فهرست مطالب

  • سال سوم شماره 3 (پاییز 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/12/12
  • تعداد عناوین: 14
|
  • فرخنده اجاق، فرید قاسم لو صفحات 243-250
    آرشیوها به عنوان یکی از محملهای اطلاعاتی ارزشمند به شمار می ر وند. از سوی دیگر پژوهشهای تاریخ پزشکی کاستی منابع اطلاعاتی موجود در این زمینه را آشکار ساخته است، هدف از مطالعه حاضر تبیین مبانی نظری چگونگی شکل گیری آرشیو شفاهی تاریخ پزشکی ایران است تا از طریق شکل گیری و ساماندهی آن یکی از محملهای موثر اطلاعاتی حوزه تاریخ پزشکی به وجود آید و از این رو افق نوینی در پژوهشهای تاریخ پزشکی گشوده شود. روش به کار رفته دراین مطالعه، پیمایش توصیفی است. تلاش نگارنده در این بررسی ارائه پیشنهاداتی در جهت طراحی آرشیو شفاهی تاریخ پزشکی ایران است تا ضمن حفظ تاریخ شفاهی پزشکی، دسترسی کاربران بالقوه به چنین اطلاعاتی ممکن و تسهیل شود. این پیشنهادات اصول کلی مجموعه سازی، سازمان دهی و حفاظت و نگهداری منابع آرشیوی را در نظر دارد. لازم به ذکر است، مقاله حاضر تنها به ذکر اصول کلی بسنده کرده و به ذکر جزئیات در اجرایی شدن طرح نپرداخته است.
    کلیدواژگان: آرشیو شفاهی، تاریخ شفاهی، تاریخ پزشکی، سازمان دهی منابع آرشیوی، فرهنگستان علوم پزشکی ایران
  • شهین سالاروند صفحات 251-262
    گسترش روز افزون استفاده از طب مکمل در سراسر دنیا، نیاز به شناخت دقیق مبانی، اصول و کاربرد صحیح آن را از سوی حرف پزشکی، اجتناب نا پذیر ساخته است. این مطالعه با هدف مروری کامل مبانی نظری طب سنتی انجام شده است. این پژوهش، مطالعه از نوع مروری وبا استفاده ازمنابع اصیل مرتبط با موضوع و با بررسی متون مربوطه ازپایگاه های اطلاعاتی ا ینترنتی (Google scholar، SID، Magiran، Iranmedex،) با کلید واژه های(Elementary، Iranian Traditional Medicine) انجام شده است. یافته های این مطالعه نشان می دهد تئوری ها و مفاهیم پیشگیری، تشخیص، بهبود و درمان بیماری در طب سنتی بر اساس برخورد کل نگر به بیمار است. در طب سنتی اختلالات در حیطه های جسمی، روحی، روانی، معنوی و محیطی به طور همزمان درمان می شوند. با توجه به این موارد می توان این گونه نتیجه گیری کرد که فلسفه جامع نگرعنصری کلیدی در تمام موارد استفاده از طب سنتی است. بنابراین هنگام بررسی آثار مکتوب در زمینه طب سنتی چه داروهای گیاهی و چه درمانهای مبتنی بر روش های سنتی باید نظریه ها و مفاهیم و کاربرد هر نوع طب سنتی و زمینه فرهنگی آنها در نظر گرفته شوند
    کلیدواژگان: مبانی، طب سنتی ایرانی
  • سید شاهین سلطانی، محمد باقر مینایی، مهدی بشارت، فروزان کریمی، اسماعیل ناظم صفحات 263-268
    سازمان بهداشت جهانی برای آنکه مردم از سطح تندرستی مطلوبی برخوردار باشند، طب سنتی را تکمیل کننده طب رایج قرار داده است. از مبانی مهم اصول طب کهن ایرانی، موضوع پیشگیری یعنی حفظ تندرستی بدن به کمک ا سباب ششگانه بوده است. یکی از این اصول ششگا نه که در اصلاح روش زندگی نقش پر اهمیتی دارد، خواب و بیداری است. علت خواب از نقطه نظر طب سنتی ایرانی، وجود رطوبت در مغز می باشد و اما. بیداری، عبارت از نفس برای جمیع اعضا و جوارح بدن معرفی شده است. لذا هدف از ا ین بررسی اصلاح خواب و بیداری در سنین و مناطق جغرافیایی مختلف از دیدگاه طب سنتی ایرانی می با شد.در همین ار تباط روش کار در این مطالعه از نوع کتابخانه ای بوده که با بررسی کتابهای مرجع طب سنتی، از قبیل حفظ الصحه ناصری، حفظ صحت ناصرالحکما، ذخیره خوارزمشاهی، جامع الشرحین و قانون ابن سینا، انجام گرفته است. از آنجایی که تغییر در خواب و بیداری قادر به ایجاد تغییر در کیفیت و مزاج ابدان می با شد، قادر به ایجاد تغییر در جهت سلامتی یا بیماری نیز خواهد بود. بنابراین، تغییر در اسباب ششگانه منجمله خواب و بیداری، از دیدگاه طب سنتی دارای اهمیت خاص است. از این جهت در این مطالعه به بحث و بررسی خواب و بیداری به عنوان یک متغیر در دو شاخص سن و مناطق جغرافیایی مختلف پرداخته شده ا ست. با توجه به مطالعه انجام شده و اهمیت برقراری خواب مناسب در راستای حفظ تندرستی می توان اینگونه نتیجه گیری کردگرفت که خواب از دیدگاه طب سنتی درافراد و شرایط مختلف منجمله مناطق جغرافیایی مختلف، یکسان توصیه نمی گردد. تبیین یک ا لگوی صحیح خواب برای افراد در سنین و سرزمینهای گوناگون در حفظ سلامت و پیشگیری از بیماریها اهمیت شایانی در طب ایرانی دارد
    کلیدواژگان: خواب، بیداری، طب سنتی ایرانی، مناطق جغرافیایی
  • محمد کرمی، آسیه سالاریان، زهرا حاجی قربانی زاده صفحات 269-274
    بر طبق نظر قدما چهار خلط ویا مزاج در انسان وجود دارد که از چهار عنصر اصلی تشکیل شده اند به عبارتی صفرا بیشتر از عنصر آتش، دم از هوا یا باد، بلغم از آب و سودا از خاک تشکیل شده است. به تجربه ثابت شده است بیشتر افراد بلغمی دجار بیماری روماتوئید آرترایتیس می شوند. در متون طب امروزی، اتیولوژی این بیماری را اختلال ایمونولوژیک می دانند که موجب تخریب مفاصل روماتیسم می شود. در طب امروزی درمان به ضد بوده و داروهای سرکوبگر ایمنی مثل کورتون ها، NSAIDsونابود کننده سلولی ((Citotoxic مثل Methotrexate می باشد. قدیمیترین اثر تاریخی برداشت عسل مربوط به هفت هزار سال قبل از میلاد است که در اسپانیا مشاهده گردیده است. عسل به خاطرداشتن طبیعت گرم و به خاطر تسریع و ترمیم ضایعات بافتی و کاهش التهاب در بهبودی بیماری آرتریت روماتوئید موثر است و آیه 69،68 سوره نحل روی آن تاکید کرده است. در این مطالعه کلیه اطلاعات گرد آوری شده بر اساس منابع کتابخانه ای الکترونیکی وغیر الکترونیکی مشتمل بر مقالات و گزارشها وکتاب هایی از قبیل عسل درمانی و قانون درطب بوعلی سینا می باشد. یافته های این مطالعه حاکی از آن است که: 1- در طب سنتی درمان در درجه اول پرهیز از غذاهای سرد مانند لبنیات بخصوض ماست، نان بدون سبوس است. 2- استفاده از محصولات طبیعی حیوانی و گیاهی گرم که مسدود کننده مسامات نظیر مجاری ورود سموم در گردش بدن به اعضامی باشند مانند عسل، زیره و بابونه. 3- در مانهای تکمیلی مانند بادکش گرم، حجامت همراه خونگیری، فسد. 4 - استفاده از داروهای نسل جدید ضد التهاب غیر کورتیکو استروئیدی (مهارکننده (Cox2مانند Clcoxibe وسرکوبگر ایمنی مانند. Methotrexate بنا به مطالعات به عمل آمده عسل حاوی هشتاد ماده مفید برای انسان می باشد و از این نظر جایگزینی مناسبی است.علاوه بر این زنبور درمانی در کسانی که عامل روماتوئید مثبت دارند و شکلهای جدید داروئی مانند آمپول، پماد محتوی ترکیبات عسل در آرتریت روماتوئید تاثیر بسزائی دارد. بنابر این می توان نتیجه گیری کرد که درمان آرتریت روماتوئید نیازمند درمانهای تکمیلی مانند روش شفابخشی عسل است. لذا می توان گفت که این آیه قرآن «فیه شفاء للناس» ارشادی است، یعنی تایید مطلبی است که پزشکان و کتابهای مقدس قبل از اسلام متذکر آن شده بودند و قرآن کریم بر آن مهر تایید زده است.
    کلیدواژگان: روماتوئید آرترایتیس، طب سنتی، عسل، منو ترکسایت، داروهای گیاهی
  • سید سعید اسماعیلی، فرامرز فلاحی، غلام نور محمدی صفحات 275-284
    طب پیشگیری مهمترین راه برای حفظ سلامتی محسوب می شود و رساله ذهبیه کهنترین متن طبی و اولین کتابی است که در طب پیشگیری و حفظ سلامتی، در عالم اسلام و توسط یک مسلمان نوشته شده است. رساله ذهبیه از نظر محتوا دارای ویژگیهای منحصر به فردی است. این رساله بسیار موجز، اکثر مباحث مهم حفظ الصحه را در خود جای داده است. لکن تغذیه را می توان نقطه ثقل این رساله دانست. تغذیه یکی از اصول شش گانه حفظ سلامتی (سته ضروریه) در طب سنتی ایران می باشد. در آموزه های دینی نیز رعایت اصول خوردن و آشامیدن جایگاه ویژه ای دارد. تغذیه نامناسب را می توان یکی از عوامل بسیار مهم در ایجاد بسیاری از بیماریها مانند دیابت، چربی خون بالا و بیماریهای قلبی و عروقی دانست. از دیدگاه طب سنتی نیز تغذیه نامناسب عامل بسیار مهمی در فیزیو پاتولوژی بیماریها محسوب می شود.به همین جهت هدف از مطالعه حاضر معرفی «الگوی تغذیه رضوی» مبتنی بر رساله ذهبیه امام رضا علیه السلام می باشد. و اما این مطالعه یک بررسی مروری (گردآوری) است که در آن ابتدا نسخ و شروح مختلف جمع آوری و متن رساله از نسخه بحار با نسخه خاتون آبادی مقابله گردید، سپس مباحث تغذیه استخراج و ترجمه شد و برای فهم بهتر اصطلاحات و عبارات از کتابهای معتبر طب سنتی و شروح استفاده گردید. در نهایت مباحث تغذیه دسته بندی شد. اهمیت تدبیر در خوردن و آشامیدن، مختصات یک تغذیه مناسب(از نظر کمیت، کیفیت و نحوه تناول)، شیوه نامه آشامیدن، رابطه تغذیه با سایر فعالیتهای انسان (مثل خواب، حجامت، سفر و جماع) و رابطه تغذیه و بیماریها، عناوین یافته های این مطالعه می باشند. بر اساس یافته های فوق می توان ا ین گونه نتیجه گیری کرد که «الگوی تغذیه رضوی» به عنوان الگوی نوینی برای پیشگیری یا رفع بیماریهای مرتبط با تغذیه می تواند مطرح شود.
    کلیدواژگان: الگوی تغذیه رضوی، طب اسلامی، طب سنتی ایران، رساله ذهبیه، الگوی تغذیه، تغذیه
  • نفیسه حسینی یکتا، امید صادقپور صفحات 285-292
    احساس درد از علایم اولیه بسیاری از بیماریها می باشد و شایعترین شکایتی است که باعث مراجعه بیمار به پزشک می گردد و از دیرباز حکما در فکر تسکین قطعی و سریع آن بوده اند. در این مطالعه مکانیسم های ایجاد درد از دیدگاه طب سنتی ایران اعم از سوء مزاج مختلف و تفرق اتصال طبقه بندی گردیده و داروهای مسکن نیز براساس چگونگی تسکین درد، به دو دسته حقیقی که باعث از بین رفتن سبب درد و درمان قطعی می شوند وغیر حقیقی که با دو مکانیسم ترطیب و سکرآوری و تخدیرکه باعث تسکین موقت درد می گردند، تقسیم می شوند. جایگاه و روش مصرف این داروها با توجه به شدت درد و میزان توانایی بیمار و عضو درگیر مشخص می گردد. به نظر می رسد با شناخت دقیق سبب اصلی ایجاد کننده درد و مسکنهای واقعی جهت درمان دردهای موجود در اعضا مختلف می توان در میزان مصرف مسکنها و مخدرهایی که امروزه به اشکال مختلف خوراکی و تزریقی به صورت گسترده مورد مصرف می باشند، کاهش چشمگیری ایجاد کرد
    کلیدواژگان: درد، مسکن، مخدر، ابن سینا، طب سنتی ایران
  • سیما نصری صفحات 293-310
    عوارض بی شمار داروهای سنتتیک سبب توجه به گیاهان دارویی در دهه های اخیر به عنوان منبعی از داروهای جدید شده است. با توجه به اینکه در طب سنتی ایران به اثرات ضد دردی تعداد زیادی از گیاهان اشاره شده است، مطالعات زیادی در این مورد در ایران صورت گرفته است که نیاز به مرور آنها را سبب شده است. در این نوشتار روش های مختلف تست درد، اثرات ضددردی و ترکیبات احتمالی موثر گیاهان دارویی و همچنین مکانیزم های احتمالی اثر ضددردی این گیاهان مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: ضددردی، گیاهان دارویی، درد، فلاونوئیدها
  • علی میرزایی، مهدی قوامی زاده صفحات 311-318
    میوه ها یکی از قدیمیترین غذا های انسان با فعالیتهای بیولوژیکی می باشند. بر اساس کتاب آسمانی قرآن، میوه هایی مانند انگور، خرما، انجیر، زیتون و انار هدایای آسمانی هستند که از طرف خداوند به انسانها اهدا شده است. قرآن مجید در سوره های مختلف به توصیف اهمیت گیاهان جهت درمان بیماریهای مختلف می پردازد. این مطالعه برای تلفیق استفاده علمی و دینی گیاهان بومی و بوجود آوردن آگاهی در خصوص انواع میوه جات ذکر شده در قرآن و احادیث طراحی شده است. در این مطالعه خواص ضد اکسیدانی پنج نوع میوه ذکر شده در قرآن مجید تعیین گردید. میوه ها بر اساس نامهای علمی، انگلیسی، محلی و نام خانواده دسته بندی شده اند. برای تعیین خواص ضد اکسیدانی میوه های انگور، خرما، انجیر، زیتون و انار از آزمونهای دی فنیل پیکریل هیدرازیل، فعالیت آنتی اکسیدانی معادل ترولکس و فعالیت آنتی اکسیدانی آهن احیا استفاده شد. فنل تام با روش فولین- سیوکالتو اندازه گیری شد. محتوای فنلی نمونه ها با روش فولین- سیوکالتو در محدوده بین 36 - 149 میلی گرم اسید گالیک در صد گرم عصاره بود. بیشترین و کمترین مقدار فعالیت ضد اکسیدانی با آزمون دی فنیل پیکریل هیدرازیل بین 0.3- 3.83 میلی گرم در میلی لیتر عصاره بود. محدوده مقدار فعالیت ضد اکسیدانی به روش آهن احیا بین 0.73 - 10.58 میلی مول آهن(II) در صد میلی گرم عصاره بود. بیشترین فعالیت ضد اکسیدانی معادل ترولکس 12.4 میکرومول و کمترین میزان 0.91 میکرومول ترولکس در گرم عصاره بود. میزان فعالیت ضد اکسیدانی نمونه ها به ترتیب در انار > زیتون > انگور > خرما > انجیر گزارش شد. گیاهان دارویی بخاطر پذیرش عامه، کمترین میزان آسیب و حداقل عوارض جانبی بر روی مصرف کننده به طور وسیعی مورد استفاده قرار می گیرند
    کلیدواژگان: قرآن مجید، احادیث، فعالیت ضد اکسیدانی، انار، فنل تام
  • منصوره معینی، اکبر کلاه دوزان صفحات 319-332
    انسان همواره برای بهبودزندگی خویش نگاهی دقیق به طبیعت وخواص آن داشته وهمین نگاه، نقطه آغاز دانش و معرفت بشری گشته است. در این میان شناخت جنبه های دارویی گیاهان،تاریخی دیرینه دارد که بررسی آن سبب بهره مندی از میراث تجربه و تفکر گذشتگان خواهد بود. بازتاب گیاه درمانی درادبیات و فرهنگ مکتوب ملل مختلف، بیانگر همین تجارب ارزشمند است و این موضوع در شعر فارسی که گسترده ترین آینه فرهنگی ایران زمین است، جلوه ای چشمگیر دارد.شاعران ایرانی علاوه براشاره به نام گیاهان دارویی انواع کاربردهای درمانی آنها نیز سخن گفته و آن را دستمایه بیان پند و اندرز و مرثیه و تغزل و عرفان ساخته اند. بررسی این جلوه های درخشان در شعر فارسی، قدمت و اهمیت گیاه درمانی و میزان رواج آن را در بین ایرانیان آشکار می سازدو انواع کاربردهای درمانی گیاهان را بیان می کند.این امر نشان می دهد که شاعران چگونه پاره ای از دانش رایج زمان خود را به هنر شعر پیوند زده اند. با مطالعه این آثار می توان به باورهای کهن گیاه درمانی و تطبیق آن با خواص دارویی امروزی دست یافت.
    کلیدواژگان: گیاهان دارویی، صبر، افسنتین، عودالصلیب، شعر فارسی
  • آیدا احمدی، آرمان زرگران، عبدالعلی محقق زاده صفحات 334-340
    ساخت و ابداع بیمارستان در تاریخ پزشکی دنیا حداقل به حدود هزارو هفتصد سال پیش باز می گردد. پس از آن در دوره اسلامی نیز این ساختار مهم در پزشکی، در ایران و سایر سرزمینهای اسلامی به اعتلا و اوج می رسد. در این راستا از موضوعهای بسیار مهم جایگاه حقوق بیمار و نحوه نگرش به بیمار در سیر تاریخ بیمارستانها می باشد که می تواند به روشن شدن نقش اسلام و ایران در تکوین تاریخ پزشکی دنیا کمک نماید. از اینرو در این مجموعه با بررسی منابع کهن و پژوهشهای متاخر، روند تاریخی رعایت حقوق بیمار از منظرهای نقش آموزشی ودرمانی بیمارستان، بخشهای بیمارستان، مکان و نوع ساخت بیمارستان، نوع نگاه به درمان و طبقات جامعه در تمدن اسلام و ایران بررسی و با موارد مشابه در اروپا مقایسه گردید. با توجه به داده های بدست آمده توجه به حقوق بیمار در بیمارستانهای ایران و جهان اسلام بر خلاف غرب بسیار با اهمیت بوده که بیا نگر جایگاه رفیع ایران و اسلام در تکوین تاریخ پزشکی جهان دارد. از سوی دیگر نگاه و راهکارهای مورد استفاده آنها امروز نیز می تواند راهگشای بسیاری از مشکلات باشد
    کلیدواژگان: تاریخ پزشکی، بیمارستان، حقوق بیمار، ایران، اسلام
  • سید علیرضا گلشنی، سید ابوالقاسم فروزانی، زیبا غفوری، نرگس کنجون صفحات 341-350
    وجود و کیفیت سیستم های دانش پزشکی در میان تمدنهای گوناگون نشان از میزان اهمیت و توانمندی پزشکی آن اقوام داشته است. یکی از این سیستم ها، مکتب پزشکی شیراز بوده که کمتر مورد توجه مورخان و اندیشمندان متاخر قرار گرفته است. از این جهت در این مطالعه سعی بر آن است تا در حد امکان بر اساس منابع موجود به ترسیم وضعیت این مکتب پزشکی، که از دوره دیلمی تا آغاز صفوی ادامه داشته، پرداخته شود. مکتب علمی شیراز که لقب دارالعلمی را به خود اختصاص داده است، با دارا بودن مدارس علمی، بیمارستانها و مراکز درمانی و کتابخانه های مجهز شهرتی جهانی یافته بود. علما و دانشمندان بزرگی در این مکتب پا به عرصه نهادند که شیوه های نوینی در پزشکی ابداع کردند، و رونق و پیشرفت پزشکی را سبب شدند، که در این مطالعه این مکتب بزرگ پزشکی مورد بررسی قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: مکتب، طب، دارالعلم، شیراز، مدارس، بیمارستانها
  • بدریه محمدی بلبان آباد، زهرا الهوئی نظری صفحات 351-368
    مسئله تاثیرپذیری سنتهای پزشکی در طول تاریخ، از یگدیگر امری پوشیده نیست، از جمله می توان به سنت تاثیر طب اسلامی از طب هندی اشاره کرد. سرزمین هندوستان، به عنوان گهواره یکی از بزرگترین تمدنهای بشری، با تنوع اقلیمی، قومی، مذهبی، فرهنگی، عرصه ظهور مکاتب پزشکی متفاوتی است. ویژگیهای طبیعی، محیطی، جغرافیای آن و بهرمندی از پوشش گیاهی متنوع و نیز آمیختگی گونه های ابتدایی طبابت با مسائل روحی و دینی باعث شد، طب هندی در شکلهای مختلف طبابت، جراحی، گیاه درمانی و داروشناسی بروز کند و دستاوردهای آن از طریق مراکز فکری و فرهنگی ملل مجاور آن روزگار، به حوزه تمدن اسلامی وارد شد. این مطالعه در صدد است تا از طریق روش کتابخانه ای و با تکیه بر منابع موجود، به بررسی راه های انتقال این علوم به حوزه تمدن اسلامی بپردازد. یافته های اساسی این بررسی نشان می دهد، که از دوره عباسیان به بعد، مسلمانان به طور گسترده، به اخذ و اقتباس علم پزشکی هندیان پرداخته اند، البته در این انتقال ایران و یونان به عنوان واسطه های غیر مستقیم نقش اساسی داشته اند و استفاده از دستاوردهای آنان، باعث غنی و عمق بخشیدن به این شاخه از دانش پزشکی مسلمانان شده است.
    کلیدواژگان: جندی شاپور، یونان، پزشکان هند، پزشکان مسلمان، درمان
  • رقیه السادات عظیمی صفحات 369-376
    پزشکی از جمله علومی است که تحت تعالیم عالیه اسلام در قرن اول تا سوم با حضور پزشکان جندی شاپور و حمایت تنی چند از خلفای عباسی رشد چشمگیری یافت و سپس با قدرت گیری آل بویه و دست یابی بر بخشهای غربی به خصوص بغداد، پایتخت جهان اسلام، روند این تحولات شتاب بیشتری یافت. بر همین اساس شناخت جایگاه پزشکی در زمان آل بویه به عنوان حلقه استمرار پیوند دانش پزشکی پیش از اسلام به دوران اسلامی از اهمیت به سزایی برخوردار است؛به همین جهت هدف از این مطالعه بررسی بیمارستانهای دوره آل بویه می باشد. نتایج تحقیق، بیانگر آن است که، حمایتهای بی دریغ امرای آل بویه بخصوص عضدالدوله موجبات ارتقای سطح بهداشت و درمان جامعه را به همراه داشته است. پیامد عوامل فوق، جذب دانشمندان و پزشکان برجسته ای بود که بدون توجه به مشکلات گوناگون، به بهترین وجه به امر پزشکی و حتی انتقال اطلاعات طبی خود از طریق تهیه کتاب و حفظ آنها به صورت تالیف، ترجمه چنان کارنامه درخشانی از خود به جای گذاشتند که به جرات می توان این گونه نتیجه گیری کرد که حاصل تجربیات آنان پایه و اساس تمدن پزشکی غرب بوده است.
    کلیدواژگان: آل بویه، بیمارستان، بغداد، پزشکی، عضدالدوله
  • معصومه مبلی، شکوه السادات حامدی، زهرا معماریانی، علی قبادی، محبوبه بزرگی، محمد حسین فرزایی، محمد مهدی اصفهانی، مهناز خانوی، محمد رضا شمس اردکانی صفحات 377-381
    طب ایران پس از اسلام در روند خود شاهد ظهور پزشکان نام آور متعددی بوده است که باعث اوج گیری آن در طول تاریخ گردیده اند. از بین این افرادیوسف بن محمد ابن یوسف هروی مشهور به یوسفی، حکیم و پزشک مشهور ایرانی است که با وجود شهرت فراوان اطلاعات کمی از زندگی وی در دسترس است. وی از اهالی خواف خراسان بوده و در قرن دهم هجری قمری در هرات می زیست. یوسفی در اوایل دوران صفویه از ترس قزلباشها به هندوستان رفت.از تالیفات این حکیم و پزشک ایرانی منظومه علاج الامراض، جامع الفواید، بدایع الانشاء، رساله سته ضروریه، رساله دلایل البول، رساله دلایل النبضو بسیاری کتابها و رساله های دیگر است. حکیم یوسفی طبیبی پرکار، خوش قریحه و گرانقدر است که بازشناسی و معرفی بهتر او و آثار طبی ارزنده اش کمک شایانی به پیشبرد طب و داروسازی سنتی ایران کمک شایانی نماید. یکی از آثار معتبر وی ریاض الادویه می باشد که حاوی بخشهای عمده مقدمه، دو باب و خاتمه ای مختصر می باشد.با توجه به موارد ذکر شده در این بررسی سعی شده تا حکیم یوسفی و ریاض الادویه به علاقه مندان طب سنتی معرفی گردد
    کلیدواژگان: یوسف بن محمد ابن یوسف هروی، حکیم یوسفی، ریاض الادویه
|
  • F. Ojagh, F. Ghassemlou Pages 243-250
    In fact، archives are very important tools for information retrival. Furthermore history of medicine has some gaps in current research. The main purpose of this study is to explain and make clear theoretical frameworks of oral archive of history of medicine in iran. For this purpose we use descriptive survey as research method. We show solution such as collection building، classification and preservation of archival material to establish an oral archive of history of medicine how create an informatic tools to access and retrieve information for scientific research.
    Keywords: oral archive, oral history, history of medicine, archival material classification, the academy of medical sciences
  • Sh Salarvand Pages 251-262
    Introduction
    Development of complementary medicine in the world، requires a detailed understanding of the fundamentals، principles and application of the right of the word، is inevitable. This study aimed to comprehensive review of the natural things in foundations of traditional medicine have been done.
    Method
    This research study aims to collect an overview of theoretical principles of Iranian Traditional Medicine (Tbyyh Affairs) and the relevant texts from the Internet (Google، SID. ir، MEDLINE، Magiran، Iranmeddex) with the keywords، foudations، Iranian Traditional medicine in original references in Iranian Traditional medicine was done.
    Discussion
    Theories and concepts of prevention، detection، recovery and treatment of diseases in traditional medicine based on holistic approach to the patient. Disorders in traditional medicine in the areas of physical، emotional، mental، spiritual and environment are treated simultaneously. In this study، the definition of medicine from the perspective of Iranian scientists، the characteristics of traditional medicine، traditional medicine theory and concepts، definitions of health and illness، factors affecting view of physicians of Iranian history، the issues that they intended to medicine.
    Conclusion
    Holism -oriented philosophy of traditional medicine is a key element in all cases، So while writing in the field of traditional medicine (both herbal medicines and treatments based on traditional methods) to theories and concepts and use them in any kind of traditional medicine and cultural background to be considered. According to the theories and concepts of traditional medicine، prevention، detection، recovery and treatment is often based on specific needs of each patient is individually
    Keywords: Natural things, Foundations, Iranian traditional medicine
  • S. Sh Soltani, Mb Minae, M. Besharat, F. Karimi, E. Nazem Pages 263-268
    In the recent years، the World Health Organization recommends traditional medicine in combination with current medicine for human health improvement. One of the vital elements of traditional Iranian medicine،is the concept of prevention that is health maintenance by assiostance of six tools. One of these tools which plays an important role in life style correction، is sleep and wakefulness. Existence of moisture in the brain is the reason of sleeping. From traditional Iranian medicine point of view of، arousal is a consciousness stimulation for all of body organs. Method of research in this study is a kind of library one by which evaluation of references of Traditional Iranian Medicine such as: Hefzoseha naseri، Hefzoseha naserolhokama، zakhire kharazmshahe، Jameosharheyn and Canon، has been conducted. Since change in sleep and wakefulness can change the quality and temperament in human body، a change toward health or illness will also be possible. Therefore، changing the six tools such as sleep and arousal is very important in traditional Iranian medicine. We discuss sleep and wakefulness as a variable in age and various geographic areas as two indices. Regarding the conducted study and the importance of appropriate sleep and wakefulness toward health maintenance، we can conclude that sleep from traditional Iranian medicine point of view،in different individuals and conditions like various geographic regions، is not recommended the same. Interpretation of a proper pattern of sleeping for people in different ages and geographic regions، for prevention from diseases and health maintenance، has a great importance in traditional Iranian Medicine
    Keywords: Sleep, Wakefulness, Traditional Iranian medicine, Geographic regions
  • M. Karami, A. Salarian, Z. Hajighorbanizadeh Pages 269-274
    Introduction
    Experience has proved more stolid Djar disease، rheumatoid arthritis are the texts of medicine today، the etiology of this disease، impaired immunologic know that destroys Joint (rheumatism) is medicine''s treatment against the immunosuppressive drugs like steroids، NSAIDs destruction. Rheumatoid arthritis is a disease and Nahl chapter 68 verse of holy Quran it has been stressed.
    Results
    The findings point to some of the 1 - primarily in traditional medicine to treat cold foods such as dairy especially yogurt and bread without bran. 2 - Use of animal and plant natural products that are hot Msamat blockers (Hungarian entry of toxins in the body''s circulation to members) are like honey، cumin، and chamomile. 3 -Complementary therapies، such as cupping، cupping with blood، Depletion. 4 - Use of new generation anti-inflammatory drugs or corticosteroids (inhibitors (Cox2 Clcoxibe and Immune suppressor such as Methotrexate. Aaccording to research done Honey contains 80 factor is beneficial to human health. In addition، bee therapy in those with rheumatoid factor (+) and new forms of drugs، including injections، ointments containing compounds in honey has an important impact on rheumatoid arthritis. Discussion&
    Conclusion
    Treatment of rheumatoid arthritis requires additional treatment such as honey is a healing method. So we can say that this verse of the Quran «68 of Nahl» is aimed، is to confirm that the doctors and and the previous holy book of Islam.
    Keywords: Rheumatoid arthritis, Traditional medicine, Honey, Methotrexate, Herbal Medicines
  • S. Esmeli, F. Falahi, Gh Noormohammadi Pages 275-284
    Introduction
    Preventive medicine is the most important way to health preservation and “Resaleh Zahabieh” is the oldest medical text and first book in preventive medicine and health preservation that was written in Islamic world and by one Muslim. This text has unique traits in container. «Resaleh Zahabieh» is very summery، but contains the most health preservation subjects. But nutrition is core of this text. Nutrition is one of the six principles of health preservation subjects in TIM. In Islamic training، the regard of eating and drinking principles has a characteristic position. Unsuitable nutrition is one of the most important etiologies in many diseases like as DM، DLP and CVD. On traditional medicine opinion، unsuitable nutrition is a main element in diseases، physiopathology، too. In this article، nutritional subjects on «Resaleh Zahabieh» have been studied and tried to present in format of one coherent pattern.
    Methods
    The current study is a review (collection) study. In the beginning، various versions and explanations of “Resaleh” were collected. Text of “Resaleh” on Behar version compare with Khatoon Abadi version. Then، nutritional subjects were drawn out and translated. To better understanding the terms and phrases، reliable TIM books and the explanations were used. Finally، nutritional subjects were categorized.
    Results
    Importance of eating and drinking planning، traits of an appropriate nutrition (quantity and quality of diet، eating form and sequence observation in feeding)، drinking instruction، relation between diet and other human activities (like as sleep، cupping، travel and intercourse) and relation between diet and diseases are the results، topics of this research.
    Conclusion
    “Razavi dietary pattern” can introduce a new pattern in prevention and treatment of nutritional based diseases.
    Keywords: Razavi Dietary Pattern, Islamic medicine, Traditional Iranian Medicine, Resaleh Zahabieh, Dietary pattern, Nutrition
  • N. Hosseini Yekta, O. Sadeghpoor Pages 285-292
    Pain is the first sign of many diseases and is the most common cause of cosulting the doctor. Throughout the history، physicians have been trying to find a rapid and certain way of relieving the pain. In this study، pain mechanisms including variable intemperament and loss of continuity were analyzed from Iranian traditional medicine perspective. Furthermore، sedative drugs were categorized into true and untrue drugs. True drugs tend to overcome diseases and promote recovery، while the untrue drugs lead in reliving the pain temporarily with two mechanisms either moistening and to put to sleep or narcosis. The indications and the method for using these drugs are determined by the severity of the pains، the patient’s tolerance، and the involved organ. It seems that the recognition of the main cause of pains with different origins and the true drugs to relive them can decrease the use of sedative and narcotic drugs which are expensively consumed orally or as an intravenous injection.
    Keywords: pain, sedative, narcotic, Avicenna, Iranian Traditional Medicine
  • S. Nasri Pages 293-310
    In recent decades، because of many side effects of synthetic drugs، the medicinal plants has been attentioned a source of new drugs. Given that the analgesic effects in traditional medicine to large number of plants are mentioned. More research has been done in this subject، which is due to reviewing them. In this lecture، antinociceptive effect and the possible compounds of herbs and also probable mechanisms for the analgesic effect of these plants has been studied.
    Keywords: Antinociceptive, medicinal plants, pain tests, flavonoeids
  • A. Mirzaei, M. Ghavami Zadeh Pages 311-318
    Aims
    Fruits are one of the oldest varieties of food recognized for human being. In accord with to Qur’an، the fruits including grape، date، fig، olive and pomegranate are gifts and heavenly fruits of creator of the universe. The Holy Quran is one of the reference books describing the significance of plants used for different diseases in Surahs.
    Methods
    The research work was conducted by complete and detailed information about five fruit important plant species mentioned in the Holy Qur’an and Ahadith. Plants species were arranged in systematic order of botanical names which followed by English، Quranic، local and family names. The antioxidant activity of five Hydroethanolic extract of Fruit Plant Species from Iran were analysed by three different methods (1، 1-diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH) radical، 2، 2، azinobis- (3-ethylbenzthiazoline -6-sulphonic acid (ABTS) radical cation، Ferric-reducing antioxidant power assay (FRAP). In addition، for determination of antioxidant components، total phenolic content was also analyzed.
    Results
    The total phenolic content of fruits ranges from 36 to 149 mg Gallic acid/100g extract as measured by the Folin–Ciocalteau method. IC50 in DPPH varied from 0. 3 to 3. 83 mg/ml. FRAP ranged from 0. 73 to 10. 58 mmol of Fe (II) / 100 g extract. The range of total antioxidant activity by TEAC method was 0. 91 to 12. 4 µmol trolox/g. Pattern of Antioxidant activity in fruits including pomegranate > olive > grape > date > fig.
    Conclusion
    Herbal medicines are being widely used in the world because of good cultural accept potential، smallest amount of damaging and less side effects
    Keywords: The Holy Quran, DPPH, FRAP, TEAC
  • M. Meini, A. Kolahdouzan Pages 319-332
    Human brings always look after nature and its feature to improve their life and it becomes first line of human knowledge. In this way، knowing different aspect of medical plant has old history surviving them cause catching historical knowledge. We can see، some aspect of plant therapy in different universal culture. This subject in Persian poem، widest area of Iranian culture، has important aspect. Iranian poets point to the medical plants and its applications and they use it in mysticism، lyric، … Surviving this significant aspect in Persian poets shows importance of medical plant between Iranian. We see how poets connect some of their knowledge to the poems. By studing these works we can see using that knowledge today.
    Keywords: Medical plants, Persian poems, orchis, alowera, Artemisia
  • S. A Ahmadi, A. Zargaran, A. Mohagheghzadeh Pages 334-340
    The history of hospitals in Iran goes back to about 1700 years ago. Hospitals are created by Persians in history of Medicine and developed in Islamic golden age. Consideration about patient rights in Hospitals as an important historical factor can help to shed light of Iran and Islam role in medical development during the history. In this article، patient rights in hospitals throughout the history of Iran and Islam were considered، including 1) educational and medical roles of hospitals، 2) hospital parts، 3) hospital locations، and 4) treatment for different social classes. According to findings، attention to patient rights in Persian and Islamic hospitals، unlike of Europe were very important and many of their procedures in this field can be useful in current medicine.
    Keywords: Medical history, Hospitals, Patient right, Iran, Islam
  • A. Golshani, A. Foruzani, Z. Ghafouri, N. Kevenjoun Pages 341-350
    The quality systems of medical knowledge among different civilizations and the importance of the family has medical capabilities. One of these systems، Shiraz Medical School that historians and scholars of late has been less attention. Due to the length of expansions and subject to the review of the medical school of the Safavid Shiraz to start - pay. Scientific school of Shiraz، dubbed Dar-ol Elm takes to spare، having scientific schools، hospitals and medical centers and libraries had been equipped with an international reputation. Great scholars and scientists in this field began to establish schools that have developed new ways of medicine، medical progress and prosperity، were the cause. In this study we examine the major medical schools.
    Keywords: school, medicine, Darallm, Shiraz, schools, hospitals
  • B. Mohammadi Bolbolanabaad, Z. Alhoei Nazari Pages 351-368
    In history، the issue of influence of medical traditions on each other is not unknown. For instance، we can point out the influence of Islamic medicine on Indian medicine. Indian Territory as the cradle of the largest human civilization، with climatic، ethnic، regional and cultural diversity، is the emerging field of medical schools. Its natural، environmental and geographical characteristics، variety of vegetation، and also the integration of primary types of medicine with spiritual and religious issues have caused Indian medicine to be manifested in different forms of medicine، surgery، herbal therapy and pharmacology and its achievement has entered Islamic civilization through intellectual and cultural centers of neighboring nations of those days. By pointing out to the ways of transmission of Indian medicine to Islamic civilization، the purpose of this study is to investigate the role of Indian physicians on development of medical knowledge and also to study the influence of Muslim physicians in Islamic world. this study intends to rely on existing resources the library to explore the ways of transferring these science to the area of Islamic civilization. The basic findings of this study suggest that since Abbasian Period onwards، Muslims have started to adapt Indian medical science directly or indirectly. And besides taking influence from other nations، especially regarding some signs، they have been under the influence of Indian medicine.
    Keywords: jondi shapour, greec, Indian medicine, muslim medicine, treatments
  • R. Azimi Pages 369-376
    Medicine is one of the few disciplines which flourished during the Islamic era especially during the first three centuries. The presence of Jundi Shapour physicians and the support of few Abbasside Caliphates helped this branch of science grow rapidly during this period. With the Buyid Dynasty coming into power and taking the control of western parts of the country especially Baghdad، the capital city of Islamic empire، these changes became faster. Therefore، the study of medical activities at the time of Buyid Dynasty as a link in the chain between the pre-Islamic era and the post-Islamic period can be of paramount importance. This thesis aims to study the hospitals operative at this period. The findings show that the incessant support of Buyid Rulers especially Azoddoleh greatly boosted the hygienic and health conditions of the society. The consequence of this support led to the attraction of qualified physicians and scientists who despite various problems could greatly contribute to the medical science by writing books، translating reference books etc.، an achievement which established the foundation of western medical science later
    Keywords: Buyid Dynasty, Hospital, Baghdad, Medicine, Azoddoleh
  • M. Mobli, Sh Hamedi, Z. Memariani, A. Ghobadi, M. Bozorgi, Mh Farzaei, Mm Esfahani, M. Khanavi, Mr Shams Ardakani Pages 377-381
    History has seen many famous doctors during Iranian post-Islamic medicine that caused escalation of Medicine. Among them، Yousef-ibn-Mohammad- ibn- Yousef Heravi، known as Hakim Yousefi، is one of Iranian famous wises and physicians. Despite his great fame، there is little information about his life. He was a native of Khaff in Khorasan. He lived in Herat in 10th century. Then، He went to India because of fears Qizilbash. He has written many books including: versified book Alaj-al- Amraz، Jame- al- Favayed، Badaye-al- Ensha، six nessesary point of health book (Sette Zarooriyye)، booklet of Signs of urine (Dalael al-Bol)، booklet of Sign of pulse (Dalael al- Nabz) and many other books and booklets. Hakim Yousefi was an active doctor and gifted poet that introduction of him and his books can be contributed to the development of traditional medicine and pharmacy. One of his books is Riyaz-al-Advieh that is included two sections and a brief end. The purpose of this review was to introduce prominent physician and his books، specially Riyaz-al-Advieh to the fans of traditional medicine.
    Keywords: Hakim Yousefi, Riyaz, al, Advieh, Qizilbash, Dalael al Nabz, Dalael al Bol