فهرست مطالب

معرفت سیاسی - سال پنجم شماره 1 (بهار و تابستان 1392)
  • سال پنجم شماره 1 (بهار و تابستان 1392)
  • 142 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1392/11/05
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدعلی میرعلی، اعظم رضایی صفحه 5
    رویارویی غرب جدید با جهان اسلام در دوره معاصر، عالمان دینی را بر آن داشت تا در برابر حوادث و رخدادهای متفاوت ناشی از آن در ساحت های گوناگون سیاسی، اجتماعی دارالاسلام، اعم از تهاجم فرهنگی، علمی، نظامی و... واکنش مناسب نشان دهند تا مانع آسیب های جدی به کیان نظام اسلامی در برابر موج حملات کفار و بیگانگان شوند. مرحوم سیدمحمدکاظم طباطبایی یزدی، یکی از عالمان دینی بود که در زمان خویش در این راستا تلاش های همه جانبه ای، به منظور حفظ سرزمین اسلامی از خود نشان داد. این نوشتار، با رویکرد تحلیلی و مطالعه اسنادی، ضمن تبیین آراء فقهی فقهای شیعه، به ویژه صاحب عروه درباره وجوب حفظ دارالاسلام، به مهم ترین رفتارهای سیاسی ایشان، که عمدتا تحت تاثیر این دیدگاه فقهی است، اشاره می کند.
    کلیدواژگان: دارالاسلام، صاحب عروه، حفظ نظام، رفتار سیاسی، فقه سیاسی شیعه
  • شمس الله مریجی صفحه 19
    جوامع بشری همواره با چالش ها و مشکلاتی روبرو بوده اند و اندیشمندان و متفکران هر جامعه در هر عصری، با تلاش زیاد در صددند تا با شناخت و درمان این مشکلات، راه زندگی اجتماعی را هموارتر نمایند. در این میان، محدودند اندیشمندانی که در هر دو عرصه شناخت و درمان معضلات توفیق داشته باشند. اما شهید سیدمحمدباقر صدر را می توان از اندیشمندانی دانست که به درستی در هر دو عرصه شناخت و درمان چالش ها توفیق زیادی داشته است. این مقاله، از طریق بازخوانی آثار این اندیشمند برجسته، نشان داده است که وی در عرصه فکر و اندیشه، جامعه اسلامی را با سه آسیب تهاجم از بیرون و تحجر و التقاط از درون مواجه دانسته و با نوآوری فقهی و کلامی خود در صدد حل این آسیب ها برآمده است. در عرصه سیاست و اجتماع علامه شهید، پس از شناخت چالش ها، درمان آن را در ابداع فقه النظریه دانسته و معتقد است که معضلات سیاسی در جامعه اسلامی را می توان به پشتوانه این نظریه و از طریق وحدت اسلامی و با اتکا به دولت اسلامی و مراجعه به مرجعیت صالح در عصر غیبت، درمان نمود.
    کلیدواژگان: آسیب شناسی، تحجر و التقاط، دولت اسلامی، وحدت اسلامی، مرجعیت صالح، جامعه اسلامی، شهید صدر
  • علی نقی ذبیح زاده صفحه 39
    یکی از پرسش های مطرح در محافل علمی، چگونگی توانمندی امام در به چالش کشیدن اندیشه های سیاسی سکولار حاکم در عصر مدرنیته و گفتمان سازی پارادایم ولایت فقیه، و به کرسی نشاندن آن در ایران است. پاسخ به آن، رهاوردی است در توانمندسازی پیروان مکتب امام خمینی(ره) در تشریح ابعاد سیاسی، اجتماعی دین مبین اسلام، با شیوه امام، که توانست شبهات احتمالی را پاسخگو باشند. این پژوهش، به تبیین تحلیل کلامی و عقلانیت امام پرداخته، نتیجه به دست آمده حاکی است که امام تنها با اتخاذ رویکرد کلامی در اندیشه های سیاسی، توانست نظریه توامانی دین اسلام با سیاست و ولایت فقیه را نزد صاحب نظران مخالف مطرح نموده و با تشکیل حکومت اسلامی، به گفتمان سازی پارادایم ولایت فقیه جامه عمل بپوشاند و دست استبداد و استعمار را از این سرزمین قطع نمایند.
    کلیدواژگان: سکولار، امام خمینی(ره)، حکومت اسلامی، طاغوتی، استبداد، استقلال، استعمار
  • ابوذر مظاهری صفحه 61
    امروزه در بین تحلیل گران و پژوهشگران، موضوع «آینده انقلاب اسلامی»، نسبت به اصل «انقلاب اسلامی» از اهمیت بیشتری برخوردار شده است. تداوم انقلاب بیش از سی سال به طور طبیعی، حدس های عامیانه را کنار می زند و زمینه را برای حدس های عالمانه یا به تعبیر بهتر «آینده پژوهی» انقلاب مهیا می کند. آینده انقلاب اسلامی را می توان در سه سطح آینده های ممکن، محتمل و مطلوب مورد شناسایی قرار داد. از سه آینده ممکن و محتمل، یعنی «عادی شدن و استحاله انقلاب»، «مهار و کنترل انقلاب» و «تداوم، توسعه و تکامل انقلاب»، پیش بینی سوم دلایل و شواهد پذیرفته تری دارد. محتمل ترین آینده نیز، براساس سیر تکاملی انقلاب در پنج مرحله انقلاب، نظام، دولت، کشور و تمدن اسلامی و نیز قرار داشتن انقلاب در ابتدای مرحله سوم، دستیابی به کشور و تمدن اسلامی است.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، نهضت الهی، آینده های ممکن، محتمل و مطلوب، آینده انقلاب، تمدن اسلامی، استحاله انقلاب، مهار انقلاب
  • فرشاد شریعت صفحه 85
    این مقاله ضمن کالبدشکافی مفهوم «دموکراسی» در ادبیات کلاسیک غرب، در سه برش تاریخی در فلسفه سیاسی یونان باستان، فلسفه سیاسی مسیحی و دوره جدید، نشان می دهد که چرا و چگونه دموکراسی در فلسفه سیاسی غرب مفهومی معطوف به غایتی آرمانی است. به عبارت دیگر، این مقاله، با شالوده شکنی مفهوم دموکراسی به مثابه ابزار یا روشی برای جمهور و با نگاه به دموکراسی از منظر دموکراسی اجتماعی، به عنوان مفهومی ایده آل، بر آن است تا نشان دهد دموکراسی پیش از آنکه وابسته به شکل جمهور باشد، معطوف به محتوایی است که آرمان آن جز با آزادی معقول به دست نمی آید. خویش کاری افلاطون و نوع دوستی ارسطو و شریعت مداری اهل کلیسا، هیچ یک به لحاظ محتوی، با آنچه که در دوره جدید و پس از ظهور هابز و لاک، به عنوان «لیبرالیسم» خوانده شده، تفاوت ماهوی ندارند. آنچه که تحت عنوان لیبرالیسم و یا دموکراسی لیبرال قرائت می شود، مسئله ای محتوایی و نه شکلی است که می تواند در آرای فیلسوفان قدیم مورد بازخوانی مجدد و در آرای فیلسوفان جدید بازتفسیر شود.
    کلیدواژگان: دموکراسی یونانی، آزادی معقول، سیاست کلیسایی، دموکراسی اجتماعی
  • هادی معصومی زارع صفحه 107
    جنبش امل و حزب الله لبنان از میانه های دهه1980م تاکنون دو تجربه متفاوت از حیات مشترک را تجربه کرده اند: نخست، در دهه1980م خشونت بارترین شکل مناسبات را تجربه کردند. اما از اوایل دهه1990م به این سو، طرفین به سوی همگرایی گام برداشته اند. در این میان، عوامل مختلفی همچون عوامل شناختی و محیطی در همگرایی دو طرف نقش داشته است. عوامل برآمده از محیط منطقه ای و بین المللی، از جمله مهم ترین دلایل همگرایی ایشان به حساب می آید. مواردی چون تلاش های مشترک ایران و سوریه، حملات مکرر اسرائیل به لبنان، حوادث یازدهم سپتامبر و لشکرکشی امریکا به منطقه و در نهایت، توطئه های پی در پی از سال 2004م تاکنون، علیه حکومت سوریه به عنوان متحد راهبردی طرفین، از این دسته اند.
    کلیدواژگان: جنبش امل، حزب الله، همگرایی، روابط، سوریه، ایران
  • ملخص المقالات
    صفحه 131
|
  • Mohammad Ali Mirali, Azam Rezaei Page 5
    The confrontation of modern West with the Muslim world in modern time made religious scholars think of giving appropriate response to different events resulting from this confrontation in the different sociopolitical dimensions of Dar al-Islam, including scientific- cultural hegemony and military attacks, in order to protect the Islamic territory against the serious damages caused by the way of the attacks of infidels and enemy aliens. The late Seyyed Mohammad Kazim Tabatabaii Yazdi was among the religious scholars who made full-scale efforts to protect Islamic territory at his time. The present paper elaborates on Shiite jurist's fiqhi (legal) views, especially that of the author of 'Urvah, about the necessity to protect Dar al-Islam and makes reference to his most important political conduct which was mostly influenced by this fiqhi view.
    Keywords: Dar al Islam, author of Urvah, protecting the system, political conduct, Shiite political fiqh (jurisprudence)
  • Shamsollah Mariji Page 19
    Human societies always face challenges and problems and their thinkers, in every period, make great efforts to smooth out the social difficulties by recognizing and solving these problems. In the meantime, there are very few thinkers who are successful in recognizing and solving these problems, but martyr Sadr can be regarded as one of the thinkers who somehow contributed to recognizing and solving these challenges. Reviewing this prominent researcher's works, the present paper demonstrate that martyr Sadr regards external hegemony and internal stereotypy and eclecticism as three damages suffered by Islamic society in relation to its thought and tries to avert these damage by providing his fiqhi (jurisprudential) and theological innovations. He thinks that after recognizing the challenges of politics and society, they can be overcome through introducing fiqhi (jurisprudential) theorization believes that the political problems of Islamic society can be solved by relying on this theory, Islamic government, Islamic unity, and referring to righteous authorities during occultation period (ghaybah).
    Keywords: pathology, stereotypy, eclecticism, Islamic government, Islamic unity, righteous religious authority, Islamic society
  • Ali Naqi Zabihzadeh Page 39
    One of the questions discussed in scientific circles is: how did Imam Khomeini succeed to challenge secular political thoughts which have governed the West since Middle Age and is still governing in modernity period, introduce the paradigm of theocratic guardianship, and establish it in Iran? The answer to this question is the achievement in strengthening the morale of the followers of Imam Khomeini's school to explain sociopolitical dimensions of manifest religion of Islam according to the method of Imam Khomeini who could contribute to resolving potential doubts. Using an analytical-descriptive and inductive method, the present paper elaborates on Imam Khomeini's theological analysis and rational thought and concludes that Imam Khomeini could introduce the theory of inseparability of Islam and politics and the theory of theocratic guardianship to opponent scholars only by adopting a theological approach to political thoughts, and overthrow dictatorship in Iran and free it from its colonization by establishing an Islamic government.
    Keywords: secular, Imam Khomeini, Islamic government, tyrannical, dictatorship, independence, colonization
  • Abuzar Mazaheri Page 61
    Today, the question of "the future of the Islamic Revolution" compared with the very Islamic Revolution is of great importance for analysts and researchers. Over thirty-year consistency of the Islamic Revolution naturally pushes aside "layman's invalid presumptions" and prepares the ground for "scholarly presumptions" or, in other words, for "futurology" of the Revolution.The future of the Islamic Republic can be examined at three levels of possible future, probable future and ideal future. Among three possible and probable futures, that is, "normalization and transmutation of Revolution", "subjugation and control of Revolution" and "consistency, development and perfection of Revolution", the last one has more soundly based evidence. Furthermore, according to evolutionary movement of revolution during the five stages of revolution, system, government, nation and Islamic civilization together with the idea that the Revolution is at the beginning of third stage, the most probable future is creating an Islamic nation and civilization.
    Keywords: the Islamic Revolution, divine movement, possible, probable, ideal futures, the future of the revolution, Islamic civilization, transmutation of revolution, subjugation of revolution
  • Farshad Shariat Page 85
    Dissecting the concept of democracy in the classic literature of the West in three historical sections of the political philosophy of ancient Greece, Christian political philosophy and political philosophy of modern age, the present paper demonstrates why and how democracy in the political philosophy of the West bears a meaning that is directed towards an ideal end. In other words, by dissecting the concept of democracy as a means or method for republic and by looking at democracy in the eyes of social democracy, it seeks to show that before its association to the form of the republic (community), democracy is related to a content whose ideal can be achieved by nothing but rational freedom. This paper seeks to demonstrate that Plato's theory of dutifulness, Aristotle's theory of humanitarianism and divine law-orientation which church members advocate are not essentially different from what is known as liberalism in modern time and after the formulation and of Hobbes and Locke's theories, in terms of their content. What is referred as liberalism or liberal democracy is something which has to do with content not with form, and so it can be reread in previous philosopher's view and reinterpreted in modern philosopher's view.
    Keywords: Greek democracy, rational freedom, church politics, social democracy
  • Hadi Masoomi Zare' Page 107
    Amal Movement and Hezbollah of Lebanon had two different kinds of experience in their common life since mid-1980. The first was in 1980s, a period in which both sides were involved in the most violent clashed. However, both of them have come closer and closer towards convergence since the beginning of 1990. In the meantime, different factors like cognitive and environmental factors were behind the convergence between them. The factors which have to do with the regional and international climate are considered among the most important factors of their proximity. The joint efforts of Iran and Syria, Israel's repeated attacks against Lebanon, event of 2001, September 11 and the war which United States waged against Middle East, together with the continuous plots against the Syrian government as the strategic ally of these two movements are among the factors that contributed to the unity between Amal and Hezbollah.
    Keywords: Amal, Hezbollah, convergence, relations, Syria, Iran