فهرست مطالب

علوم اجتماعی - پیاپی 17 (تابستان 1391)
  • پیاپی 17 (تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/07/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدتقی ایمان، زهرا یادعلی جمالویی، محسن زهری صفحات 1-32
    مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه میان سرمایه اجتماعی با رضایتمندی زناشویی زنان متاهل (مطالعه موردی: نجف آباد و فولادشهر) انجام گرفته است. در این مطالعه از دیدگاه چرخه زندگی خانوادگی به عنوان چارچوب نظری استفاده شد. این تحقیق با تکنیک پیمایشی انجام شد و حجم نمونه شامل 757 نفر(381 نفر در نجف آباد و 376 نفر در فولادشهر) بود. نتایج تحقیق نشان داد که اغلب خانواده های ساکن نجف آباد و فولادشهر را زنان جوان تشکیل می دهند. اکثریت زنان متاهل این دو شهر دارای مدرک راهنمایی و دیپلم هستند. یافته ها نشان داد که بین سرمایه اجتماعی، سن، تحصیلات و طول مدت ازدواج زنان با میزان رضایتمندی زناشویی آنان رابطه معنادار وجود دارد. همچنین زنان فولادشهری در کل از میزان رضایتمندی زناشویی بیشتری برخوردار بودند. نتایج حاصل از رگرسیون چندگانه نیز حاکی ازآن بود که از یک طرف عواملی چون سن، تحصیلات، طول مدت ازدواج زنان و میزان سرمایه اجتماعی توانستند9 درصد(9/0 R2=)از تغییرات متغیر وابسته در نجف آباد را پیش بینی کنند. از طرف دیگر همین متغیرها 12 درصد(12/0 R2=) رضایتمندی زناشویی در میان زنان فولادشهری را تبیین نمودند.
    کلیدواژگان: رضایتمندی زناشویی، سرمایه اجتماعی، شهر محل سکونت، زنان، خانواده
  • محمدحسین پناهی، مهدی امیدی صفحات 33-66
    مقاله حاضر حاصل تحقیقی است که در تابستان 1390 درباره رابطه بین سرمایه فرهنگی با پایگاه اقتصادی اجتماعی دربین افراد مختلف 18تا60 سال ساکن شهر تهران صورت گرفته است. برای برسی سرمایه فرهنگی ازچارچوب نظری پی یر بوردیو استفاده شده است. در این چارچوب سرمایه فرهنگی دارای سه بعد تجسد یافته، عینی و نهادی است. پایگاه اقتصادی اجتمایی نیز نمایانگر عوامل قشربندی اجتماعی از دیدگاه وبری هستند. برای بررسی این رابطه ازروش پیمایش وتکنیک پرسشنامه بهره گرفته شده است و برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون های مرتبط با آن استفاده شده است. نتیجه نمایانگر وجودارتباط ما بین پایکاه اقتصادی اجتماعی افراد بامیزان سرمایه های فرهنگی آنهاست که با غالب بررسی های دیگری که در داخل و خارج در این زمینه صورت گرفته اند همخوانی دارد.
    کلیدواژگان: سرمایه فرهنگی، پایگاه اقتصادی، اجتماعی، تحلیل طبقاتی، باز تولید فرهنگی، خشونت نمادین
  • عبدالعلی لهسایی زاده، حبیب احمدی، مژده ثروت خواه صفحات 65-92
    هدف این مطالعه بررسی نقش همسان همسری و تاثیر رعایت یا عدم رعایت این عامل بر روی تصمیم به طلاق در زنان شهر شیراز است. بر اساس یافته های پیشین و بررسی نظریات مرتبط با طلاق، ترکیبی از نظریات همسان همسری و کارکرد گرایی به عنوان چارچوب نظری تحقیق و روش مطالعه، کمی و تکنیک پیمایش استفاده شده همچنین، جامعه آماری تمام زنان شهر شیراز بوده است؛ که با یک نمونه 480 نفری (در دو گروه، 240 نفر از زنان مراجعه کننده به دادگاه خانواده برای ارائه درخواست طلاق و 240 نفر از زنانی که زندگی مشترک داشتند) این تحقیق انجام شد. تحلیل مربع کا، تاثیر متغیرهای ذیل را در تصمیم زن به طلاق نشان داد: وضعیت اشتغال زن، قومیت زن، تشابه قومیتی زوجین، ساخت بازاری ازدواج، تشابه محل سکونت پدر زوجین و اعتیاد شوهر. تحلیل رگرسیون لجستیک نیز نشان داد که سن زن با تصمیم وی به طلاق ارتباط دارد.
    کلیدواژگان: طلاق، تصمیم زنان، نظریه همسان همسری، نظریه کارکردگرایی و شیراز
  • نصرالله پورافکاری صفحات 93-118
    توسعه بومی یکی از موضوعات نو و جدیدی در برنامه ریزی های اجتماعی هر کشوری است که سعی می کند در اهداف کوتاه مدت و بلند مدت در اولویت قرار بگیرد. باز سازی جوامع، توسعه تولید، افزایش تکنولوژی کاربردی، پیوند کار آفرینی با نظارت محیطی و تعادل بیشتر روش زندگی با طبیعت در کنار هم؛ سبکی از توسعه پایدار است که به حفظ منابع کمیاب اعم از طبیعی یا انسانی، رشد کمی و کیفی تولیدات اعم از صنفی، کشاورزی و خدماتی و بهبود شرایط فرهنگی، اجتماعی منجر می شود. توسعه بومی و توسعه پایدار طی دهه های اخیر به تدریج به پارادایم نوین و مسلطی در ادبیات نظری و علمی رایج در باب توسعه و برنامه ریزی تبدیل شده است. برنامه های توسعه محور در ایران برنامه ای همسان نبوده و متاثر از متغیرهای مختلفی بوده، همچنین این روند در بعضی استان ها از مقبولیت بسیاری برخوردار است و در بعضی مناطق، توسعه نتوانسته جوابگوی مسایل بومی این نواحی باشد، از آن جمله می توان به شهرستان شوشتر اشاره کرد. در این بررسی شوشتر و میزان سرمایه اجتماعی آن از ابعاد مختلف توسعه بررسی شده است. در این پژوهش با روش پیمایشی روایی پرسشنامه از طریق آلفای کرونباخ محاسبه و تایید شده است. براساس یافته های تحقیق رابطه معنی داری بین متغیرهای، سرمایه اجتماعی (41/0=r)، تحصیلات (69/0=r)، درآمد (51/0=r) سن (14/0=r) و مشارکت اجتماعی (33/0=r) با تمایل به توسعه پایدار در شوشتر وجود دارد.
    کلیدواژگان: توسعه بومی، سرمایه اجتماعی، برنامه های توسعه محور، سنت گرایی، پیشرفت، شوشتر، تحصیلات
  • مجید موحد، محمدرضا برومندزاده، حسن فخری زاده صفحات 119-142
    این تحقیق در پی آن است تا در ابتدا ریشه های بنیادگرایی و چگونگی شکل گیری آن را در غرب و جهان مسیحیت دنبال کند و این که چه عواملی باعث شد تا چنین برداشی از دین در جهان اسلام نیز علی الخصوص بعد از فروپاشی کمونیسم مطرح شود. همچنین اندیشه های متفکران مسلمان و غیر مسلمان درباره بنیادگرایی اسلامی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. در این مقاله بنیان های فکری «بنیاد گرایی اسلامی» مورد بررسی قرار میگیرد. در حقیقت سوال اصلی آن است که بنیاد گرایی اسلامی چیست؟ و دارای چه مولفه ها و گزاره هایی است؟ بنابر فرضیه، بنیاد گرایی اسلامی به عنوان یک ایدئولوژی دارای مولفه ها، گزاره ها و بنیان های فکری – سیاسی خاصی استکه آن را از سایر ایدئولوژی های قرن بیستم همچون لیبرالیسم، سوسیالیسم، ناسیو نالیسم و مانند آن جدا می کند. بنیاد گرایی اسلامی به رغم تعدد و تنوع اش در عرصه نظر و عمل در دنیای اسلام، بنیان های فکری و سیاسی مشترکی دارد که عبارتند از: پیوند میان دین و سیاست، لزوم بازگشت به اصول و مبنای دین اسلام، برقراری حکومت اسلامی، عمل گرایی و داشتن برنامه و راهبرد عملی برای گذار از وضع نامطلوب غیر اسلامی به وضع مطلوب اسلامی. بر این اساس بنیاد گرایی اسلامی تغییری جدید و مغایر با قرائت مدرنیته از روابط میان انسانها، خداوند و جامعه ارائه میدهد.
    کلیدواژگان: بنیاد گرائی مذهبی، بنیاد گرائی اسلامی، حکومت اسلامی، بازگشت به اصول، عمل گرایی، کمونیسم جدید
  • بررسی تاثیر حمایت اجتماعی -عاطفی و پیوند قوی بر سلامت عمومی / (مورد مطالعه: دانش آموزان پسر دبیرستان های شبانه روزی منطقه سردشت دزفول)
    علی حسین حسین زاده، زهرا بهرامی نژاد، شهروز فروتن کیا صفحات 143-164
    بنا بر نظریه دورکهایم، هرچه احساس نزدیکی و پیوند فرد با گروهش (برای مثال خانواده) قویترباشد، احتمال بهخطر افتادن سلامتی فرد کاهش می یابد و بر عکس حتی ممکن است در چنین شرایطی فرد سلامت خود را بهخاطر دیگران بهخطر اندازد. برکمن و سیم (1979) برکمن (1984) و سیم (1979) بهعنوان نظریهپردازان ایده تاثیر حمایت اجتماعی بر سلامتی بر این نظر هستند که هرچه یگانگی فرد با اطرافیانش بیش تر باشد، حمایت اجتماعی بیشتری از او صورت میگیرد و بههمین دلیل فرد کمتر در معرض بیماری قرار میگیرد. این مقاله با توجه نظریات این دانشمندان به بررسی تاثیر پیوند قوی و حمایت عاطفی بر سلامت عمومی دانش آموزان خوابگاهی میپردازد و برای رسیدن به اهداف پژوهشی خود این نظریات را در قالب نظریه انسجام اجتماعی دورکهایم و مدل تاثیر مستقیم در قالب مدل برکمن- سیم مورد استفاده قرارداده است. این تحقیق با روش پیمایشی و با کمک ابزار پرسشنامه در بین دانش آموزان خوابگاهی در منطقه سردشت دزفول در پاییز 89 صورت گرفته است. از آنجایی که تعداد افراد جامعه آماری اندک بود از روش سرشماری استفاده شده است. در این تحقیق سعی بر آن بوده است که نشان داده شود زندگی خوابگاهی به عنوان سبکی از زندگی که در آن دانش آموزان از حمایت عاطفی و پیوند قوی کمتری برخوردارند چه رابطه ای با میزان برخورداری از سلامت عمومی افراد دارد. نتایج نشان داده است که میانگین برخورداری از سلامت عمومی در بین دانش آموزان خوابگاهی در منطقه مورد مطالعه 57 نمره از 84 نمره است. همچنین نتایج، رابطه مستقیم و مثبت بین پیوندی قوی و حمایت عاطفی با سلامت عمومی را نشان میدهد. میزان ضریب همبستگی بین پیوند قوی و سلامت عمومی 438/0 بود که در سطح 01/0 درصد معنادار بود. میزان ضریب همبستگی بین حمایت عاطفی و سلامت عمومی 219/0بود که در سطح 01/0درصد معنادار بود.
    کلیدواژگان: پیوند قوی، حمایت عاطفی، سلامت عمومی. زندگی خوابگاهی، مدارس شبانه روزی
  • فرانک موسوی، بهمن سعیدی پور، مسلم رستمی صفحات 165-184
    هدف از این پژوهش نقش عوامل موثر بر پذیرش و به کارگیری فنآوری اطلاعات و ارتباطات در بین جوانان روستایی منطقه اورامانات بر اساس نظریه نشر نوآوری راجرز است. چارچوب نظری مورد استفاده مبتنی بر پژوهش های پیشین داخلی و خارجی و ترکیبی از نظریه های جامعه شناختی و جامعه اطلاعاتی است. مدل تجربی برگرفته از آن شامل عوامل فردی، عوامل فرهنگی، عوامل اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی، منابع اطلاعاتی و عوامل یا ویژگی های مربوط به نوآوری، به عنوان متغیر مستقل و پذیرش و بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات به مثابه متغیر وابسته است. پژوهش به شیوه توصیفی- پیمایشی انجام گردید و جامعه ی مورد مطالعه پژوهش جوانان روستایی 35-15 سال چهار شهرستان اورامانات(پاوه، جوانرود، روانسر و ثلاث باباجانی) به تعداد 45635 نفر می باشد که از بین آنها یک نمونه 170 نفری از میان کسانی که از آی سی تی استفاده کرده و به عنوان کاربر شناخته می شوند انتخاب شدند. روش نمونه گیری به صورت تصادفی طبقه ای و از نوع متناسب است. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه آقای مصطفی ازکیا و همکاران استفاده شده که روائی آن با نظر استادان راهنما و مشاور و دو تن از کارشناسان مربوطه و پس از انجام اصلاحات لازم مورد تائید قرار گرفته و پایائی آن با استفاده از آزمون آلفای کرانباخ 85% محاسبه گردیده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار spss و با استفاده از روش های آمار استنباطی، همبستگی بین متغیرها، تحلیل واریانس، آزمون تی مستقل و آزمون خی دو اندازه گرفته شده اند. پس از آزمون فرضیه ها نتایج به دست آمده بیانگر آن است که: متغیر های مفید بودن، سهولت استفاده و نوع شغل در میزان پذیرش آی سی تی تاثیر داشته و سازگاری آی سی تی و میزان تحصیلات در پذیرش آن تاثیر ندارند. همچنین بین متغیر های میزان آموزش، بهره مندی از کانال های ارتباطی و بکارگیری آی سی تی رابطه معنی داری وجود داشته و بین متغیر پایگاه اقتصادی افراد و بکارگیری آی سی تی ارتباط معنی داری حاصل نشد.
    کلیدواژگان: فنآوری اطلاعات و ارتباطات، جوانان روستایی، نشر نوآوری، اورامانات، کانال های ارتباطی
  • سیدکمال الدین موسوی، محیا شعیبی، هابیل حیدرخانی صفحات 185-214
    هویت ملی یکی ازمولفه های بنیادین شکل گیری و بقاء جامعه است که می تواند مجموعه ای از گرایش ها و نگرش های مثبت را نسبت به عوامل، عناصر و الگوهای هویت بخش و یکپارچه ساز در سطح یک کشور، آن هم به عنوان یک واحد سیاسی فراهم آورد. تحقیقات متعدد نشان دهنده آن است که عوامل مختلفی در نگرش و احساس تعلق افراد به ویژه جوانان نسبت به هویت ملی خود موثرند که از آن جمله میتوان به مواردی چون: خانواده، همسالان، گروه های مرجع، جهانی شدن، اینترنت، ماهواره و.. .اشاره کرد. در این راستا با توجه به اینکه اینترنت گذشته از فواید آن همراه با مخاطرات و آسیب هایی است که فرد، جامعه و حکومت را مورد تهدید قرار می دهد در پژوهش حاضر بررسی رابطه میان الگوی استفاده ازاینترنت و هویت ملی در دستورکار قرار گرفته است. در این مقاله با استناد به نظریات کاستلز، هابرماس و ولمن، سعی می کنیم رابطه میان الگوی استفاده از اینترنت و هویت ملی دانشجویان (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه آزاد اراک) را مورد مطالعه قرار دهیم. از این رو به دنبال پاسخ به این سوال هستیم که میان الگوهای متفاوت استفاده از اینترنت و هویت ملی دانشجویان چه رابطه ای وجود دارد؟ لازم به ذکر است روش تحقیق در مقاله حاضر، پیمایش و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه است و با استفاده از شیوه نمونه گیری دو مرحله ای و با استفاده از نمونه گیری تصادفی و سپس نمونه گیری سهمیه ای متناسب، یک جمعیت نمونه 380 نفری از دانشجویان دانشگاه آزاد اراک مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: هویت، هویت ملی، هویت مقاومت، اینترنت، محیط تعاملی اینترنتی، الگوی استفاده از اینترنت، وبلاگ