-148
    ناصرخسرو قبادیانی بلخی، فیلسوف و شاعر ایرانی قرن پنجم هجری پس از کسب علوم مختلف با «داعیان اسماعیلی مذهب»آشنا گشت و در اغلب علوم عقلی و نقلی زمان خود تبحر پیدا کرد وی بر اساس نگرش مذهبی خود به نظریه ای خاص درباره ی کلمه و سخن دست یافت او کلمه را وجودی می داند که با دو نوع آفرینش ابداعی و انبعاثی، ابتدا عقل و سپس نفس را هویدا می سازد. به نظر ناصر خسرو کلمه هدیه ی آسمانی و مبدا ظهور کثرات است و کثرات از عقل کل تا افلاک و موالید و انبیا و... کلمات بی نهایتی هستند که در کتاب آفرینش ثبت شده اند. در این مقاله کارکرد کلمه و سخن در برابر عقل و نفس، لوح و قلم، هستی و انسان بررسی می گردد.
    کلیدواژگان: ایزد، کلمه، سخن، عقل، نفس
  • مریم محمودی صفحات 149-164
    مرگ حقیقتی احساس برانگیز و انکارناپذیر است از آن جهت که دغدغه ی انسان ها در ادوار و شرایط مختلف زندگی است و هر کس فراخور حال خود به آن پرداخته است. شاعران با احساس لطیف خود، این ذهنیت و اندیشه را به صور گوناگون منعکس کرده اند. در شعر فروغ فرخزاد مرگ و زوال از بن مایه های اصلی است. این ذهنیت در ارتباط با ادوار مختلف زندگی فروغ و تحولات فکری او شکل می گیرد، چنان که قبل و بعد از تولدی دیگر نگرش او به مرگ از یک امر فردی به امری اجتماعی متحول می شود و بیم و هراس او از مرگ تبدیل به پذیرش و البته ایستادگی در برابر آن و تلاش برای زنده ماندن پس از مرگ می شود.
    به طور کلی از آنجا که شعر شاعر، تجلی گاه زندگی و شخصیت اوست اندیشه ی مرگ نیز در شعر فروغ فرخزاد در ارتباط با این دو عامل شکل گرفته، بنابراین پویا و متحول است.
    کلیدواژگان: مرگ، فروغ، شعر، تحول، زندگی
  • برات محمدی، سمیه عباس زاده صفحات 165-192
    نوستالژی یا غم غربت در اصطلاح به حس دل تنگی و حسرت افراد نسبت به گذشته ی درخشان و آن دسته از داشته هایی است که در زمان موجود از دست رفته اند. اوضاع اجتماعی سیاسی و اقتصادی حاکم بر جامعه و تحولات و دگرگونی های زندگی شاعران در شکل گیری غم و اندوه نسبت به اوضاع و احوال گذشته، کاملا موثر است و رگه هایی از این احساس در سراسر شعر فارسی به وضوح دیده می شود و شاعران به شگردهای مختلف به بیان عواطف و احساسات خود در این زمینه پرداخته اند.در این نوشته پس از بررسی ایتمولوژی این واژه وتعریف آن از نظر روان شناسان به عوامل موثر در ایجاد و شکل گیری آن پرداخته شده و چگونگی تبلور حسرت بر گذشته و غم غربت در شعر کلاسیک فارسی به اجمال بحث شده و نوستالژی فردی و اجتماعی مورد تامل واقع شده و سپس چند و چون آن در شعر سه تن از شاعران معاصر به عنوان یک ویژگی رمانتیکی مورد کنکاش قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: شعر فارسی، نوستالژی، رمانتیک، نیما، شهریار، نادرپور
  • مریم سادات رنجبر، فاطمه کازرانی صفحات 193-212
    بنا به روایت اسطوره ها، هما مرغی فرخنده فال و پیک سعادت بوده و هر کس زیر سایه او قرار می گرفته، دولتمند و صاحب سعادت می شده است. این مرغ به دلیل استخوان خواری و بی آزاری، همواره مورد اشاره شعرا بوده است. هرچند صائب، این مضامین را در شعر خویش آورده، اما طبق شیوه معمول شاعران این عصر، از آرایه ها و صناعات ادبی همچون کنایه، تمثیل و تشبیه استفاده می کند و با هنجارشکنی، چهره ای متفاوت از هما ارائه می دهد. او سایه زودگذر و تیره هما را دلیلی بر ناپایداری دولت و اصلی مهم در عدم دل بستگی به آن می داند. تصویری که صائب از این مرغ ارائه داده، هما را موجودی زمینی و ملموس ساخته است. همچنین به اعتقاد او دلیل فرخندگی این مرغ اسطوره ای، تواضع و فروتنی و دلیل شهرت وی قناعت او به پاره ای استخوان بوده است. بنا براین، صائب خواستار این نیست که در زیر سایه بال هما قرار گیرد، چون سعادت را امری ذاتی می داند نه اکتسابی.
    صائب از این مرغ اسطوره ای برای وصف طبیعت و آوردن تمثیل های گوناگون و توصیف موضوعات پیش پا افتاده و عادی استفاده کرده است، که در این مقاله به آنها اشاره شده، از جنبه های مختلف مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: اسطوره، هما، صائب، دیوان، آرایه های ادبی
  • حسین میکائیلی، ابراهیم گودرزی صفحات 213-229
    بررسی کتاب های تاریخی که ارزش ادبی فراوان هم دارند گامی بس مهم در درک زوایای ناشناخته ی این آثار ارزشمند است؛ به ویژه از لحاظ مقایسه ی ارزشی آنها با جریان ها و مکاتب مهم ادبی. در این نوشتار، نگارندگان تلاش کرده اند با رویکردی اثباتی در پی ارزیابی متن نفثهالمصدور با مکتب رمانتیسم باشند.
    در این مقاله پس از مقدمه، در بخش اول، نفثهالمصدور و نویسنده ی آن و در بخش دوم، مکتب رمانتیسم معرفی شده است؛ بخش سوم به همخوانی نفثهالمصدور با مکتب رمانتیسم اختصاص یافته و در پایان، نتیجه گیری مباحث مطرح شده ارایه گردیده است. شواهد، حاکی از آن است که بخش عمده ای از مختصات رمانتیسم در متن این کتاب، وجود دارد؛ هرچند که تطبیق صد در صدی دو جریان فکری- با توجه به این نکته که هر کدام، برآمده ی دو عرصه ی زمانی، مکانی و فکری جداگانه اند- انتظاری دور از ذهن می نماید
    کلیدواژگان: نفثهالمصدور، رمانتیسم، مقایسه ی تطبیقی
|
  • Dr. Seyed Ahmad Hosseini Kazerooni Pages 11-28
    Developments and characteristics of poetry during Constitutional (Revolution) era have been realized in several fields including in subject and content, thought and idea, plainness and fluency, paying attention to vernacular language and folklore, xenophilia and tendency toward classicism, enjoying foreign terms and lexicons, notice to taboos and developments within poetical frames. The main contents and concepts of poetry in Constitutional Era have been established on the bases and icons of nationalism and patriotism, freedom- seeking and fighting against hegemony. During this period, Persian poetry repudiated from imitation of predecessors’ contents and exited and released from praising of arrogant rulers. Eventually, such developments which have been influenced by geopolitical variation in this region led to poetical transformations at the age of Constitution.
    Keywords: Constitution, complaint, grumble, patriotism, modernism, poetical frames
  • Abdolreza Modareszadeh, Zohreh Mahboub Pages 29-50
    Study of the second Pahlavi poets point of view toward religion, religious believes and divine doctrines has been considered as one of the most considerable issues in contemporary poem. Moreover, considering mental structure of artists and also the religion status in the second Pahlavi’s period, this issue has received a special attention. Composing religious poem had been current many years ago. For example, Kasaee Marvzi can be regarded as the first poet who composed the religious poem or the first Iranian religious poems composed by Avesta. The trend of composing religious poems has been growing. Although there has an anti-religious atmosphere of Qajar and Pahlavi’s kings in contemporary period, manifestation of religious believes is completely obvious. Two movements can be seen in the second Pahlavi period: First, the religious classical poem which followed the same religious poems belonging to old poets; Second the emergence of religious poem in the form of New Poem.The present article has revealed the way of religious believes reflection in poems of second Pahlavi poets through categorizing evidences of religious doctorines and behaviors such as the Holy Qoran’s manifestation, reflection of traditions (Hadith), narrations (Revayat), virtues (manaqeb), and elegies (marthyeh).
    Keywords: Contemporary poem, religious believes, second Pahlavi Period
  • Dr. Jahanbakhsh Nowroozi Pages 51-76
    The life of Jalaloddin Mowlavi is very different From the life of Moslehoddin Saadi.During his life Saadi, lived like a dervish or had a characteric of a dervish. Even the various certain stages of his existence: Birth, Marriage, Children and the death are not clearly reported. All of them are by: per haps, it may be so, and it must be so. In other words, the stages of his life are in a cloud of doubt and suspicion, but all corners of Mowlavi’s life are clear and certain.He lived with his family, Morids, Followers and obedient, as he deserved it. Saadi was a religious man and he trying to find the knowledge and mysticism in the religion, but Mowlavi is famous as the greatest gnostic, mystic, and way farer in Iran. Saadi and a group of travelers in the desert, with a gread interest and enthusiasm, refered to the court of Mowlavi in Ghoonieh, but he returned hopless and nearly annoyed and sore hearted.The aim of this article is to find or gess and examine the reasons and the causes of this problem or event.
    Keywords: living_Journey – visitation – expectation_disturbance
  • Manizhe Poornemat Roodsari Pages 77-102
    In the cultural studies approach, the researcher not only dose limit his research to the well-known and prestigious works, but also considers the popular literature as an indicator of the society's culture and worthy for criticism. since lullabies are considered as part of folk and oral literature, It is important to achieve more understanding of people of different regions in the field of anthropology and, Therefore, it is useful to investigate how lullabies show social and cultural situation in the region. As writing down and recalling a few lullabies by themselves do not represent a community, the researcher must observe how these lullabies reflect the culture of a society. In this investigation there is an attempt to show that some of the lullabies illustrate the ideals of mothers and religious identity of the people. Lullabies also show the social and economic anxieties of people and family structures such as emotional relations and polygamy. Since the researches done so far about the lullabies of Bushehr have been more collective rather than analytic, this project seems necessary to make known cultural and economical point of views and religious identity of people in Bushehr specially those of mothers and women in this area
    Keywords: Lullabies, Folk literature, Lyric, Didactic, cultural studies
  • Ali Mohammad Poshtdar, Mohammad Reza Abbas Pour Xhormalu Pages 103-126
    This article discussing about kind of Epistemology in Islamic mysticism, as a result the human knowledge is “science” and “theology”, The first is science based on external observation and experience, and the second is “theology” that is based on revelation.Revelation as a knowledge is the key term of theology, that is the point of psychoanalyze and mysticism that is the final purpose of psychoanalyst in psychoanalyze studies.
    Keywords: Knowledge, Mysticism, Islam, schools of psychoanalyzes
  • Fateme Heidari Pages 127-148
    Naserkhosro Ghobadiani Balkhi, poet and philosopher in fifth Hejara century, after searching and acquiring different sciences, became familiar with'' the Propagandists of Ismailia sect''. He mastered of his age in intellectual knowledge and traditional knowledge. According to his opinion he obtained to special theory about word and speech. Word as a being has two kinds of creation –creation from nothing and emanation-with which it reveals firs intellect and then soul. According to him, word is divine gift and beginning of manifestation of diversities. Diversities from Universal Intellect to heavens and mothers and births are infinite words that were written in creation book. In this article the function of word and speech versus Intellect and Soul, Table and Pen, and Existence and Man is going to be investigated.
    Keywords: God, Word, Intellect, Soul
  • Maryam Mahmoudi Pages 149-164
    Death is an undeniable truth which has obsessed man thronghout history. Poers have treated the idea of death in myriad delicate, imaginative ways. In Forugh farrokhzad’s poetry death and decline figure as central recurring motifs This cast of mind is related to dIfferent stages in the life and thought of this poet. For instance befor and after “tavalodi digger” (Another birth) her view of death as something personel shifts to a social one her fear of death turns into acceptance and also paradoxically, resi sting it and struggling to remembered after death.Generally, as the poetry of a poet is a manifestation of has/ her life and character the idea of death in Farrokhzad’s poerry cannot be sepatared from these, hence its dynamicity.
    Keywords: Death, Decline, Forugh, Poem, Chang, life
  • Barat Mohammadi, Somayeh Abbaszadeh Pages 165-192
    Nostalgia in terminology has regret and sorrowful sense for brilliant past and mislaid things that don’t exist now. Social and political and economic conditions are effective completely in evident of grief and sad for past conditions and circumstances. Accepts of this sentiment is seen in Persian contemporary poem clearly. Contemporary poets have explained variously the sentiments and feelings in this connection. In this paper we try to research the nostalgia terminology and definition of this word in psychologist's view. We are struggle in this writing to precede the effective factors in establishment of nostalgia and various reflections in four Persian contemporary poets.
    Keywords: Persian poem, Nostalgia, romantic, nima, shahryar, naderpur
  • Fateme Kazerani, Dr. Maryamossadat Ranjbar Pages 193-212
    According to myths narrations، Homa (osprey) was an auspicious fowl and prosperity messenger that sho was under the the protection of her، would have been wealthy and prosperous. This fowl is always mentioned by poets because it’s an osprey and didn’t hurt any thing. Although Saeb has used these contents in his poetry، but has used literary arrays too، for example irony، allegory and simile the same as poets on his age. He has used norm breaking to present a different personality of osprey. Saeb believed that the reason of instability state of osprey and his disliking to her is because of her dark and transient shadow. The image of osprey presented by Saeb has made her as a terrestrial and tangible created. Also he believed that the reason of auspiciousness of this myth fowl is because of her humility and the reason of her fame is her satisfactory to some bones. So، Saeb didn’t want to be under the protection of osprey (homa) because he believed that prosperity is an inherent adjective not acquire. He used this myth fowl to describe nature and unimportant issues، that all of them are mentioned above and are analyzed in different accepts.
    Keywords: myth, Homa (osprey), Saeb, poetical words of Saed, literary arrays
  • Hossein Mikaeili, Ebrahim Goudarzi Pages 213-229
    The study of historical books with high literary value is an important step in understanding the unknown aspects of these valuable works especially in comparing and adapting them with literary schools and trends.In this paper we try to show the adaptation of Nafsatolmasdur with Romanticism based on a proven approach. After the introduction, Nafsatolmasdur and its author are introduced, Second part deals with the study of Romanticism school. Then, the third part focuses on the adaptation of Nafsatolmasdur and Romanticism. Finally, the conclusion of the afore-mentioned topic is presented.According to some evidence, there are major characteristics of Romanticism in this book, even though complete adaption of Romanticism and Nafsatolmasdur is impossible due to the fact that they emerge from two different times, places and thoughts.
    Keywords: Nafsatolmasdur, Romanticism, comparative adaption