فهرست مطالب

  • سال پنجم شماره 2 (پیاپی 18، تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/04/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی بیگدلی، حسین پندار صفحات 1-18
    درک بینش روشنفکری تقی زاده همان قدر دچار کج فهمی است که درک شخصیت سیاسی او؛ با این تفاوت که تقی زاده خود، در ایجاد این کج فهمی بیش از هر کس دیگر نقش داشت. چرا که ایراد جمله «ایرانی باید ظاهرا و باطنا، جسما و روحا فرنگی مآب شود و بس» دیگران را به این بینش کشانید که وی با درک سطحی از مدرنیته، فاقد وجاهت روشنفکری بوده و به انداز ه ی یک فرنگی مآب نزول کرده است؛ در حالیکه بررسی مطالب و نوشته های وی، خلاف این مسئله را اثبات می کند. به لحاظ شخصیت سیاسی - که شخصیت روشنفکری اش بر آن سایه انداخته بود - نزدیکی به قدرت و دست یازیدن به هر اقدام منفعت طلبانه، که لازمه مقام سیاستمداری است، حتی به قیمت امضای تمدید قرار داد 1933، وی را به یکی از منفورترین سیاستمداران عصر پهلوی مبدل کرد.
    کلیدواژگان: سید حسن تقی زاده، مجله کاوه، تجدد گرایی، فرنگی مآبی
  • محسن مومنی، علی اکبر کجباف، فریدو الهیاری صفحات 19-36
    مهاجرت ترکان سلجوقی و تشکیل اولین حکومت با منشاء ایلی، سرآغاز تحولات شگرف در تاریخ و فرهنگ ایران زمین بود. ترکمانان عراقی، طلایه داران این مهاجرت، به دلیل نفوذشان در منطقه عراق عجم به عراقی مشهور شدند. ماهیت و ریشه های نژادی این گروه و ارتباط شان با سلاجقه از دو دیدگاه قابل بررسی است. گروهی از مورخان آنان را از اتباع اسرائیل، پسر سلجوق، می دانند که پس از اسارت او به دست محمود غزنوی به ایران مهاجرت کردند ولی این پژوهش با استناد به منابع، به چند دلیل، این نظریه را تایید نمی کند و آنان را شاخه ای از سلاجقه می داند. از سوی دیگر، اقدامات حکومت غزنویان و بعدها سیاست حکومت سلجوقیان، چه پیش از ورود به ایران و چه بعد از به دست گرفتن قدرت برای مهار این ترکمانان فراز و نشیب های معناداری دارد. که می توان آن را به سه مرحله بی طرف در قبال اقدامات آنان، اتحاد موقتی با آنان و سرکوب آنان مورد بررسی قرار داد.
    کلیدواژگان: ترکمانان، سلجوقیان، غزنویان، عراق عجم، اسرائیل
  • محمدکریم یوسف جمالی، ناصر جدیدی، علی اکبر شهابادی صفحات 37-52
    در این پژوهش سعی شده با نگاهی تحلیلی به ساتراپ نشین های غربی هخامنشی، آگاهی هایی را درباره نقش و اهمیت اقتصادی این ساتراپ نشین ها در شاهنشاهی هخامنشی به دست دهد. وضعیت اقتصادی، بازرگانی و تجاری ایران در شاهنشاهی هخامنشی از دیر باز مورد مطالعه پژوهشگران تاریخ اقتصادی و تاریخ ایران باستان بوده، اما در خصوص نقش و جایگاه اقتصادی ساتراپ نشین های غربی ایران در شاهنشاهی هخامنشی، کمتر سخن گفته شده است. یافته های پژوهش حاضر که بر اساس واکاوی منابع تاریخی، داده های باستان شناسانه و گزارش های پژوهندگان باستانی انجام گرفته و متکی بر اسناد و منابع موجود و تحقیقات روشمند تاریخی است، به روشنی نشان می دهد که ساتراپ نشین های غربی، به لحاظ اقتصادی، در مرکز ثقل مبادلات بین المللی آن عصر قرار داشته و از اهمیت و جایگاه بالایی در نظام اقتصادی هخامنشیان برخوردار بوده اند.
    کلیدواژگان: اقتصاد، ساتراپی، ساتراپ نشین های غربی، هخامنشیان
  • علیرضا کریمی، علی اصغر چاهیان صفحات 53-76
    بعد از آنکه روند هجوم مغولان توسط ممالیک متوقف شد، ایلخانان مغول برای ارتباط بهتر با اروپا، مقابله با ممالیک و حفظ منافع سیاسی و اقتصادی خویش، نیازمند ائتلاف با دولت های مسیحی شرقی همچون ارمنستان و بیزانس بودند. دولت بیزانس نیز در زمان سلسله پالئولوگوس (paleologue) در مقابل خطرات سیاسی پیرامون خود که حیات بیزانس را تهدید می کرد با ایلخانان دارای اهداف و منافع مشترک سیاسی و اقتصادی گردید. با وجود این دولت بیزانس گرچه در ابتدای دوره ایلخانان، برای ائتلاف با آنان پاره ای اقدامات انجام داد؛ اما نه تنها نتوانست مانند ارمنستان به ائتلافی پایدار و همگرایی مداوم با ایلخانان دست پیدا کند، بلکه به دلیل شرایط استراتژیک خود، در اکثر مواقع، در برخورد با همه دولتها به ویژه رقیبان ایلخانان سیاست موازنه را پی گرفت. این پژوهش ضمن تبیین جایگاه بیزانس در سیاست خارجی ایلخانان، با روشی توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای سعی دارد چگونگی و عوامل موثر در اتخاذ رویه مذکور از سوی دولت بیزانس را مورد بررسی و بازکاوی قرار دهد.
    کلیدواژگان: ایلخانان، بیزانس، همگرایی، موازنه سیاسی
  • علی اصغر میرزایی صفحات 77-92
    اسناد و الواح به دست آمده از شهرهای میان رودان، از وجود تجارتخانه های بزرگی آگاهی می دهند که به انواع فعالیت های تجاری و اقتصادی اشتغال داشتند. تجارتخانه هایی که بایگانی آنها، پرتو تازه ای بر چیرگی پارسیان بر میان رودان، واگذاری زمین ها به پارسیان، ایجاد تیول های نظامی یا زمین های خدمت، همکاری میان بنگاه های اقتصادی بابل و پارسیان، دریافت انواع گوناگون مالیات ها و غیره می اندازند. تجارتخانه اگیبی، مهمترین تجارتخانه ای است که از زمان پادشاهی بابلی نو تا پایان پادشاهی داریوش بزرگ، نقشی فعال در اقتصاد منطقه بر عهده داشت. سازمان مالیاتی هخامنشی، اجاره داری زمین ها، پرداخت انواع گوناگون مالیات ها و تجارت، مهمترین عرصه هایی بودند که اگیبی ها در آنها فعالیت داشتند. مساله اصلی این نوشتار، بررسی نقش خانواده اگیبی در سازمان مالیاتی و اقتصاد هخامنشیان است.
    کلیدواژگان: پادشاهی هخامنشی، داریوش، تجارتخانه اگیبی، مالیات، اقتصاد
  • هادی پیروزان صفحات 93-112
    در جریان انقلاب مشروطه، گروه های اجتماعی گوناگونی اعم از روشنفکران، علماء، اصناف و صوفیان نقش آفرینی کردند. برخی از اعضای این گروه ها، در پی انقلاب مشروطه به صف هواداران انقلاب پیوستند و برخی دیگر هم یا به جبهه مخالفان گرویدند و یا مشی کاملا بی طرفانه ای برگزیدند. صوفیان و درویشان نیز از جمله طیف هایی بودند که در این حادثه نقش داشتند. شعب مختلف نعمت اللهیه از جمله صوفیانی بودند که در جریان انقلاب مشروطه منشا اثر شدند. در پژوهش حاضر در ابتدا جهت گیری اجتماعی و سیاسی هر یک از چهار شعبه طریقت نعمت اللهیه یعنی طرایق صفی- علیشاهی، گنابادیه، کوثر علیشاهی و مونس علیشاهی نسبت به مشروطه بررسی شده. و در ادامه به مسئله اساسی پژوهش حاضر، یعنی دلایل متفاوت بودن رویکردهای هر یک از این شعب به مسئله انقلاب مشروطه پرداخته شده است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که سه عامل: طبقه اجتماعی هواداران سلسله، رهبری سلسله و فضای اجتماعی – سیاسی مراکز سلسله ها، در اخذ جهت گیری های سیاسی متفاوت این شعبه ها بیشترین سهم را داشته اند.
    کلیدواژگان: انجمن اخوت، انجمن اسلامی، صمدخان، مریدان
  • سید علی مزینانی، علی شکفته صفحات 113-126
    حزب داشناکسیون (داشناکتسوتیون)، به همراه چند حزب ارمنی دیگر که همگی تب وتاب آزاد سازی ارامنه را داشتند، در سالهای پایانی دهه 1880(1297ق) بنیان گذاشته شد. با وجود تسلطی که این حزب، در مدت کمتر از ده سال، بر حیات سیاسی ارامنه به دست آورد، چندان عجیب نبود که در 28 می 1918 (16 شعبان1336ق) پس از اعلام استقلال ارمنستان، سکانداری این کشور را بر عهده گیرد. اجرای نقش سیاسی جدید برای داشناکسیون، نیازمند بهره داشتن حزب، از پیشنه ای نظری در باب دولت مستقل ارمنی بود. این مقاله براساس تبیین تشریحی، نشان خواهد داد که حزب در حد فاصل سالهای 1890 تا 1918م(1336-1307ق) فاقد هر گونه نظریه منسجم و صریح در باب دولت ملی بود و در همین برهه ی زمانی، طی پنج دوره ی متمایز، گاهی به چنان تعریفی نزدیک می شود و گاهی از آن فاصله می گیرد، تا اینکه در نهایت با سر زدن استقلال ارمنستان بدون آمادگی نظری کامل، ناچار از قبول رهبری دولت جدید می شود.
    کلیدواژگان: ارامنه، داشناکسیون، استقلال سیاسی، امپراتوری روسیه، امپراتوری عثمانی
|
  • A. Bigdeli, H. Pendar Pages 1-18
    There is misunderstanding about not only Taghizade`s intellectual insight but also his political character. The difference is that he himself contributed to such misunderstanding more than others. Because، expressing the statement: “Iranian must be fond of western culture apparently and inwardly، physically and spiritually”، made others reckon that due to his superficial understanding of modernism، he is intellectually inadmissible and has declined as a person fond of western culture; while studying his notes and writings proves the contrary. Because of his political character that his intellectual character had concealed، obtaining power and performing any self-interest action which is an inseparable feature of a politician turned him to one of the most politicians in the Pahlavi era، especially after his signing the contract of 1933 to extend it.
    Keywords: Seyyed Hasan Taghizade, Kave Magazine, Modernism, West Oriented Believes
  • M. Momeni, Aa Kajbaf, F. Alahyari Pages 19-36
    Migration of Seljuq Turks and formation of the first government with a tribal origin was the preface of outstanding changes in the culture of Iran. Iraqi Turkmens as pioneers of this migration because of penetration in non-Arab regions of Iraq were known as Iraqis. The nature and ethnic roots of this groups and their relationship with Seljuqs can be investigated from two different perspectives: A group of historians know them as Israel citizens who were authorized by the son of Seljuq and migrated to Iran after he was captured by Mohammad Ghaznavid. The present article referring to available sources does not approve this theory and considers them as a branch of Seljuqs. From another perspective، actions Ghaznavids performed to restrain them and the policy Seljuqs later applied for Turkmens، not only before their arrival to Iran but also after their seizing power in Iran، experienced meaningful ups and downs. Such actions can be divided into three steps: neutral state against them، temporary alliance with them and repressive state against them.
    Keywords: Turkmens, Saljuqs, Ghaznavids, Non, Arab Iraq, Israel
  • Mk Yusef Jamali, N. Jadidi, Aa Shahabadi Pages 37-52
    The present study aims at revealing economic role and importance of the residents of western Satraps during Achaemenid Empire، taking advantage of an analytical viewpoint. Economic and business situation of Iran during Achaemenid Empire has been investigated by scholars of economic history and the history of ancient Iran، but the economic role and position of these residents has not been talked about very much. The findings of this study which is done based on studying historical sources، archeological findings and reports of historians clearly shows that the residents of western Satraps were economically the center of international trades at that time.
    Keywords: Economy, Satrapian, Residents of Western Satrap, Achaemenids
  • A. Karimi, Aa Chahian Pages 53-76
    After the inversion of Mongols was stopped by landowners، Mongol Ilkhans needed to union with eastern Christian governments such as Armenia and Byzantium، in order to have a better relationship with Europe because they wanted to be able to deal with landlords and maintain their political and economic interests. Byzantium government during paleologue dynasty، resisting against political risks which were surrounding Byzantium and threatening it، found the same political and economic goals and interests with Ilkhanids. In spite of this، even though Byzantium government did some practical actions in order to integrate with Ilkhanids، it not only couldn`t have a stable coalition and continuous integration with Ilkhanids but also because of its strategic situation، often performed the policy of equilibrium dealing with all governments especially competitors of Ilkhanids. The present study while revealing the position of Byzantium in the foreign policy of Ilkhanids، using a descriptive-analytical method based on library studies، tries to investigate the quality and influential factors in the procedures adopted by the government of Byzantium.
    Keywords: Ilkhanids, Byzantium, convergence, The Policy of Qualiterium
  • Aa Mirzayi Pages 77-92
    Documents and tablets from cities located in Mesopotamia acknowledge huge firms which were engaged in different business and economic activities. Firms whose archives draw light on Persian conquest of Mesopotamia، land allocation to Persians، forming military bailiwicks، cooperation among enterprises of Babylon and Persia، taking different kinds of tax، and so on. Agibi firm is the most significant firm that played an active role in the economy of the region، from the kingdom of neo-Babylonian to the kingdom of Darius the Great. Achaemenid tax organization، land tenure، paying a variety of taxes، and business were the most important fields that Agibis were engaged in. The main goal of this article is to investigate the role of Agibi`s family in tax organization and economy of Achaemenids.
    Keywords: Achaemenid Empire, Darius, Agibi Firm, Tax, Economy
  • H. Piruzan Pages 93-112
    Different social groups such as intellectuals، scholars، traders، and Sufis were involved in costitutional revolution. Some of the members of these groups acted as advocates of revolutions and some others either joined the opponents or stayed neutral. Sufis and mystics were among those who played roles in the event. Sufis of different branches of Ne`matollahi were also among the ones who were considered as the main figures in the revolution. In the present study; first، social and political orientation of all the four branches of the doctrine Ne`matollahi called Safi Alishahi، Genabadiye، Kowsar Alishahi، and mounes Alishahi، toward parliamentary system is investigated. Then، the main point in this article، why the orientations of these branches were different from each other، is studied. The findings of the article reveals that three factors: 1. Social class of the partisans of the dynasty، 2. The leadership of the dynasty، and 3. Social and political atmosphere of centers of dynasties had the most influential role in forming different orientations among the branches.
    Keywords: Okhovat Association, Islamic Association, Samad Khan, Disciple
  • A. Mazinani, A. Shekofte Pages 113-126
    Dashnaxion (Dashnaktsutyun) party، together with some other Armenian parties that all had great excitement to set Armenians free، was established during the last years of 1880s. Considering the dominance the party obtained over the political life of Armenians in less than 10 days، it was not surprising that it can authorize the country in May 28، 1918، after Armenia declared its independence. Dashnaxion required theoretical background on Armenian independent government to be able to perform its political role. The present article، using a descriptive explanation، reveals that the party lacked any coherent and explicit theory on national government from 1890 to 1918، and during the time، in five separate periods it sometimes became close to the concept “national government” and sometimes far from that concept. Finally، after the independence of Armenia، the party was forced to lead the new government without previous preparation.
    Keywords: Armenian, Dashnaxion, Political Independence, Russian Empire, Ottoman Empire