فهرست مطالب

  • شماره 3 (پاییز 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/10/05
  • تعداد عناوین: 12
|
  • فضل الله احمدی میرقائد، بابک سوری، مهتاب پیر باوقار صفحات 321-334
    مراتع از جمله منابع طبیعی است که در تعامل بسیار زیاد با فعالیت های انسانی قرار دارد. به دلیل بهره برداری بیش از حد از مراتع کشور و نامساعدبودن وضعیت کنونی آن ها ضروری است در استفاده و بهره برداری از مراتع به توان زیست محیطی آن ها توجه شود. این پژوهش با هدف ارزیابی توان زیست محیطی سرزمین برای توسعه کاربری مرتعداری، بر اساس روش های تصمیم گیری چندمعیاری مکانی، انجام گرفت. بر این اساس، نخست از پارسل A حوزه آبخیز سد قشلاق، منطقه مطالعاتی این تحقیق، داده های زیست محیطی مورد نیاز تهیه شد و در محیط GIS نقشه سازی آن ها صورت پذیرفت. سپس، معیار های موثر در ارزیابی توان زیست محیطی سرزمین برای توسعه کاربری مرتعداری تعیین و با استفاده از روش AHP وزن دهی شد. پس از تحلیل قضاوت های کارشناسی و وزن دهی معیارها، لایه های اطلاعاتی معیار تهیه شد و بر اساس روش TOPSIS، تجزیه و تحلیل و همپوشانی آن ها در محیط GIS صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد، با کاربرد روش های تصمیم گیری چندمعیاری مکانی در فرایند ارزیابی محیط زیست، می توان سرزمین را در دامنه ای از طبقات تناسب اراضی برای توسعه کاربری ها طبقه بندی کرد. همچنین، مشخص گردید که برای توسعه کاربری مرتعداری معیارهای فیزیکی سرزمین نسبت به دیگر عوامل اهمیت بیشتری دارد. ارزیابی منطقه برای توسعه کاربری مذکور نیز نشان داد که مناسب ترین پهنه ها در شرق واقع شده است و نامناسب ترین آن ها در بخش هایی از مرکز، جنوب، و غرب حوزه.
    کلیدواژگان: ارزیابی سرزمین، روش های تصمیم گیری چندمعیاری مکانی، مرتعداری، AHP، TOPSIS
  • حسین راحلی*، باب الله حیاتی، قادر دشتی، امین شاکری، جعفر سیداخلاقی صفحات 335-346
    صنعت بیمه یکی از عوامل موثر در توسعه کشاورزی پایدار است. مراتع کشور، که تاثیرپذیری بیشتر و زودهنگام تری از پدیده هایی مانند خشکسالی دارد، به رغم گستردگی اش، سطح محدودی از آن ها تحت پوشش بیمه قرار گرفته است. از حدود 4/86 میلیون هکتار مراتع کشور کمتر از سه میلیون هکتار تحت پوشش بیمه قرار دارد. استان سمنان، در مقایسه با سایر مناطق کشور، سطح بیشتری از مراتع را تحت پوشش بیمه قرار داده است. بنابراین، در این تحقیق، عوامل موثر در پذیرش بیمه مراتع توسط دامداران استان سمنان بررسی شد. این تحقیق از جنبه هدف کاربردی - تجربی و از جنبه جمع آوری اطلاعات پیمایشی و همچنین اسنادی و کتابخانه ای است. جامعه آماری مورد نظر نیز همه مرتع داران استان سمنان است. از این میان 147 نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده نمونه آماری انتخاب شد که 75 نمونه مربوط به مرتع داران پذیرنده بیمه است و 72 نمونه مربوط به مرتع داران نپذیرنده بیمه. نتایج برآورد مدل لاجیت نشان داد شرکت در کلاس ترویجی، میزان تولید مرتع، میزان دریافت وام قرق، و درآمد مرتع دار تاثیر مثبت و معنی دار و افزایش تعداد دام (مازاد بر ظرفیت مرتع) مرتع دار تاثیر منفی و معنی داری در پذیرش بیمه مرتع داشته است.
    کلیدواژگان: استان سمنان، بیمه مرتع، پذیرش، تولید علوفه، طرح های مرتع داری، مدل لاجیت
  • شفق رستگار، علی دریجانی، حسین بارانی، محمد قربانی، جمشید قربانی، واحد بردی شیخ صفحات 347-357
    محصول اصلی مراتع علوفه است. بنابراین، با تعیین ارزش اقتصادی آن، به عنوان یکی از مهم ترین کارکردهای تولیدی غیربازاری، می توان مدیران را در برنامه ریزی صحیح و مدیریت بهینه بهره برداری از مراتع هدایت کرد. هدف مقاله حاضر، برآورد ارزش اقتصادی کارکرد تولید علوفه مراتع ییلاقی بلده نور در استان مازندران است. بدین منظور، تولید کل علوفه، با استفاده از روش دوبل، در دوازده واحد کاری برآورد شد. با توجه به ناهمگنی علوفه های مرتعی، از نظر اقتصادی، و نبود بازار سازمان یافته جهت مبادله، از قیمت معادل جو و بهره گیری از رهیافت ارزش گذاری غیرمستقیم هزینه جایگزین استفاده شد. به منظور همگن سازی ارزش کلیه گیاهان، ارزش کل مواد غذایی قابل هضم (TDN) هر یک از گیاهان علوفه ای در تولید همان گونه ضرب شد و ارزش غذایی علوفه تولیدی هر واحد مرتعی محاسبه گردید. با توجه به TDN مشخص جو، معادل وزنی جو برای هر هکتار مرتع مشخص شد که با سناریوهای مختلف قیمتی (تضمینی، جهانی، و تمام شده) ارزش کل تولید علوفه، بر اساس بهای جو، محاسبه شد. نتایج نشان داد از 7/89826 هکتار اراضی مرتعی قابل بهره برداری منطقه تولید علوفه معادل وزنی جو در هر هکتار 5/276 کیلوگرم اندازه گیری شد. میانگین ارزش سالانه آن، با سه سناریوی قیمتی، 6/64 میلیارد ریال برآورد گردید. این مبلغ معادل با 718900 ریال در هر هکتار اراضی مرتعی نوررود است. مبالغ برآوردشده ارزش علوفه تولیدی فقط 25 درصد کل ارزش اکوسیستم مرتعی است که بدون هیچ گونه سرمایه گذاری و به صورت موهبتی طبیعی بهره برداری می شود.
    کلیدواژگان: ارزش گذاری اقتصادی، ارزش غذایی، تولید علوفه، حوضه نوررود، مراتع ییلاقی، مازندران
  • قباد رستمی زاد، شهرام خلیقی سیگارودی، محمد مهدوی صفحات 359-371
    پارامترهایی همچون برگاب، نفوذ، ذخیره آب در چالاب های سطح زمین و پروفیل خاک، و تبخیر و تعرق از مجموعه عواملی است که در یک حوضه سبب تلفات و مانع تبدیل مستقیم بارش به رواناب می شود. در این تحقیق، سعی بر آن شد تا با استفاده از مدل HEC- HMS و مقایسه نتایج حاصل از روش های مختلف برآورد تلفات بارش (روش تلفات نمایی، شرایط اولیه و میزان ثابت تلفات، گرین و آمپت، شماره منحنیSCS))، کمبود اولیه و میزان ثابت تلفات) و برازش به وسیله تابع هدف درصد خطای حداکثر روش ها برای شبیه سازی رواناب اولویت بندی شود. بر همین اساس، روشی که کمترین میزان درصد تغییرات دبی مشاهداتی نسبت به دبی محاسباتی داشت در اولویت اول قرار گرفت و روش های دیگر در اولویت بعدی. نتایج نشان داد روش های بهینه برای برآورد تلفات بارش حوضه مورد مطالعه، به ترتیب اهمیت عبارت اند از تلفات نمایی، گرین و آمپت، شرایط اولیه و میزان ثابت تلفات، شماره منحنی، کمبود اولیه و میزان ثابت تلفات.
    کلیدواژگان: تلفات بارش، تلفات اولیه، شماره منحنی، گرین و آمپت، مدل HEC، HMS
  • سمانه رضوی زاده، علی سلاجقه، شهرام خلیقی سیگارودی، محمد جعفری صفحات 373-376
    یکی از عوامل اصلی در تغییر رژیم سیلابی حوزه های آبخیز تغییر کاربری اراضی در سطح حوضه است. حوزه آبخیز طالقان، طی سال های متمادی، دستخوش تغییر کاربری اراضی شده که احتمال تاثیر آن بر خصوصیات سیلاب رودخانه مطرح است. در تحقیق حاضر، با تلفیق سیستم های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل HEC- HMS، آثار تغییر کاربری اراضی بر سه پارامتر دبی اوج، حجم، و زمان پایه سیل در بخشی از حوزه آبخیز طالقان بررسی شد. بدین منظور، نخست نقشه کاربری اراضی سال های 1366 و 1381 تهیه گردید و، برای تهیه نقشه CN منطقه، با نقشه های گروه های هیدرولوژیکی خاک و وضعیت مرتع در محیط GIS تلفیق شد. سپس، مدل HEC- HMS، با استفاده از روش شماره منحنی و آبنمود واحد SCS در سطح زیرحوضه ها و نیز به روش روندیابی ماسکینگام، برای 10 واقعه بارش- رواناب مشاهده ای واسنجی و اعتبارسنجی شد. بر اساس نتایج شبیه سازی، به علت تغییرات کاربری اراضی)کاهش سطح اراضی کشاورزی و افزایش مراتع(، دبی اوج و حجم سیل در سال 1381 نسبت به 1366 به ترتیب میزان کاهش متوسط معادل 17/16 و 6/13 درصدی را نشان می دهند. بررسی زمان پایه سیل نشان دهنده عدم تغییر این پارامتر در هیدروگراف های سیل در دوره مطالعاتی است. بنابراین، با توجه به نتایج به دست آمده، روند تغییرات کاربری اراضی منطقه مورد مطالعه، به لحاظ سیل خیزی، مثبت ارزیابی شد.
    کلیدواژگان: تغییرات کاربری اراضی، حوزه آبخیز طالقان، سیل، مدل HEC، HMS
  • محمدعلی زارع چاهوکی، لیلا خلاصی اهوازی، حسین آذرنیوند، اصغر زارع چاهوکی صفحات 387-399
    هدف از این مطالعه تهیه نقشه خصوصیات خاک در مراتع شرق سمنان با استفاده از روش آمار مکانی با بررسی روش های کریجینگ و میانگین متحرک وزن دار است. نمونه برداری با روش تصادفی- سیستماتیک از طریق پلات گذاری در امتداد ترانسکت انجام شد. بعد از تلفیق نقشه های ارتفاع، جهت، شیب، و زمین شناسی، نقشه واحدهای نمونه برداری تهیه شد. در هر واحد، نمونه برداری در طول سه ترانسکت 750 متری انجام شد. در ابتدا و انتهای هر ترانسکت از عمق 20-0 سانتی متر نمونه خاک برداشت شد. برای تهیه نقشه های رس، شن، آهک، هدایت الکتریکی، و رطوبت قابل دسترس در نقاط نمونه برداری نشده از روش کریجینگ و میانگین متحرک وزن دار در محیط GS+ و GIS استفاده شد. ارزیابی مقادیر برآوردشده و واقعی با استفاده از روش تقاطعی نشان داد که روش کریجینگ در همه متغیرها، به جز درصد رس، دارای خطا و انحراف کمتر است و دقت بالاتر.
    کلیدواژگان: تصادفی، سیستماتیک، روش تقاطعی، کریجینگ، مراتع شرق سمنان، میانگین متحرک وزن دار، Gs+
  • جلال زندی، محمود حبیب نژاد روشن، کریم سلیمانی صفحات 401-415
    فرسایش خاک مسئله محیطی مهمی در حوزه آبخیز وازرود، واقع در بخش میانی مازندران، است. متاسفانه، این حوزه مانند بیشتر حوزه های آبخیز کشور فاقد ایستگاه های اندازه گیری فرسایش و رسوب مجهز برای مطالعه و مدل بندی فرسایش خاک در سطح وسیع است. به منظور ارزیابی خطر فرسایش خاک مدل سازی فرسایش در مقیاس حوزه لازم الاجراست. در این مطالعه از مدل اصلاح شده فرسایش خاک جهانی (RUSLE) همراه با سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سنجش از دور (RS) برای برآورد تلفات خاک و شناسایی نواحی حساس به فرسایش حوزه آبخیز وازرود استفاده شد. از مجموعه منابع داده ها (نقشه ها، تصاویر ماهواره ای، و مشاهدات میدانی) برای به دست آوردن پارامترهای معادله اصلاح شده فرسایش خاک جهانی استفاده شد و برای تحلیل های بعدی به فرمت رستری وارد محیط GIS شده و به پنج طبقه خیلی کم تا خیلی زیاد طبقه بندی شد. بازدیدهای گسترده میدانی صورت گرفته صحت کلی (90 درصد) نقشه خطر فرسایش و مدل مورد بررسی را تایید کرد. نقشه خطر فرسایش خاک با نقشه های کاربری اراضی، ارتفاع، و شیب برای به دست آوردن ارتباط با عوامل محیطی و شناسایی نواحی خطر فرسایش قطع داده شد. بخش اعظم طبقات فرسایشی زیاد و خیلی زیاد در شیب های 25 تا 45 درجه، ارتفاع 1180 تا 2180 متر از سطح دریا، و در اراضی لخت منطقه مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج این تحقیق اتخاذ استراتژی های مدیریتی مناسب را برای تصمیم گیران در اولویت بندی نواحی برای کاهش فرسایش در حوزه آبخیز وازرود امکان پذیر می کند. روش تلفیقی به کارگرفته شده در این مطالعه نسبتا ساده، سریع، و صحیح و دارای پتانسیل اجرا برای سایر نواحی است.
    کلیدواژگان: اولویت های حفاظتی، حوزه آبخیز وازرود، خطر فرسایش خاک، GIS، RUSLE
  • راضیه صفی یاری، فریدون سرمدیان، احمد حیدری، شیرین یونسی صفحات 417-431
    ارزیابی فرسایش پذیری خاک امری ضروری است تا برای جلوگیری از تخریب آن در آینده به دلیل استفاده بیش از حد از ظرفیت ذاتی خاک و مدیریت نامناسب تدابیری اندیشیده شود. به همین منظور، در این مطالعه، تخریب پذیری اراضی آبیک به فرسایش آبی و بادی برای کاربری های زراعی و مرتع، با استفاده از مدل Raizal، از زیرمدل های میکرولیز، ارزیابی شد. اطلاعات مورفولوژیکی و تجزیه فیزیکی و شیمیایی از بررسی و مطالعه 32 پروفیل خاک اخذ گردید. اطلاعات زراعی- اقلیمی و مدیریتی، شامل درجه حرارت و بارندگی، از داده های هواشناسی ایستگاه کلیماتولوژی باغ کوثر برای 17 سال اخیر جمع آوری شد. برای بررسی اثر تغییرات اقلیمی در ارزیابی اراضی این منطقه، برای سال 2080 میلادی (طی 70 سال آینده)، از منبع گزارش های سازمان تغییرات اقلیمی (IPCC) مختص غرب آسیا استفاده شد. تیپ های بهره وری مورد نظر برای ارزیابی گندم، ذرت، جو، و یونجه است. نتایج به دست آمده از مطالعات ارزیابی تخریب پذیری اراضی به فرسایش آبی و بادی با زیرمدل Raizal در محیط GIS به صورت نقشه تهیه گردید. اطلاعات به دست آمده از مدل های تخریب پذیری اراضی به فرسایش بادی، در هر دو کاربری زراعی و مرتع، نشان دهنده خطر تخریب پذیری درصد وسیعی از اراضی منطقه با شرایط مدیریت فعلی است که نتایج ارزیابی روش های مدیریتی پیشنهادی به بهبود کلاس های تخریب پذیری خواهد انجامید.
    کلیدواژگان: آبیک، تغییر اقلیم، سیستم میکرولیز، فرسایش آبی و بادی، مدل. Raizal
  • اکرم عارفی اصل، علی نجفی نژاد، فرشاد کیانی، عبدالرسول سلمان ماهینی صفحات 433-446
    اندازه گیری رواناب و رسوب، به دلیل محدودیت های مالی و زمانی و شرایط سخت فیزیکی، همواره، دشوار بوده است. به منظور مقابله با این مشکلات استفاده از مدل ها ضروری می نماید. از طرفی، بررسی صحت و دقت مدل هایی که در خارج از کشور طراحی شده اند برای شرایط ایران الزامی است. هدف مطالعه حاضر بررسی کارایی مدل SWAT[1] در برآورد دبی متوسط روزانه و غلظت رسوب و واسنجی و اعتبارسنجی این مدل در آبخیز چهل چای در شرق استان گلستان است. برای واسنجی نتایج مدل از الگوریتم SUFI2[2] استفاده شد. معیار ناش - ساتکلیف، به عنوان تابع هدف، در مرحله واسنجی (2001- 2005) و اعتبارسنجی (2006- 2009) برای دبی متوسط روزانه به ترتیب برابر 5/0 و 4/0 و برای غلظت رسوب برابر 71/0 و 92/0 به دست آمد که، با توجه به معیارهای مورد استفاده در تحقیقات گذشته، پذیرفتنی ارزیابی شد. با توجه به اینکه SWAT مدلی مدیریتی است و در این حوزه کارایی مقبولی داشته، پیشنهاد می شود در بررسی اثر اقدامات مدیریتی در آبخیز چهل چای از آن استفاده شود.
    کلیدواژگان: اعتبارسنجی، آبخیز چهل چای استان گلستان، واسنجی، SWAT، SUFI2
  • محمد فیاض، سعیده ناطقی، حسن یگانه، تقی میرحاجی، سید احمد موسوی صفحات 447-455
    در این پژوهش تاثیر مکان ها، ماه ها، و سال های مختلف بر ارزش رجحانی گونه Bromus tomentellus برای گوسفند در مراتع نمونه منطقه نیمه استپی ایران بررسی شد. در این مطالعه ارزش رجحانی گونه Bromus tomentellus در دو سال 1387 و 1388 و چهار ماه در سه سایت چشمه انجیر (فارس)، بادامستان (زنجان)، و فیروزکوه (تهران) پژوهش شد. به منظور تعیین ارزش رجحانی گونه از دو روش استفاده شد: شاخص رجحان؛ روش زمان سنجی. برای مقایسه ارزش رجحانی گونه در سایت ها و زمان های مختلف از طرح کرت های خردشده در قالب بلوک های کاملا تصادفی استفاده شد و به منظور مقایسه دو روش از آزمون T مستقل استفاده شد. نتایج روش شاخص رجحان نشان داد بین سایت های مورد مطالعه در سطح یک درصد اختلاف معنی دار وجود داشت، ولی بین ماه های مختلف و همچنین اثر متقابل مکان در ماه اختلاف معنی داری وجود نداشت. با توجه به نتایج حاصل از کاربرد روش زمان سنجی، بین هیچ یک از فاکتور ها، به لحاظ آماری، اختلاف معنی داری وجود نداشت. مقایسه دو روش از طریق آزمون T مستقل نشان داد که دو روش با یکدیگر در سطح یک درصد اختلاف داشتند.
    کلیدواژگان: ارزش رجحانی، زمان سنجی، شاخص رجحان، نیمه استپی، Bromus tomentellus
  • علی گلکاریان، داود داودی مقدم، سید امیر نقیبی، مسعود عشقی زاده صفحات 457-467
    فرسایش خاک،بی شک، یکی از مهم ترین مسائل و مشکلات موجود در عرصه های طبیعی کشور بوده و آثار مخربی در اکوسیستم های مرتعی به جای می گذارد. تحقیق حاضر، به منظور ارزیابی توانایی و قابلیت مدل[1] RHEM در برآورد میزان رسوب دامنه های مرتعی مناطق خشک، در حوزه آبخیز زوجی شهید نوری کاخک انجام شد. مدل RHEM یک مدل ریاضی، توزیعی، و فیزیکی است که قادر به شبیه سازی فرایندهای هیدرولوژیکی و فرسایشی از طریق اطلاعات اقلیم و خصوصیات دامنه است. میزان رسوب در 18 پلات فرسایشی در دو زیرحوزه شاهد و نمونه اندازه گیری شد. به منظور اجرای مدل، پارامتر های اقلیم، بافت خاک، طول شیب، تندی شیب، تاج پوشش، و پوشش زمین اندازه گیری شد و با ورود به مدل مقادیر رسوب و رواناب سالانه برآورد گردید. نتایج نشان دهنده عدم اختلاف معنی دار در سطح 5 درصد بین داده های مشاهده ای و برآوردی چه در بررسی کلیه پلات های فرسایشی و چه در بررسی میانگین داده ها در سه جهت مختلف قرارگیری پلات ها است. همچنین، نتایج مبین توانایی مدل در تعیین تاثیر کمی اقدامات مختلف حفاظت خاک در فرایند های هیدرولوژیکی و فرسایش خاک است. در مجموع، بررسی ها بیانگر توانایی مناسب مدل برای کاربرد در دامنه های مرتعی مشابه با شرایط تحقیق است.
    کلیدواژگان: پلات، رسوب، رواناب، کاخک، مناطق خشک، RHEM
  • طیبه مصباح زاده، حسن احمدی، غلامرضا زهتابیان، فریدون سرمدیان، فیروزه مقیمی نژاد صفحات 469-476
    بیابان زایی پدیده خاص مناطق خشک، نیمه خشک، و خشک نیمه مرطوب است. میزاناین پدیده در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، بسیار زیاد است. هدف اصلی این مطالعه واسنجی مدل IMDPA با تاکید بر معیارهای زمین در منطقه ابوزیدآباد کاشان است. مدل IMDPA را محققان ایرانی برای ارزیابی شدت بیابان زایی در ایران معرفی کردند و، پیش از کاربرد، شاخص ها و معیارهای به کاررفته در مدل بازنگری شد. با توجه به شرایط منطقه ابوزیدآباد کاشان، سه معیار معیارهای کلیدی بیابان زایی در نظر گرفته شد: زمین شناسی، خاک، و فرسایش بادی. سپس، این معیارها بر اساس شاخص های انتخاب شده ارزیابی شد. از میانگین شاخص ها در هر معیار نقشه کیفی معیار مورد نظر به دست آمد و، در پایان، نقشه حساسیت بیابان زایی منطقه به دست آمد. با توجه به معیارهای بررسی شده، معیار زمین شناسی - ژئومورفولوژی بیشترین تاثیر را در بیابان زایی منطقه ابوزیدآباد کاشان دارد. از مساحت 16161 هکتار محدوده مطالعاتی، 4792 هکتار در کلاس متوسط و 11369 هکتار در کلاس بیابان زایی شدید قرار دارد. در بین شاخص های مورد ارزیابی شاخص شیب با ارزش عددی 9/3 و حساسیت سنگ به فرسایش و شدت فرسایش بادی با ارزش عددی 5/3 و 4/3 از جمله موثرترین شاخص ها در افزایش شدت بیابان زایی در منطقه مطالعاتی بود. بر اساس نقشه وضعیت بیابان زایی منطقه، حدود 3/70 درصد از مساحت منطقه دارای شدت بیابان زایی شدید است و 7/29 درصد از مساحت منطقه دارای شدت بیابان زایی متوسط.
    کلیدواژگان: بیابان زایی، خاک، فرسایش بادی، مدل IMDPA، معیار زمین شناسی- ژئومورفولوژی
|
  • Fazlolah Ahmadi Mirghaed, Babak Souri, Mahtab Pir Bavaghar Pages 321-334
    Rangelands are among the natural resources which have a considerable effect on environment and man’s life. Iranian rangelands mostly have poor condition and exhausted by intensive over grazing, should be utilized according to their ecological capability and land suitability. The main objective of this study is to evaluate ecological capability and land suitability of Gheshlagh dam’s watershed area-parcel A (In Kurdistan province, western Iran) to develop range management plan. Following data collection; determination of the important parameters for evaluation of rangelands environmental capability in the study area was carried out and then obtained parameters were given values based on Analytical Hierarchy Process (AHP) method. Finally, the obtained values were applied to the important parameters for evaluation of rangelands environmental capability according to technique for order performance by similarity to ideal solution (TOPSIS). The results approved that suitability of a land is classifiable for various types of land uses using MCDM methods. Also according to the results specified that the physical criteria of land have more effective than other parameters to develop range management plan. Moreover, land evaluation of study area showed that eastern parts of the watershed had higher suitability to develop range management plan.
    Keywords: AHP, environmental capability evaluation, range management, spatial multi criteria decision making, TOPSIS
  • Hosein Raheli*, Baballah Hahati, Ghader Dashti, Amin Shakeri, Jafar Seyyed Akhlaghi Pages 335-346
    Insurance industry is one of the effective factors of developing sustainable agriculture. Natural resources that are more pone to influence than other phenomenon such as: Drought, there are limited areas under insurance. From 86.4 million hectares of country Ranges, there are nearly 3 million hectares under insurance. Semnan province are compared to other areas has more Range insured. Therefore, in this research effective factors in accepting Range insurance by Semnanian's livestock have been investigated. This research is experimental and applied in the purpose also collected information and documents library. Desired statistical community is all Range man in the Semnan. Among this number of 147 persons using a random sampling as a statistical sample was selected for the 75 samples insurance range men receiver and 72 samples of range men were incompliant insurance. Logit model estimated results show that the class extension, the amount of range feed production, and to borrow the amount preserve and income are efficacious and the number of cattle is negative and significant in the acceptance of ranges insurance.
    Keywords: acceptance, grass product, Logit model, range insurance, range management plans, Semnan Province
  • Shafagh Rastgar, Ali Darijani, Hossein Barani, Mohammad Ghorbani, Jamshid Ghorbani, Vahed Bordi Sheikh Pages 347-357
    Forage is the main product of rangelands. So, determining its economic value as one of the main important nonmonetary functions can help managers to improve planning and optimal utilization management of rangelands. The main purpose of this study is to estimate the economic valuation of the forage of summer rangelands in Nour-roud watershed basin in Mazandaran province. Consequently, total forage production estimated by using double method in 12 unit works. According to the heterogeneity of range forages in terms of economic and lacking organized market for transaction, have been used barely and using Replacement Cost Method (RCM). In order to homogenize the value of all forage plants, Total Digestible Nutrients (TDN) of each plant multiplied to its forage product to calculate the nutrition value of forage per rangeland unit work. According to the specified T.D.N of barely, the equivalent weight of barely, identified for each range/ha in different price scenarios (guaranteed, international and farm prices), total value of forage production calculated based on barely price. Results showed that, Forage yield equivalent to barely was estimated 276.5 kg per ha of 89826.7 usable summer rangelands. Its economic value was equivalent to 713280 Rials per hectare. Also, its average annual economic value by 3 price senarios estimated, 64.6 Milyard Rials. This amount of economic value was equal to 718900 Rials per hectare of Nour-rud rangelands. Also, the estimated forage values are only 25 percentage of total economic value of rangeland ecosystem that has been exploited as natural bequest without any investment.
    Keywords: economic valuation, forage production, Nour, rud watershed, nutrition value, Mazandaran, summer Rangeland
  • Ghobad Rostamizad, Shahram Khalighi Sigaroodi, Mohammad Mahdavi Pages 359-371
    Parameters as interception, infiltration, water storage on surface holes and soil profile, evapotranspiration are factors of loss water in a watershed and avoid from changing of precipitation to runoff. In this study, by use of HEC-HMS model and comparison of results of different methods of precipitation loss evaluation (Initial and constant, Green & Ampt, SCS curve number, Deficit & Constant and Exponential loss) consider to various purpose function percent error in peak tried to classify the methods. In this way, based on every purpose function, the method with least percent difference of observed discharge to calculated discharge take place in first preference and other methods take place in next preferences. Result show that, Exponential loss method placed in first preference and it selected as optimum method for simulation of runoff and Green & Ampt, Initial and constant, SCS curve number, Deficit & Constant methods placed in next preferences respectively.
    Keywords: curve number, Green, Ampt, HEC, HMS model, initial loss, precipitation loss
  • Samaneh Razavizadeh, Ali Salajegheh, Shahram Khalighi Sigaroudi, Mohammad Jafari Pages 373-376
    Land use change is one of the main factors in the process of changing the regime of flood in watersheds. Taleghan watershed has been subjected to many land use changes over years, which probably effects on flood characteristics of Taleghan River. In present study the effects of land use change on some parameters including peak flow, volume and flood base time, in part of Taleghan basin, was investigated by using Geographical Information System (GIS) and HEC-HMS model. Land use maps of 1987 and 2002 were prepared and integrated with soil hydrological groups and pasture conditions maps in GIS with the aim of providing of CN map. Then by using curve number and SCS unit hydrograph in sub basins and also Muskingum routing method, HEC-HMS model was calibrated and validated, for 10 incident rainfall - runoff views. Results of the simulation showed that due to the changes in land use (the reduction in the level of agricultural lands and increases in pasture areas), peak flow and flood volume in 2002 than in 1987 showed the average reduction of 46% and 34%, respectively. The evaluation of base time of flood showed no change in the parameter in flood hydrograph at the study period. On the whole the results showed that the trend of land use changes have the positive effect on reducing flood productions in study area.
    Keywords: flood, HEC, HMS model, land use changes, Taleghan watershed
  • Mohammad Ali Zare Chahouki, Lyla Khalsi Ahvazi, Hossein Azarnivand, Asghar Zare Chahouki Pages 387-399
    The aim of this study preparation of the predicted soil maps by using kriging and Inverse Distance Weighting methods in east rangeland of Semnan. Sampling was done within each unit of sampling parallel transects and 1 vertical transect with 750m length. Soil samples were taken from 0-20 cm in starting and ending points of each transect. There were used kriging and Inverse Distance Weighting methods by Gs+ and GIS software to predict clay, sand, lime, EC and available moisture factors. For comparing these methods, cross validation were used by statistical parameters of MAE and MBE. Results showed that kriging method is better than Inverse Distance Weighting method in all factors except clay factor.
    Keywords: distance weighting method, east rangeland of Semnan, field control showed, Gs+, kriging
  • Jalal Zandi, Mahmoud Habibnejad Roshan, Karim Solaimani Pages 401-415
    Soil erosion is a serious environmental problem in Vazroud watershed, which is located in the centre of the Mazandaran Province, Iran. Unfortunately, Vazroud watershed like most Iran watersheds don’t have recorded data and erosion and sedimentation gages to research, monitor and model soil erosion at large watershed. In order to assess the soil erosion risk, soil erosion modeling at the watershed scale are urgently needed to be undertaken. This study integrated the Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE) with a Geographic Information System (GIS) to estimate soil loss and identify the risk erosion areas in the Vazroud watershed. Multi-source (map-, space- and ground-based) datasets were used to obtain factors of RUSLE, and an integrated analysis was carried out in raster format of GIS and it was classified into five categories ranging from minimal risk to extreme erosion risk. Extensive field observations verify soil erosion risk map and total accuracy (90%) obtained. The soil erosion map was linked to land use, elevation and slope maps to explore the relationship between soil erosion and environmental factors and identify the areas of soil erosion risk. The slopes between 25 to 45 degree, the altitudes between 1180 to 2180 from sea level and bare lands have the high and extreme erosion risk in this study area. The results allow decision makers to implement management strategies to prioritization area and soil erosion reduction in Vazroud watershed. The integrated approach presented is relatively easy, fast, and straightforward, showing good potential for successful application in other areas.
    Keywords: conservation priorities, GIS, RUSLE, soil erosion risk, Vazroud watershed
  • Raziyeh Safiyari, Fereydoon Sarmadian, Ahmad Heidari, Shirin Younesi Pages 417-431
    Evaluation soil erosion is an important matter to protecting it from destroying in future due to the excessive use of the inherent capacity of soil and also improper management. Therefore, in this study land vulnerability related to water and wind erosion of Abyek for crops and pasture land has been evaluated, using Raizal model as one of the Microleis sub-models. Morphological and physical and chemical analysis data were obtained of studying and evaluating the 32 soil profiles. Agricultural - climatic and management information including temperature and precipitation data were collected from Bagh-e-Kosar climatological station for the last 17 years. To study the effect of climatic changes in the assessment of land area for the year 2080 AD (for 70 future year), the reports of International Panel on Climate Change (IPCC) allocated to West Asia have been used. Utilization types considered for evaluation, including wheat, corn, barley and alfalfa. The results obtained of Land vulnerability evaluation studies related to water and wind erosion using Raizal model part have been prepared as maps in the GIS environment. Information obtained from Land vulnerability models related to wind erosion for crops and pasture land, also implies vulnerability risk fora wide percent of the region lands under the current management, that the results evaluation of the proposed management methods express the improvement of destroying ability classes.
    Keywords: Abyek, climate change, microleis system, Razial model, wind, water erosion
  • Akram Arefi Asl, Ali Najafinejad, Farshad Kiani, Abdolrassoul Salmanmahiny Pages 433-446
    Runoff and sediment measurement is difficult in mountain watershed because of many different problems such as time and financial limitations. So using simulation model is necessary in this regard. Accuracy and precision evaluation of models for different watershed of Iran is necessary. The aim of this study was the evaluation of SWAT model efficiency in simulation of runoff and sediment yield in Chelchay watershed in Golestan province, Iran and also calibration and validation of SWAT. SUFI2 algorithm was used for calibration and validation. Nash-Sutcliff for calibration period (2001-2005) and validation period (2006-2009) for average daily discharge was 0.5 and 0.4 respectively and for sediment concentration was 0.71 and 0.92 that is good according to past research results. Because SWAT is complex and integrated model and can be used as a management tool in watershed management so it is suggested that it would be used for evaluation of management activities effects in Chelchay watershed.
    Keywords: calibration, Chehelchai watershed in Golestan province, SWAT, SUFI2, Validation
  • Mohhamad Fayaz, Saeedeh Nateghi, Hassan Yeganeh, Taghi Mirhaji, Seyed Ahmad Mousavi Pages 447-455
    In this study the effect of month, place and different years on the preferencevalue of Bromus tomentellus in semi-steppe region was studied. The preferencevalue of the Bromus tomentellus was studied in two years and four months in three sites as cheshme anjir (Fars), Badamstan (Zanjan) Firuzkuh (Tehran). To determine the preferencevalue of species the two methods of as preference index and timing method was used. To compare preferencevalue in different sites times the factorial completely randomized design was used. Mean comparison was performed using Duncan's Multiple Range Test at 5% level. And to compare two methods whit each other the T test was used. The results of preference index showed that sites were significant at 1% level. But the other factors were insignificant differences according to the results of timing method all the factors were insignificant. Comparison of two methods by T test showed that the two methods were different.
    Keywords: Bromus tomentellus, semi, steppe. preference index, timing, value preference
  • Ali Golkarian, Davoud Davoudi Moghaddam, Seyed Amir Naghibi, Masoud Eshghizadeh Pages 457-467
    Soil erosion is undoubtedly one of the most important problems in natural areas and has a devastating impact on grassland ecosystems. The present study was conducted to assess the ability of Rangeland Hydrology and Erosion Model for estimating sediment yield on rangeland’s hill slopes in dry regions at Shahid Noori paired watershed of Kakhk. RHEM is a mathematical, distribution and physical model that is capable to simulate hydrological and erosional processes with climatic data and hill slope’s characteristics. Measuring of sediment yield performed on 18 erosion plots in both disturbed and undisturbed rangeland conditions. In order to implement the model, the parameters of climate, soil texture, slope length, slope steepness, canopy cover and ground cover were measured and entered into the model to estimate amount of runoff and sediment yield in each year. The analysis showed no significant difference between observed and estimated values at 5% level in both all erosion plots and the average of measured values of all three different aspects. The results indicate that the model is capable to determine the quantity effects of rangeland conservation practices in hydrological and soil erosion processes. Overall, the present study suggested good potential for application of the model in the same rangelands of dry regions.
    Keywords: dry regions, erosion plot, Kakhk, RHEM, runoff, sediment
  • Tayyebeh Mresbahzadeh, Hasan Ahmadi, Gholamreza Zehtabian, Fereydun Sarmadian, Firoozeh Moghiminejad Pages 469-476
    Desertification is specific phenomenon of arid, semi-arid, dry sub humid regions. This phenomenon has a high rate in developing countries such as Iran. The main objective of this research was calibration of IMDPA model in Abuzeidabad (Kashan) region with emphasis on land criteria. IMDPA model, introduced by Iranian researchers to assess desertification intensity in Iran. Before application, the criteria and indices applied in model were re-defined For this study. Regarding to region conditions three criteria were defined as key criteria for desertification which were: Geology-geomorphology, soil and wind erosion criteria. Then each criterion was assessed based on selected criteria, which resulted in qualitative mapping of each criterion based on selected criteria. Finally, by mean of all the indices and criteria desertification mapping was provided and these results obtained. Regarding the studied criteria, Geology– Geomorphology benchmark has the highest effect on desertification. Among the total studying are (16161 hectars), the medium class is about (4792 hectars), and the high class is about (11369 hectars). Among indicators, slop index with 3.9 and lithology sensitivity to erosion and wind erosion with the value of 3.5 and 3.4 are the main indexes of increase in desertification intensity in the study area. According to map of desertification statue 70.3% of study area have a high intensity and 29.7% have a medium intensity.
    Keywords: desertification, geology– geomorphology benchmark, IMDPA model, soil Benchmark, wind erosion benchmark