فهرست مطالب

مطالعات تفسیری - پیاپی 15 (پاییز 1392)
  • پیاپی 15 (پاییز 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/10/03
  • تعداد عناوین: 7
|
  • ابراهیم کلانتری، خدیجه روشن بین صفحه 7
    چیستی «عرش» و مسائل مرتبط با آن همواره دغدغه بسیاری از قرآن پژوهان بوده است. منشا آن آیاتی است که به صراحت از عرش و استواء خداوند بر عرش و مسائل ناظر بر آن سخن گفته است. این امر کنجکاوی اندیشمندان دینی به ویژه مفسران قرآن را برانگیخته است که حاصل آن به وجود آمدن دیدگاه های گوناگون درباره عرش است. مقاله حاضر در تلاش است «چیستی عرش» و مسائل مرتبط با آن را نخست از منظر آیات قرآن بررسی نماید و آنگاه به تبیین و بررسی مهم ترین دیدگاه ها در این خصوص بپردازد. از میان دیدگاه های پنج گانه قرآن پژوهان درباره عرش، دیدگاه پنجم افزون بر روشمندی و جامعیت، می کوشد تا با حفظ ظاهر آیات از هرگونه تکلف مضر و تحمیل رای بر آیات اجتناب ورزد و در عمل تفسیری روشن از مجموعه آیات را ارائه نماید. از نظر این دیدگاه، عرش مرکز و جایگاه عینی و حقیقتی از حقایق هستی است که زمام تدبیر امور جهان با همه کثرت و تنوع، در آنجا مجتمع و سامان یافته و از آنجا به سوی هستی صادر می شود.
    کلیدواژگان: آیات عرش، استواء خداوند بر عرش، حقیقت، تدبیر امور
  • محمدتقی فعالی صفحه 29
    توکل از مفاهیم ارزشمند و زیبای قرآنی است که دسترسی به حقیقت آن در کشف ماهیت ایمان موثر است و بر اساس آن معنای روزی بدون حساب و مسبب الاسباب بودن خداوند روشن می شود. از دیرزمان تا کنون در بحث توکل ذهن آدمی با مسائلی چند مواجه است. ازاین رو هرگاه سخن از آفرینش انسان و به دست گیری زمام امور انسان از سوی خداوند می شود، بی درنگ پرسش از نیازمندی یا بی نیازی خدا به انسان، ذهن کنجکاو آدمی را پر می کند و به دنبال آن مسائلی چون: رابطه توکل با تنبلی، ارتباط توکل با فقرآوری، چگونگی جمع میان توکل و توسل به اسباب ظاهری و آثار بیرونی و درونی توکل، در انسان مطرح می شود. مقاله حاضر با نگاهی عمیق و کاربردی به آیات قرآنی و متون دینی، مسئله محوری مزبور و ابعاد مختلف آن را مورد بررسی قرار داده است.
    کلیدواژگان: آیات توکل، تسبیب، کرامت نفس، وکیل، حساب، رزق، تفویض و تسلیم
  • سید محمدعلی ایازی، محمد عزتی بخشایش صفحه 61
    از چالش های مهم بحث متشابهات، آیات مربوط به صفات خبریه است. در تبیین این صفات، نظریات گوناگونی ارائه شده است. اندیشه های «اثبات» و «تاویل» از مشهورترین این نظریات است. عده ای برای تفسیر صفات مورد بحث، به توسعه معنا رو آورده اند که حاصل آن دو نظریه «وضع الفاظ بر ارواح معانی» و «تجرید معنا» شده است. طبق دیدگاه اول الفاظ بر ارواح معانی وضع شده اند و بر اساس اندیشه دوم الفاظ در ابتدا بر معانی مادی وضع شده اند، اما به تدریج در معانی معنوی با تجرید از خصوصیات جسمانی، به صورت حقیقی استعمال شده اند. بسیاری پنداشته اند که این دو، یک نظریه است. این مقاله برآن است که میان این دو نظریه شبیه به هم تفاوت بگذارد. در نوشتار حاضر پنج دلیل بر متفاوت بودن این دو اندیشه ارائه شده است. در بخش پایانی هر دو اندیشه به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: آیات متشابه، صفات خبریه، وضع الفاظ بر ارواح معانی، تجرید معنا، محمدحسین طباطبایی
  • محمد جواد عنایتی راد صفحه 77
    آیه 5 سوره مائده از جمله آیاتی است که در بحث حلیت ذبیحه اهل کتاب مورد اختلاف مفسران است. در این آیه شریفه به حلال بودن طعام اهل کتاب برای مسلمانان تصریح شده است: «و طعام الذین اوتوا الکتاب حل لکم». طعام، از نظر لغویون به معنای ذبیحه یا اعم از ذبیحه است. اما در روایات تفسیری درباره چیستی طعام در آیه مزبور، تعارض وجود دارد؛ بخشی از روایات آن را به معنای ذبیحه اهل کتاب دانسته اند و در مقابل، بخش دیگری از روایات آن را به حبوب تفسیر نموده اند. این مقاله پس از بررسی های تفسیری، تفسیر طعام به حبوب را از باب ذکر مصداق طعام می داند. در صورت عدم پذیرش این نظر و باقی ماندن تعارض در روایات، این دو دسته از روایات متعارض از درجه اعتبار ساقط می گردند. در این هنگام باید به ظاهر آیه رجوع نمود و یا اینکه روایات حلیت ذبیحه را به جهت داشتن تطابق با آیه، دارای رجحان دانست.
    کلیدواژگان: آیه 5 مائده، طعام اهل کتاب، ذبیحه کتابی، حبوبات اهل کتاب، روایات تفسیری
  • امیر علیخانی صفحه 99
    در یک قرن گذشته، به علت افزایش جمعیت، مصرب آب در جهان ده برابر شده است. بخش مهمی از رشد مصرف آب در کشورهای اسلامی است. حدود 290 آیه به موضوع آب و مفاهیم مربوط به آن است. آب از نگاه قرآن افزون بر ابزار قدرت، وسیله تنبه نیز بوده است، چنان که امروزه آمار تلفات ناشی از سیل، از زلزله بیشتر است. در عصر حاضر با پیشرفت علوم طبیعی رابطه میان آیات قرآن و روابط انسان با طبیعت و محیط زیست بیشتر آشکار شده است. قرآن نسبت به طبیعت و عناصر آن از جمله آب و منافع حیاتی آن در زندگی بشر، توجه ویژه ای دارد؛ مسئله ای که مورد تاکید دانشمندان علوم تجربی عصر حاضر است. این مقاله بر آن است تا با استفاده از آیات قرآن درباره آب و اهمیت آن در زندگی بشر، وضعیت آب را در شرایط کنونی و آینده جهان، بررسی نماید. با توجه به مطالعات علمی، برای تداوم صحیح حیات نسل بشر، لازم است تا آموزه های قرآنی در مورد عنصر حیات بخش آب و چگونگی استفاده از آن، مورد توجه جدی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: آب در قرآن، استمرار حیات، ازدیاد نسل، وضعیت آب، چرخه آب
  • صمد عبداللهی عابد، فاطمه وجدی صفحه 117
    جنگ نرم از جمله مباحثی است که قرآن کریم در آیات مختلف بدان پرداخته است. چنان که بخشی از آیات قرآن بیانگر آن است که دستگاه های ظالم و به ظاهر قدرتمندی چون نمرود و فرعون از این شیوه برای مقابله با پیامبران الهی حضرت ابراهیم× و موسی× استفاده می کردند. طراحان جنگ نرم با سرمایه گذاری بر افکار و اندیشه ها، آسان تر و با شتاب بیشتر به اهداف و نتایج دست می یابند. ضمن اینکه این روش، هزینه های جنگ سخت را ندارد و چهره خشن متجاوزان، در قالب دوستی و خیرخواهی، در پس پرده حجاب قرار می گیرد. قرآن کریم جلوه های گوناگون جنگ نرم را از طریق داستان های انبیا و رخدادهای عصر پیامبر اکرم| بیان نموده است. از جمله این روش ها می توان به استهزاء و تحقیر مظاهر دینی در قالب شوخی، تفرقه افکنی به نام استقلال طلبی، پخش شایعات به نام روشنگری و تضعیف رهبری با تهمت زدن و تحقیر نمودن اشاره نمود. تمسک به تعالیم دینی و اطاعت از رهبران آسمانی، بصیرت، صبر و تقوا، راهکارهای قرآنی مقابله با نبرد روانی دشمن است.
    کلیدواژگان: جنگ افروزی دشمنان، جنگ روانی، جنگ نرم، قدرت نرم، راهکارهای مقابله
|
  • Ebrahim Kalantari, Khadijeh Rowshanbin Page 7
    Quranic meaning of the throne, arsh, has always attracted the attention of many scholars in the field. The question lies in the verses referring clearly to the throne and Divine mounting the throne and the problems pertaining to it. The subject has motivated religious scholars, specially those studying in the field of Quran, and, in this way, various views of the throne have been appeared. It has been intended in this paper to study the whatness of the throne as well as the problems pertaining to it as may be understood by the Quranic verses at first and then, to explain the most considerable views in the field. Of five views given on the throne, the fifth, in addition to its being methodical and comprehensive, regarding the outward meaning of the verses and avoiding any arbitrary meaning, has sought to give a clear commentary on the verses pertaining to the subject. As is understood by the paper, the throne has been Quranicly meant as the real centre therein all affairs, with their multiplicity and differences, regulate and issue in the world of creation.
    Keywords: verses of the throne, Divine mounting the throne, truth, directing all things
  • Mohammadtaqi Faali Page 29
    Trust has been known as one of valuable and beautiful the Quran concepts attaining whose truth would be effective for finding the essence of faith and upon which is based one‘s understanding of Divine bestowing food upon creatures without limit and His casualty to all causes. Since far back in the history, human mind has been centered on some questions in the field. Therefore, when speaking of human creation and Divine directing of human affairs, a question poses itself as: is Divine in need to man or not? Analyzing the question, some other questions on the relation of trust to laziness and poverty, the way in which one can use trust and common causes and internal and external effects of trust occurred. The paper, relying on The Quranic verses and religious texts, has studied the problem deeply.
    Keywords: trust verses, making a cause, self, dignity, trusted in, measure, food, submission, authorizing
  • Seyyed Mohammadali Ayazi, Mohammad Ezzati Bakhshayesh Page 61
    The verses of predicative qualities have considered as a notable challenge of the ambiguous verses. Various views have been presented in the field of which the theories of real qualification and hermeneutics may be known as the most famous. Some have expanded the meaning to explain the predicative qualities; the fact of which two views occurred: one is ’putting words for the spirits of meanings’ and the other ’meaning abstraction’. On the former, words have been put for the spirits of meanings and on the latter, they have been essentially put for objective meanings and then, being abstracted from objective properties, they gradually have been applied in the case of non-objective meaning. Many have thought the two views to be one. This paper has given five arguments for their duality. Finally, the views have been studied in isolation.
    Keywords: ambiguous verses, predicative qualities, putting words for the spirits of meanings, meaning abstraction, Mohammadhsein Tabatabaei
  • Mohammadjavad Enayati Rad Page 77
    The fifth verse of Maidah chapter is of those not agreed with by commentators on the lawfulness of what sacrificed by the people of the book. The verse clearly refers to the lawfulness of those people‘s food for Muslims: The food of those who have received the Scripture is lawful for you. Lexically considered, the word food means sacrifice or something more general than sacrifice. Yet, the traditions under the verse seem to be contradicted. In some traditions by food is meant sacrifice, while in some other seeds. This paper has viewed seeds as an example for food; in this way there can be no contradiction in traditions. Not agreeing with this view, the traditions would be of no validity and one must trust only on the external meaning of the verse or prefer those traditions supporting sacrifice because of their harmony with the verse.
    Keywords: fifth of Maidah, people of the book, sacrifice by people of the book, the seeds of people of the book, commentary traditions
  • Amir Alikhani Page 99
    During the last century, because of the growth of population, water consumption has grown tenfold. A large amount of the growth has been in the world of Islam. The holy Quran has dealt with water in 290 verses. As is understood by the Quran, in addition to its being a means for power, water has been taken as a means for punishment. It can, therefore, be seen that the number of dead by flood is more than the number of those by earthquake. Today, by the progress of natural sciences, the importance of Quranic teachings in the field of human relationship with nature and natural environment have become more apparent. The holy Quran has paid special attention to nature and its elements including water and its vital benefits in human life. And it is just the problem centered upon today by scientists. This paper has intended to survey the position of water during our age and future as may be understood by Quranic teachings in the field. Paying special attention to the Quranic teachings in the field has been known as necessary to day.
    Keywords: water, Quran, continuity of life, increasing amount ofgenerations, water condition, water circulation
  • Samad Abdollahi Abed, Fatemah Vajdi Page 117
    Soft war may be counted among the subjects dealt with in the Holy Quran. As is understood by the holy Quran, cruel and superficially powerful systems of government like Pharaoh and Namrud have used this manner of war against Divie prophets like Moses and Ibrahim. Masterminds of soft war affecting people‘s minds reached their aims more easily and quickly. Moreover, soft war is less expensive than hard war and causes those invaded to meet invaders‘ measures as humanistic. The holy Quran has introduced various forms of soft war in the stories of the prophets and in the happenings in the lifetime of the Prophet of Islam. Deriding religious symbols in the form of joke, sowing the seeds of discord and calling it the way for freedom, rumoring under the title of enlightening and weakening the leader in different ways may be counted as some cases of soft war. Finally it has been concluded that following pure leader and religious teachings would be the best way to oppose such a war.