فهرست مطالب

آموزش مهندسی ایران - پیاپی 59 (پاییز 1392)
  • پیاپی 59 (پاییز 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/10/05
  • تعداد عناوین: 8
|
  • اصغر سلطانی* صفحه 1
    طراحی و تغییر برنامه های درسی همواره چالش عمده برنامه ریزان درسی در حوزه های مختلف علمی بوده است و می تواند رویکردها و نتایج متفاوتی داشته باشد. در این بین، رویکرد سیستمی به تدوین برنامه های درسی، به دلیل ماهیت نظام مند خود، اثربخشی بهتری نسبت به سایر رویکردها دارد. افزایش حجم دانش در حوزه مطالعاتی آموزش مهندسی نیازمند به کارگیری بهترین رویکردها برای گزینش بهترین برنامه های درسی است. در این مقاله ابتدا با بررسی برنامه درسی و رویکرد سیستمی در آن و معرفی برخی الگوها در این زمینه، چگونگی به کارگیری این رویکرد در تدوین و نوسازی برنامه های درسی در آموزش مهندسی شرح داده شده است. الگوهای معرفی شده در این زمینه نشان می دهند که برنامه ریزان برنامه درسی رشته آموزش مهندسی، در هر یک از زیر سیستم های نظام برنامه درسی از قبیل درونداد، فرایند، برونداد و بازخورد و بازبینی برنامه نیازمند در نظر گرفتن شرایط و عوامل مختلف برای رسیدن به بهترین نتیجه در برنامه درسی تدوین شده هستند. این الگوها در جهت تدوین برنامه های درسی بهتر برای دوره ها و گرایشهای مختلف رشته مهندسی در کشور راهگشا هستند و ایده های مناسبی را برای برنامه ریزان درسی در آموزش مهندسی و تغییر از شیوه سنتی طراحی برنامه درسی به رویکردهایی اثربخش تر فراهم می آورند.
    کلیدواژگان: برنامه درسی، رویکرد سیستمی، آموزش مهندسی، طراحی برنامه درسی
  • زینب صادقی* صفحه 25
    در زمینه فناوری و پدیده جهانی شدن صرفا موسساتی می توانند پیشرفت کنند که آموزش با کیفیت و محیطی سازنده برای دانشجویان فراهم کنند. چرا که این عوامل می توانند بر رضایتمندی دانشجویان از نظام آموزش عالی تاثیرگذار باشند. هدف از این پژوهش بررسی ارتباط بین خدمات آموزشی ارائه شده و رضایتمندی دانشجویان فنی مهندسی از نظام آموزش عالی بود. پژوهش به شیوه توصیفی همبستگی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل دانشجویان فنی مهندسی دانشگاه های تهران، شهید بهشتی، صنعتی امیرکبیر و خوارزمی بودند. 370 نفر از دانشجویان به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل دو پرسشنامه محقق ساخته شامل پرسشنامه رضایتمندی دانشجویان از نظام آموزش عالی و پرسشنامه خدمات آموزشی ارائه شده در دانشگاه ها بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها و از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به روش گام به گام استفاده شد. نتایج نشان داد که بین هر یک از ابعاد خدمات آموزشی ارائه شده و رضایتمندی دانشجویان رابطه معناداری وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیونی به روش گام به گام نشان داد که از بین ابعاد خدمات آموزشی، بعد تخصص استادان مهم ترین عامل تاثیرگذار بر رضایت دانشجویان از نظام آموزش عالی است که به صورت ساده و ترکیبی و ابعاد دروس ارائه شده، محیط یادگیری و امکانات کلاسی به صورت ترکیبی قادر به پیش بینی رضایتمندی دانشجویان از نظام آموزش عالی هستند.
    کلیدواژگان: خدمات آموزشی ارائه شده، رضایتمندی دانشجویان، نظام آموزش عالی، دانشجویان فنی، مهندسی
  • احسان زارع*، ابوالفضل کرمی، مهدی فیض صفحه 39

    نیروی انسانی یکی از سرمایه های اصلی سازمان است که در جهت نیل به اهداف سازمانی نقش بسیار مهمی را ایفا می کند. از این رو، سازمانها برای دستیابی به کارایی و اثربخشی مطلوب به دنبال گزینش افرادی شایسته هستند که از نظر توانایی، مهارت و ویژگی های رفتاری و شخصیتی با شرایط احراز شغل مورد نظر در آن سازمان تناسب داشته باشند. تناسب شغل و شخصیت در نیروی انسانی کشور به طورکلی و در مهندسان به طور خاص، آثاری از قبیل افزایش کارایی و اثربخشی، افزایش رضایت شغلی، افزایش هماهنگی و سازگاری با شغل، افزایش موفقیت شغلی، کاهش جابه جایی و ترک خدمت، کاهش فرسودگی کاری و در نهایت، بروز خلاقیتها را در بر دارد. در بررسی وضعیت موجود، شاید بتوان به جرئت گفت که حلقه مفقوده در فرایند گزینش و جذب تخصصی برای تصدی یک شغل، نبود الگویی ساختارمند و روشن برای ارزیابی میزان تطابق شخصیت یک فرد با حرفه مورد نظر است. این پژوهش که به منظور طراحی چنین الگویی به اجرا درآمده، پژوهشی کاربردی و از نوع کمی توصیفی است و اساس آن نظرسنجی از خبرگان موضوع (ذینفعان اشتغال مهندسی) است که از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. در این تحقیق رابطه بین 15 عرصه اشتغال مهندسان (جدا از اینکه چه رشته ای را خوانده اند) با شانزده تیپ شخصیتی معرفی شده درسنخ نمای مایرز بریگز (MBTI) بررسی شد. هر کدام از این تیپهای شخصیتی از ترکیب دو قطب در چهار بعد شخصیتی به دست آمده و در نهایت الگویتیپ شناسی شخصیتی مطلوب شاغلان عرصه های مهندسی استخراج و تدوین شده است.

    کلیدواژگان: تناسب شغل و شخصیت، تیپهای شخصیتی، عرصه های اشتغال مهندسان، سنخ نمای مایرز، بریگز، الگوی اشتغال مهندسان
  • امیرحسین انضباطی*، نونا حجت پناه منتظری صفحه 59
    اهمیت آموزش و لزوم برنامه ریزی آموزشی و ضرورت ابزار طرح درس به ویژه در آموزشهای مهندسی امری انکارناپذیر است، از این رو، نیاز به استاندارد بودن و به روز بودن آن به منظور ارائه طرح درسی با جامعیت و کیفیت بهتر امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. طرح درس برنامه ای از پیش تعیین شده است که نوع، تعداد و واحد دروسی را که دانشجویان در رشته ها و سطوح مختلف موظف به گذراندن آن هستند، مشخص می کند. به روزرسانی و بازنگری طرح درسها به منظور ارتقای سطح کیفی آموزشی کشور، متناسب با شرایط روز جامعه و جهان، امری ضروری است. در این پژوهش مدلی برای طراحی طرح درس ارائه شده است. بدین منظور وجود داشتن یک رویه مناسب در ایجاد و طراحی طرح درسها ضروری است. در این تحقیق با توجه به کارایی بالای ابزارQFD برای درک نیازهای مشتریان و تبدیل صدای مشتری به مشخصات فنی، این ابزار مد نظر قرار گرفته و بر اساس پژوهشهای انجام شده، مدلی مناسب بر پایه ابزار QFD برای طراحی طرح درس ارائه و از آن برای یک نمونه کاربردی در رشته مهندسی صنایع استفاده شده است. در نتیجه این امر ضرورت تغییر برخی طرح درسها استخراج شد که مهمترین این تغییرات ایجاد سرفصلهای نرم افزاری و گنجاندن پروژه های اجرایی و عملی است و البته، شایان ذکر است که در خصوص برخی دروس، تغییر ساعت درسی (افزایش واحد درسی) و گنجاندن مباحث جدیدتر نیز از جمله نتایج به دست آمده است.
    کلیدواژگان: طرح درس، ~~~ طراحی طرح درس، QFD، بهبود طرح درس
  • مهدی محمدی*، فهیمه عزیزپور صفحه 75
    هدف کلی از پژوهش حاضر ارزیابی تناسب برنامه درسی تدوین شده زیست محیطی در رشته های مهندسی عمران، معماری و کشاورزی با معیارهای توسعه پایدار زیست محیطی بود. جامعه آماری شامل کلیه استادان و دانشجویان رشته های مهندسی عمران، معماری و کشاورزی دانشگاه شیراز بود. در این پژوهش استادان کل شمار شدند و برای انتخاب دانشجویان با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایتعداد320 نفر انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفی و از نوع پیمایشی بود. ابزار پژوهش شامل سه مقیاس بود: 1. فرمهای مصاحبه محقق ساخته بر اساس اصول هفت گانه توسعه پایدار محیط زیست]موسسه فناوری رزهیلمن و دانشگاه کارنگی ملون،1999-1997[به منظور اولویت بندی اهمیت اصول زیست محیطی محتوای دروس تدوین شده؛ 2. مقیاس محقق ساخته مستخرج از سیاهه ماینر (1977) مبتنی بر اصول هفتگانه توسعه پایدار زیست محیطی به منظور بررسی اولویت بندی دیدگاه دانشجویان درباره اهمیت اصول زیست محیطی محتوای دروس اجرا شده محیط زیست؛ 3. مقیاس محقق ساخته مبتنی بر اصول هفت گانه توسعه پایدار زیست محیطی؛ برای اولویت بندی دیدگاه دانشجویان درباره اهمیت اصول زیست محیطی محتوای دروس تجربه شده محیط زیست. مقیاس اول به استادان و مقیاس دوم و سوم به دانشجویان داده شد. همچنین، برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی بهره گرفته شده است. برای پاسخگویی به سوال اول از آمار توصیفی نظیر میانگین و انحراف معیار و سوال دوم و سوم از آزمون تی تک نمونه ای استفاده شده است. نتایج نشان داد که: 1. میانگین اهمیت اصول محتوای دروس تدوین شده محیط زیست نسبت به اهمیت معیارهای توسعه پایدار زیست محیطی پایین تر است. 2. میانگین اهمیت اصول محتوای دروس محیط زیست در مرحله اجرای آن پایین تر از اهمیت معیارهای توسعه پایدار زیست محیطی است و تفاوت معناداری بین این دو وجود دارد. 3. میانگین اهمیت تجارب کسب شده دانشجویان پایین تر از اهمیت معیارهای توسعه پایدار است و تفاوت معناداری بین این دو وجود دارد.
    کلیدواژگان: توسعه پایدار زیست محیطی، دروس محیط زیست، برنامه درسی قصد شده، برنامه درسی اجرا شده، برنامه درسی تجربه شده
  • علی عمرانی پور* صفحه 95
    امروزه، با هدف تحقق حفاظت، احیا و تداوم زندگی بناها و مجموعه های فرهنگی تاریخی و نیز تربیت نیروی متخصص مورد نیاز، دوره هایی در سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد در آموزش عالی ایران طراحی شده است که مهم ترین آنها دوره کارشناسی ارشد مرمت بناها و بافتهای تاریخی است. با توجه به سابقه اندک دانشگاه های ایران در برگزاری این دوره، در این مقاله به این پرسشها پاسخ داده شده است که آیا تفاوتها و شباهتهایی در واحدهای درسی دوره یادشده بین برنامه آموزش عالی ایران و سایر دانشگاه های معتبر جهان وجود دارد؟ آیا پیشرفتهای اخیر جهانی دانش مرمت، تغییراتی را در آموزش عالی این دوره ایجاد کرده است؟ روش به کارگرفته شده مبتنی بر مطالعه تطبیقی بین اهداف، مواد درسی و واحدهای آموزشی این دوره در دانشگاه های ایران و چند نمونه از دوره های مشابه و با سابقه در اروپا و آمریکاست که در این خصوص از منابع مکتوب و کتابخانه ای استفاده شده است. نتایج این مطالعه تطبیقی بیانگر تفاوتهای معنادار در اهداف تعریف شده دوره ها، تفکیک عرصه های مرمت بناهای تاریخی و مرمت بافتهای تاریخی، توجه به شناخت آثار تاریخی و نقش علوم تجربی مرتبط در حفاظت و نیز توجه به ماهیت میان دانشی مرمت است.
    کلیدواژگان: آموزش مرمت، حفاظت، بناهای تاریخی، بافتهای تاریخی
  • غلامحسین رحیمی* صفحه 115
    یکی از نمونه هایی که در ابتدای کتب و مقالات علمی درباره نوسانات واهلشی معرفی می شود، منبع حاوی مایع و یک سیفون ساده است که به جام تانتالوس مشهور است. پیگیری نگارنده مقاله نشان داده است که منشا تاریخی مستندی برای این جام نمی توان یافت و احتمالا از اواخر قرن هجدهم یا اوایل قرن نوزدهم این جام به-عنوان یک وسیله آزمایشگاهی در مراکز آموزشی و تحقیقاتی اروپا معرفی شده است. در سی و دومین طرح در کتاب الحیل احمد بن موسی عملا دستگاهی معرفی می شود که وسیله ای با همان عملکرد، اما کامل-تر از جام تانتالوس است، دستگاهی که در این مقاله «نوسانگر واهلشی هیدرولیکی بنوموسی» نامیده شده است. در این مقاله نخست سابقه کتاب الحیل و فشرده زندگی مولف کتاب؛ یعنی احمد بن موسی بن شاکر خراسانی بیان شده است. سپس، سوابق تاریخی و علمی جام تانتالوس بررسی و پس از آن کارکرد جام تانتالوس تحلیل و در انتها، نوسانگر هیدرولیکی بنوموسی مبتنی بر واهلش به تفصیل تشریح شده است. نویسنده این مقاله مدعی است که بنوموسی اولین مهندسی بود که سیستم نوسانگر واهلشی را در یک دستگاه مکانیکی به کار گرفت. علاوه بر این، در این مقاله نشان داده شده است که با استفاده از نوسانگر هیدرولیکی بنوموسی می توان پدیده های ارتعاشی را به دانشجویان بهتر تفهیم کرد.
    کلیدواژگان: بنوموسی، کتاب الحیل، جام تانتالوس، نوسانگر واهلشی
  • تقویم کنفرانسها
    صفحه 137
|
  • A. Soltani * Page 1
    Curriculum development and changing it is one of the main challenges in various fields of studies and has different approaches and outcomes. However, systematic approach to curriculum development, due to its systematic nature, is more effective than other approaches. Increased content of knowledge in the field of engineering education, needs to use the best approaches to select the best curriculum. In this paper, first we examine the curriculum and systems approach to it and then we described this approach in engineering education’ curriculum development. Models introduced in this field indicates that the curriculum planners of engineering education in curriculum subsystems such as input, process, output and feedback and revision require to consider the various factors to achieve the best results in the designed curriculum. These models are helpful to develop better curricula for various courses and majors in Iranian engineering education and provide good ideas for curriculum developers in engineering education, in order to replace the traditional approach with more effective approaches in the curriculum development.
    Keywords: Curriculum, systems approach, engineering education, curriculum design
  • Z. Sadeghi* Page 25
    Due to the advancement in technology and globalization, only those institutions can excel which are providing quality education and constructive environment to their students. It is obvious that these factors can influence their satisfaction from higher education. The purpose of this study is to explore the relationship between offered education services and students’ satisfaction from higher education. The study used the descriptive- correlation method. The participants in this study were educational science students of Tehran, Shahid Beheshty, Amir Kabir and Kharazmi Universities. 370 university students were selected by convenience sampling. Data were collected by two self- designed questionnaires: 1) students’ satisfaction from higher education 2) offered education services in university. Data were analyzed using Pearson and step-by-step regression correlation technique. The results showed that there was significant relationship between dimensions of offered education services and students’ satisfaction from higher education. The step-by-step regression analysis indicated that teachers’ expertise is the most influential factor among all the variables. It is significant predictor of students’ satisfaction from higher education in a simple and complex form. Courses offered, learning environment and classroom facilities are significant predictor of students’ satisfaction from higher education in complex form.
    Keywords: Offered education services, student's satisfaction, high education, engineering, technical students
  • A. Zare*, A. Karami, M. Faiz Page 39

    People are the most important capital of an organization, they play an important role to achieve organizational goals. Hence, organizations to achieve desirable efficiency and effectiveness, are looking for competent people who are qualified in terms of ability, skills and behavioral characteristics (personality) to meet the job requirements. Fitness between job and personality in the country in general and engineers in particular, has effects such as increased efficiency, increased job satisfaction, increased harmony with the job, increased career success, lower desertion and reduced job burnout. So the lack of structured and clear pattern are the missing links in the process of selection and absorption specialists for the job. The study is a quantitative - descriptive research, based on the survey of experts in the subject (stakeholders of engineering occupations), who were selected through purposive sampling. In this study, the relationship between 15 fields of engineers job (regardless of the type discipline that been studied), with sixteen types of personality of Myers- Briggs Type Indicator (MBTI) are investigated. Each of these types has been achieved by compounding two poles of the four personality dimensions. Finally a personality typology model of engineering occupation fields is developed.

    Keywords: Fitness of job, personality, personality types, engineering occupation fields, Myers, Briggs Type Indicator (MBTI), engineer's occupation model
  • A. H. Enzebati *, N. Hojat Panah Montazeri Page 59
    The importance of training and curriculum and the necessity of curriculum as a tool, especially in engineering education, is undeniable. As a result, being standard and up-to-date for presenting a high quality and comprehensive curriculum is not avoidable. Curriculum is a program of the types, numbers and units of courses that students in different fields and levels are obliged to pass. These curricula should be revised to promote the quality of education in the country, according to the social and political conditions of the society and the world, to achieve the highest quality of educated students. In this article we are looking for a model for “curriculum". So a proper methodology for understanding our customers’ needs in creation and design of the curriculum is essential. In this study, according to the high performance of the QFD tool for understanding customer's needs and becoming the voice of the customer to technical specifications, we choose this tool and use it for a case study in the industrial engineering major. As a result the importance of changing some curricula is derived: "Creating software topics" and "the inclusion of practical projects". These changes included, and also in some other lessons ascending the course of those lessons and the inclusion of new topics are other conclusions that are derived from the QFD-based model.
    Keywords: Curriculum, curriculum designing, QFD, curriculum improvement
  • M. Mohammadi*, F. Azizpour Page 75
    The aim of this study is to evaluate the fitness of the intended environmental curriculum against Environmental Sustainable Development standards in fields of Civil, Architectural, and Agricultural Engineering. The sample of this study includes the professors and students of these fields at Shiraz University. In this study the total number of professors and 320 students (selected in a cluster selection method) were considered. The methodology is descriptive and of a survey format. Tools consist of three scales: 1- In order to prioritize the importance of the environmental principles of the intended curriculum, the survey sheets were designed according to the seven principles of Environmental Sustainable Development (Rose Hulman Institute of Technology and Carnegie Mellon University,1997-1999); 2- In order to prioritize the students’ views on the importance of environmental principles of implemented courses on environment, a scale was invented, considering the miner’s inventory (1997) and seven principles of Environmental Sustainable Development; and 3- In order to prioritize the students’ views on the environmental principles of experienced courses on environment, a scale was designed, using the seven principles of Environmental Sustainable Development, by researcher. The first scale was distributed among the professors while the second and third scales were distributed among the students. The results indicate that: 1- The average importance of principles of intended courses on environment was less than the importance of Environmental Sustainable Development standards; 2- The average importance of principles of implemented courses on environment was less than the importance
    Keywords: Environmental sustainable development, courses on environment, intended curriculum, implemented curriculum, experienced curriculum
  • A. Omrani Pour* Page 95
    Nowadays, in order to conserve and revival of monuments and historic-cultural sites and training human requirements some courses were designed in Iran universities. The most important course of these bachelor and master courses is the master of restoration of historic monuments and sites. In attention to the little experience of Iran universities in this course, the main questions of this article are: what are differences and similarities in curriculum of this course in Iran and other world great universities? Are there any changes in this course, influenced by new improvements of restoration science? The research method is comparative study of objectives, curriculums and units of this course in Iran and some similar and experienced courses in Europe and America, through the written documents. The conclusions are meaningful differences in defined objectives of these courses, separation the science of restoration of monuments from restoration of sites, attention to the cognition and study of historic monuments, the relative experimental sciences in conservation and interdisciplinary identity of restoration.
    Keywords: Restoration education, conservation, historic buildings, historic sites
  • Gh. H. Rahimi* Page 115
    One of the introductory examples of scientific books and articles on relaxation oscillations is description of a tank containing a liquid and a siphon, which is known as Tantalus Cup. In this article, the author has shown that the origin of the cup can not be found in historical documents, and probably from the late eighteenth and early nineteenth centuries this device has appeared in laboratory and educational centers in Europe as teaching instrument. However, the thirty-second design of Alheyalbook of Banu Musa actually defines the means with the same performance but more completely than Tantalus Cup. In this article, this device is called "hydraulic relaxation oscillator of Banu Musa". First the history of the book and the life of author, Ahmad ibn Musa ibn Shaker Khorasani, is briefly stated. Thereafter, the historical and scientific record of Tantalus Cup is studied and the performance of the Cup is also described. Finally, Banu Musa's hydraulic oscillator based on relaxation is described in detail. The article claims that Banu Musa was the first engineer who used the relaxation oscillator in a mechanical device.
    Keywords: Banu Musa, Ketab Alheyal, Tantalus cup, relaxation oscillator