فهرست مطالب

تحقیقات تمثیلی در زبان و ادب فارسی - پیاپی 17 (پاییز 1392)
  • پیاپی 17 (پاییز 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/09/25
  • تعداد عناوین: 10
|
  • علی بالی*، علی اصغر حلبی صفحه 11
    بدبینی و یاس حالتی روانی است که در ساحت عقلی و عاطفی اشخاص روی می دهد و در اغلب جوامع متداول است. شکل حاد آن را در بین شاعران و روشن فکران می توان دید که به آن «یاس فلسفی» می گویند. زمینه های این حالات را در رویدادهای زندگی خصوصی افراد و تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعه می توان جستجو کرد. در آغاز سده ی بیستم، در ایران و پس از شکست نهضت مشروطه بخشی از درون مایه های شعر این دوره به بدبینی و یاس گرایید. ایرج میرزا، از شاعران برجسته ی این دوره است که اندیشه و آثار تعلیمی او متاثر از یاس و بدبینی است. زمینه های این بدبینی از بی مهری دوستان، مرگ فرزند جوان، فقدان موقعیت های اجتماعی، از دست دادن مناصب دولتی و افول جایگاه اشرافی خاندانش متاثر است.
    کلیدواژگان: ایرج میرزا، نومیدی، بدبینی، یاس فلسفی
  • مسعود پاکدل*، مهدی ماحوزی صفحه 29
    نظامی نه تنها روح داستانی را که موضوع شعر اوست درک کرده، بلکه چنان در آن غرق شده و احساس، تخیل و اندیشه وی با تار و پود داستان درآمیخته است که صداقت و اصالتی بارز از شعرش می تراود. گویی خود همه احوال اشخاص داستان و فراز و نشیب حیات آنان، برخوردها و حوادث ناشی از آن را لمس و تجربه کرده و به قلم آورده است. در این منظومه که سرگذشتی عاشقانه در محیطی اشرافی و به تعبیری دیگر عشقی همایونی است، هر کنشی واکنش مناسب یافته و هر شخصیتی به حق و حقوق خود دست یافته است. دو قهرمان اصلی داستان یعنی خسرو و شیرین که باید برای یک دیگر همسری مناسب باشند، ویژگی هایی یکسان دارند. در این جستار ویژگی های یکسان شخصیت های اصلی و کنش و واکنش های شخصیت های دیگر که به نظر می رسد با حق و عدالت متناسب است، نمایانده می شود.
    کلیدواژگان: نظامی، خسرو، شیرین، حق
  • عاطفه ترابی*، سید احمد حسینی کازرونی صفحه 49
    زبان عربی محلی مردم خوزستان مانند همه زبان های دیگر در گویش یا لهجه محلی، دارای ویژگی هایی است که نمونه ای از آن، ضرب المثل-هایی است که میان مردم متداول هستند، هر کدام از آن ها دارای دنیایی از ذوق و اندیشه و حسن تعبیر در ادای مقصود است و معادل هایی در زبان فارسی دارند. از نظر مضمونی در امثال فارسی و عربی شباهت های بسیاری وجود دارد. هدف از این تحقیق گردآوری و بررسی ضرب المثل های عربی خوزستان می باشد که به علت بار تجربی جوشانی که دارند می توانند ارزنده باشند و به مطالعات اجتماعی و مردم شناسی کمک کنند. محور اساسی این پژوهش بر پایه ضرب المثل های عربی خوزستان استوار است؛ هم چنین مقایسه ضرب-المثل های مشترک در زبان عربی و فارسی و معادل یابی برای آن ها در زبان فارسی. در مورد بررسی و مقایسه ضرب المثل های عربی خوزستان با فارسی و تاثیر آن ها بر یکدیگر تاکنون پژوهش درخور توجهی صورت نگرفته است. در این پژوهش تا جائی که امکان پذیر بوده، امثال به صورت میدانی جمع آوری شده اند و مرحله بعدی تحقیق و پژوهش در فضای کتابخانه انجام گرفته و از منابع مکتوب استفاده شده است. با وجود گنجینه پربار فرهنگ عوام، به ویژه امثال و حکم، در این منطقه، کار اساسی در این زمینه صورت نگرفته است و کتاب هایی که در زمینه امثال و حکم عربی خوزستان منتشر شده اند، از چهار و پنج کتاب تجاوز نمی کنند.
    کلیدواژگان: ضرب المثل، عربی، فارسی، معادل یابی، خوزستان
  • سید احمد حسینی کازرونی*، محمدرضا کمالی بانیانی صفحه 73
    شعر انقلاب هر چند عمدتا در حوزه قالب های شناخته شده کلاسیک و نو حرکت کرده است اما فضاهایی تازه و درون مایه ای متفاوت با پیشینه ریشه دار خویش آفریده است. نگاه به انسان و جهان و حرکت در قلمروی اندیشه ها و مضامین مذهبی به گونه ای در شعر انقلاب دیده می شود، که هرگز تا این گستردگی و عمق در سروده های قبل از انقلاب و حتی دوره های دوردست ادبیات ما سابقه نداشته است. توجه به عناصر ارزشی، اخلاقی، تعلیمی، پیوند با تاریخ، تلمیح و تطابق تاریخی حتی خارج از مرز جغرافیایی و تکریم از انقلابیون، بنیادی ترین عوامل نوپردازی در قالب ها هستند. نوگرایی در شعر انقلاب و پس از آن تغییر در زبان و تعبیرات و تازگی مضامین و اندیشه با حفظ قالب بوده است. پیوستگی معنایی در قالب های کهن پس از انقلاب و انسجام در نظم عمومی تازگی دارد. بنیان های عقیدتی انقلاب، در قالب موجب رواج اصطلاحات رایج فرهنگ دینی شد و این امر خود راه گشای بسیاری از نوآوری ها در قلمروی تعبیرات و ارتباط های واژگانی بود.
    کلیدواژگان: شعر انقلاب، مثنوی، عناصر تعلیمی، دگردیسی
  • زهرا سلیمانی* صفحه 85
    آثار ادبای فارسی از دیرباز عرصه ای برای عرضه ادبیات تعلیمی بوده است چنان که غالب آنان از انواع امثال و حکم در جهت غنای حکمی و اخلاقی شعر و سخن خود بهره ها برده اند. چرا که امثال، عصاره حکمت های ملل و چکیده حکایات نحل می باشد و راه نویسنده را در نیل به مقصود کوتاه تر و جذاب تر می نماید. از سوی دیگر، ادب فارسی همواره با کلام الهی عجین بوده است و نویسندگان با اقتباس و تضمین آیات الهی و امثال قرآنی بر زیبایی و غنای لفظی و معنوی آثار خود افزوده اند. البته این ویژگی در سبک نثر فنی بیشتر به چشم می خورد که در این رهگذر، تاریخ جهانگشای جوینی از نمونه های برجسته و بارز آن به شمار می آید. مولف این کتاب با تبحر و تسلطی که بر زبان عربی و کلام الهی داشته است گام به گام با اغراض متنوعی از جمله بهره مندی از آموزه های مختلف، تفسیر و توضیح، متن جهانگشا را مزین به آیات الهی نموده است. این نوشته با نگاهی اجمالی به جوینی و این کتاب تاریخی بر آن است تا با ارائه نمونه ای از ضرب المثل های قرآنی جهانگشا، نقش تعلیمی این امثال را تبیین نموده و موفقیت جوینی را به نمایش گذارد که چگونه با تکیه بر امثال قرآنی توانسته است جهانی نو از آموزه های مختلف را به روی مخاطب بگشاید.
    کلیدواژگان: ادبیات تعلیمی، امثال قرآنی، ضرب المثل، عطاملک، جوینی، تاریخ جهانگشا
  • فاضل عباس زاده*، جلیل تجلیل صفحه 101
    همام یکی از شاعران بزرگ ادب فارسی است که با تمسک به تخیل هنری، و چنگ زنی به دامن پرنقش خیال، توانسته است چندین مصداق را با یک نشانه به منظر حضور و ظهور رسانده جهان تازه ی شاعرانه ای بیافریند، زیرا تصویر آفرینی و تصویرسازی یکی از راه های گریز از زبان کلیشه ای و بیرون رفت از زبان عادی و گذر به زبان ابهام آفرین ادبی است و بررسی ریشه ای این گونه موارد تصویرساز، ما را با بخشی از ارزش ها و زیبایی های هنری و بلاغی آشنا می کند. ما در این جستار کیفیت و کمیت تصویر آفرینی همام تبریزی را در مثنوی صحبت نامه - که با چهره ی معشوق نقش زده- در بوته ی «بیان» سنجیده، ابزارهای تصویر ساز او مورد تحلیل قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: همام، صحبت نامه، بیان، زیباشناختی، چهره ی معشوق، زبان ادبی
  • راحله عبدالله زاده برزو* صفحه 117
    هفت پیکر، از جمله شاه کارهای ادبیات غنایی است که سخن پرداز گنجه آن را به رشته نظم در آورده است. این اثر در به کارگیری نمادها در بیان ساختار روانی انسان، بی نظیر است. او در این اثر، سلوک بهرام را در هفت وادی هفت گنبد آسمانی به دست هفت شاه بانوی جهان، برای رسیدن به تمامیت و کمال به تصویر می کشد. در گنبد هفتم که به رنگ سپید و سیاره زهره ویژه شده است و داستان از زبان درستی، شاه دخت ایرانی، بیان می شود، همه چیز رنگ و بوی سپیدی دارند. خواجه پارسا نمادی از بهرام گور است که در سفر از پارسایی ظاهری و قشری به پارسایی درون می رسد. از جمله نمادهای به کار رفته در این داستان می توان به ماه، خورشید، درخت، آب، موسیقی، نگهبان، زن، خار و... اشاره کرد. این مقاله تلاشی است برای تحلیل نمادهایی که در واپسین داستان هفت پیکر به کار گرفته شده-اند. در پایان مقایسه کوتاهی میان بهرام به عنوان یک شخصیت حماسی تاریخی با سیاوش، پهلوان ایرانی صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: غنایی، تعلیمی، بهرام، گنبد هفتم، نماد
  • مرجان علی اکبرزاده* صفحه 133
    با توجه به این که شناخت و بررسی ادبیات فارسی در بیرون از مرزهای کشورمان، به منظور پاس داشت و اشاعه آن، امری ضروری به نظر می رسد، در مقاله حاضر، منظومه تعلیمی-غنایی «حسن ارابه کش» از شاعر بنام معاصر تاجیک، میرزا تورسون زاده (1911م-1977م)، مورد ارزیابی قرار گرفته است. از آنجا که شاعر مذکور یکی از نمایندگان مکتب ادبی رئالیسم سوسیالیستی تاجیکستان است، شعر او اغلب ویژگی های این مکتب را دارا است که در متن مقاله، ضمن بررسی شواهدی از داستان مورد نظر، این خصایص، کاویده شده است. از جمله مهم ترین موارد، تقابل سنت و مدرنیته در داستان مذکور است. به گونه ای که شاعر سوسیالیست سعی دارد بر اساس افکار حزبی آن روزگار تاجیکستان علاوه بر القای تفکرات حزبی به مخاطبان، از سنت های اجتماعی و فرهنگی، فاصله گرفته به تفکرات مدرن و البته سوسیالیستی روی آورد. داستان، منظومه ای تعلیمی- غنایی است، زیرا شاعر علاوه بر پندهای غیرمستقیم، دعوت به مدرنیزه شدن و البته اشاعه سوسیالیسم، به روایت عشق حسن و صدف نیز پرداخته است.
    کلیدواژگان: تعلیمی و غنایی، شعر معاصر تاجیکستان، حسن ارابه کش، حسن و صدف، میرزاتورسون زاده
  • نازنین فرزاد* صفحه 149
    در عصرما، عصردانش و آگاهی که زنان نیز در ساختن آن سهم قابل توجهی دارند، برآنند تا زن را به جایگاه اصلی و طبیعی آن در کنار مرد ارتقا دهند. درگذشته های دور جهل و توحش، زن را به حیوانی خانگی بدل کرده بود که نمی-توانست هم پای مرد در جامعه، منشا اثر باشد. بدین جهت زن، در محدوده ی خانه به روزمرگی تن داده بود. جنبش اصالت زن که در اروپا محصول انسان گرایی و رنسانس بود به زودی سراسر اروپا را فراگرفت و بعدها به سرزمین های مشرق زمین نیز سرایت کرد. در سرزمین های اسلامی، فمنیسم افراطی دیده نمی شود زیرا زن در مکتب اسلام، برخلاف کلیسای قرون وسطی، از حقوق مدنی (به جز در ارث و شهادت)، برخوردار بود؛ فروغ فرخ زاد شاعرایرانی و غادهسمان شاعر معاصر عرب، در برخورد با مساله ی مرد و آزادی زن و حقوق او، همانندند. در گفتمان فروغ و غاده، مرد دو چهره دارد؛ غارت گر گذشته و امیدبخش و کامل-کننده ی زندگی امروز.
    کلیدواژگان: گفتمان، فروغ فرخ زاد، غادهسمان، مرد، فمنیسم
  • ماه نظری* صفحه 165
    در علوم انسانی سعادت فردی متمایز از جامعه فرض نمی شود و مهار خوی سرکش، با تفسیر مفهوم انسانیت و کرامت و عدالت اجتماعی، با گذر از فردیت و استقرار در جوامع بشری، قابل توجیه است. یکی از اهداف مهم ادبیات، کمک به انسان و کمال گرایی است. تا در این راستا، خود را بهتر بشناسد و از طریق خودشناسی به خدا شناسی برسد. به همین دلیل مبارزه با پستی ها، پرورش روح عفت، غرور، شهامت، خلاقیت، شاد باشی و نشاط بخشی و اشتیاق برای تعلیم و تعلم در لابلای آثار ادبی موج می زند. با توجه به نقش بسیار حساس و ارزنده علوم انسانی به طور عام و ادبیات به طور خاص، زمینه های پژوهش وبررسی را، در ادبیات، فراهم می سازد تا بسیاری از مشکلات زندگی فردی - اجتماعی انسان ها را حل نماید. فرایند تعلیم و تربیت ملل مختلف، در مقایسه بین فرهنگی حائز اهمیت است. به همین منظور خودرا بی نیاز از بررسی تعلیم و تربیت ایران باستان، دوران استیلای عرب بر ایران، و اهداف نظامیه ها و... نمی دانیم.
    کلیدواژگان: تعلیم و تربیت، علوم انسانی، نظام های تربیتی
|
  • Ali Bali*, Ali Asghar Halabi Page 11
    Pessimism or despair is a psychological condition which occurs in people's rational and emotional area, and is common in almost every society. A sharp form of this which is seen in poets and the enlightened is called "philosophical despair". The bases of this condition can be sought in the people's personal life events and the society's political, social and economical transitions. In the beginning of the twentieth century and after the failure of the constitutional movement, parts of the hearts of poems turned into pessimism and despair. Iraj Mirza is one of the prominent poets of this era whose thoughts and literary works are affected by despair and pessimism. The bases of this pessimism are under the influence of the unkindness of friends, the death of the young child, the lack of societal situations, the loss of governmental positions and the decline of the aristocratic place of his family.
    Keywords: Iraj Mirza, Disappointment, Pessimism, Philosophical despair
  • Masoud Pakdel*, Mehdi Mahoozi Page 29
    Nizami not only had understood his poem's story, but had commixed his feelings, imaginations, and his thoughts with it, and it causes such an obvioussincerity andauthenticity in his poem. It seems like he had experienced all the events and Ups and Downs of their lives and then wrote them down. In this poem, which is a romantic story in a royal atmosphere or in other words is a Royal love, each action has a proper reaction and each character has got his rights. The story's heroes –Khosro and Shirin- who should be a good couple (perfect couple), have same characteristics. In this research, The similar characteristics of the main characters, action and reactions of other characters which seem to be accorded totruth and justice, are presented.
    Keywords: Nizami, Khosro, Shirin, truth
  • Atefe Torabi*, S. A. H. Kazerooni Page 49
    Local Arabic people of Khuzestan like all other languages, in dialect or local accent have features that an example of it adage that are common among people¬, each of them having a world of talent and ideas and euphemisms is the purpose of discharging and their equivalents in Persian language¬. Like the theme in Arabic and Persian proverbs¬, there are many similarities¬.The purpose of this researchis the collection and analysis of Khuzestan Arabic proverbs which because the boiling experimental can be valuable and the social studies and anthropology to help. The main focus of this research is based on Khuzestan Arabic proverb, also compare common proverbs in Arabic and Persian and equivalent to navigation in the Persian language¬.About the reviews and compared Khuzestan Arabic proverb with the Persian and their impact on each other considerable research has been done so far¬. in this research as possible so far¬¬, adage have gathered field and the next phase of the research done in the library and written sources have been used¬. Despite the rich treasure of popular culture¬, especially the adage¬, in this area¬, the basic work in this field has been don’t and the books¬ that have been published in Khuzestan Arabic adage, did not more than four or five books.
  • S. A. H. Kazerouni*, M. R. Kamali Baniani Page 73
    Although the poetry of revolution primarily known for the poetry of classical and modern form has moved to the new space and a theme created their own different backgrounds rooted. Look into the human world and the realm of ideas and religious themes can be seen as in the poetry of revolution that has Never to this breadth and depth of the poems before the Revolution, and even the distant history of our literature.Elements of value, moral, educational links with history, allegorical and historical compliance and respect even outside the geographical boundaries of the revolutionaries are the most radical elements in the modernization.Modernist revolution in poetry and then change the language and interpretation of themes and ideas have recently been keeping templates. Sense of continuity and consistency in the format of the old order has recently. Ideological foundations of revolution, in terms of prevailing popular religious culture, and it would lead to many innovations in the realm of self-expression and communication of the words.
    Keywords: Masnavi, element of education, Transformation
  • Zahra Soleymani * Page 85
    The works of Persian literati have long been an arena for the delivery of didactic literature as most of them have taken advantage of a variety of adages to enrich the intellectual and ethical bases of their poetry and prose. On the other hand, Persian literature has always been interspersed with Quranic verses and enriched the literal and spiritual aspects of their works by adopting divine verses and Quranic tales. Of course, this feature is prominently noticeable in the style of "technical prose" and the Jahangoshaye Joveini History is considered to be one of it's most salient examples. Taking a brief look at "Joveini" and this historical book, this article is aimed at explaining the didactic role of divine verses by putting forward examples from Jahangosha's use of Quranic verses. It display's Joveini's success who has managed to open a new world from the amalgamation of various ideas in front of the listener by drawing on Quranic tales.
    Keywords: Didactic literature, Quranic tales, Proverb, Joveini, Jahangosha History
  • Fazel Abbaszadeh*, Jalil Tajlil Page 101
    Imagery and image creation is one of the techniques to avoid the clichéd and ordinary language and enter the realm of ambiguous literary language. Homam as a great Persian poet, utilizing artistic imagination and colorful imagery, has managed to express several referents in a single sign and create a novel poetic sphere. Profound studies of such examples of imagery familiarize us with some artistic values and rhetorical beauties. In this study, using “expressive” means, we have measured the quality and quantity of Homam Tabrizi’s image creation in Masnavi-e-Sohbatnameh, pictured by the beloved’s face, and analyzed his imagery devices.
    Keywords: Homam, Sohbatnameh, expressive means, aesthetics, the beloved's face, literary language
  • Raheleh Abdollahzadeh Borzo* Page 117
    The Haft Peykar, which can be translated literally as “seven portraits” but also with the figurative meaning of “seven beauties”, is one of the masterpieces of ghanaian literature which is written by NeẓamiGanjavi. This book in using symbols to state psychological structure of human is unique. He in his book has depicted the conduct of Bahram in Seven Valleys of Seven Firmamentsby Seven Empress of World, in order to have reachedBahramto wholeness and perfection.In Seventh Dome which has been specific to the white color and Venus, the story is telling by Dorsati, the Iranian princess, and all things have the smell and color of whiteness. The devout khawaja is a symbol of the BahramGur that in his trip from outward piety reached to inward piety. Among the symbols used in this story are moon, sun, tree, water, music, the guardian, women, thorn and etcetera. The aim this articleis to analyze the symbols used in the aftermoststory of Haft Peykar. At the end, a brief comparison between Bahram as a historical epic character and the Iranian athlete Siavash is p.
    Keywords: Ghanaian, Didactic, Bahram, Seventh Dome, Symbol
  • Marjan Ali Akbarzadeh * Page 133
    Regarding the very importance of Persian Literature scrutiny overseas and the distribution of it, we study the Education and lyrical poetry composed by Hasan Arrabe Kesh from the point of view of a contemporary poet named Tourson Zadeh in this thesis. His poetry burdens the exclusivity of the above-mentioned doctrine since he is considered of one of the pioneers of Realism-Socialistic literary genre. In this thesis we scrutinize the instances and features of the narration respectively which include: the contrast between tradition and modernism in which the poet desires to have a discontinuity between social and cultural traditions because of his sectarian reflections and the dictation of that influx on addressed people and shift their mind to socialistic and modern thoughts as well. This poem is didactic and lyrical, as well as advice and counsel poet indirect call to promote socialist modernization, and of course, the love story of Hasan and Sadaf is also discussed.
    Keywords: Tajikistan contemporary poetry, pedagogic, lyric
  • Nazanin Farzad* Page 149
    In our era, the age of science and knowledge, where women are also making a significant contribution, educated women try to promote the place of women to its original and natural position, alongside the man. In the distant past, ignorance and savagery had become her into a pet, which couldn’t be as effective as men in society. Therefore, woman in the limits of home had accepted routine life. The women’s originality movement that was product of Humanism and the Renaissance, very soon enveloped all over the Europe and later spread among the Orient lands. In Islamic lands, radical Feminism is not seen. Because in ISLAM women enjoyed civil rights, except in the case of inheritance and witness, unlike the Middle age Church. So the orient women are not men’s enemy. They believe that women are complementary to men and trying to resolve this misunderstanding with men. In dealing with, women right and her freedom in front of men, Forough Farrokhzad, Iranian poet and Ghada Al-Samman, Arabic poet are the same. In this discourse, although the man once was unwanted enemy, now is her lover too. So in their discourse, the man has two faces, marauder in the past and promising besides complementary of today’s life.
    Keywords: Discourse, Forough Farrokhzad, Ghada Al Samman, Man, Feminism
  • Mah Nazari* Page 165
    In human sciences, the personal prosperity is not assumed distinct from society & the harness of obstinate temper, is adjustable with interpreting humanity concept & human greatness & social justice with passing from individuality & settlement in human societies. One of the important goals of literature is helping to human & perfect tending to recognize himself better along the direction & reach to piety through self-recognizing. So, on the one hand, combat with humilities & on the other hand, & fastening modesty spirit, proud, courage, creativity, happiness & eagerness for education flaunts between literature poems & lines. Prophet teachings has grafted with human sciences from creation start. Regarding to the very sensitive & valuable role of human sciences generally & literature particulary, provide the grounds of researching & evaluation in literature, to solve many life personal – social problems of human & provide the background of creation of a health & developed society. The education process of different nations, is of importance in comparison between cultures & antient civilizations enjoy a close relation from past until now. For the purpose, we consider ourselves free from considering ancient Iran education, Arab domination period on Iran, 8 militarie goals. For the purpose, advantages & disadvantages of each historical period, effect & goal of literature in education is being into consideration.
    Keywords: education, human sciences, training militaries