فهرست مطالب

  • پیاپی 12 (پاییز و زمستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/11
  • تعداد عناوین: 9
|
  • سید سعید پورداد، مهدی جمشید مقدم صفحات 1-14
    در دهه اخیر استفاده از روش گرافیکی یا روش GGE بای پلات در بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در برنامه های به نژادی متداول شده است. در این روش اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط از هم تفکیک نشده و گزینش ارقام پایدار بر اساس هر دو اثر مذکور صورت می گیرد. در این تحقیق از روش GGE بای پلات برای بررسی عملکرد دانه نه ژنوتیپ بهاره کلزا در چهار منطقه و طی دو سال و یک منطقه در یک سال (در مجموع نه محیط) استفاده گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که 2/79 درصد از کل تغییرات مربوط به اثر محیط، 3/9 درصد متعلق به اثر ژنوتیپ و 5/11 درصد مربوط به اثر متقابل ژنوتیپ در محیط بود. بررسی بای پلات چند ضلعی منجر به شناسایی شش ژنوتیپ برتر و دو محیط بزرگ شده و ژنوتیپ های مناسب در هر محیط بزرگ نیز مشخص گردید. سه ژنوتیپ دیگر در نواحی قرار گرفتند که هیچ محیطی قرار نداشت و ارقامی ضعیف در اکثر محیط ها بودند. بررسی همزمان پایداری و عملکرد ژنوتیپ ها با استفاده از بای پلات مختصات محیط متوسط نیز نشان داد که هیبرید Hyola401 با بیشترین عملکرد دانه ناپایدارترین ژنوتیپ بود و دو رقم Option500 و Kristina با عملکرد های بالا و پایداری عملکرد نسبی گزینش شدند. هم چنین این دو رقم نزدیک ترین ارقام به ژنوتیپ ایده آل بودند. بررسی بای پلات همبستگی بین محیط ها نشان داد که بردارهای محیطی مناطق پلدختر و سرپل ذهاب دارای زاویه نزدیک به 90 درجه بوده که بیانگر عدم تشابه این دو منطقه بود. تمامی محیط ها دارای قابلیت تمایز بالایی بوده و توانستند تفاوت های بین ژنوتیپ ها را به خوبی نمایان کنند. دو محیط مسجدسلیمان و پلدختر (سال دوم) نزدیکترین محیط ها به محیط ایده آل بوده و بیشترین تمایز و بیانگری را نشان دادند.
    کلیدواژگان: پایداری عملکرد، کلزای بهاره، روش گرافیکی، محیط بزرگ، نمودار چند ضلعی
  • بهزاد شاهین کلیبر، قربانعلی نعمت زاده، سیدحمیدرضا هاشمی، حسین عسکری، سارا کبیرنتاج صفحات 15-29
    شوری با ایجاد تنش یونی و اسمزی موجب کاهش تولید محصولات زراعی و باغی می شود. در این تحقیق مکانیسم تحمل شوری در هالوفیت Aeluropus littoralis که یکی از متحمل ترین گیاهان تک لپه ای به شوری است در چهار سطح نمکی 120، 250، 450 و 600 میلی مولار از طریق تکنیک cDNA-AFLP مورد بررسی قرار گرفت. از لحاظ فنولوژیکی تنش شوری موجب کاهش رشد شاخساره، نسبت شاخساره به ریشه و کلروفیل گردید. بیشترین تظاهر ژنها به همراه بیشترین واریانس کیفی در تیمار نمکی 250 میلی مولار مشاهده شد. در این سطح گیاه دارای بیشترین رشد حتی نسبت به سطح شاهد بود و با افزایش میزان شوری خاموشی ژنها افزایش یافت. نتایج نشان داد که در سطح شوری 250 میلی مولار این هالوفیت بهترین پاسخ را به شوری دارد و مناسب ترین تیمار جهت درک مکانیسم های تحمل شوری در این هالوفیت است. به نظر خاموشی ژنهای فعال در سطح شاهد و بیان تعدادی از ژنهای خاموش در سطح شاهد همراه با کاهش کل TDF های بیان شده در اثر اعمال تنش و کاهش نسبت شاخساره به ریشه مکانیسم تنظیمی گیاه جهت تحمل تنش شوری باشد به طوری که تظاهر این ژنهای خاموش علاوه بر القاء تحمل موجب افزایش رشد نسبت به سطح شاهد در این گیاه شده است.
    کلیدواژگان: آنالیز بیان ژن، استرس شوری، هالوفیت، Aeluropus littoralis، cDNA، AFLP
  • خدیجه قمی، حسین صبوری، بابک ربیعی*، عاطفه صبوری صفحات 30-48

    به منظور مطالعه اثر تنش شوری بر خصوصیات گیاهچه های برنج و شناسایی معیارهای انتخاب مناسب برای انتخاب ژنوتیپ ها در مرحله گیاهچه در شرایط شوری، تعداد 150 فامیل از جمعیت F4 حاصل از تلاقی دو رقم برنج ایرانی سپیدرود و غریب در قالب طرح کاملا تصادفی تحت تاثیر شوری 12 دسی زیمنس بر متر در مرحله گیاهچه تحت شرایط کنترل شده، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که کلیه فامیل ها از لحاظ تمامی صفات مورد بررسی دارای تفاوت معنی داری بوده و لذا وجود تنوع ژنتیکی بالایی در بین فامیل ها را به اثبات رساند. محاسبه ضرایب همبستگی نشان داد که میزان بیوماس بیشترین ضریب همبستگی فنوتیپی و ژنوتیپی را با وزن خشک ساقه داشت و پس از آن وزن خشک ریشه و وزن تر ساقه دارای بالاترین همبستگی با میزان بیوماس بودند، اما امتیاز ارقام که شاخص تحمل گیاهان به تنش شوری بود، دارای همبستگی منفی و معنی دار با میزان بیوماس بود. تجزیه رگرسیون گام به گام نشان داد که به ترتیب صفات وزن خشک و تر ساقه و ریشه بیشترین تاثیر را در توصیف تغییرات بیوماس فامیل ها داشتند و توانستند 97 درصد از تغییرات بیوماس را توجیه نمایند. نتایج حاصل از تجزیه علیت نشان داد که وزن خشک ساقه به دلیل دارا بودن اثر مستقیم بالا می تواند به عنوان معیار گزینش مناسب جهت افزایش بیوماس و انتخاب لاین ها برای اصلاح و بهبود تحمل به شوری معرفی گردد. نتایج حاصل از تجزیه به عامل ها نیز نشان داد که پنج عامل اصلی 7/84 درصد از کل تغییرات بین ژنوتیپ ها را توجیه نمودند. به طور کلی نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که صفات وزن خشک و تر ریشه و ساقه برای تولید بیوماس بیشتر در برنج در شرایط تنش شوری در مرحله گیاهچه ای در درجه اول اهمیت قرار دارند و صفاتی مانند امتیاز ارقام، طول ریشه، شاخص کلروفیل، درصد سدیم، درصد پتاسیم، نسبت سدیم به پتاسیم اندام هوایی و طول ساقه اهمیت کمتری برای انتخاب لاین های متحمل به شوری در مرحله گیاهچه ای برنج دارند.

    کلیدواژگان: برنج، تنش شوری، تجزیه علیت، تجزیه به عامل ها
  • زهرا مجیدی، نادعلی باباییان جلودار، غلامعلی رنجبر، نادعلی باقری صفحات 49-62
    یکی از نقش های مهم اصلاح موتاسیونی ایجاد تنوع ژنتیکی در صفات کمی و کیفی گیاهان مختلف زراعی می باشد. تنوع ایجاد شده شانس انتخاب ژنوتیپ های جدید با خصوصیات مطلوب را افزایش می دهد. در مطالعه حاضر نقش دو موتاژن شیمیایی اتیل متان سولفونات (140 میلی مولار) و سدیم آزید (2 میلی مولار) در ایجاد تنوع در صفات زراعی برنج طارم محلی مورد بررسی قرار گرفت. صفات زراعی مورد بررسی شامل ارتفاع بوته، تعداد پنجه، طول خوشه، تعداد دانه پر در خوشه، طول و عرض دانه (میلی متر) و وزن 100 دانه (گرم) می باشند. نتایج نشان داد که ارتفاع بوته و تعداد دانه پر در خوشه بیشترین و مناسب ترین واکنش را نسبت به موتاژن نشان دادند، زیرا ارتفاع بوته در هر دو تیمار موتاژنی نسبت به شاهد کاهش یافته و تعداد دانه پر در خوشه نیز در هر دو تیمار در اکثر لاین ها نسبت به شاهد افزایش یافته است. بیشترین مقدار وراثت پذیری عمومی و پیشرفت ژنتیکی در اکثر صفات در تیمار EMS مشاهده شده که نشان دهنده این است که تاثیر این موتاژن بیشتر از AZ بوده است. بیشترین تنوع در هر دو تیمار موتاژنی در تعداد پنجه و تعداد دانه پر مشاهده شده که تاثیر اتیل متان سولفونات بیشتر از سدیم آزید بوده است.
    کلیدواژگان: موتاسیون، اتیل متان سولفونات، سدیم آزید، تنوع ژنتیکی، برنج
  • وحیده کاردوان قابل، محمد باقر باقریه نجار، عمران عالیشاه، حسن سلطانلو صفحات 63-74
    شناسایی نشانگرهای مولکولی مرتبط با صفات کمی، انتخاب این صفات را در برنامه های اصلاحی آسان می کند. به منظور شناسایی رابطه نشانگرهای مولکولی AFLP با صفات زراعی وکیفی الیاف در گیاه پنبه از جمعیت نسل F4 حاصل از تلاقی دو گونه G. barbadense × G. hirusutum استفاده گردید. گیاهان در شرایط مرزعه کشت و 11 صفت زراعی و کیفی الیاف اندازه گیری شدند. نتایج حاصل از تجزیه همبستگی نشانگرهای AFLP و این صفات نشان داد، 19 نشانگر با صفات کیفی الیاف و 14 نشانگر با صفات زراعی دارای رابطه معنی دار مثبت و منفی می باشند. نشانگرهایی که به طور معنی دار با یک صفت خاص مرتبط بودند در تجزیه رگرسیون مورد استفاده قرار گرفتند. بیشترین تغییرات تبیین شده توسط نشانگرها، مربوط به طول الیاف 5/2 درصد (43%) وکمترین میزان تغییرات تبیین شده توسط نشانگرها (2/6%) و مربوط به وزن الیاف، وزن بذر و ضریب میکرونر بود که دارای یک نشانگر با رابطه معنی دار در مدل مربوطه بودند. با توجه به ضرایب رگرسیون معنی داری که این نشانگرها با صفات مورد نظر در این تحقیق داشتند می توان از این نشانگرها در پیش بینی و انتخاب گیاه در برنامه های اصلاحی پنبه استفاده نمود.
    کلیدواژگان: AFLP، پنبه، صفات زراعی و کیفی الیاف، نشانگر مولکولی
  • امیربخش بلوچزهی، غفار کیانی * صفحات 75-84

    این تحقیق به منظور تعیین ارتباط بین عملکرد دانه و اجزاء آن و شناسایی صفات دارای بیشترین اثر روی عملکرد 25 رقم برنج، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی اجرا گردید. جهت پی بردن به ارتباط بین متغیرها ضرایب همبستگی بین آنها تعیین گردید. ضرایب همبستگی موجود بین صفات نشان داد که صفات تعداد دانه در خوشه، تعداد دانه پر، نسبت طول به عرض دانه و تعداد پنجه بارور همبستگی معنی داری را با عملکرد دانه داشتند. تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات تعداد دانه در خوشه، تعداد پنجه بارور و طول دانه به ترتیب 31، 1/35 و 1/8 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. نتایج تجزیه علیت نشان داد که بیشترین اثرات مستقیم به ترتیب مربوط به صفات تعداد پنجه بارور (820/0) و تعداد کل دانه در خوشه (714/0) می باشد. تعداد دانه پر در خوشه (641/0) بیشترین اثر غیرمستقیم را بر عملکرد دانه داشت. بر اساس نتایج به دست آمده از این تحقیق می توان صفات تعداد پنجه بارور و تعداد کل دانه در خوشه را به عنوان شاخص های بهبود عملکرد دانه در برنج معرفی کرد.

    کلیدواژگان: برنج، شاخص انتخاب، رگرسیون گام به گام، تجزیه علیت
  • محمد جواد بابایی زارچ، محمدحسین فتوکیان، سهراب محمودی صفحات 85-98
    به منظور انتخاب والدین مناسب جهت اهداف اصلاحی شناخت کافی از تنوع ژنتیکی و طبقه بندی ژرم پلاسم ها ضروری است. بدین منظور تحقیقی در جهت طبقه بندی و شناخت تنوع ژنتیکی 35 ژنوتیپ گندم در دو تکرار در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سال 1388 در دانشگاه شاهد انجام گرفت. در مجموع 15 صفت مورد ارزیابی قرار گرفت. در این تحقیق از صفات مرفولوژیک همچون تعداد روز تا 50 درصد گل دهی ارتفاع بوته، تعداد ساقه در بوته، تعداد ساقه بارور، تعداد میانگره، طول برگ پرچم، عرض برگ پرچم، زاویه برگ پرچم، طول آخرین میانگره، فاصله برگ پرچم تا سنبله، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، طول ریشک، وزن هزار دانه و عملکرد دانه تک بوته استفاده شد. نتایج تجریه واریانس برای تمام صفات فوق در سطح یک درصد معنی دار بود. دامنه تغییرات و همبستگی بین صفات تنوع ژنتیکی بسیار زیادی را در بین ارقام نشان داد. تجزیه خوشه ایبه روش وارد برای داده های مزرعه ای، ژنوتیپ های مورد مطالعه را در چهار گروه قرار داد، که تجزیه واریانس صفات، در بین خوشه ها برای صفت زاویه برگ معنی دار بود. نتایج تجزیه به عامل ها توانست پنج عامل را استخراج کند که 75 درصد تغییرات میان صفات را توجیه نمود.
    کلیدواژگان: تجزیه به عامل ها، تجزیه خوشه ای، صفات کمی، گندم
  • عطاالله شاهسواری آهنگر، همت الله پیردشتی، محمدعلی اسماعیلی، سید کمال کاظمی تبار، ابراهیم زینلی صفحات 99-111
    به منظور ارزیابی خصوصیات کیفی 30 ژنوتیپ مختلف برنج (شامل ارقام بومی، اصلاح شده و لاین های امیدبخش) آزمایش مزرعه ای انجام گردید. این آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام و در طی آن سیزده صفت کیفی از جمله میزان آمیلوز، قوام و غلظت ژل و درجه حرارت ژلاتینه شدن مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس بیانگر تفاوت معنی دار میان ژنوتیپ های مختلف از نظر صفات مورد مطالعه بود. با توجه به تعداد زیاد ژنوتیپ ها تجزیه خوشه ایانجام شد که نتایج نشان داد ژنوتیپ های مورد آزمایش درپنچ خوشه اصلی قرار گرفتند. از مهمترین ژنوتیپ های موجود در خوشه یک می توان به طارم محلی، لاین های امیدبخش 8805 و 8802، خوشه دوم لاین Pi-1 و 8202 در خوشه سوم، رقم قائم و لاین های امید بخش 8204 و 8225 و در خوشه چهارم می توان به لاین امیدبخش 8811، 67410 و طارم دیلمانی و خوشه پنجم هیبرید بهار و لاین های امیدبخش 8403، 8209 و 8228 اشاره نمود. مقایسه میانگین های خوشه های نشان داد که بالاترین عملکرد برنج سفید (9/4 تن در هکتار) مربوط به خوشه پنجم بوده و به دنبال آن خوشه یک و خوشه سوم قرار گرفتند که با هم اختلاف معنی داری نداشتند. کمترین عملکرد شلتوک نیز مربوط به خوشه سوم بود. از لحاظ آمیلوز بالاترین مقدار (20/26) مربوط به خوشه پنجم بود. با توجه به ذائقه ایرانی مقدار آمیلوز زیر 22 مناسب می باشد که در این تحقیق لاین های موجود در خوشه های یک و دوم دارای چنین خصوصیتی بودند. بیشترین میزان از نظر قوام و غلظت ژل (90/66) به خوشه سوم و کمترین آن به خوشه پنجم تعلق داشت و مناسب ترین مقدار آن زیر 60 می باشد که ژنوتیپ های موجود در خوشه های دوم و سوم دارای چنین خصوصیت هستند.
    کلیدواژگان: برنج، صفات کیفی، تجزیه خوشه ای، آمیلوز، لاین امیدبخش
  • مهدی هاشم زهی، ابوالقاسم مرادقلی، احمد قاسمی صفحات 112-122
    به منظور بررسی واکنش ارقام ماش نسبت به تنش خشکی انتهای فصل در شرایط آب و هوایی زابل، شش رقم ماش در سال 1386 در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو محیط بدون تنش و دارای تنش خشکی مورد مطالعه قرار گرفتند. آبیاری در هر دو محیط تنش دار و بدون تنش تا 50 درصد گلدهی به طور یکسان انجام شد. در محیط دارای تنش خشکی، آبیاری از 50 درصد گلدهی تا رسیدگی محصول و برداشت قطع شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی تاثیر منفی بر کلیه صفات در ارقام مورد بررسی دارد. بیشترین آسیب مربوط به عملکرد دانه و کمترین آسیب مربوط به وزن هزار دانه بود. به منظور ارزیابی تحمل به تنش خشکی در ارقام مورد بررسی از شاخص های کمی مقاومت به خشکی مانند میانگین ریاضی بهره وری (MP)، میانگین هندسی بهره وری (GMP)، شاخص تحمل به خشکی (STI)، شاخص تحمل (TOL)، شاخص حساسیت به تنش (SSI)، شاخص میانگین هارمونیک بهره وری (HARM) استفاده شد. بر اساس شاخص های فوق رقم PUSA مقاوم ترین و ارقام MN22 و MN92 حساس ترین ارقام به تنش خشکی شناخته شدند. به منظور درک بیشتر ارتباط بین شاخص ها از تجزیه به مولفه های اصلی استفاده شد. دو مولفه اول جمعا 99 درصد از تغییرات مربوط به شاخص ها را توجیه نمودند. نمودار بای پلات نیز مسئله تحمل بالای رقم PUSA و حساسیت ارقام MN22 و MN92 نسبت به تنش خشکی را مورد تاکید قرار داد.
    کلیدواژگان: ماش، تحمل به خشکی، شاخص های تحمل به تنش، عملکرد، تجزیه به مولفه های اصلی
|
  • Seyyed Saeid Pourdad, Mehdi Jamshid Moghaddam Pages 1-14
    In recent decade use of graphical approach or GGE biplot for study G×E interaction become popular in plant breeding programs. In this approach the effects of genotype and G×E interaction are not separated and selection is based on both of above effects. In this study GGE biplot has been used to study 9 spring rapeseed genotypes over four locations in two years and another location in one year (totally 9 environments). The results of analysis of variance showed that 79. 2 percent of total variation was due to environment، 9. 3 percent due to genotype and 11. 5 percent due to G×E interaction. The polygon-view of GGE biplot recognized six superior genotypes and two megaenvironments so that the best genotypes within each environment were determined. The three genotypes located in sectors that no environments were placed in it indicated that these genotypes were poor in most of the environments. Simultaneous evaluation of yield and stability through average environment coordinate biplot showed that Hyola401 hybrid with the highest seed yield was the most unstable genotype. Option500 and Kristina with high seed yield and relative high yield stability selected. These two were the nearest varieties to ideal genotypes. Biplot of correlation among environments revealed that environmental vectors of Sarpol-e-zahab and Pol-e-Dokhtar were near to 90◦ so، these locations were different environments. All environments had high discriminating ability so that could able to show differences between genotypes. Masjedsolyman and Pol-e-dokhtar (second year) were the nearest environments to ideal environment so، they had the highest discriminating ability and representativeness.
    Keywords: Yield stability, Spring rapeseed, Graphic method, Mega, environment, Polygon
  • Behzad Shahin Kaleybar, Ghorbanali Nematzadeh, Seyed Hamid Reza Hashemi, Hossein Askari, Sara Kabirnataj Pages 15-29
    Salinity stress causes ionic and osmotic stress resulting in cell death، inhibition of growth and ultimate adverse reducing crop productivity. In present study mechanism of salinity tolerance of Aeluropus littoralis under treatment of sodium chloride in four levels of salinity (120، 250، 450 and 600 mM) were investigated by cDNA-AFLP profiling. Salinity reduced the shoot growth، shoot to root ratio and Chlorophyll content and gene silencing was raised with increasing salinity. In 250 mM of salinity the plants had the highest physiological growth and the maximum number of expressed TDFs and also the greatest quality variance than control comparing to other levels of salinity. The results indicated that plants have the best response to salinity in the 250 mM of salinity and this level is appropriate to reveal mechanism of salt tolerance in this halophyte. Seems to silencing of genes that are active in control level، activation of some genes that are silence in control level، reduction expressed TDFs، reduction in Shoot to root ratio and a subsequent reduction in plant growth by salinity treatment is the common mechanism for salinity tolerance in this halophyte so that induction of salinity tolerance by expression of these silenced genes cause increase of growth in stress condition even than control.
    Keywords: Differential gene expression, Salinity stress, Halophyte, Aeluropus littoralis, cDNA, AFLP
  • Khadijeh Ghomi, Hossein Sabouri, Babak Rabiei, Atefeh Sabouri Pages 30-48

    The objective of present research was investigating the effects of salinity stress on rice seedling characteristics in order to identify appropriate selection criteria for selecting genotypes in seedling stage under salinity stress conditions. A population of 150 F4 families derived from a cross between two Iranian cultivars، Sepidrood and Gharib has been evaluated in controlled conditions by electrical conductivity of 12 dS m-1 in seedling stage. Analysis of variance showed significant differences between all families for all of the studied traits that were implicated high genetic diversity among families. Calculation of the correlation coefficient revealed high correlation coefficient of phenotyping and genotyping between biomass and shoot dry weight and، therefore، root dry weight and shoot fresh weight had high correlation with biomass، but standard tolerance ranking that was tolerance indices to salinity stress had negative and significant correlation with biomass. Stepwise regression analysis indicated that shoot and root dry and fresh weight had the greatest effects in explanation of lines biomass changes، respectively، so that they canexplain 97% of phenotypic variation for biomass. Path analysis showed that shoot dry weight had high direct effect and thus، it can be introduced as an appropriate selection index to increase biomass and selectinglines for improved salt tolerance. Also، factor analysis revealed five main factors that can explain 84. 7% of the total variation among genotypes. Generally، the results of present study indicated that shoot and root dry and fresh weight were more important for producing higherbiomass in salt stress conditions at seedling stage and traits such as standard tolerance ranking، root length، chlorophyll، shoot Na+ concentration، K+ concentration، shoot Na+/K+ ratio and shoot lengthwere lower important for selecting salt tolerant lines at rice seedling stage.

    Keywords: Rice (Oryza sativa L.), Salt stress, Path analysis, Factor analysis
  • Zahra Majidi, Nadali Babaeian-Jelodar, Gholamali Ranjbar, Nadali Bagheri Pages 49-62
    One of the most important role of mutation breeding is the creation of genetic variability in quantitative traits in various crop plants. The variability، thus created and enhanced for selection of new genotypes with desired characteristics. In present study role of two chemical mutagens، Ethyl Methane Sulphonate (140 Mili molar)، Sodium Azide (2 Mili molar) for creating variability in Tarrom Mahali cultivar have been investigated. The measured agronomic characters were: Plant height، tiller number، panicle length، number of filled seeds per panicle، length and width of seed (Milimeter) and 100-grain weight (gr). Results indicated that plant height، number of filled seed per panicle and tiller number showed the best response to these mutagens because plant height decreased in all mutagen treatments compared with control and number of filled seeds was increased in the most lines in two mutagens in compared with control. Maximum heritability and genetic advances were belonged to treatment EMS in most traits، therefore it is indicated that the effects of this mutagen is higher than that of Sodium Azide mutagen. Maximum variability advances were belonged to both mutagen treatments in number of tiller and filled seeds that effects of EMS was higher than AZ.
    Keywords: Mutation, Ethyl Methane Sulphonate, Sodium Azide, Genetic variation, Rice
  • Vahideh Kardavan Ghabel, Mohammad Bagher Bagherieh Najjar, Omran Alishah, Hassan Soltanloo Pages 63-74
    Identification of molecular markers associated with quantitative and qualitative traits can facilitate selection for these traits in breeding programs. This study was designed to identify AFLP markers associated with agronomic and fiber traits using an F4 population derived from interspecific cross between Gossypium hirsutum and G. barbadense. Seeds were grown in the field and plants were scored for eleven agronomic and fiber quality traits. Correlation analysis between AFLP markers and traits indicated that 19 and 14 markers were significantly associated positively or negatively with fiber and agronomic traits. Only markers which have been correlated with a specific traits significantly were used for stepwise multiple regression analysis. Associated markers explained from 6. 2% (for lint weight، seed weight and micronaire) to 43% (for 2. 5% span length) of the total variation available for different individual traits. Results suggest that these AFLP markers could be used for predicting and selecting desirable cotton germplasm to improve these traits.
    Keywords: AFLP, Cotton, Agronomic, Fiber traits, Molecular markers
  • Amir Bakhsh Balouchzaehi, Ghaffar Kiani Pages 75-84

    This study was undertaken with the objective to determine the association between grain yield and its components and identifying traits have the greatest effects on grain yield of 25 rice cultivars، in a randomized complete block design with three replications. Correlation coefficients between traits indicate that traits the number of grains per panicle، number of filled grains per panicle، ratio of grain length to width and number of productive tillers were significantly associated with grain yield. Stepwise regression method was applied to study the effect of each trait on yield and also to fit the best regression model. Results showed that the traits including number of grains per panicle، number of productive tillers and grain length explained 31، 35. 1 and 8. 1 percent of grain yield variation، respectively. Results of path analysis showed that maximum direct effects belonged to the number of reproductive tillers (0. 820) and the total number of grains per panicle (0. 714). Number of filled grains per panicle had the greatest indirect effect (0. 664) on grain yield. On the basis of results of this study suggested number of productive tillers and the number of total grains per panicle could be considered as selection criteria for grain yield improvement in rice.

    Keywords: Rice, Selection index, Stepwise regression, Path analysis
  • Mohammad Javad Babaie Zarch, Mohammd Hossein Fotokian, Sohrab Mahmoodi Pages 85-98
    Appropriate selection of donor parent for breeding purposes needs sufficient knowledge about genetic diversity and germplasm classification. In order to investigation and classification of genetic diversity in 35 wheat (Triticum aestivum L.) genotypes، an experiment was conducted in University of Shahed based on randomized complete block design with 2 replications in 2009. In persent study 15 morphological characteristics such as days to 50% of flowering، plant height، number of stems per plant، number of productive tiller، number of internode، length of flag leaf، width of flag leaf، leaves angle، peduncle length، flag leaf distance to spike، spike length، number of grain per spike، awn length، 1000 grain weight and grain yield per plant were evaluated. The analysis of variance for all the traits indicated significant difference between studied genotypes (P<0. 01). Range and correlation analysis between traits، showed considerable genetic variation among studied genotypes. Cluster analysis via Ward method for field data، classified all genotypes in four groups. The ANOVA analysis showed significant difference among the clusters for leaves angle. Factors analysis، extract 5 factors that be able to describe nearly %75 of total variance.
    Keywords: Cluster analysis, Factor analysis, Quantitative traits, Wheat
  • Ataollah Shahsavari Ahangar, Hematollah Pirdashti, Mohammad Ali Esmaeili, Seyed Kamal Kazemitabar, Ebrahim Zeinli Pages 99-111
    In order to evaluate quality characteristics of 30 rice genotypes including improved، traditional and promising lines، a field experiment was undertaken at Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University during 2009 cultivation season. Experiment was arranged in a randomized complete block design with three replications and 13 quality characters were evaluated. Results showed significant difference among different genotypes for all evaluated traits. For all evaluated traits، cluster analysis between genotypes based on Ward،s method indicated that genotypes can be classified into five cluster so that cluster I had genotypes such as Tarom Mahalli، 8803 and 8802 promising lines، cluster II and Pi-1 and 8802 lines، cluster III and Ghaem cultivar and 8804 and 8223 promising lines. Cluster IV and 8811 and 64410 promising lines and Tarom Deilamani and cluster V had Bahar and 8209 and 8403 and 8228 promising lines. Mean camparison of clusters according to Duncan،s test showed that maximum yield performance (4. 9 ton. ha-1) was belonged to cluster V، then clusters I and IV had the best performance and the minimum head rice yield was recorded in cluster III. In terms of amylose content، the highest amount (26. 20%) was observed in cluster V. According to Iranian consumers which prefer 22 percent amylase content could be introduced genotypes in cluster I and II as a medium amylase and quality genotypes. Furthermore، genotypes of cluster III and cluster V showed the highest and lowest amount of gel consistency GC respectively. The optimum amount of GC (<60 nm) was recorded for genotypes in cluster II and III.
    Keywords: Rice, Quality characters, Cluster analysis, Amylose, Promising line
  • Mahdi Hashemzehi, Aboalghasem Moradgholi, Ahmad Ghasemi Pages 112-122
    A field study was carried out in 2007 to determine the response of promising genotypes of Mung bean to late season drought stress at zabol climatic condition. The experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications at two locations (with and without drought stress). Treatments were 6 different genotypes of Mung bean. All treatments in two fields were irrigated normally until 50% heading stage. The last irrigation in drought stress conditions was done at 50% heading stage and then plants were developed under stress conditions until harvesting. Comparisons of traits in both conditions showed that water stress have negatively affected plant growth. The stress conditions had the highest effects on yield and the least effects on number of slinked pod. For evaluation of drought stress tolerance indices such as mean productivity (MP)، geometric mean productivity (GMP)، stress tolerance index (STI)، tolerance index (TOL)، stress sensitivity index (SSI)، harmonic mean of productivity (HARM)، were used. According to these indices، genotype PUSA was the most tolerant and the genotypes MN22 and MN92 were the most sensitive genotypes to drought stress. Principal component analysis used to study the relationship between indices. Two first components could explain more than 99% of variations of indices. Also، biplot of PC1 and PC2 showed the genotype PUSA was the most tolerant and the genotypes MN22 and MN92 were the most sensitive genotypes to last season drought stress between evaluated genotypes of Mung bean in zabol climatic conditions.
    Keywords: Mung bean, Drought stress, Stress tolerance indices, Yield, Principal component analysis