فهرست مطالب

مشرق موعود - پیاپی 27 (پاییز 1392)
  • پیاپی 27 (پاییز 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/11/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • امیر غنوی* صفحه 5
    این نوشتار تاملی است در چگونگی طرح آموزه های مهدویت از سوی ائمه از زمان امیرالمومنین تا عصر حضرت سجاد. ارائه معارف مهدوی از سوی قرآن و اهل بیت با توجه به اهداف کلی دعوت دینی، نیازهای مخاطبان عصر صدور و همچنین نیازهای شیعه در اعصار متاخر شکل گرفته است. بررسی محورهای مورد تاکید در این بیانات و تامل در نسبت آن ها با اهداف کلی و نیازهای هر عصر می تواند از یک سو طرح کلانی را نشان دهد که در این شکل از تعلیم و تربیت تعقیب شده است و از سوی دیگر، تاثیر تربیتی و اخلاقی هر یک از آموزه های مهدوی را نمایان تر کند.
    این پژوهش بر تحلیل محتوایی روایات صادره از چهار امام نخستین شیعه تکیه دارد و می کوشد با توجه به شرایط عصر صدور، آثار آموزه های مهدوی بر شیعیان را معلوم کند. از این رو، با تعیین محورهای مورد تاکید در سخنان هر یک از معصومین همراه با ارائه نمونه ای از آن و تامل در نسبت این سخنان با شرایط مخاطبان، تلاش دارد به حکمت و جهت طرح هر یک از آموزه ها دست یابد.
    پیش تر در مقاله ای از پیش فرض ها و روش های این تحقیق گفت وگو کرده ایم. مقاله حاضر، روشن گر این سخن است که تعلیم آموزه های مهدوی در این برهه از تاریخ ائمه افزون بر ارائه معارف مهدوی و آخرالزمانی، به نکاتی مهم در تربیت مخاطبان توجه دارد و نوعی زمینه سازی برای جلوگیری از آفات بحث مهدویت و نیز انحرافات را متناسب با عصر ائمه نخستین دنبال می کند.
    کلیدواژگان: آموزه های مهدویت، عصر غیبت، ویژگی های قائم، علایم ظهور
  • سید وحید عقیلی، فواد حبیبی* صفحه 27
    در نوشتار پیش رو، ابتدا سناریوهای اصلی درباره آینده جهان مطرح می شود، آن گاه با توجه به تداوم وضعیت موجود در سطح جهان، سناریوی «جهان قلعه ای» به عنوان محتمل ترین سرنوشت بشر تشریح و تبیین می گردد. در ادامه نقش ایالات متحده در حفظ هژمونی «سرمایه داری فاجعه» بررسی می شود و خواهیم دید که تداوم وضع موجود می تواند عامل سقوط در آستانه بربریت باشد. در نهایت نیز با تحلیل فیلم های پرفروش و بحث برانگیزی چون 2012، آرماگدون و روز استقلال، نمایش این آخرالزمان جهان قلعه ای را به مثابه ایماژی تلخ، اما روشن گر از آینده جهان در صورت به چالش نکشیدن هژمونی مذکور مورد واکاوی قرار خواهیم داد.
    کلیدواژگان: سناریوهای پایان، جهان قلعه ای، سرمایه داری فاجعه، ایالات متحده امریکا، 2012، آرماگدون، روز استقلال
  • مهدی یوسفیان، محمد شهبازیان* صفحه 59
    هدف این نوشتار، بررسی برخی ادله روایی یکی از مدعیان نیابت، با عنوان احمد بن اسماعیل بصری است. این فرد خود را فرزند با واسطه امام مهدی، رسول و زمینه ساز ظهور معرفی کرده و مدعی است پس از آن حضرت به حکومت و خلافت خواهد رسید.
    وی کوشیده است با بهره گیری از روایات معصومین ادعای خود را اثبات کند. همچنین مریدان این شخص ادعا دارند تمام بیانات و ادله او برگرفته از علم الهی وی بوده و امکان نقد هیچ یک از آن ها وجود ندارد. اما پس از بررسی ادله مطرح شده، درمی یابیم که این فرد با تمسک به روایات غیرمستند، بهره گیری از منابع غیرعلمی، تقطیع روایات و تحریف معنا و دلالت آن ها، قصد فریب مخاطبان خود را داشته است. نو بودن این جریان در ایران و احساس نیاز به تحلیلی علمی و برگرفته از منابع مورد اعتماد این گروه، موجب شد پس از معرفی این فرد و روش تبلیغاتی او، به نقد برخی از ادله روایی اش بپردازیم.
    روش این نوشتار، توصیفی _ تحلیلی است و آن چه به دست آمده، نسبت های دروغ این فرد به ائمه و سوء استفاده از نداشتن سواد حدیثی طرفدارانش است. همچنین تلاش شده با بررسی برخی از ادله مورد ادعا و با توجه به این که وصی و جانشین امام مهدی باید از علم و عصمت برخوردار باشد، بطلان ادعای او اثبات شود.
    کلیدواژگان: احمد، بصره، یمانی، امام مهدی، الحسن، دابه الارض، مهدی اول
  • مهراب صادق نیا، رضا کاظمی راد* صفحه 83
    آخرالزمان فصل مشترک میان همه ادیان به شمار می رود و در تعالیم تمامی ادیان بزرگ از دوره ای به نام آخرالزمان یاد شده است. از جمله ویژگی های مهم این دوره، ظهور منجی آخرالزمان است. آموزه ظهور موعود آخرالزمان به خصوص در دو دین اسلام و مسیحیت جایگاهی ویژه ای دارد. نظر به اهمیت این موضوع برای پیروان این ادیان و شوق و انتظار همیشگی آنان برای درک واقعه ظهور، همواره در طول تاریخ، افرادی از این رغبت عمومی سوء استفاده کرده و به نام منجی موعود به فرقه سازی دست زده اند. از این رو در طول دو سده گذشته در هر دو دین اسلام و مسیحت، بسته به عوامل مختلف و البته با پیش فرض اعتقاد به ظهور منجی موعود، فرقه های گوناگونی شکل گرفته اند. نکته درخور توجه در این مسئله، این است که عوامل و فاکتورهای مشترکی در دو دین مورد سوء استفاده رهبران فرقه ها قرار گرفته است که بعضا این فرقه ها را تحت عامل مشترکی قرار می دهد.
    در این نوشتار به بررسی عواملی می پردازیم که بر پایه ظهور منجی موعود، سبب پیدایش فرقه های متعدد در دو دین اسلام و مسیحیت شده اند؛ عواملی همچون طرح ادعای منجی موعود بودن، ادعای نیابت از جانب شخص منجی، تاریخ پنداری برای ظهور و نقش شرایط اجتماعی در ظهور موعود. بدین منظور به سراغ فرقه های شیخیه، بابیه، بهاییت، قادیانیه و جنبش مهدی سودانی در اسلام و سه فرقه ادونتیسم، مورمونیسم و شاهدان یهوه در مسیحیت رفته ایم.
    کلیدواژگان: موعودباوری، شیخیه، بابیت، بهاییت، مورمون ها، ادونتیست ها، شاهدان یهوه
  • حسین الهی نژاد* صفحه 107
    نوشتار پیش رو، با بیان مقدمه و مفهوم شناسی واژگان کلیدی همچون سنت، استخلاف و مهدویت آغاز می شود. بیان شاخصه های سنت الهی مانند قطعیت، ابدیت و تخلف ناپذیری، بخش بعدی نوشتار را به خود اختصاص داده است. تقسیم بندی سنت های الهی به مطلق و مقید، اصلی و فرعی، و فردی و اجتماعی، بخش سوم بحث را تشکیل می دهد. در بخش چهارم به تبیین استخلاف و کیفیت رابطه آن با مهدویت پرداخته شده است و در ادامه به دلایل توجیهی ارتباط استخلاف با مهدویت _ که مهم ترین بحث این تحقیق است _ توجه شده و مستندات این ارتباط از سه منظر آیات، روایات و عقل توجیه می شود؛ یعنی در بیان دلایل توجیهی ارتباط استخلاف با مهدویت، علاوه بر آیات و روایات پر شماری که در منابع دینی آمده، عقل و دلایل عقلی نیز به این مسئله ورود پیدا کرده و از منظر حکمت الهی به اثبات استخلاف و رابطه آن با مهدویت پرداخته است.
    کلیدواژگان: سنت الهی، شاخصه های سنت الهی، سنت مشروط، سنت مطلق، سنت فردی، سنت اجتماعی، سنت اصلی، سنت تبعی، استخلاف، استخلاف عام، استخلاف خاص، شرایط استخلاف، مهدویت، غیبت، فلسفه غیبت، ظهور، حکمت الهی، هدفمندی جهان
  • خدامراد سلیمیان* صفحه 147
    بی گمان سنت های اجتماعی به ویژه در فرهنگ دینی، بر پایه برخی آموزه ها شکل می گیرد. این آموزه ها آن گاه که برخاسته از آیات نورانی قرآن و روایات معصومان یا خرد انسانی باشد، دارای ارزش و اعتبار است، وگرنه اهمیت چندانی نخواهند داشت.
    از آن جا که گویاترین و گسترده ترین مستند در جزئیات معارف مهدویت روایات صادر شده از پیامبر و امامان معصوم است، پژوهش و پرداختن اساسی به محتوای آن ها بر فهم آموزه های موجود در آن افزوده، باورهای مهدوی را به ثبات و استواری می رساند.
    در این نوشتار کوتاه، تلاش شد تا یکی از رفتارهای رایج جامعه شیعی مربوط به حضرت مهدی، یعنی ایستادن هنگام شنیدن لقب قائم را با توجه به روایات موجود بررسی کنیم. از این رو، با ردیابی عبور روایت از گاه صدور تا امروز _ که فراز و فرودهایی را پشت سر نهاده _ می توان به حقایقی دست یافت.
    کلیدواژگان: لقب قائم، دعبل، امام رضا، ایستادن
  • نعمت الله صفری فروشانی، مجید احمدی کچایی* صفحه 163
    در نیمه سده های سوم و چهارم هجری، شیعیان با دو مسئله اساسی روبه رو شدند؛ نخست شیعیان امامی از دیدار امام خویش محروم ماندند و جریان غیبت برای امامشان پدید آمد. در عرصه سیاسی نیز دولت هایی نوظهور در جهان اسلام به وجود آمدند که گرایش آشکاری به تشیع داشتند و بیشتر این دولت ها بر این گمانه تکیه داشتند که باید باورهای شیعیان در عرصه اجتماعی حاکم شود؛ حتی برخی از آنان آشکارا مدعی امامت امام عصر بودند. به همین دلیل این گمانه تقویت می شد که با توجه به تحول پدید آمده، امام شیعیان به زودی ظهور خواهد کرد و زمام حکومت را به دست خواهد گرفت. این نظریه از آن رو بااهمیت است که از جمله شرایط ظهور آن حضرت، آماده بودن دولت ها و ملت ها ذکر شده است؛ امری که به ظاهر در آن زمان فراهم شده بود، اما آن بزرگوار ظهور نکردند.
    از این رو، نوشتار حاضر در پی آن است که غایب شدن امام زمان را در عصری که پدیده ظهور دولت های قدرتمند شیعی و گسترش فکری و جغرافیایی آنان در سراسر جهان اسلام رخ نموده را بررسی کند و به این مسئله بپردازد که چرا آن حضرت در آن زمان که به ظاهر همه شرایط به نفع شیعیان بود، از پس پرده غیبت خارج نشد. به همین دلیل لازم است ابتدا فضای سیاسی آن عصر ترسیم گردد و از چگونگی ظهور و افول دولت های شیعی بحث شود، سپس روابط سیاسی و اجتماعی دولت های شیعی با یکدیگر مورد بررسی قرار گرفته و به انگیزه رهبران این دولت ها در چگونگی دست یابی آنان به قدرت اشاره خواهد شد. همچنین به این مهم خواهیم پرداخت که افزون بر تشتت آرای این دولت ها نسبت به پدیده مهدویت، انگیزه این حکومت ها نیز به طور عمده فرای مذهب بوده و باورمندی آنان به پدیده منجی بسیار کم رنگ بوده است.
    کلیدواژگان: امام مهدی، شیعیان، دولت های شیعی، تداوم غیبت، ظهور
|
  • Amir Ghanavi* Page 5
    This article is a contemplation and thinking deeply about the methods and ways of stating the doctrines of Mahdaviyyat from Infallible (Shia) Imams – since the era of Imam Ali until the era of Imam Sajjad. Representing and showing the theologies of Mahdaviyyat from both holy Quran and the Imams have been formed by paying attention to the general aims of inviting to the religion, the needs of audience in the early era of Islam and the needs of people in the later eras. The emphasized elements and the main points in relation to the needs of each era can address two issues. On the one hand, a grand issue that is followed in the education and training, and on the other hand the needs of Shiite in recent centuries the moral and ethical effect of each of the Mahdaviyyat doctrines clearer. Considering that have been emphasized in these remarks and contemplating about the relationship of them with the general aims and the needs of each era can show a significant and magnificent plan that has been followed in this form of education and Upbringing, and on the other hand they make. This research is based on analyzing the meanings of the Hadith which have been issued by the first four Imams of Shiites and tries to reveal the effects of Mahdavi doctrines to the Shiites, considering the conditions of era of its issuance. Hence, this research tries to discover the philosophy and the reason of stating each of the doctrines by determining the main points in the words of each of the innocent Imams with giving examples from them and contemplating about the relationship between these remarks and the conditions of addressees (audience). Earlier, in an essay, we talked about the defaults and the methods of this (kind of) research. The current paper clarifies this statement that educating the Mahdavi doctrines in this special time of the history concurrent with Imams, pays attention to the important points in the upbringing the addressees. This is further to its presentation of the Mahdavi theologies and apocalyptic theologies, which is a kind of preparation for preventing from the problems in the Mahdaviyyat discussion and also follows and analyzes the deviations related to the era of early Imams.
    Keywords: Mahdaviyyat doctrines, the era of absence, specifics of Ghaem', Sign of Appearance
  • Seyyed Vahid Aghili *, Foad Habibi Page 27
    In the following paper, the main scenarios about the future of the world are explained at the beginning, then the scenario of 'the world like a castle' will be determined and analyzed as the most likely destiny of the human beings by considering the persistence of the current status quo in all levels of the world. After that, the role of the United States in keeping and protecting the hegemony of 'disastrous capitalism' will be discussed and we will see that the persistency of the current situation can be a factor to a fall and failure on the threshold of barbarity. Finally by analyzing the best seller and controversial movies such as: 2012, Armageddon and the Independence Day, we evaluate the show of this depiction of the final day and revise the theory of 'the world like a castle' as a bitter but awakening image of the future of the world, provided that there will be no challenge to the hegemony that we mentioned earlier.
    Keywords: Final scenarios_the world like a castle_disastrous capitalism_United States_2012_Armageddon_the Independence Day
  • Mahdi Yousefian, Mohammad Shahbazian* Page 59
    The aim of this paper is examining some of the reasons based on the Hadith that one of the people who made claims to be the successor for lifesaviour, named Ahmad – bin Ismail Basari. This person introduced himself as the one of the grandsons of Imam Asr (Contemporary Imam Mahdi) and he claimed that he is the person who makes the world suitable for the arrival of Imam Mahdi and he will receive the government and Caliphate after Imam Mahdi. He has tried to prove his claim by exploiting the traditions quoted from the innocent Imams. And also, his followers claim that all his remarks and his reasons are derived from the divine science and criticizing or questioning them is impossible. A thorough analysis of the reasons that have been explained by him, shows that this person had the intention to deceive his addressees by resorting to the unauthentic Hadith, and using unscientific resources, cutting the Hadith into pieces, distorting the meaning of and justification for them. Two thing made us to criticize some of his reasons based the Hadith, after introducing this person and his method of advertising. The first one is that this movement is new in Iran and the second one is that we felt the need to scientifically examine and analyze in such a way that has been derived from the valid resources. The method of this paper is descriptive and analytic and we have found the false claims of this man against the Imams and using the illiteracy of his followers in the field of traditions quoted from Imams. And also it has been tried to prove the invalidity of his claims by analyzing some of the reasons that have been claimed and by paying attention to this fact that the recommended (by prophet) and the successor of Imam Mahdi must have the knowledge and chastity.
    Keywords: Ahmad., Basra, Yamani, Imam Mahdi, Alhasan, Dabbatol Arz, The 1st Mahdi
  • Mehrab Sadqinya, Reza Kazemirad* Page 83
    The Judgment day is considered the common chapter among all the religions, and an era named Judgment day or the Last day has been mentioned in the training of all great religions. One of the most important features of this era is the arrival and appearance of the life saviour of the Judgment day. The doctrine of the arrival of the life saviour of the Judgment day has a very special position particularly in both religions of Islam and Christianity. The importance of this issue for the followers of these religions and eagerness and eternal wait of them to understand the phenomenon of appearance has made the situation suitable for a group of people to misuse their feelings. These people have misused this public tendency and they made different groups and branches (sectarian groups) under the name of life saviour all the time throughout the history. So during the last two centuries in both religions Islam and Christianity, depending on different factors and of course with accepting this belief in the arrival of the life saviour, different groups and branches have been formed. The interesting point about this issue is that common factors in both religions have been misused by the leaders of these groups and branches and this issue can put these branches under a common factor. In this paper, we aim to analyze the factors that cause the creation of numerous sectarian branches in both religions of Islam and Christianity. The factors such as: claim made to be appointed (by God), claim made as the successor for The Saviour, the perception of deadline and historicity for appearance of The Saviour and the role of social conditions in appearance of the Claimants. As a result, and because of these reasons, we searched and analyzed different sects, groups and branches in Islam like: Sheikhieh, Babieh, Bahaiism, Ghadyanieh and the movement of Mehdi Sudani and three branches in Christianity like: Odontism, Mormonism, Jehovah's witnesses.
    Keywords: Sheikhieh, Babieh, Bahaiism, Mormonism, Odontists, Jehovah's witnesses
  • Hossein Elahinejad* Page 107
    This paper begins with expression of an introduction and conceptualization of key words such as tradition, Mahdaviyyat and Caliphate. Explanation of features of God’s tradition like sureness, eternity and infrangibility are mentioned in the next part of the paper. Classification of God’s traditions to absolute, and bound, main and subsidiary, individual and social traditions forms the 3rd part of this article. In the 4th part, appointing a successor and its relation with Mahdaviyyat has been clarified. In the section that follows this, explanatory reasons of relationship between the concept of appointing someone a successor with Mahdaviyyat are discussed that is the most important discussion of this research. The evidence that has been noted in this paper of this relation is explained from 3 views of Ayat, Hadiths and The Wisdom. That is, further to the explanation of descriptive reasons of relation of appointing a successor with Mahdaviyyat, and numerous Ayats, and Hadiths, also the wisdom, mentioned in religious resources, wisdom and intellectual reasons were entered in this subject as well in proving (the necessity of) appointing a successor and its relation with Mahdaviyyat, which has been explained from theology view.
    Keywords: God's Traditions, Features of God's Traditions, Absolute Tradition, Bound Tradition, Main Tradition, Subsidiary Tradition, Individual Tradition, Social Tradition, General Caliphate, Specific Caliphate, Caliphate Features, Mahdaviyyat, Absence, Absence Philosophy, Appearnce, Divine Hekma
  • Khodamorad Salimian* Page 147
    Undoubtedly Social customs especially in religious cultures form based on some doctrines. If these doctrines originate from the holy verses of holy Quran or from the traditions quoted from innocent Imams or from the wisdom of humanity, they will be valid and precious, otherwise they won’t be so important. The Hadith which have been quoted from prophet (pbuh) and the innocent Imams are the most expressive and the vastest document in details of theologies of Mahdaviyyat. Thus, researching and focusing on the meaning of them will increase the understanding of the available doctrines in them and prove Mahdavi beliefs. In this short paper, it was tried to analyze one of the common behaviors of Shiite society which is related to Imam Mahdi, i.e. standing up at the time of hearing the Ghaem title, (a behavior) which is based on the Hadith. Hence, we can acquire some facts by tracking the history and the procedures of Hadith from the time of issuance up to now which has passed a lot of ups and downs.
    Keywords: Ghaem title, Debel, Imam Reza, Standing Upright in Respect
  • Nematullah Safari Foroushani, Majid Ahmadi Kachayi* Page 163
    In the middle of the 3rd and 4th centuries of Hejira, the Shiites faced with two essential issues. The first, those Shiites who believed in Imams, were deprived from seeing their Imam and absence procedure occur for their Imam. On the political field, they also faced the modern appearance of governments which came in to existence in the world of Islam that had a very significant tendency toward the Shiite Society and the majority of these governments depended on this hypothesis that the beliefs of Shiites must be dominant on the social field. Even some of them openly had the claim that they were the Imam Asr (contemporary Imam). Because of this reason, the expectation was being raised that the Imam of the Shiites will arrive and appears soon and will get the power and capability of managing the government, considering the transformation that had been occurred. This theory is important since it has been mentioned that one of the conditions needed for the arrival and appearance of Imam Mahdi is preparation of governments and nations: The thing that seemingly had been prepared at that time, but Imam Mahdi refused to appear and arrive and to be the leader of the Shiite. Thus, this paper aims to analyze the absence of Imam Mahdi in the era that the appearance phenomenon of Shiite in powerful governments and their geographical and mental dispersion throughout the Islamic world have been occurred and to clarify this issue that why Imam Mahdi didn’t accept to appear and to take the leadership of the Shiite, although apparently all the conditions were in favor of the Shiites at that time. Hence, because of this reason, at the beginning it is mandatory that we explain the political atmosphere of that era and discuss the reasons of appearance & decline of Shiite governments. Then political and social relationships of Shiite governments with each other will be analyzed and we will mention the motives of the leaders of these governments to understand how they become able to assume the power. And also we will discuss about this important subject that in addition to the diffusion of ideas in these governments toward the Mahdaviyyat phenomenon, the motivation of these governments primarily had been towards something more than just religion and the belief of them in the phenomenon of Saviour had been very little and trivial.
    Keywords: Imam Mahdi, Appearance, Shiite, Shiite Governments