فهرست مطالب

اقتصاد مقداری - سال نهم شماره 2 (پیاپی 33، تابستان 1391)
  • سال نهم شماره 2 (پیاپی 33، تابستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/04/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • دکتر سعید مشیری، سعید کیان پور صفحات 1-30
    سرمایه گذاری مستقیم خارجی به عنوان یکی از عوامل مهم رشد و توسعه ی اقتصادی کشورهای میزبان به شمار می رود و طی دهه-های اخیر از روند فزاینده ای نیز برخوردار بوده است. شناخت عوامل موثر در جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی می تواند در سیاستگذاری کشورهایی که نتوانسته اند از این عامل به-خوبی استفاده کنند، مفید باشد. این مقاله به بررسی عوامل موثر بر سرمایه گذاری مستقیم خارجی در 209 کشور جهان طی دوره ی 2007-1980 می پردازد. تحلیل مذکور در چارچوب یک الگوی اثر ثابت انجام شده است تا تفاوت های خاص هر یک از کشورها تفکیک شود. علاوه برآن، در مدل برآورد شده، آثار خاص منطقه ای نیز کنترل شده است. نتایج حاصل از برآورد الگو نشان داد که اثر درجه ی باز بودن، نرخ بازگشت سرمایه، زیر ساخت ها، سرمایه ی انسانی و حجم سرمایه گذاری در دوره ی قبل همگی دارای اثر مثبت و معنی داری برجذب سرمایه-گذاری مستقیم خارجی دارند، اما متغیرهای هزینه های دولت، فساد و نرخ تورم تاثیر معناداری بر سرمایه گذاری مستقیم خارجی نشان نمی دهند.
    کلیدواژگان: سرمایه گذاری مستقیم خارجی، عوامل مکانی، الگوی اثر ثابت، داده های پانل
  • دکتر منصور زراء نژاد، دکتر فرهاد خدادادکاشی، رضایوسفی حاجی آباد صفحات 31-48
    هدف از این تحقیق بررسی سطح کارایی فنی صنایع کارخانه ای ایران و تشخیص عوامل موثر بر عملکرد آنها، با استفاده از تابع مرزی تصادفی است. برای این منظور داده های تلفیقی صنایع کارخانه ای ایران بر اساس طبقه بندی استاندارد بین المللی فعالیت های صنعتی (ISIC) جمع آوری شده و با استفاده از مدل اثرات ناکارایی بتیس و کولی (1995)، میزان کارایی فنی و عوامل موثر بر عملکرد رشته فعالیت های صنعتی مختلف طی سال های 86-1375 مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتیجه ی تحقیق نشان داد که میانگین کارایی فنی صنایع کارخانه ای ایران طی دوره ی مورد مطالعه 55/0 بوده است. صنایع فعال در زمینه ی تولید محصولات اساسی مسی و تولید فرآورده های نفتی تصفیه شده به ترتیب با سطح کارایی 83/0 و 78/0 به طور نسبی از سطح کارایی فنی بالاتری در مقایسه با دیگر رشته فعالیت های صنعتی برخوردار بوده اند. در مقابل، صنایع فعال در زمینه ی تولید آجر و آماده سازی و آرد کردن غلات و حبوبات با سطوح کارایی 21/0 و 23/0 دارای پایین ترین میزان کارایی فنی بوده اند. متوسط سطح کارایی بیشتر صنایع بین50/0 تا 60/0 متغیر بوده است و فقط پنج صنعت دارای میانگین کارایی بیش از 70 درصد بوده اند. بررسی عوامل موثر بر کارایی صنایع کارخانه ای نشان داد که با وجود افزایش شدت انرژی و افزایش ناکارایی صنایع، افزایش اندازه ی صنایع کارخانه ای ایران، سطح ناکارایی صنایع را کاهش نداده و مالکیت دولتی صنایع کارخانه ای اثری بر سطح ناکارایی آنها نداشته است.
    کلیدواژگان: تابع مرزی تصادفی، کارایی فنی، صنایع کارخانه ای، روش پارامتریک، تابع تولید ترانسلوگ، شدت انرژی، اندازه بنگاه، مالکیت دولتی
  • دکتر مرتضی سامتی، دکتر مصطفی عمادزاده و شهرام رئیسی دهکردی صفحات 49-69
    در این مقاله مدل رشد رمزی به گونه ای بسط داده شده است که درآن تشکیل سرمایه ی عمومی به عنوان موتور رشد معرفی و کالاها و خدمات عمومی تولید شده توسط دولت در تابع ستاده ی کل اقتصاد به عنوان نهاده وارد شده است. بنابراین، توجیه حضور دولت در مدل، ارائه کالای عمومی است. دولت خیرخواه به دنبال فراهم نمودن یک میزان کارآی نهاده ها به صورت رقابتی در تابع تولید است، به گونه ای که تولید نهایی سرمایه ی عمومی و خصوصی برابر باشد. در مقابل در دولت رانت جو فساد معادل با رانت های غیرقانونی و انحصاری اخذ شده از بخش خصوصی از کانال ارائه ی کالای عمومی تعریف می شود. درآمد این دولت مابه التفاوت ارزش نهاده های عمومی ارائه شده به تابع تولید و سرمایه عمومی مورد نیاز برای آن است. نتایج تحلیل نظری نشان داد که میزان مصرف، ستاده و رشد در وضعیت یکنواخت در دولت خیرخواه به مراتب بالاتر از دولت رانت جو است. شبیه سازی مدل رشد اقتصاد ایران در قالب مطالعه تجربی با در نظرگرفتن طیف مقداری از میزان ناکارآمدی دولت ضمن تایید دیدگاه نظری نشان داد که نرخ رشد اقتصاد در یک انتقال پویا از دولت رانت جو به دولت خیرخواه بین 2/1 تا 6/2 درصد افزایش می یابد.
    کلیدواژگان: فساد، رشد درونزا، کالای عمومی، دولت خیرخواه، دولت رانت جو
  • دکتر محمدعلی مولایی، دکتر داوود منظور، حسین رضائی* صفحات 71-86
    پژوهش حاضر به تعیین قیمت برق بعد از خروج بازار از تعادل پرداخته است. به این منظور، پس از طراحی بازار برق در قالب مدل پویایی سیستمی، با استفاده از مدل بهینه یابی، مقادیر بهینه ی عرضه، تقاضا و قیمت تعیین شده است. این مدل در دو بازه زمانی یک روزه در ماه مرداد و یک ماهه (مردادماه) در سال 1386 با استفاده از نرم افزاز شبیه سازی Vensim اجرا شده است. برای انجام تحقیق فرض افزایش پنج درصدی تقاضا در ابتدای هر دوره و تعادل بازار و عدم امکان افزایش تولید نیروگاه های داخل در نظر گرفته شده است. بر اساس برخی از نتایج این تحقیق، فقط در دوره ی زمانی یک ماهه در صورت امکان افزایش واردات، امکان تعادل بازار وجود داشته است. در این حالت، قیمت تعادلی 92/299 ریال بر هر کیلووات ساعت تعیین شده است. همچنین تعادل عرضه و تقاضا در مقدار 7/16462 گیگاوات ساعت وجود داشته است.
    کلیدواژگان: بازار برق، تعادل بازار، پویایی سیستمی، قیمت مبنا، بهینه یابی
  • دکتر حسن حیدری، دکتر حسین اصغرپور، حسن حسین زاده صفحات 87-108
    در این مقاله رهیافت پولی به نرخ ارز در کشورهای منتخب حاشیه ی خلیج فارس در مقایسه با کشور های سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از تکنیک هم-انباشتگی تابلویی طی دوره ی زمانی 2005-1989 استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که رهیافت پولی به نرخ ارز در هر دو گروه از کشورها برقرار بوده است، ولی با توجه به ساختارهای اقتصادی متفاوت آنها، نسبت اثرگذاری متغیرهای پولی مدل بر نرخ ارز در بین آنها متفاوت است. متغیرهای نرخ تورم انتظاری و عرضه ی پول دارای تاثیر مثبت و تولید ناخالص داخلی دارای تاثیر منفی در تغییرات نرخ ارز هستند. از این رو، توصیه ی سیاستی این مقاله برای تقویت ارزش پول داخلی کشورهای مورد بررسی و به خصوص برای ایران اتخاذ سیاست های مناسب برای افزایش تولید ناخالص داخلی است که ضمن کاهش نرخ ارز (تقویت پول داخلی) موجب رشد تولید داخل نسبت به خارج خواهد شد.
    کلیدواژگان: رهیافت پولی، نرخ ارز، هم، انباشتگی تابلویی، کشورهای حاشیه ی خلیج فارس و کشورهای سازمان همکاری اقتصادی و توسعه
  • دکتر محمود هوشمند، محمد دانش نیا، صالح شهریور، اعظم قزلباش، زهره اسکندری پور* صفحات 109-127
    در هر دوره ی زمانی و با توجه به شرایط اقتصادی از سیاست های پولی و مالی خاصی استفاده می شود. از این رو، میزان تاثیرگذاری سیاست های پولی با توجه به ابزارهای پولی اتخاذ شده متفاوت است. مساله ی مهم، تاثیر سیاست های پولی بر سایر اجزای اقتصاد است. یکی از کانون های تاثیرگذاری سیاست های پولی در اقتصاد، نرخ ارز است. در این تحقیق ارتباط و میزان تاثیرگذاری سیاست های پولی بر نرخ ارز در ایران با استفاده از آمار سری زمانی دوره ی 86- 1338 و با بهره گیری از روش خود توضیحی با وقفه های توزیعی بررسی شده است. بر اساس نتایج این تحقیق در بلندمدت متغیر سیاست پولی تاثیر مثبت و معنی دار و درآمد ملی تاثیری منفی و معنی دار بر نرخ ارز داشته است. تاثیر متغیرهای نوسانات ناپایدار نرخ ارز و شاخص قیمت مصرف کننده بر نرخ ارز، از لحاظ آماری معنی دار نبوده است. در کوتاه مدت سیاست پولی با یک وقفه و جزء نوسانات ناپایدار نرخ ارز تاثیری مثبت و معنی دار بر نرخ ارز داشته اند. درآمد ملی و شاخص قیمت مصرف کننده تاثیر منفی و معنی دار بر نرخ ارز داشته است
    کلیدواژگان: سیاست های پولی، نرخ ارز، روش خود توضیحی با وقفه ای توزیعی، ایران
  • دکتر رضا نجارزاده، سیما تمنایی فر و یحیی گلی صفحات 129-152
    امروزه تجارت و سیاست های توسعه ی تجاری به عنوان عواملی که می توانند بر بهره وری تاثیر گذار باشند، از اهمیت ویژه ای برخوردارند. در واقع، سیاست‎های آزاد سازی تجاری به واسطه ی ایجاد رقابت بین بنگاه ها، کارایی اقتصادی را در کل اقتصاد افزایش داده و باعث بهبود تخصیص عوامل و منابع تولیدی در بخش های مختلف جامعه شده اند. این مقاله به بررسی اثر آزاد سازی تجاری بر بهره وری کل عوامل تولید (TFP) در مجموعه ای از کشورهای اسلامی بین سال های 1985-2004 میلادی پرداخته است. نتایج حاصل از برآورد الگوها نشان داد که در اغلب کشورهای منتخب، آزاد سازی تجاری دارای ارتباط مستقیم و معنی داری با بهره وری کل عوامل تولید است. افزایش سیاست های آزاد سازی تجاری و به تبع آن باز بودن اقتصاد در این کشورها، منجر به افزایش بهره وری کل عوامل تولید شده است. علاوه بر آزاد سازی تجاری، متغیرهای تورم، سرمایه ی انسانی و انحراف قیمت های محلی از PPP نیز از جمله عواملی هستند که دارای اثر معنی داری بر بهره وری کل عوامل تولید در این گروه ها و در طول دوره ی مورد بررسی بوده اند.
    کلیدواژگان: آزاد سازی تجاری، بهره وری کل عوامل تولید، داده های پانل، پانل ایستا
  • دکتر فرهاد خداداد کاشی و سوده شمسی صفحات 153-171
    در این تحقیق اثربخشی سیاست‎های اقتصادی بر اندازه ی فقر در ایران طی دوره ی 86- 1368 با استفاده از مدل داده‎های ترکیبی مورد ارزیابی قرار گرفته است‎. برای این منظور از شاخص سن استفاده شده است. این شاخص اطلاعات مربوط به تعداد افراد فقیر و نحوه ی توزیع درآمد و شکاف درآمدی را دربر دارد. بر اساس نتایج این تحقیق در فاصله ی سال های 1368 تا 1386 فقر در ایران کاهش یافته است. طی برنامه‎های اول و دوم توسعه، اندازه ی فقر از نوسانات و شدت بیشتری برخوردار بوده است. با شروع برنامه ی سوم توسعه به تدریج و به-طور تقریبی در همه ی مناطق، میزان فقر کاهش یافته است. تقریبا در تمامی سال ها، میزان فقر در مناطقی همچون چهارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویر احمد، سیستان و بلوچستان بیش از سایر مناطق بوده است، همچنین میزان فقر در استان هایی مانند تهران، فارس، اصفهان و قم در مقایسه با سایر استان ها کمتر بوده است. سیاست‎های حمایتی، تجاری و بودجه‎ای طی دوره ی مورد مطالعه اثر معنی‎داری بر کاهش فقر نداشته ‎است، در حالی که اما سیاست های مالیاتی بر اندازه ی فقر اثر معنی‎دار داشته است.
    کلیدواژگان: اندازه ی فقر، شاخص فقر، سیاست‎های اقتصادی، مناطق جغرافیایی
|
  • Saeed Moshiri, Saeed Kian Poor Pages 1-30
    FDI is counted as one of important factors of growth and economic development in host countries that has had increasing process recently. Determinants recognition of FDI can be useful for developing countries. This paper considers determinants of FDI in 209 countries during 1980-2007. Mentioned analysis has estimated with fixed effect method for separating special differences and has estimated regional special effect too. The findings of a econometric analysis indicated that the degree of openness، rate of capital return، infrastructure quality، human capital and lag of FDI are significant and have positive effect on FDI، but government expenditure، corruption، political risk، inflation and liquidity are insignificant.
    Keywords: Foreign direct investment, location determinants, fixed effect, panel data
  • Mansour Zarra, Nezhad, Farhad Khodadad Kashi, Reza Yousefi Hajiabad Pages 31-48
    The main purpose of this research is to measure technical efficiency of Iranian manufacturing sector by Stochastic Frontier Approach (SFA). For this porpoise، the performance of 130 different industrial groups، at The International Standard Industrial Classification (ISIC) was analyzed and discussed during 1996-2007. The results of the study showed that average technical efficiencies of different manufacturing groups were 0. 55. The largest score in efficiency was found for copper metals Manufacturing and refined petroleum products Manufacturing with 0. 83 and 0. 78، and the lowes scores in efficiency was registed for brick production manufacturing and grain mill products Manufacturing with 0. 21 and 0. 23، respectively. Average of technical efficiency is laid in range of 0. 50 to 0/60. In addition، the output inefficiencies are directly related to energy intensity and inversely to the size of firms، while government ownership does not affect the level of inefficiency.
    Keywords: Stochastic frontier approach, technical efficiency, manufacturing sector, parametric approach, translog output function, energy intensity, size of firms, government ownership
  • Mortaza Sameti, Mostafa Emadzadeh, Shahram Raesi Dehkordi Pages 49-69
    This article has developed a Ramsey type model of economic growth in which the engine of growth is public capital accumulation. Public capital is hired by the government for producing public good and services that used as input in aggregate production function. This provides the justification for the existence of the government. Benevolent government، seeking to provide an efficient level of inputs for production function، is to be competitive so that public and private marginal product of capital is equal. In a self-seeking government corruption is defined as monopoly rents extracted from the private sector through the supply of the public inputs. Rantier government income is defined as the deference between the government''s revenue for the supply of the public inputs minus the cost of providing the public inputs. Theoretical result showed that in steady state both per capita consumption and output and growth rate are higher in the benevolent case instead of rantier government. Empirical results of growth model simulation in Iran economy demonstrated that with deferent level of government inefficiency in a transitional dynamic from rantier to benevolent government may increase the growth rate from 1. 2 to 2. 6 percent.
    Keywords: Corruption, endogenous growth model, public goods, benevolent government
  • Mohammad Ali Molaei, Davoud Manzour, Hossein Rezaee Pages 71-86
    In this paper، electricy price was redetermined after a disequilibrium shock using hill climbing optimization method. For this purpose، initially we modeled the power market using system dynamics approach، then optimal quantity suplied، optimal quantity demanded and equilibrium price are determined applying optimal linear programming model. The system dynamics model was run for one day and one month (August) in 2010 with VENSIM simulation software. To this end، we assumed market equilibrium and fixed capacity of domestic plants as well as a five percent rise in demand. The results showed that only in one-month period with the possibility of raising import، the market will clear. If so، the equilibrium price will be 299. 92 rial/kwh and supply and demand will clear at 16462. 7 kwh.
    Keywords: Electricity market, equilibrium market, system dynamics, reference price, optimization
  • Hassan Heidari, Hossein Asgharpur, Hassan Hosseinzadeh Pages 87-108
    In this paper، the monetary approach to exchange rate was analyzed through panel cointegration method for the selected Persian Gulf countries in comparison with Organization for Economic Co-operation and Development (OECD) countries for the period of 1989-2005. For this purpose، we apply monetary flexible price model. The results suggested that the establishment of monetary approach to exchange rate in both group of countries and supported the existence of a cointegration relationship among the variables. Moreover، according to different economic structure of both groups of countries، the severity efficacy of variable to exchange rate is different. The results also showed that GDP with negative effect has greatest influence on the change of exchange rate. This implies that adaptation of proper policy to increase GDP not only cause to decline exchange rate، but also has positive effects on GDP. Other variables which determine the trend of exchange rate are money supply and expected inflation rate.
    Keywords: Monetary model, exchange rate, Persian Gulf countries, OECD countries, panel cointegration
  • Mahmood Hoshmand, Mohammad Daneshnia, Saleh Shahrivar, Azam Ghezelbash, Zohreh Eskandari Pur Pages 109-127
    In any period of time and economic condition، specific monetary and fiscal policies are used. Hence the influence of monetary policy depending on the adopted monetary instruments، is different. But the important issue is the impact of monetary policy on other parts of the economy. One of the foeffective factor monetary policy is exchange rate. The aim of this study is to examine the relevance and effectiveness of monetary policy on exchange rates using annual time series of 1989-2007 and auto regressive distributed lag method (ARDL). The results of this study indicated that the effect of monetary policy on exchange rates is positive and significant in the long term. National income have a significant negative impact on exchange rates. While the impact of unstable fluctuations of exchange rates and consumer price index on the exchange rate are not significant. In short term، monetary policy after one lag period and unst exchange rates. Unstable flactuation of exchange rate have significantly positive effect on exchange rates، while national income and consumer price index have significantly negative effect on exchange rates.
    Keywords: Monetary policy, exchange rate, auto regressive distributed lag method (ARDL), Iran
  • Reza Najarzadeh, Sima Tamanaeifar, Yahya Goli Pages 129-152
    Trade and trade policies can have a major impact on economic productivity. In fact trade freedom policies tend to improve economic efficiency and bring about a better allocation of resources through enhanced competition for the economy as a whole. In this study the role of trade liberalization in improving total factor productivity has been studied. The hypothesis tested is that trade liberalization has a positive impact on productivity. The countries studied to test the hypothesis are a group of Islamic countries which are members of the Organization of Islamic Conference (OIC). The data covers the period between 1985 and 2002. We used the ratio of exports plus imports to GDP for each country as an index for trade liberalization. The model used in the study is based on the work done by Miller and Apadiya using a panel data approach. The results indicated that trade liberalization among the selected Islamic countries has had a major impact on the total factor productivity (TFP). Other than economic freedom، variables such as inflation، human capital and price deviations from PPP also showed to have a significant impact on the total factor productivity of the countries during the period of the study.
    Keywords: Trade liberalization, total factor productivity, static panel model, panel data
  • Farhad Khodadad Kashi, Soode Shamsi Pages 153-171
    This Study evaluated the effectiveness of economical policies on poverty from 1999 to 2007 using panel data. For this purpose Sen index has been used. This index includes the information about the number of poor people، how income distributed and incme gap. The findings of this research indicated that poverty has been declined during 1999-2007. During the first and second development programs، poverty was more severe and volatile By launching of the third development program، poverty has been reduced gradually in all areas. Approximatly، during these years، poverty in areas like Charmahal and Bakhtiari، Kohkilouieh and Boyer Ahmad as well as Sistan and Baluchestan was at the highest level، While it was at the lowest level in Tehran، Isfahan and Qom compared to other provinces. The results also showed that protective، trading and budgeting policies had no significan effect on reducing poverty under the studied period، but fisical policies (tax) had significant effect on poverty.
    Keywords: Extent of poverty, poverty index, economical policies, regional approach