فهرست مطالب

  • پیاپی 46 (پاییز 1391)
  • تاریخ انتشار: 1391/09/25
  • تعداد عناوین: 10
|
  • محسن ابراهیمی*، حمیدرضا لارتی صفحه 1
    در دهه های اخیر، سیاست های آزادسازی مالی و تجاری مورد توجه اغلب کشورها قرار گرفته و نتایج مختلفی را برای آنها به دنبال داشته است. به همین منظور در این تحقیق به دنبال بررسی تاثیر آزادسازی مالی و تجاری بر نوسان تولید در اقتصاد ایران با استفاده از الگوی خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی (ARDL) برای دوره زمانی 1349 تا 1386 هستیم.
    نتایج نشان می دهد، در مدل نفتی، آزادسازی تجاری تاثیر مثبت و معنادار و آزادسازی مالی تاثیر منفی و بی معنا بر نوسان تولید دارد. در مدل غیرنفتی نیز، هر دو متغیر تاثیر مثبت و معناداری بر نوسان تولید دارد. همچنین وجود رابطه بلندمدت بین متغیرها تایید می-شود. مقدار ضریب تصحیح خطا نیز برابر با 49/0- به دست آمده است که میزان تعدیل به سمت مقادیر تعادلی را در بلندمدت نشان می دهد. آزمون های ثبات ساختاری نیز گویای استحکام مدل طی دوره زمانی مورد نظر است.
    کلیدواژگان: آزادسازی مالی، آزادسازی تجاری، نوسان تولید، خودرگرسیون با وقفه های توزیعی
  • احمد احمدپور*، امیرحسین عظیمیان معز صفحه 27
    بررسی و کمی کردن رابطه ریسک و بازده و شناسایی عوامل تاثیر گذار بر بازده همواره مد نظر پژوهشگران حوزه مالی بوده است. پژوهش ها نشان می دهند مدل های چندعاملی نسبت به مدل های تک عاملی از قدرت بالاتری در تبیین بازده سهام برخوردار هستند. فاما و فرنچ (1993) یک مدل سه عاملی شامل پرتفوی بازار، اندازه و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار را برای تشریح بازده بازار ارایه کردند. این پژوهش قصد دارد با اضافه کردن یک متغیر جدید، یعنی رشد دارایی ها، به مدل یادشده و تشکیل مدلی چهارعاملی، زمینه تحلیل و پیش بینی مناسب تر بازده سهام را در بازار بورس اوراق بهادار تهران فراهم آورد. بدین منظور تاثیر رشد دارایی ها بر بازده سهام یک بار به صورت مستقل و بار دیگر، در شرایط کنترل دو متغیر اندازه و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار، در یک دوره ده ساله (1388-1379)، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار Eviews حاکی از آن است که اگرچه رشد دارایی ها به صورت مستقل تاثیر قابل اتکایی بر بازده سهام ندارد، اما در شرایطی که به مدل سه عاملی فاما و فرنچ اضافه شود، تاثیری منفی بر بازده سهام می-گذارد.
    کلیدواژگان: بازده سهام، رشد دارایی ها، مدل سه عاملی فاما و فرنچ، بورس اوراق بهادار تهران
  • حمید بابایی میبدی*، محمدحسین طحاری مهرجردی، روح الله تقی، زاده مهرجردی صفحه 43
    انرژی در کنار سایر عوامل تولید، عامل موثری در رشد و توسعه اقتصادی تلقی می شود و در عملکرد بخش های مختلف اقتصادی نقش چشمگیری ایفا می کند. ازاین رو، مسوولان کشور باید تلاش کنند تا با پیش-بینی دقیق تر مصرف انرژی و برنامه ریزی صحیح در هدایت مصرف، پارامترهای عرضه و تقاضای انرژی را به نحوی مطلوب کنترل کنند. هدف از این مقاله، بررسی کارایی مدل های نروفازی، شبکه عصبی و رگرسیون چندمتغیره در پیش بینی مصرف انرژی کشور است. مطالعه موردی این تحقیق مربوط به انرژی مصرفی در بخش حمل ونقل ایران است. ازاین رو، برای بررسی حاضر، از داده های سالانه مصرف انرژی بخش حمل ونقل کشور، به عنوان متغیر خروجی مدل های پیش-بینی و از داده های سالانه جمعیت کل کشور، تولید ناخالص داخلی و تعداد خودرو به عنوان متغیرهای ورودی مدل های پیش بینی استفاده شد. در پایان، نتایج پیش بینی مدل های مختلف با استفاده از شاخص-های خطای استاندارد نسبی (RSE) و میانگین خطا (ME) و مجذور میانگین مربعات خطا (RMSE) ارزیابی شدند. نتایج ارزیابی نشان داد که مدل نروفازی (ANFIS)، نسبت به سایر مدل ها دارای بالاترین دقت در پیش بینی مصرف انرژی کشور است.
    کلیدواژگان: مصرف انرژی، رگرسیون چندمتغیره، شبکه های عصبی مصنوعی، نروفازی
  • لقمان حاتمی شیرکوهی*، امیرنظری شیرکوهی، هما صمدی، مهران نعمتی صفحه 65
    بورس، نهادی سازمان یافته است که از جمله نهادهای عمده و اساسی در بازار سرمایه محسوب می شود. ارزیابی عملکرد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار و انتخاب نوع واحد تجاری، موضوعی مهم برای مدیران مالی و سرمایه گذاران است، زیرا با یک ارزیابی جامع، می توان ریسک سرمایه گذاری را تا حد قابل قبولی کاهش داد. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی و اولویت بندی شرکت های سهامی با استفاده از رویکرد تحلیل پوششی داده ها در شرایط عدم قطعیت است. در راستای هدف، این پژوهش با استفاده از 10 شاخص تاثیرگذار بر ارزیابی عملکرد، 50 شرکت موجود در فهرست ارایه شده از سوی سازمان بورس اوراق بهادار را با عنوان «50 شرکت فعال تر بورس اوراق بهادار تهران - سه ماهه چهارم سال 1388» مورد بررسی قرار می دهد. نتایج این طرح نشان می دهد که روش تحلیل پوششی داده های فازی، رویکرد مناسبی برای مدل سازی نوسانات و عدم قطعیت های موجود در داده های سال های مالی مختلف و ارزیابی عملکرد شرکت ها در شرایط عدم قطعیت شاخص های تاثیرگذار است.
    کلیدواژگان: شاخص های رتبه بندی، تحلیل پوششی داده ها، ارزیابی عملکرد، منطق فازی، بورس اوراق بهادار
  • سید صفدر حسینی*، علی اسکندری پور صفحه 85
    این تحقیق برای پیش بینی شاخص CPI با استفاده از داده های سری زمانی صورت گرفته است. الگوی به کار رفته در پیش بینی الگوی میانگین متحرک هم انباشته خودتوضیحی فصلی (SARIMA) و بسط الگوی میانگین متحرک هم انباشته خودتوضیحی (ARIMA) است. داده های سری زمانی در فاصله سال های 1381 تا 1388 مربوط به شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در شهر تهران از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اخذ شده است. این داده ها ابتدا از جنبه های مختلف برای سازگاری با مدل مانند ریشه واحد فصلی مورد آزمون قرار گرفت. پس از برازش، مدل از نظر آماری برای تمام ضرایب رگرسیون خودتوضیحی معمولی و میانگین متحرک معمولی در سطح 1 درصد معنادار شد و پس از تعیین الگوی برتر با استفاده از آن، پیش بینی مقادیر کوتاه مدت ماهیانه شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در شهر تهران و مقایسه آن با مقادیر واقعی صورت گرفت. شاخص (MAPE) نشان داد، خطای متوسط 68/1 درصد بوده که بیان کننده قدرت پیش بینی بالای الگوی برازش شده است و نشان می دهد که نتایج این الگو می-تواند نقش مهمی را در بهینه سازی برنامه های کنترل تورم و کارایی سیاست های پولی و مالی داشته باشد.
    کلیدواژگان: الگوهای فصلی، ریشه واحد ماهیانه، الگوی SARIMA، شاخص قیمت، تهران
  • منصور زراءنژاد*، سحر معتمدی صفحه 101
    باتوجه به نقش برجسته بورس اوراق بهادار در روند توسعه اقتصادی، در این پژوهش با استفاده از روش علیت تودا - یاماموتو (1995)، آزمون تصحیح خطای گرنجری (1987) و تکنیک هم جمعی به روش کرانه های پسران، شین و اسمیت (2001) به بررسی این پرسش پرداخته می شود که رابطه بین نرخ ارز، نرخ بهره، نرخ تورم، شوک نفتی و شاخص کل قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران چگونه است. دوره مورد بررسی با استفاده از داده های ماهانه از1387:12-1370:1 است. نتایج تحقیق نشان داد که بین شاخص کل بازار سهام، نرخ ارز، نرخ تورم، نرخ بهره بانکی و قیمت نفت رابطه بلندمدت وجود دارد و براساس روش علیت تودا - یاماموتو (1995) یک رابطه علی یک سویه از دو متغیر نرخ ارز و نرخ بهره بانکی به سمت شاخص کل قیمت سهام و نرخ تورم برقرار است. بین نرخ تورم و شاخص کل قیمت سهام رابطه علی دوسویه وجود دارد. از نرخ بهره بانکی به سمت نرخ ارز یک رابطه علی یک سویه برقرار است. براساس روش تصحیح خطای گرنجری (1987) یک رابطه علی کوتاه مدت از نرخ ارز، نرخ تورم و نرخ بهره به سمت شاخص کل قیمت سهام وجود دارد و در بلندمدت نیز یک رابطه علی از نرخ ارز، شوک نفتی، نرخ تورم و نرخ بهره به سمت شاخص کل قیمت بازار سهام وجود دارد.
    کلیدواژگان: بازار سهام، نرخ ارز، شوک نفتی، نرخ تورم، نرخ بهره بانکی، روش علیت تودا، یاماموتو، آزمون کرانه ها
  • فیروز فلاحی*، پرویز محمدزاده، علی رضازاده، سیاوش محمدپور، محمدحسین شررخواه صفحه 117
    در این مطالعه تلاش شده است تا اثر نوسانات دلار و یورو بر تولید و قیمت در ایران طی دوره زمانی 1386:3-1379:3 مورد بررسی قرار گیرد. بدین منظور ابتدا شوک های مثبت و منفی ارزی با مدل مارکوف سوییچینگ محاسبه شده و سپس اثر آنها بر تولید و قیمت با استفاده از روش جوهانسن- جوسلیوس در قالب مدل های جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است. وجود رابطه هم انباشتگی بین متغیرهای همه مدل ها تایید و بردار هم انباشتگی با استفاده از روش حداکثر راست نمایی استخراج شده است. براساس نتایج به دست آمده، اثر نوسان نرخ ارز دلار بر هر دو شاخص تولید و قیمت و صادرات غیرنفتی نامتقارن بوده است. همچنین اثر نوسان نرخ ارز یورو بر تولید متقارن بوده، اما بر شاخص قیمت اثر نامتقارن داشته است.
    کلیدواژگان: ایران، تولید، قیمت، دلار، یورو، مدل مارکوف سوییچینگ
  • سعید کریمی پتانلار*، محمد بابازاده، نعیمه حمیدی صفحه 141
    با توجه به آثار اقتصادی گسترده مخارج دولتی در سطح ملی، مطالعات متعددی در زمینه شناسایی عوامل اثر گذار بر حجم و ترکیب این متغیر مهم اقتصادی انجام شده است.
    در مقاله حاضر، اثر فساد مالی بر ترکیب مخارج دولت به همراه سایر عوامل، مورد توجه قرار گرفته است. دراین راستا با استفاده از یک پانل، شامل اطلاعات آماری سال های 2007-2000 برای 31 کشور منتخب درحال توسعه، ابتدا به بررسی مانایی متغیرها و وجود رابطه بلند-مدت بین آنها می پردازیم و سپس، با استفاده از تکنیک داده های تابلویی، اثر فساد مالی بر ترکیب مخارج دولت بررسی می شود.
    نتایج حاصل از برآورد مدل های اقتصاد سنجی حاکی از آن است که فساد مالی ترکیب مخارج دولت را به طور معنا داری تحت تاثیر قرار می-دهد، به طوری که در پی کاهش فساد مالی، سهم نسبی مخارج جاری، مخارج سرمایه انسانی و مخارج آموزشی و بهداشتی در تولید ناخالص داخلی افزایش می یابد. همچنین از سهم نسبی مخارج نظامی و مخارج سرمایه ای در تولید ناخالص داخلی کاسته می شود.
    کلیدواژگان: شاخص درک فساد، شاخص کنترل فساد، ترکیب مخارج دولت، داده های تابلویی
  • شاپور محمدی، حامد طبسی* صفحه 157
    سقوط بازار سهام هم برای سرمایه گذاران و هم برای دانشگاهیان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از آنجا که مدل های کاتاستروف، قدرت بالایی در توضیح فرآیندهای ناپیوسته دارند، در این مقاله با استفاده از مدل تصادفی کاسپ کاتاستروف، به بررسی سقوط شاخص بورس اوراق بهادار تهران می پردازیم. با استفاده از متغیرهای رشد سالیانه نقدینگی و حجم عددی معاملات، به عنوان متغیرهای کنترل، مدل تصادفی کاسپ سقوط شاخص بورس اوراق بهادار تهران را در سال های 1383 و 1387، به طور قابل ملاحظه ای بسیار بهتر از مدل غیرخطی لوجستیک نشان می دهد. این نتایج حتی پس از روندزدایی شاخص نیز بهبود یافته است.
    کلیدواژگان: سقوط بازار سهام، نظریه کاتاستروف، مدل تصادفی کاسپ کاتاستروف، تغییرات ناگهانی، توزیع های دومدی
  • مسعود نونژاد*، مهدی روشن قیاس صفحه 183
    دهرابطه مبادله یکی از متغیرهای مهم و تاثیرگذار در اقتصاد تمام کشورها و به خصوص در کشورهای درحال توسعه است. رابطه مبادله قدرت خرید صادرات را نشان می دهد، بنابراین، بررسی رابطه مبادله و تغییرات آن در اقتصادیک کشور از اهمیت خاصی برخوردار است. در این تحقیق، با استفاده از روش خودهمبسته با وقفه توزیع شده ((ARDL و آمار سال های 1388-1354، اثر رابطه مبادله کالایی، تلاطم آن و همچنین ترکیبات رابطه مبادله کالایی بر رشد اقتصادی ایران تخمین زده شده است. تلاطم با استفاده از مدل واریانس ناهمسانی شرطی خودهمبسته (ARCH) برآورد شده است. نتایج تحقیق نشان می دهند که رابطه مبادله کالایی اثر مثبت و معنادار، اما تلاطم آن تاثیر منفی و معنادار بر رشد اقتصادی دارد. همچنین، نتایج حاصل حاکی از آن است که شاخص قیمت حقیقی صادرات اثر مثبت و معنادار دارد، اما شاخص قیمت حقیقی واردات و تلاطم شاخص قیمت حقیقی صادرات تاثیر منفی و معنادار بر رشد اقتصادی ایران دارند.
    کلیدواژگان: رابطه مبادله کالایی، تلاطم، روش خودهمبسته با وقفه توزیع شده (ARDL)، واریانس ناهمسانی شرطی خودهمبسته (ARCH)
|
  • Moshen Ebrahimi *, Hamid Reza Larti Page 1
    In recent decades, the policies of financial and trade liberalization have been considered in most of the world countries, and there are different experiences in this regard. Therefore, this study will review the effects of financial and trade liberalization on the production volatility in Iranian economy (with and without oil sector) by using Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model for the period of 1960 to 2007.The results show that in the model that includes oil sector, trade liberalization has positive and significant effect, but financial liberalization has negative and non-significant effect on production volatility. In the model without oil, financial and trade liberalization policies both have a positive and significant effect on production volatility. In addition, the long-term relationships between the variables are approved. The value of error correction coefficient is estimated to be -0.49, which shows the amount of adjustment toward equilibrium values in the long-run. The structural stability tests for the model's strength are acceptable for the period of study.
    Keywords: Financial liberalization, Trade liberalization, Production volatility, Autoregressive Distributed Lag (ARDL)
  • Ahmad Ahmadpoor *, Hosein Azimiyan Moez Page 27
    Studying and quantifying the relationship between risk and return and identifying factors affecting the return have always been in the interest of researchers in the field of finance. Researches have shown that multi-factor models have higher power in explaining stock returns when compared with single factor models. Fama and French (1993) presented a three-factor model including market portfolio, size and the ratio of book value to market value to describe market return. The aim of this study is to add a new variable, assets growth, to this model and make a four-factor model to have a better analysis and to make a better prediction of stock market return in Tehran Stock Exchange. To accomplish this purpose, the impact of assets growth on stock return is considered under two different models which in one of them, it is not controlled for the effects of the two variables of size and the ratio of book value to market value, and in the other one, these variables are included in our model. The data are examined over a 10-year period (2000-2010) using Eviews software, and the results show that although assets growth independently does not have any significant impact on stock return, when it is added to a three-factor model that was introduced by Fama and French, it will have a negative impact on stock market return.
    Keywords: Stock market return, Assets growth, Three factors Fama, French model, Tehran Stock Exchange
  • Hamid Babaei Meybodi *, Mohammad Hosein Tahari Mehrjardi, Rohollah Taghizadeh Mehrjardi Page 43
    Energy besides Other factors production is considered the main factor in the growth and economic development and in the performance of different sectors economic can play beneficial roles. Hence, the country authorities should try to predict anything more precise energy consumption in the proper planning and guidance consumption, to control the way they desired energy demand and supply parameters. The aim of this paper reviews Comparison of Neuro-Fuzzy, Artificial Neural Network and Multivariate Regression for Prediction energy consumption in the country. Case study is energy consumption in transportation sector of Iran. So for this review, were used the annual data energy consumption of transport as a variable output of forecast models and data from the entire country's annual population, GDP and the number of vehicle as the input variables. The end results were assessed with of different models (RSE), (ME) and (RMSE). Models evaluation results showed that Neuro-Fuzzy (ANFIS), compared to other models with the highest accuracy is in predicting energy consumption.
    Keywords: energy consumption, Multivariate regression, artificial neural networks, Neuro, Fuzzy
  • Loghman Hatami, Shirkouhi *, Amin Nazari, Shirkouhi, Homa Samadi, Mehran Nemati Page 65
    Stock exchange is an organized and major institution in the stock market. Evaluating the performance of companies in stock exchange and selecting type of trade entity are important subjects for finance mangers and investors; because by a comprehensive assessment, investment risk could be decreased to an acceptable level. This paper aims to evaluate and rank joint stock companies by data envelopment analysis in the uncertain environment. 50 companies listed by stock exchange organization under title “50 more active companies of Tehran stock exchange-first quarter of 2010” are studied by 10 effective measures on performance evaluation. Results show that fuzzy data envelopment analysis method is an appropriate approach for modeling of fluctuations and uncertainties in different fiscal years’ data and assessment of performance of companies in uncertain states of measures.
    Keywords: ranking indices, data envelopment analysis, performance assessment, Stock exchange, fuzzy logic
  • Seyyed Safdar Hossini *, Ali Eskandari Pour Page 85
    Since many years ago, Iran has faced a macroeconomic problem of inflation. The problem of high inflation rate caused the economic growth of this country to slow down. As we all know, inflation is one of the major economic challenges that most of the countries in the world are facing, especially those in Asia including Iran. Therefore, forecasting the variable of inflation rate in Iranian economy becomes very important for the government to design effective economic strategies or monetary policies to combat any unexpected high inflation in this country. This paper studies a model of seasonal autoregressive integrated moving average to forecast inflation rates in the city of Tehran. Using monthly inflation data from March 2002 to February 2010 in Tehran, we find that ARIMA models can explain the behavior of actual data of inflation rate in Tehran in an acceptable way. Based on the selected model, we forecast the value of monthly inflation rate for six (6) months ahead in the city of Tehran that are out of the sample period (i.e. from March 2010 to August 2010). The observed inflation rate from March 2010 to August 2010 which was published by Tehran Statistical Service Department fall within the 95% confidence interval obtained from the designed model. The forecasted results show a decreasing pattern and a turning point inflation rate in Tehran August 2010.
    Keywords: Seasonal Models, Monthly Unit Root, SARIMA Model, Price Index, Tehran
  • Firouz Fallahi *, Parviz Mohamadzadeh, Ali Rezazadeh, Siavash Mohammadpoor, Mohammad Hossein Shararkhah Page 117
    The main objective of this paper is to investigate the asymmetric effects of the parity rate shocks in U.S. Dollar and Euro against Iranian Rial on the output and price in Iran during 2000:3-2007:3 period. For this purpose, the fluctuations of U.S. Dollar and Euro value against Iranian Rial have been defined as the difference between actual real exchange rate and fitted values of real exchange rate estimated by using a Markov Switching approach. Using Johansen’s co-integration test, the existence of long-run relationship between the variables of the model has been examined and both of the Lambda Max and Lambda Trace statistics confirmed that there is at least one co-integration vector between variables of the two main models of this study. Finally, asymmetric effects of U.S. Dollar and Euro shocks during positive and negative shocks on output and price level has been tested using LR test. The results show that positive and negative shocks of U.S. Dollar have an asymmetric effect on output and price level. The results also show that the fluctuations in the value of Euro against Iranian Rial have an asymmetric effect on price level and a symmetric effect on output.
    Keywords: Iran, Output, Price, U.S. Dollar, Euro, Markov Switching Approach
  • Saeed Karimi Petanlar *, Mohammad Babazadeh, Naeemeh Hamidi Page 141
    Given the importance of economic effect of governmental expenditure at the national level, several studies has been done to identify the factors affecting the extent and composition of government expenditure.In the present article, the effect of fiscal corruption on government expenditure along with other factors has been studied. For this purpose, a panel which includes the annual data for years 2000- 2007 for 31 selected developing countries has been considered. In the first stage, stationary properties of variables and long-term relation between them is investigated. Then by using the method of panel data regression, the impact of fiscal corruption on the composition of government expenditure has been investigated.Findings of our econometric models show that fiscal corruption has a meaningful effect on composition of government expenditure. In other words, reduction in fiscal corruption index will lead to increase in the relative share of current expenditure, the share of expenditure on human capital and the share of expenditure on education and health in GDP. Also we have found a reduction in the relative share of military expenditure and capital expenditure in GDP.
    Keywords: Corruption Perception Index (CPI), Control of Corruption Index (CCI), Composition of Government Expenditure, Panel Data
  • Shapoor Mohammadi, Hamed Tabasi * Page 157
    Stock market crashes are important, both for investors and academics. Since Catastrophe Theory is a strong tool for explaining nonlinear phenomena, in this paper we apply Catastrophe theory and fit stochastic Cusp Catastrophe model to Tehran Stock Exchange (TSE) data. With the help of annual growth rate of liquidity and stock trading volume as control variables, we show that the Cusp catastrophe model explains the crashes of the TSE index in 2004 and 2008, much better than non-linear logistic model. Our results are confirmed after removing trend from Tehran Stock Exchange price index.
    Keywords: Stock market crashes, Catastrophe theory, stochastic Cusp Catastrophe model, bimodal distributions
  • Masood Nonejad *, Mahdi Roshan Ghiyas Page 183
    Terms of trade is one of the important and effective variables in the economy of all countries, and especially in the developing countries. Terms of trade shows the purchasing power of exports of a country. Therefore, the study of terms of trade and its volatility is very important in the economy of a country. In this study, by using the method of Autoregressive Distributed Lag (ARDL) and the data for years of 1975-2009, the effect of terms of trade, its volatility and components on the economic growth of Iran has been estimated. The volatility of terms of trade has been estimated using the method of Autoregressive Conditional Heteroscedasticity. The results of this study show that the effect of terms of trade on economic growth in Iran is positive and significant, but its volatility has negative and significant effect. Also, the results show that export real price index has positive and significant effect, but import real price index and export real price index volatility have negative and significant effect on the economic growth in Iran.
    Keywords: Terms of Trade, volatility, ARDL, ARCH