فهرست مطالب

  • پیاپی 3 (پاییز و زمستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نزهت احمدی* صفحات 1-16
    شناخت دقیق مناصب جهت کسب درک درست از ساختار و سازمان اداری هر دوره از ضروریات است و بدون این شناخت، داوری ها نمی تواند پایه علمی داشته باشد. اما این که تا چه اندازه اطلاعات ما از ساختار اداری حکومت صفوی صحیح و مستند بر داده های تاریخی است، پرسشی است که باید مورد بررسی و نقد قرار گیرد. بیشترین میزان اطلاعات ما مستخرج از چند منبع مربوط به دوره پایانی این سلسله است. این که تا چه اندازه این داده ها را می توانیم به تمام دوره تعمیم دهیم پرسش دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد. در این جا با محور قرار دادن دوره شاه عباس، که دوره تثبیت قدرت مرکزی و نهایتا دوره شکوه این خاندان است، به تجزیه و تحلیل اطلاعات مندرج در سه منبع مهم مربوط به این دوره یعنی «تاریخ عباسی»، «عالم آرای عباسی» و «نقاوه الآثار» در خصوص منصب بیگلربیگی پرداخته و با مقایسه این منابع با کتابهای پیش از آن دوره، با این پرسش روبرو می شویم که جایگاه بیگلربیگی در تقسیمات کشور چیست؟
    این مقاله با استفاده از منابع این دوره تلاش دارد با روش تحلیلی، این فرضیه را به آزمون بگذارد که از دوره شاه عباس اول است که این منصب به طور جدی به عنوان یک منصب ولایتی مطرح و به مرور زمان حدود وظایف آن مشخص و معین می شود.
    کلیدواژگان: بیگلربیگی، تقسیمات کشوری، صفویان، شاه عباس
  • محسن بهشتی سرشت*، رضا محمدی صفحات 17-40
    با سقوط رضاشاه، فضای سیاسی ایران به سوی فضایی آزاد، پیش رفت. بالطبع این وضعیت در آذربایجان هم موجب ظهور جمعیت ها و گروه های سیاسی شد که اولین آنها با نام «جمعیت آذربایجان» در تبریز شکل گرفت. این تشکل بیشتر بر تحقق خواسته های ناسیونالیستی و رفع محرومیت و تبعیض تاکید می کرد. یکی دیگر از گروه های فعال سیاسی، «کمیته ایالتی آذربایجان حزب توده ایران» بود که از حمایت ضمنی شوروی بهره مند بود. البته محدودیت فعالیت گروه های راست گرای منطقه هم مشهود بود. شرایط ملتهب و رخدادهای پدیدآمده در طول سال های1324-1320 شمسی از ضعف حکومت مرکزی و حضور نظامیان شوروی در آذربایجان ناشی می شد.
    کلیدواژگان: آذربایجان، حزب توده، شوروی، کارگران
  • غلامعلی پاشازاده* صفحات 41-58
    در نیمه دوم قرن نوزدهم، اندیشمندان ایران و عثمانی با الگوگیری از جوامع غربی به فکر تدوین حقوق فردی و عمومی دو جامعه افتادند و سعی کردند آن حقوق را از مبانی حقوق غربی استنباط نمایند. علی سعاوی از عثمانی و میرزا یوسف خان مستشارالدوله از ایران از جمله این اندیشمندان بودند. آنها برای تدوین حقوق فردی و عمومی شهروندان ایران و عثمانی، اعلامیه حقوق بشر در مقدمه قانون اساسی فرانسه در سال 1789م را مبنا قرار دادند و با مطالعه تغییرات اعلامیه و قانون اساسی فرانسه از سال 1789 تا 1852م اصول اساسی آن را در نوزده اصل خلاصه و ارائه کردند.
    نحوه رویکرد همزمان این دو اندیشمند به اعلامیه حقوق بشر و قوانین اساسی فرانسه، مساله ای است که در این مقاله با استفاده از آثار دو اندیشمند، منابع تاریخی آن دوره و تحقیقات، مورد بررسی قرار می گیرد. بنابراین در مقاله حاضر اصول نوزده گانه سعاوی و مستشارالدوله در مقایسه ای تطبیقی با یکدیگر و اعلامیه حقوق بشر و قوانین اساسی فرانسه از 1789 تا 1852م بررسی می گردد و مبانی آن اصول در اعلامیه حقوق بشر و قوانین اساسی فرانسه و همچنین پیوند آنها با یکدیگر مشخص می شوند.
    کلیدواژگان: اعلامیه حقوق بشر، قرن نوزدهم، ایران، عثمانی، سعاوی، مستشارالدوله
  • ولی دین پرست* صفحات 59-82
    در اواخر دوره تیموریان، مناسبات فرهنگی و هنری گسترده بین ایران و عثمانی وجود داشت. آوازه و شکوهی که استانبول به عنوان مرکز هنری در جهان اسلام پیدا کرده بود، موجب مهاجرت تعداد زیادی از نقاشان ایرانی به استانبول و سایر شهرهای عثمانی شد. در اوایل قرن دهم هجری نیز در پی منازعات صفویان با عثمانی، سلطان سلیم اول با تصرف تبریز تعداد کثیری از نقاشان صفوی را به عثمانی انتقال داد. پس از آن در طول قرن دهم هجری نیز عده ای دیگر از نقاشان ایرانی نظیر شاهقلی و ولی جان تبریزی به عثمانی مهاجرت کردند. همه این نقاشان در عثمانی از طریق مصور ساختن نسخ خطی و ترسیم نگاره های زیبا، سبک هنری صفویان را که ادامه مکتب هنری هرات و شیراز بود، در آن سرزمین رواج دادند. آنان از این طریق، نگارگری ایرانی را وارد مکتب نقاشی عثمانی کردند. در این مقاله به بیان فعالیت نقاشان صفوی در دربار عثمانی و نحوه انتقال سبک نگارگری ایرانی به آن سرزمین پرداخته شده است. هدف عمده این پژوهش، نشان دادن تاثیر سبک نگارگری ایرانی در شکل گیری مکتب نگارگری عثمانی و معرفی آثار بجا مانده از هنرمندان مهاجر ایرانی در عثمانی است. با این فرض که حمایت و علاقه مندی سلاطین عثمانی به اهل هنر، زمینه را برای مهاجرت نقاشان ایرانی و انتقال سبک هنری این سرزمین به آناتولی فراهم کرد. برای تدوین این مقاله از منابع آرشیو عثمانی، مخصوصا دفاتر اهل هنرسرای سلاطین عثمانی که به همت اوزون چارشلی بازخوانی و منتشر گردیده، همچنین از کتاب مناقب هنروران، تالیف مصطفی عالی افندی و آثار فیلیز چاقمان در مورد هنر نگارگری عثمانی بیشترین بهره را گرفته ام.
    کلیدواژگان: ایران، عثمانی، صفوی، نگارگری، نقاشان
  • سید ابوالفضل رضوی* صفحات 83-109
    با پیدایش حکومت سلجوقیان در آسیای صغیر، دوره جدیدی در تاریخ این منطقه آغاز شد و حیات اقتصادی- اجتماعی آن رو به رشد نهاد. تلاش های توسعه طلبانه سلاطین سلجوقی آسیای صغیر در کنار تحولات سیاسی و اقتصادی دنیای آن روز همچون ضعف امپراتوری بیزانس، وقوع جنگ های صلیبی، تشتت قدرت در منطقه و تهاجم مغول به جهان اسلام، آناتولی را در سده دوم حاکمیت سلجوقیان، به محل امنی برای تجارت و تولید کالاهای مختلف تبدیل کرد و موجبات توجه دنیا به این منطقه را فراهم آورد.
    در قرون هفتم و هشتم هجری قمری، بیشتر راه های تجاری غرب و شرق به آناتولی می رسید و از آن طریق به بنادر دریای سیاه و مدیترانه راه می یافت. ملاحظات سیاسی و اقتصادی مورد نظر ایلخانان و شرایط مناسبی که امپراتوری گسترده مغول ها به وجود آورده بود نیز آناتولی را به یکی از پررونق ترین مناطق تجاری آن روزگار تبدیل کرد. آن چه در این مقاله مورد نظر قرار می گیرد، مطالعه جایگاه اقتصادی آناتولی در عصر سلجوقی و سهم سلاطین مقتدر این سلسله در رونق اقتصادی آن منطقه و همین طور موقعیت اقتصادی آن در عهد ایلخانان است.
    کلیدواژگان: آناتولی، سلجوقیان، ایلخانان، تجارت، ساختار اقتصادی
  • ناصر صدقی* صفحات 111-132
    جریان تصوف در ایران عصر سلجوقی از حیث اصول و مبانی فکری، شکل واحدی نداشت و بسته به شرایط تاریخی و زمینه های اجتماعی و فرهنگی هر منطقه از ویژگی های خاصی برخوردار بود. با توجه به گستردگی جغرافیایی و تنوع جریان های فکری تصوف در ایران عصر سلجوقی، پژوهش حاضر متمرکز در پرداختن به ویژگی های معرفتی و روش شناختی جریان فکری تصوف و ارتباط با زمینه های اجتماعی این مساله، بر منطقه عراق عجم تمرکز نموده است و مباحث آن بر مبنای این مساله شکل گرفته است که چه نسبتی بین ویژگی های اجتماعی و فرهنگی عراق عجم با مبانی معرفتی تصوف رایج در این منطقه وجود دارد؟
    تصوف رایج در حوزه فرهنگی- جغرافیایی عراق عجم در عین برخورداری از مبانی فقهی و ویژگی های زهد و ریاضت در اسلام، دارای گرایش های عاشقانه و فلسفی متاثر از آموزه های مسیحی و یونانی و زرتشتی نیز بود. تصوفی مبتنی بر دو رویکرد معرفتی و روش شناختی متفاوت اما به هم پیوسته عقلی- فلسفی و ذوقی- عاشقانه که اصول و مبانی فکری شکل ذوقی- عاشقانه آن توسط عرفای اندیشمندی چون احمد غزالی و عین القضات و شکل بحثی- ذوقی یا عقلی- شهودی آن توسط شیخ اشراق سهروردی تئوریزه شده بود.
    کلیدواژگان: عصر سلجوقی، عراق عجم، اصول فکری، تصوف ذوقی، تصوف فلسفی
  • هادی وکیلی*، انیسه حسینی شریف صفحات 133-154
    کرامیه از فرق کلامی تسنن، همزمان با اوج انشعابات و ظهور فرق مذاهب اسلامی، در قرن سوم هجری در خراسان شکل گرفت. به نظر می رسد خصوصیت بارز مذهب کرامیه، تزهد و صوفی نمایی موسس و پیروان آن تاثیر خاصی در روند رشد و گرایش به آن داشته است. تداخل و تزاحم این فرقه با دیگر فرق مذهبی در مسائل اعتقادی و اجتماعی، بویژه در جذب پیروان، باعث درگیری و تضاد با برخی گروه های مذهبی از جمله حنفیان، شافعیان، شیعیان و صوفیان شد. در مقاله پیش رو این برخوردها، همچنین زمینه ها و علل رشد و سپس افول کرامیه در برخی شهرهای خراسان، طی سد ه های چهارم تا هفتم هجری مورد بحث و تحلیل تاریخی قرار خواهد گرفت.
    کلیدواژگان: کرامیه، تسنن، خراسان، نیشابور، هرات، غور
|
  • N. Ahmadi* Pages 1-16
    Have an exact recognition of administrative positions is so important and necessary to correct the understanding of the administrative structure and organization in each period. However, the important question which must be studied is that how much our knowledge about the administrative structure of govermment in the Safavid period, based on real historian informantion, is accurate. Most of our information is depended on some main resources from the period considered as the end of Safavid dynasty. The main concern here is that how much we can generalize that information to the rest of all Safavid government.In this article, we focus on Shah Abbas era, which is the period of thd consolidation of the central power, and finally leads to the crowning glory of the Safavid dynasty. This research analyzes three important sources of this period: "Alam Ara-e Abbasi", "Tarikh Abasi" and "Noghavat Asar". By comparing those resources with former ones, the position of Biglar Baigi in the administrative structure is discussed. Whith the use of this period resources, and analyzing them, this article tries to test the hypothesis that the Biglar Baigi office was established as a provincial office since Shah Abbas, and its duties were gradually clarified.
    Keywords: Biglar Baigi, Administrative division, Safavids, Shah Abbas
  • M. Beheshti Seresht*, R. Mohammadi** Pages 17-40
    With the fall of Reza Shah, the political atmosphere of Iran changed to a free space. In Azerbaijan, This situation naturally led to the rise of associations and political parties which the first of them was "Jamiyate Azerbaijan" in Tabriz. The more emphasis of them was on national demands and eliminates exclusion and discrimination. Another political active groups that implicitly protected by Soviet Union was" Azerbaijan Province Committee of Tudeh party". Of course, the restrictions of the local right-wing groups were evident. In all, we can say, events and inflamed condition of the years of 1320-24 comes up from the weakness of central government and the appearances of Soviet army in Azerbaijan.
    Keywords: Azerbaijan, Tudeh party, Soviet, labours
  • G. Pashazadeh* Pages 41-58
    In the second half of the 19th century, having been inspired by Western communities, Iranian and Ottoman intellectuals started to think of establishing individual and social rights for their societies, and they tried to infer these rights from the principles of Western law. Among these intellectuals were Ali Suavi from the Ottoman Empire and Mirza Yusof Khan Mostashar ad-Dowla from Iran. In order to establish individual and social rights for Iranian and Ottoman citizens, they based their work on the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in the preamble to the French Constitution 1789, and having studied the changes made to the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen and the French Constitution from 1789 to 1852, they summarized and presented the main tenets in nineteen principles.This article researches the attitude of these two intellectuals to the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen and the French Constitution, using the works of the two intellectuals, the historical sources of the time and research findings. Therefore, the nineteen principles extracted by Suavi and Mostashar ad-Dowla are researched by comparing the principles, the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen and the French Constitution from 1789 to 1852, and an attempt is made to clarify the bases of these principles in the Declaration of the Rights of Man and of the Citizen and the French Constitution as well as the relationship between these two.
    Keywords: Declaration of the Rights of Man, of the Citizen, 19th Century, Iran, Ottoman Empire, Suavi, Mostashar ad, Dowla
  • V. Dinparast* Pages 59-82
    The cultural relations between Iran and ottoman were widespread in the later period of timurids. Fame and glory that Istanbul has found as art center in the muslim world caused large numbers of Iranian colorists emigrated to Istanbul and other ottoman cities. The conflict between safavids and ottoman was caused that selim1 captured Tabriz in the early tenth century. then, some other Iranian artists such as shah Guly and valijan Tebrizi emigrated to ottoman during tenth century. All of these printers developed the art style of safavids with illustration manuscripts and painting beautiful miniatures in the ottoman realm that were the duration of Herat and Shiraz art. They were transferred Iranian painting in the ottoman school. In this paper, the results of safavids painting in ottoman court and transferring of safavids painting style to Anatolia and the impression of Persian miniature painting style in the ottoman style and the results of Iranian emigration artists in ottoman art society has been studied. In this study the ottoman documents, artist tomes and Manageb Honarvaran author Mustafa Ali and works Filiz çagman, has been used, as historical and, research soureos.
    Keywords: Iran, ottoman, painting, colorists
  • A. Razavi* Pages 83-109
    With the establishment of Saljuqid government in Asia-Minor, a new era opened in history of this territory and its social and economic life started a growing trend. Expansionist efforts of the Saljuqid Kings of Asia-Minor alongside the political and economic development of the world in that epoch; such as the weakness of the Byzantine Empire, commencement of the Crusades, division of power in the region, and Mongol invasion in to the world of Islam, Created a condition turning Anatolia in to a secure and safe place for trade and production of goods from the second century of the Saljuqid reign onward which caught the attention of the world..Most of the trading routes leading west or east in the seventh and eighth centuries of the Lunar Calendar to Anatolia and from there to the ports on the Black Sea the Mediterranean. Political and economic considerations of the IlKhanids along with the trading possibilities created by the vast Mongol Empire resulted in the further growth of Anatolia and paved the way for this region to become one of the most prosperous business hubs of that period. The issue in mind in this research is a review of the economic place of Anatolia during the Saljuqid era and the powerful Saljuqid kings share of this epoch in enhancing the economy of the region as well as a surrey of the economic situation in IlKhanid,s era.
    Keywords: Anatolia, Saljuqids, IlKhanids, Trade, Economic Status
  • N. Sedghi* Pages 111-132
    Sufism during the Seljuk era in Iran was not the unit thinking in terms of principales. Sufism, depending on historical conditions and social and cultural context of each region have special features. Given the extent of geographic extent and the diversity of Sufism thoughts in Seljuk era of Iran, in thıs Study the characteristics and methodological knowledge of Sufi thoughts related with the social field of Ajam Iraq region be reviewed. This study is based on this problem that what relationship exists between the social and cultural knowledge bases in Iraq with Sufi thoughts in this region? Although the Sufism in Iraq Ajam Based on the jurisprudential principles and features of Islamic Asceticism, and also based on Features and principals of Christian and Greek, and Zoroastrian Epistemological and methodological teachings. Sufism in Iraq was based on the two approaches with different but interconnected, the intellectual - philosophical and Intuitive Approaches, The former was theorized by Ahmad Ghazali and the Ayn-al-Qozat and the Latter by Sheikh Ishrag Sohrawardi.
    Keywords: Seljuk era, Iraq Ajam, Epistemic principles, Intuitive mysticism, philosophical mysticism
  • H. Vakili*, A. Hoseini Sharif Pages 133-154
    Karramids, one of the theologic of Sunnat appeared in third century in Khorasan Simultaneous with the elevation of branching and appearance of Islamic religions and sects. It appeares ascetic-Looking if its founder and followers, the prominent characteristic of Karramid religion, had an especial influence on Karramidُ s development and attractivenss. Interference and inconvenience of this sect with other religious sects in the principles of belief and Social matters especially in attracting of followers, created and developed conflict with other religious sects Like Hanafite, Shafiite, Shiite and Sufis. In this article, the writer has discussed about these clashes and conflicts and too backgrounds and the reasoris of Karramidُ s development and declining through Fourth to Seventh A. H.
    Keywords: Karramid, Khorasan, Nisaboor, Herat, ghoor