فهرست مطالب

  • پیاپی 226 (پاییز و زمستان 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/12/27
  • تعداد عناوین: 6
|
  • ابراهیم رنجبر صفحه 1
    رمان نفرین زمین داستان نزاع تجدد با سنت و روشنفکر با حکومت و سند شکست روشنفکر و سنت است.آل احمد این رمان را برای ایفای رسالت روشنفکری که برای خود قایل بود، نوشته است. وی در این رمان به بهانه نقد اصلاحات ارضی، با تجدد و دین سازی در برخی محافل فکری و سیاسی، و با اقتصاد بورژوایی مخالفت می کند. بدین جهت رمان در برخی قسمت ها به یک بیانیه سیاسی تبدیل می شود. گاهی نیز واقعیت ها مغفول می مانند چنان که گویی نویسنده نمی خواهد آن ها را ببیند. در نتیجه نظریات و تئوری های اجتماعی او تعمیم نمی یابند. در این نوشته درصددیم که رسالت روشنفکر و مفهوم تجدد را از دیدگاه او بررسی کنیم و تئوری اجتماعی او را با برخی مدل های معروف تبیین در علوم اجتماعی، تطبیق دهیم و ضمن اشاره به تقابل سنت و تجدد که در رمان مطرح شده است، طرح جامعه مطلوب او را ترسیم کنیم. حاصل این بررسی این است که تئوری اجتماعی وی فقط با یک مدل قابل تطبیق نیست بلکه برای تبیین آن باید از چند مدل استفاده کرد؛ تمام نظریات او صائب و قابل دفاع نیستند و برخی ضعف هایی دارند؛ او بیش از این که قصد تئوری پردازی و ارائه راه حل داشته باشد، به حکم التزام رسالت روشنفکری با وضع موجود مخالفت می کند.
    کلیدواژگان: نفرین زمین، جلال آل احمد، روشنفکر، تجدد، تبیین، سنت
  • علی اکبر سام خانیانی، مصطفی ملک پایین صفحه 23
    حکایت شیر و گاو در کلیله و دمنه زیبایی های ادبی فراوانی دارد که با نقدها و خوانش های نو، می توان عوامل هنری و تاثیر آن را در جامعه مخاطبان روشن کرد. تحلیل اساطیری یکی از این شیوه هاست که نشان دهنده برجستگی های ویژه این حکایت است. در این پژوهش با استفاده از نظریه «یونگ» درباره کهن الگوها و نمادها و تلفیق آن با نظریه «نورتروپ فرای» در مورد میتوس های شکل دهنده اثر ادبی، حکایت شیر و گاو تحلیل شد. به این منظور پس از ذکر چارچوب نظری و روش، نمادها و کهن الگوهای بخش های مختلف این حکایت با تحلیلی اسطوره ای شکافته و بررسی شد و سپس ارتباط آن ها با میتوس شکل دهنده آن بخش از حکایت بیان شد. در پایان روشن شد که این حکایات دارای سه بخش ساختاری شامل زمینه، گره افکنی و گره گشایی است که منطبق با میتوس های تابستان، زمستان و بهار است که به ترتیب نشان دهنده انواع ادبی رمانس، آیرونی و کمدی است.
    کلیدواژگان: اسطوره، کهن الگو، نماد، میتوس، کلیله و دمنه، حکایت
  • قاسم صحرایی، علی حیدری، مریم میرزایی مقدم صفحه 47
    در محیط دربار سلطان مسعود غزنوی، بی اعتمادی عمیقی در لایه های مختلف حکومت وجود داشت که زمینه انواع توطئه ها و فتنه انگیزی ها را فراهم می آورد. ابوالفضل بیهقی به کمک ابزارهایی هم چون عنصر داستانی «گفتگو»، کوشیده است به نحوی زیرکانه و پوشیده آن واقعیت ها را آشکار سازد و آن ها را در بوته نقد قرار دهد. بیهقی با این انگیزه و هدف خاص از طریق گفتگو به توصیف دقیق شخصیت ها و روابط آنها پرداخته است. وی گاه از طریق بازگویی جملات اشخاص در لابه لای گفتگوهایشان، آنها را قابل اعتماد یا غیرقابل اعتماد معرفی کرده است. هم چنین گاه فضای بی اعتمادی را از طریق گزینش ها و پاره های برگزیده خود از میان گفتگوی شخصیت ها منعکس کرده است. بیهقی معمولا انتقاد خود را در لفافه ای از گفتگوهای دیگران می پیچد و از طریق گفتگوی آن ها بسیاری از سیاست های اشتباه حکومت غزنویان و شخص مسعود را زیرکانه و غیر مستقیم برملا می کند.
    کلیدواژگان: گفتگو، تاریخ بیهقی، مسعود غزنوی، انتقاد، اعتراض، ابوالفضل بیهقی
  • الهام علی جولا، هنگامه آشوری صفحه 75
    نگاه عطار نیشابوری به مقوله «عشق»، نگاهی عارفانه و عقل گریز است. او عقل را در ساحت عشق ناکارآمد می شمارد و راه وصول به عشق را گذر از حصار عقل می داند؛ اما درمقابل، سهروردی با نگرش فلسفی و اشراقی خویش عشق را فرزند عقل و ملازم آن می خواند و رسیدن به حسن را جز از طریق علم و آگاهی میسر نمی داند. از منظر این دو اندیشمند، عشق در مجموعه هستی سریان دارد و هر موجودی - اعم از مادی و غیرمادی - از آن بهره و نصیبی دارد و درحقیقت، عشق رابط وجودی میان موجودات عالم است. از نگاه این دو متفکر، غایت عشق فنای در معشوق است. مقدمه عشق، به اعتقاد عطار، «طلب» و به عقیده سهروردی، «معرفت» و «محبت» است. در نگاه عرفانی این دو حکیم، بریدن از خویش، مبارزه با نفس و وحدت گرایی، از مهم ترین آثار و نتایج عشق است. این نوشتار درصدد یک بررسی تطبیقی در باب عشق از منظر این دو عارف حکیم است.
    کلیدواژگان: عشق، عطار، سهروردی، عقل، حسن، طلب، محبت
  • محمد علی محمودی، فرزاد شفیعی فر، یعقوب فولادی صفحه 105
    اسطوره، به عنوان گونه ای نگاه به جهان، ریشه در اعماق ذهن بشر و دوره پرستش رب النوع ها دارد. شکل گیری این نوع نگاه به مرور زمان و با گذشت سالیان دراز صورت می گیرد. به همین علت اساطیر با فرهنگ اقوام گره می خورند. این ارتباط و گره خوردگی باعث می شود که اسطوره در طول تاریخ دائما بازتولید شود. یکی از اصلی ترین جایگاه های این بازتولید آثار ادبی و هنری است. در این آثار، بازتولید گاه آگاهانه است و گاه ناآگاهانه؛ گاه به صورت مستقیم و با همان شکل است و گاه با جرح و تعدیل و به شکل های مختلف. اسطوره گاه در برخورد با تاریخ برای ادامه حیات خود به لایه های ژرف تر متون پناه می برد. این پژوهش بر آن است تا چگونگی و چرایی بازتولید ایزدبانوی «آناهیتا» را در منظومه «خسرو و شیرین» نظامی نشان دهد. به نظر می رسد ایزدبانوی آناهیتا از طریق ادبیات عامه در شخصیت «شیرین» و «شکر» نظامی تبلور یافته و به حیات خود در کالبدی جدید ادامه داده است.
    کلیدواژگان: آناهیتا، ایزدبانو، شیرین، اسطوره، نظامی، ادبیات عامه
  • عباس واعظ زاده، ابوالقاسم قوام، دکترعبدالله راد مرد، مریم صالحی نیا صفحه 129
    خمسه سرایی یکی از سنت های دیرپای ادب فارسی است که در قرن شش هجری توسط نظامی پایه گذاری شد و تا قرن چهارده هجری در ایران و قلمرو نفوذ فرهنگ ایران به حیات خود ادامه داد. در طی این تاریخ هشتصد ساله بسیاری از شاعران ایرانی، هندی و ترک به سرودن مثنوی هایی به تقلید از خمسه نظامی پرداخته اند. این سنت ادبی را می توان پس از شاهنامه سرایی، پراقبال ترین سنت ادبی فارسی دانست؛ اما تا کنون پژوهش جامعی حول آن صورت نگرفته و بسیاری از خمسه های ادب فارسی ناشناخته باقی مانده-اند و فهرست دقیقی از آنها در دست نیست. این مقاله با معرفی و نقد و بررسی عمده پژوهش های انجام شده در این زمینه، کمبودها و کاستی های این پژوهش ها را یادآور شده و پیشنهادهایی برای پژوهش در این حوزه ارائه کرده است.
    کلیدواژگان: نظامی گنجوی، خمسه، مقلدان، خمسه سرایی، خمسه پژوهی
|
  • Ebrahim Ranjbar Page 1
    The Nefrin-e Zamin (The Curse of theLand) is a novel which tells the reader about the dispute between tradition and modernity as well as the intellectual and the rulers. It may also be regarded as a document testifying the defeat of the intellectualism and the tradition. This novel was written by Al-e Ahmad to perform his responsibility as an intellectual. In this novel, he tries to oppose modernity and the revival of past religions in some intellectual and political circles and also bourgeoisie economy. From this point of view, in some parts, the novel acts as a political statement and sometimes realities are ignored as if the author does not want to see them. Therefore, his views and social theories fail to be generalized. In the present work an attempt has been made to investigate the responsibility of the intellectual and the concept of modernity from his/her point of view. His social theory is also compared with some of the famous models of explanation in social science and then by reviewing the contrast between tradition and modernity, brought up in the novel, the plan of his ideal society is provided. The result of the present study is that this social theory may not be explained according to just one single model and in order to explain it more than one model should be used. All his views are not valid and suffer from some weak points. More than he has intention to offer theories and solutions, he opposes the present situation as an intellectual.
    Keywords: the Curse of the Land_Jalal_e Al e Ahmad_Intellectual_Modernism_Explanation_Tradition
  • Ali Akbar Sam Khaniani, Mostafa Malek Paein Page 23
    The Story of "Lion and Cow" in Kalile and Damna has a lot of literary beauties; and by applying different literary criticisms and various meaningful readings in the context of this story one can determine its aesthetic factors and their effects on the readers. One of the most efficient literary criticisms in this regard is the mythical criticism. This study tries to analyze the story of "Lion and Cow" according to the theory of Jung regarding Archetypes and Symbols, and also integrate it with the Northrop Frye Theory about the mythos forming a literary work. To do this, after explaining the theoretical framework and the methods of this study, the symbols and archetypes of different parts of it would be analyzed; then their relations with mythos forming that part would be expressed.
    Keywords: Myth, Archetype, Symbol, mythos, Kalile, Damna, Story
  • Dr. Gh. Sahraei, Dr. A. Heydari, M. Mirzaei Moghaddam Page 47
    In this paper attempting has been done for showing the “Dialogue” as one of the important elements of the story in the history of Beyhaqi, in which by associating the vertical and horizontal axis of language it could carry the burden of objection and also by ornamenting the language the author tries to show the conspiracies and abetments of Masoud’s court.Dialogue as a device has been used by Beyhaqi for a specific purpose to show characters’ relationships. By using repetitive sentences Beyhaqi tries to show the reliable and unreliable. He tries to demonstrate the atmosphere of mistrust of the court by using of selective quotations of the characters’ dialogues. Beyhaqi attempts to show his objection by using the oblique words of the characters and by this means he tries to keep himself away from hurts. He usually conceals his criticism under the mask of the dialogues of the others and through their speeches he reveals subtly and indirectly most of the false policies of the Qaznavids and also of Masud.
    Keywords: Dialogue, Story's Elements, Beyhaqi's History, Objection, Criticism
  • Elham Alijoula, Hengame Hashoori Page 75
    The attitude of Attar Neishabouri to "Love" is mysticalā and non-intellectual. He considers the "Reason" ineffective at the love arena, and believes that for achieving love, one should pass from his/her intellect. But in contrast, Suhrawardi reckons love as the offspring of intellect and also believes that achieving the wellness is impossible unless through cognition and knowledge. From viewpoint of these two sages, love is alive in the universe and every creature, whether material or immaterial, enjoys its benefits. Indeed, love is the relation between creatures of the world. From standpoints of these two sages, the extreme goal of love is the annihilation at the beloved and introduction to love is the “Demand”, from viewpoint of Attar, and "wisdom" and "Kindness", from viewpoint of Suhrawardi. In the mystic attitude of these two sages, renouncing the self, fighting with passion and also unification are assumed as the effects and results of love. This paper deals with a comparative study about love from the point of view of these wise mystics.
    Keywords: Love, Attar, Suhrawardi, Intellect, Wellness, Demand, Kindness
  • Dr. Mohammad Ali Mahmoodi, Farzad Shafieefar, Yaghoub Fouladi Page 105
    Myth, as a sort of ideology, has root in the depth of the human mind. The formation of such attitude takes place during the time and passing years. That is why the myths have a great connection with ethical culture. Such connection makes myths to be reproduced during the history. One of the most important places of such reproduction is literary and artistic works. In these works, the reproductions sometimes are consciously and sometimes unconsciously, sometimes direct or in its original form and sometimes with modification and adjustment or in different shapes and forms. Faced with history, the myths, in order to remain alive, sometimes takes refuge to deeper layers of the literary texts. This research aims to indicate that how and why the myth of Anahita in Khosrow-o Shirin of Nezami was reproduced. It seems that Anahita has manifested in the characters of Shirin and Shak(k)ar through folk literature and is continuing its life in a new body.
    Keywords: Anahita, Shirin, Myth, Nezami, Folk Literature
  • Abbass Vaezzadeh, Dr. Abolghasem Ghavam, Dr. Abdollah Radmard, Dr. Maryam Salehinia Page 129
    Khamseh/Quintet composing is one of the long-standing traditions of Persian literature. This literary tradition was founded by Nezami Ganjavi in 6th/12th century and continued to 14th/20th century in Iran and its cultural realm. During these 8 centuries, many Iranian, Indian and Turkish poets imitated Nezami’s Khamseh. This literary tradition is the most popular tradition in Persian literature, after Shahnameh composing; but extensive research has not been done on it, and a lot of quintets have remained unexplained, and the detailed list of them is not available. This article introduces and criticizes the major researches done in this field and notes the deficiencies of these studies. Finally it offers some recommendations for research into this field.
    Keywords: Nezami Ganjavi, Khamseh (Quintet), imitators, khamseh composing, khamseh scholarships