فهرست مطالب

معرفت سیاسی - سال چهارم شماره 2 (پاییز و زمستان 1391)
  • سال چهارم شماره 2 (پاییز و زمستان 1391)
  • 156 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1392/07/05
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمد جواد نوروزی فرانی صفحه 5
    ولایت مفهومی محوری در اندیشه سیاسی اسلام است اما این امر به معنای وضوح معرفتی آن در مقام شناخت نمی باشد به همین دلیل است که مولفه ها و نماگرهای آن برای بسیاری از تحلیلگران امری دشوار جلوه می نماید عمده این صعوبت ناظر به تعریف و تحلیل مولفه ها و شاخص هایی است که بتواند ابعاد ولایتمداری را در مقام عمل نشان دهد. پژوهش حاضر با طرح ارائه چیستی، مولفه ها و نماگرهای ولایتمداری در صدد ارائه نماگرهایی است که کارآمد باشد این مولفه ها در چهار محور ارائه شده است که عبارت اند از رهبری، ساختار، نظریه مشروعیت و مردم و هر یک از این چهار مولفه دارای نماگرهایی می باشند که در مقاله بدانها اشاره شده است.
    کلیدواژگان: ولایتمداری، ساختار، رهبری، مشروعیت، امت
  • محمدتقی کریمی صفحه 25
    تحقق پیشرفت مستمر و پایدار مستلزم ارائه یک الگوی کامل مبتنی بر مبانی دینی است. مهم ترین اصلی که در منابع دینی به آن اشاره شده، بحث عدالت است. عدالت از مهم ترین اصول اسلامی است که در تمام حوزه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نظام فکری اسلام جریان داشته به عنوان یک اصل عام شناخته می شود. در نظام سیاسی اسلام، نیز این اصل به عنوان اصل محوری شناخته شده که لازم است در تمامی اجزاء نظام سیاسی محوریت داشته باشد. بر این اساس دست یابی به یک نظام سیاسی پیشرفته زمانی امکان پذیر است که عدالت در تمام اجزاء آن حضور محوری داشته باشد. بنابراین شاخص های عدالت محوری به معنای شاخص هایی است که نشان دهنده میزان حضور عدالت در این ساختارهاست؛ و ارزیابی آنها بر اساس میزان حضور و التزام عملی به عدالت در حوزه بینش، گرایش، کنش رفتاری و کنش ساختاری می باشد.
    کلیدواژگان: عدالت، فلسفه سیاسی، فلسفه سیاسی اسلام، نظام سیاسی عدالت محور، پیشرفت سیاسی عدالت محور
  • محمدحسین خلوصی صفحه 45
    در اسلام مشارکت سیاسی یکی از ویژگی های جامعه پیشرفته اسلامی به شمار می رود. می توان شاخص های آن را در الگوی پیشرفت اسلامی درحوزه بینش، ساختار و رفتار نشان داد. درحوزه بینش دین نگاه ابزاری به قدرت دارد و حکومت امانت الهی تلقی می گردد. تبعیت ازحاکم ومشارکت در امر سیاسی نیز به عنوان یک تکلیف دینی نگریسته می شود. ساختار نظام سیاسی اسلام به گونه ای مشارکت جویانه سازماندهی می گردد و نهادهای چون؛ بیعت، مشورت، و جهاد برای سازماندهی امر سیاسی در نظر گرفته شده است. درحوزه رفتارشهروندان جامعه اسلامی ضمن داشتن بصیرت لازم باحاکم مشروع بیعت نموده واز او اطاعت می نمایند. در این جامعه مردم و دولت می کوشند تا حکومت صالح را با خیر خواهی و اتحاد محافظت نمایند.
    کلیدواژگان: پیشرفت، مشارکت سیاسی، بیعت، مشورت، نصیحت
  • محمدرضا باقرزاده صفحه 69
    امروزه یکی از مهمترین اهداف حقوق بین الملل در تنظیم روابط بین المللی تامین و تضمین رعایت حقوق انسان ها است. سوال این است که چگونه می توان از رعایت حقوق بشر در جوامع انسانی و نیز محیط بین الملل اطمینان یافت. شاید مدبرانه ترین مکانیزم برای این هدف، روش های پیشگیرانه است که زمینه های عینی حمایت از حقوق بشر را فراهم می سازد. اسلام در نظام ضمانت اجرایی اسلام برای مقابله با نقض حقوق بشر در محیط بین الملل تدابیر پیشگیرانه ای ارائه کرده است. برخی از این تدابیر عبارتند از: حمایت از صلح پایدار، توجه به امنیت فراگیر، نهادینه سازی گفتمان عدالت خواهی، دانایی محوری و علم گستری، مبارزه با فرهنگ سلطه گری و استکباری، مقابله با تفکر سرمایه داری، ارائه الگوی حیات طیبه، به عنوان مدل تنظیم روابط اجتماعی؛ توصیه به گسترش معنویت به مثابه عالی ترین پشتوانه حقوق بشر، التزام به وفای به عهد، مقابله با مکاتب و اندیشه های ضد بشری همچون ملی گرایی و نژاد پرستی و اخلاص و معنویت و شرک ستیزی.
    کلیدواژگان: حقوق بشر اسلام، حقوق بشر، روابط بین الملل، پیشگیری از نقض حقوق بشر، ضمانت اجرای حقوق بشر
  • جواد اکبری مطلق صفحه 89
    آرمان شهر زمینی که در آن از دغدغه های زندگی طبیعی اثری نباشد، آرزوی دیرین بشر است که اندیشه بزرگترین فلاسفه دنیا را به خود مشغول ساخته است. بزرگانی چون سقراط و افلاطون به این بحث پرداخته و ارسطو به این تفکرات نظم منطقی داده است. در اسلام هم اندیشه ورانی چون فارابی و ملاصدرا در صدد تبیین آن برآمده اند.
    این مجال از میان تمامی آرمان شهرها در پی مقایسه ای گویا از آرمان شهر یونان باستان و مدینه فاضله مهدوی است و تفاوت آن دو را در نگاه دنیوی صرف یا دنیوی- اخروی دانستن مدینه بیان داشته است. در مدینه مهدوی همه چیز به سمت کمال مطلق در حرکت بوده و خساست و اسراف جائی ندارد؛ تمامی مردم هم مسئولیت پذیر هستند.
    در این مقاله با ارائه تبیین مدینه فاضله یونانی شباهت های آرمان شهر افلاطون با مدینه فاضله مهدوی را بیان نموده ایم و پس از بیان نواقص آن، مدینه مهدوی را آرمان شهری زمینی تعریف کرده ایم که در عین رفع دغدغه های دنیوی انسان راه به افق بلندی دارد که با نگاه دنیوی صرف قابل تبیین نیست.
    کلیدواژگان: آرمان شهر، مثل، خدا محوری، جامعه مهدوی
  • مهدی جعفری پناه، منصور میر احمدی صفحه 105
    جمهوری اسلامی ایران بر مبنای آموزه های اسلام و تاکید بر مولفه هایی مانند فرهنگ و ارزش های سیاسی شکل گرفت. این امر ماهیت انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران را از دیگر نظام ها متفاوت ساخت. در مفهوم سازی اولیه از قدرت نرم مولفه هایی مثل فرهنگ، ارزش های سیاسی و مطلوب های سیاست خارجی بیان گردیده است، بر این اساس، مولفه های قدرت نرمی که در اسلام مطرح می باشد، متفاوت از آن چیزی است که در مفهوم سازی اولیه از این قدرت توسط جوزف نای ارائه شده است. علت این تفاوت در نوع نگاه به قدرت، انسان، اخلاق و خدا است. منابع قدرت نرم اسلامی، بر ارزش هایی چون ایثار، شهادت طلبی، معنویت گرایی، عدالت باوری، ولایتمداری، حق گرایی و استقلال طلبی استوار است به گونه ای که ضمن ایجاد تحول فرهنگی در سطح داخلی بر روند تحولات خودباوری دینی و بیداری اسلامی در حوزه پیرامونی خود نیز تاثیر گذار بوده است.
    کلیدواژگان: قدرت نرم، قدرت سخت، فرهنگ، اخلاق، خدا محوری، ولایتمداری، عدالت و جمهوری اسلامی ایران
  • قاسم شبان نیا صفحه 123
    هر انقلابی، چه تا قبل از پیروزی آن و چه بعد از تبدیل شدن به یک نظام سیاسی، مراحل مختلفی را طی می کند. دیدگاه اندیشمندان این حوزه مطالعاتی در این مبحث مختلف و متنوع بوده است. از میان این دیدگاه ها، نظریه کرین برینتون که از آن به نظریه ترمیدور یا نظریه چرخشی انقلابها یاد می شود، از اهمیت برخوردار است؛ چرا که وی تلاش نموده با تحلیل چهار انقلاب بزرگ دنیا، نتیجه ای کمابیش مشابه آنها در سایر انقلابها بگیرد. در این مقاله تلاش شده است تا با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی، ضمن تبیین و تحلیل این نظریه براساس آثار این اندیشمند، این نظریه به نقد و ارزیابی گذاشته شود وآنگاه با تطبیق این نظریه بر جمهوری اسلامی ایران، نارسایی این نظریه در تحلیل وقایع انقلاب اسلامی ایران، بویژه با توجه به تحولات پس از پیروزی انقلاب اسلامی نشان داده شود.
    کلیدواژگان: انقلاب، برینتون، نظریه چرخشی، ترمیدور، مطالعه تطبیقی، جمهوری اسلامی ایران
  • چکیده عربی مقالات
    صفحه 141
|
  • Mohammad Jawad Nouroozi Farani* Page 5
    The guardianship is a central concept in the political thought of Islam. However, it does not mean that it is epistemologically clear when it comes to cognition. So, it is difficult for many analysts to elucidate its components and parameters. This difficulty is mostly related to the definition and analysis of the components and parameters which demonstrate the various aspects of Guardianship-centeredness in practice. Expounding the nature, components and parameters of guardianship-centeredness, the present paper tries to provide efficient parameters. These parameters are grouped in four main headings: leadership, structure, theory of legitimacy, and people. Each of these components has some parameters to which the author points out in this article.
    Keywords: guardianship, centeredness, structure, leadership, legitimacy, nation.
  • Mohammad Taqi Karimi Page 25
    The realization of a steady and inexorable march of progress entails providing a full-scale model based on religious principles. Religious sources consider the question of "justice" as a most important principle. Being one of the most important Islamic principles, the justice, which consists in all political, economic, social and cultural aspects of the intellectual system of Islam, is regarded as a general principle. The political system of Islam regards it as a central principle which must has to play a central role in the constituents of this system. Accordingly, a developed political system cannot be set up unless justice plays a central role in its all constituents. Therefore, the parameters of justice-orientation are those parameters which point out the scale of justice in these structures, and they are evaluated according to the scale of justice and practical commitment to justice in the areas of insight, behavioral action and structural action.
    Keywords: justice, political philosophy, political philosophy of Islam, justice, oriented political system, justice, oriented political progress
  • Mohammad Hussein Khuloosi Page 45
    In Islam, political participation is considered one of the features of a developed Islamic society. Its parameters can be detected in the model for Islamic progress in terms of insight, structure and behavior. With respect to insight, religion has an instrumental view of power and government is regarded as a divine trust. Furthermore, obedience to ruler and participation in political affairs are considered among religious duties. The political system of Islam is organized in such as way to encourage participation and such things like allegiance, consultation and jihad are observed in organizing political affairs. With respect to behavior, the citizens of Islamic society give allegiance to the legitimate ruler and obey him. In such a society, people and state strive to safeguard the good government through good will and unity.
    Keywords: progress, political participation, allegiance, consultation, advice
  • Mohammad Reza Baqirzadeh Page 69
    Nowadays, ensuring that human rights are recognized and observed is one of the most important aims of international rights in regard with regulating international relations. The question that arises here is: how the recognition and observance of human rights in human societies and international environment can be ensured? Preventive methods which provide objective grounds for protecting human rights are, perhaps, the most tactful mechanism for attaining this aim. In terms of the system of sanction, Islam has provided preventive strategies to confront the violation of human rights in international environment. Some of these strategies are: supporting permanent peace, paying attention to comprehensive security, institutionalizing justice-seeking discourse, knowledge-centeredness and promoting science, struggling against hegemonic-arrogant culture and capitalist thought, providing a model for an agreeable life which serves as a model for regulating social relations, recommending the expansion of spirituality as the greatest support for human rights, commitment to keeping promise, confronting anti-human thoughts and schools like nationalism and racism, sincerity and spiritualism, and struggle against polytheism.
    Keywords: human rights in Islam, human rights, international relations, preventing the violation of human rights, sanction of human rights
  • Jawad Akbarimotlaq Page 89
    The question of terrestrial utopia in which there is no sign of concern about natural life is man's longstanding aspiration which has been the special concern of great philosophers. Such great philosophers as Socrates and Plato have delved into the ideas related to this issue and Aristotle logically organized them. Such Muslim philosophers as Farabi and Mulla Sadra have also sought to expound it. From among all kind of utopia and clearly compares them to show the difference between each of them in the light of the conception of utopia. In Mahdist city, all things move towards absolute perfection, there is no room for avarice and extravagance, and all people consider themselves to be responsible. Shedding light on the Greek utopia, this paper highlights the similarities between Plato's utopia and Mahdist utopia and pinpoints the defects of Plato's utopia, and then defines Mahdist city as a worldly utopia which eliminates man's worldly concerns and moves towards a high horizon which cannot be explained through a mere worldly view.
    Keywords: utopia, forms, Theo, centrism, Mahdist society
  • Mahdi Jafaripanah, Mansur Mirahmadi Page 105
    The Islamic Republic of Iran was formed on the basis of doctrines of Islam emphasizing on such components as culture and political values, an event which distinguished the nature of Islamic Revolution and the system of the Islamic Republic of Iran from that of other systems. Such components as culture, political values and ideals of foreign policy are mentioned in the early conceptualization of soft power. Accordingly, the components of soft power introduced by Islam are different from the ones proposed by Joseph Nye in the early conceptualization of this power. This difference lies in the way power, man, ethics, and God are perceived. The sources of Islamic soft power are based on such values as self-sacrifice, martyrdom-seeking, spiritualism, justice- orientation, guardianship-centeredness, truth-orientation, and independence-seeking in such a way that this power has not only caused internal cultural change but also have influenced the external process of religious self-confidence and Islamic awakening.
    Keywords: soft power, hard power, culture, morality, Theo, centrism, guardianship, centeredness, justice, the Islamic Republic of Iran
  • Qasim Shabanniya Page 123
    Every revolution, before its victory or after transformation into a political system, passes through different stages. Scholars who are interested in this field of study have proposed different views on this issue. One of the important views is Crane Brinton's theory which is called the theory of themidor or cycle of revolution, because he has tried to give a similar idea about other revolutions through the conclusion he has reached after analyzing four great revolutions in the world. Using a descriptive-analytical method and analyzing Brinton's theory in the light of his works, the present paper tries to criticize and evaluate this theory and point out its defect in analyzing the events of the Islamic Revolution of Iran, especially with regard to the developments that took place after the victory of Islamic Revolution, by conforming it to the Islamic Republic of Iran.
    Keywords: revolution, Brinton, cyclic theory, thermidor, comparative study, the Islamic Republic of Iran