فهرست مطالب

  • سال ششم شماره 4 (1391)
  • تاریخ انتشار: 1392/03/10
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سید صفدر حسینی، مهدیه همایون پور صفحه 1
    تجارت خارجی یکی از مولفه های مهم در توسعه اقتصادی و منبع تامین درآمدهای ارزی برای سرمایه گذاری در تکنولوژی جدید و افزایش توان تولیدی اقتصاد کشور می باشد. در سال های اخیر وجود نوسان قیمتی در بازار نفت، درآمد ارزی کشور را با تغییرات زیادی روبرو کرده و اقتصاد کشور را متاثر ساخته است و این مطلب لزوم ایجاد تنوع در محصولات صادراتی و اهمیت و تاکید بر تجارت محصولات غیرنفتی را به وضوح نشان می دهد. در این بین توجه به تجارت بخش کشاورزی با توجه به اهدافی همچون خودکفایی و امنیت غذایی و امکان ارزآوری بالای این بخش اقتصادی حائز اهمیت است. از آن جا که لازمه ی شکل گیری یک بخش توانمند کشاورزی، اتخاذ سیاست های مناسب است و این سیاست ها بدون شناسایی و تشخیص عوامل موثر و مهم نمی توانند اتخاذ گردند، مطالعه ی حاضر به بررسی عوامل موثر بر صادرات محصولات کشاورزی ایران پرداخته است. در بررسی پیش رو عوامل موثر بر صادرات محصولات کشاورزی ایران در چارچوب الگوهای سری زمانی با استفاده از الگوی تصحیح خطای برداری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد متغیرهای شاخص قیمت های نسبی، نرخ ارز حقیقی، رابطه مبادله تجاری و ارزش افزوده بخش کشاورزی اثر مثبت و معنی دار و همچنین متغیر تولید ناخالص داخلی کشورهای طرف تجارت محصولات کشاورزی اثر منفی و معنی داری بر صادرات محصولات کشاورزی ایران دارند. همچنین نتایج توابع عکس العمل آنی (اثر تکانه ها) نشان داد اثر تکانه های یک انحراف معیار از سوی متغیرهای توضیحی بر صادرات محصولات کشاورزی پس از کمتر از 2 دوره مستهلک و به سمت صفر میل می کنند. به عبارت دیگر، پایدار بودن الگوی صادرات محصولات کشاورزی محسوس است.
    کلیدواژگان: واژه های کلیدی: صادرات، محصولات کشاورزی، الگوهای سری زمانی، ایران
  • مسعود دهدشتی، حمید محمدی، وحید دهباشی، حامد دهقانپور صفحه 17
    یکی از مشکلات اقتصادی ایران در چند دهه گذشته افزایش حجم نقدینگی می باشد که خود منجر به افزایش شاخص قیمت ها و ایجاد تورم می گردد. از سوی دیگر، بخش کشاورزی به عنوان یکی از بخشهای عمده اقتصادی کشور، تحت تاثیر سیاستها و تصمیم گیری های کلان اقتصادی قرار می گیرد. از این رو هدف اولیه این مطالعه پیش بینی حجم نقدینگی و نرخ تورم بود. برای این منظور، پس از بررسی ایستایی و تصادفی بودن متغیرها با استفاده از آزمون ناپارامتریک والیس-مور، الگوهای هارمونیک، ARMA و ARCH برای پیش بینی استفاده شدند و بهترین الگو برای پیش بینی این متغیرها انتخاب شدند. بر این اساس، الگوی ARMA(2،1) در پیش بینی نرخ تورم و الگوی GARCH(1،1) در پیش بینی نقدینگی دارای خطای کمتر و در نتیجه کارایی بیشتر نسبت به سایر الگوهای مورد استفاده در این مطالعه می باشد. در نهایت به بررسی تاثیر حجم نقدینگی و نرخ تورم بر ارزش افزوده بخش کشاورزی پرداخته شد. نتایج بدست آمده از مطالعه حاضر نشان می دهد که ارتباط مستقیم اما ضعیفی بین حجم نقدینگی، نرخ تورم و ارزش افزوده بخش کشاورزی وجود دارد، علت اثرات ضعیف حجم نقدینگی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی می تواند به دلیل ارتباط سیستم پولی کشور و بخش کشاورزی باشد.
    کلیدواژگان: پیش بینی، ارزش افزوده بخش کشاورزی، نقدینگی، الگوی خود توضیح برداری
  • محمد قهرمان زاده، ابراهیم جاودان صفحه 37
    نوسان های قیمتی همواره رفاه تولیدکنندگان و مصرف کنندگان را تحت تاثیر قرار می دهد. شناخت این مسئله که چگونه خبرهای قیمت مواد غذایی به نوسان های قیمتی منجر می شود، برای سیاستگذاران بسیار مهم است. بنابراین هدف از این پژوهش، بررسی اثر خبرهای قیمت بر نوسان های قیمت گوشت مرغ، گوسفند و گوساله در ایران می باشد. بدین منظور از الگوهای GARCH غیرخطی با استفاده از داده های قیمت ماهانه گوشت در دوره 1390:12- 1371:1 بهره گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی EGARCH الگوی مناسبی برای استخراج عدم تقارن در منحنی اثر خبرها است. بر پایه نتایج، واریانس ناهمسان شرطی برای قیمت گوشت مرغ، گوسفند و گوساله نامتقارن است. به عبارت دیگر نوسان های قیمت این کالاها واکنش نامتقارنی نسبت به خبرهای خوب و بد نشان می دهند. همچنین خبر افزایش قیمت، نوسان های قیمتی این محصولات را افزایش می دهند و تنها در مورد گوشت مرغ خبر کاهش قیمت به تثبیت قیمت کمک می کند. بنابراین پیشنهاد می شود سیاستگذاران سیاست های خود را بر پایه تغییرات قیمت های انتظاری طراحی و به مرحله اجرا درآوردند.
    کلیدواژگان: اثر خبر، الگوهای GARCH غیرخطی، گوشت، نوسان قیمت
  • سیمین خرمی مقدم، محمدرضا زارع مهرجردی، حسین مهرابی بشرآبادی، محمد بخشوده صفحه 55
    در این مطالعه به منظور بررسی رفتار مصرف کنندگان و محاسبه کششهای قیمتی و درآمدی از سیستم تقاضای تقریبا ایده آل درجه دو استفاده شد و چگونگی توزیع درآمد میان گروه های مختلف درآمدی، به کمک شاخص های استخراج شده از این مدل بیان شد. برای رسیدن به اهداف مطالعه از داده های هزینه خانوار مرکز آمار ایران در سال 1386 استفاده شد. سیستم معادلات تقاضا به روش رگرسیون های به ظاهر نامرتبط با استفاده از نرم افزارEviews 5 برآورد گردید. کالاهای منتخب مشمول یارانه عبارت است از روغن نباتی، قند و شکر، نان و برنج.نتایج حاصل از کشش های درآمدی بیانگر تمایل بالای مصرف کنندگان روستایی نسبت به مصرف کنندگان شهری در جهت افزایش میزان مصرف کالاهاست و با توجه به پایین بودن کشش قیمتی کالاهای مورد بررسی، به نظر می رسد که به منظور اصلاح الگوی مصرف بکارگیری سیاست های قیمتی به تنهایی کافی نباشد. در بررسی شاخص های بدست آمده از سیستم تقاضای مورد استفاده، در مناطق شهری بالاترین میزان نابرابری در گروه پردرآمد و در مناطق روستایی در گروه کم درآمد مشاهده شد.
    کلیدواژگان: رفتار مصرف کنندگان، کالاهای مشمول یارانه، توزیع درآمد، مناطق شهری و روستایی ایران
  • صدیقه هاشمی بناب، حامد رفیعی صفحه 75
    به دلیل مشکل بودن برآورد آثار زیست محیطی و ارزش گذاری آن، در بسیاری از طرح های کلان منطقه یی، ملی و بین المللی از اندازه ی هزینه ی آلودگی ایجاد شده چشم پوشی می شود، یا به صورت گذرا به آن ها اشاره می گردد. در این مطالعه به بررسی ارزش کاهش آلودگی رودخانه ی آجی چای تبریز در مسیل درون شهری مهران رود از دیدگاه شهروندان تبریزی پرداخته شده است. تعداد 100 خانوار تبریزی به روش تصادفی انتخاب شد و اطلاعات با استفاده از الگوی کیفی لوجیت تجزیه و تحلیل شد. نتایج این تحقیق نشان داد که هر خانوار تبریزی تمایل دارد به طور متوسط ماهانه 4500 ریال برای کاهش آلودگی در این مسیل پرداخت نماید، که برای شهروندان مختلف بسته به ویژگی های اقتصادی و اجتماعی آن ها متفاوت است. هم چونین نتایج این مطالعه نشان داد که عواملی مانند سن، جنسیت، سطح درآمد، تعداد اعضای خانوار و سطح تحصیلات آثار معنی داری بر اندازه ی تمایل به پرداخت افراد دارد. با توجه به متوسط تمایل هر خانوار به پرداخت ماهانه و بودن 423660 خانوار در استان، ارزش کاهش آلودگی رودخانه ی آجی چای در این مسیل 64/22877 میلیون ریال در سال برآورد گردید.
    کلیدواژگان: ارزش گذاری مشروط، تمایل به پرداخت، مدل لاجیت، آلودگی زیست محیطی، آجی چای تبریز
  • فاطمه حیات غیبی، ناصر شاهنوشی، منصور زیبایی، محمود دانشور، نعمت الله اکبری صفحه 91
    در مطالعه حاضر، با تبیین ارتباط بین بخش های مختلف اقتصاد استان اصفهان، ارزش اقتصادی آب رودخانه زاینده رود در این استان برآورد شده است. برای این منظور از یک الگوی تلفیقی داده- ستانده و برنامه ریزی خطی با پارامترهای فازی، که در آن اهداف برنامه چهارم توسعه و حداکثر نمودن ارزش افزوده استان، مدنظر قرار گرفته، استفاده شده است. با توجه به نتایج الگوی تدوین شده، ارزش واقعی هر مترمکعب آب در استان اصفهان حداقل 10400 ریال (به قیمت سال 1380) تخمین زده شد، که بر این اساس سهم آب زاینده رود حدود 55/13 درصد ارزش افزوده استان اصفهان می باشد. همچنین، جهت تداوم اهداف برنامه چهارم توسعه (که هم راستا با اهداف برنامه پنجم توسعه نیز می باشند) لازم است حداقل رشد سالانه سرمایه گذاری در استان، 86/7 درصد باشد. در ساختار فعلی اقتصاد استان، افزایش سرمایه گذاری و مدیریت منابع آب در دسترس دو عامل مهم در کاهش ریسک عدم برآورد اهداف برنامه توسعه، می باشند.
    کلیدواژگان: الگوی داده، ستانده، برنامه ریزی خطی با پارامترهای فازی، زاینده رود، استان اصفهان
  • معصومه دانشور، منصور زیبایی صفحه 115
    سیستم آبیاری بارانی یکی از مهمترین استراتژی های سرمایه گذاری در توسعه روستایی است که می تواند به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر مقابله با خشکسالی اثر گذار باشد. این مطالعه اثرات سیستم آبیاری بارانی بر مقابله با خشکسالی در استان فارس را مورد بررسی قرار می دهد. تجزیه و تحلیل سیستم آبیاری بارانی به عنوان استراتژی مقابله که توسط کشاورزان در تعدیل خشکسالی پذیرفته شده است، مورد بررسی قرار می گیرد. 234 کشاورز برای مصاحبه و جمع آوری داده های مورد نیاز در سطح مزرعه به وسیله روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای در سال 1390 انتخاب شدند. برای بدست آوردن نتایج، لاجیت چند گزینه ای استفاده شد. بر طبق نظرسنجی، 8/30، 2/46 و 2/16 درصد از کشاورزان، اثرپذیری سیستم های آبیاری بارانی تحت شرایط خشکسالی را به ترتیب، خیلی زیاد، زیاد و متوسط می دانستند. نتایج نشان داد که 9/29 درصد کشاورزان نمونه سیستم آبیاری بارانی را به عنوان استراتژی مقابله با خشکسالی انتخاب کردند. همچنین، رگرسیون لاجیت چند گزینه ای نشان داد که، درآمد، وام و عمق چاه اثر مثبت و معنی داری بر انتخاب سیستم آبیاری بارانی به عنوان استراتژی مقابله با خشکسالی دارند. در نهایت نتایج نشان داد که سیستم آبیاری بارانی می تواند در محصولات مختلف، بهره وری آب را به طور قابل ملاحظه و نزدیک به پنجاه درصد افزایش دهد.
    کلیدواژگان: سیستم آبیاری بارانی، خشکسالی، رگرسیون لاجیت چند گزینه ای، بهره وری آب
  • علی رهنما، محمدرضا کهنسال، آرش دوراندیش صفحه 133
    در دهه های اخیر به دلیل بروز بحران آب، بیشتر کشورها به مدیریت منابع آبی و بهره برداری بهینه هرچه بهتر آب گرایش پیدا کرده اند. آب این ماده حیاتی مهم ترین عامل محدود کننده ی توسعه ی اقتصادی و نیز مهم ترین نهاده ی کشاورزی در ایران است. هدف از این پژوهش، برآورد ارزش اقتصادی آب با به کارگیری رهیافت برنامه ریزی ریاضی مثبت در میان بهره برداران زراعی شهرستان قوچان است. داده های مورد استفاده در این پژوهش با استفاده از به کارگیری روش نمونه گیری ساده تصادفی و تکمیل 118 پرسشنامه از میان بهره برداران زراعی شهرستان قوچان فراهم شد. سپس با به کارگیری روش تجزیه واریانس بهره برداران نمونه در گروه بهره برداران (کمتر از 5 هکتار) و (بیشتر از 5 هکتار) تقسیم شدند که واکنش هر گروه از بهره برداران نماینده تحت تاثیر سه سناریوی کاهش در منابع آب (کاهش 30، 40 و 70 درصدی برای بهره بردارن گروه 1 و کاهش 10، 25 و 75 درصدی برای بهره برداران گروه2) و افزایش در قیمت آب (افزایش 70، 80 و 100 درصدی برای بهره برداران گروه 1 و افزایش 75، 80 و 100 درصدی برای بهره برداران گروه 2) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که در سناریوی کاهش در منابع آب ارزش اقتصادی آب به ترتیب 1100، 1340 و 3120 ریال برای بهره برداران گروه 1و در بهره برداران گروه 2 ارزش اقتصادی آب به ترتیب برابر 100، 1260 و 4730 ریال به دست آمده است. همچنین سطح زیر کشت محصولاتی مانند گندم، جو، سیب زمینی و گوجه فرنگی نسبت به سناریوهای موجود دچار تغییرات کمتری شده است.
    کلیدواژگان: آب، الگوی کشت، برنامه ریزی ریاضی مثبت، ارزش اقتصادی، شهرستان قوچان
|
  • Seyed Safdar Hosseini, Mahdieh Homayunpour Page 1
    Foreign trade is an important component of economic development and source of foreign exchange earnings for investment in new technology and increasing the production power of economy. In recent years, despite fluctuations in the market price of oil, has met the country's foreign exchange earnings with many changes and has influenced the economy and this shows the need to diversify export products and trade and to emphasize the importance of non-oil products trade clearly. Focusing on agriculture sector trade according to the goals such as self-sufficiency and food security and the possibility of high exchange revenues of mentioned sector is avoidable. Since the formation of a strong agricultural sector requires adopting appropriate policies and these policies cannot be adopted without identifying important factors, the present study has discussed the factors affecting agricultural commodities exports in Iran. In the face of factors affecting export agricultural products in Iran were studied in the context of time series models using vector error correction model. Results showed that variables relative price index, real exchange rate, commercial exchange relation and added value of trade and commercial agriculture were positive and significant and also the variable GDP of trade partner countries was positive and significant affecting agricultural exports value index. So if the shocks appeared in the system, shock will be adjusted after 2 periods. In other words, sustainable pattern of agricultural exports was clear.
    Keywords: export, agricultural products, time series models, Iran
  • M. Dehdashti, H.Mohammadi, V. Dehbashi, H. Dehghanpur Page 17
    The purpose of doing this study was forecasting liquidity and inflation for the period 1352-1387. After that surveyed unit root and Wallis-Moore nonparametric and Durbin-Watson parametric tests, we used Harmonic; ARMA and ARCH patterns for forecasting and finally the best models were selected for prediction. Results showed that ARMA (2, 1) and GARCH (1, 1) are more efficient models for prediction inflation rate and liquidity, respectively. One of the Iran's economic problems in the past decades is increases liquidity volume that cause raises the price index and therefore, it will create inflation. In the other, agriculture sector is one of the major sectors of economy that influenced by macro-economic policies. Accordingly the second aim of this study is survey impacts of inflation rate and liquidity on agriculture value added. The results of this part showed that there is a direct relation between liquidity, inflation rate and agriculture value added.
    Keywords: Forecasting, Agriculture value added, Liquidity, Vector Autoregressive model (VAR)
  • Ghahremanzadeh, M. Javdan, E Page 37
    Price volatility is affecting consumers and producers welfare. The extent to which food price news contributes to volatility is most important for policymakers. Hence, the goal of this paper is the survey the impact of news on price volatility of chicken, mutton and beef in Iran. For this purpose, the various types of non-linear GARCH models were estimated using monthly meat price data for the period of 1992:1-2011:12. Findings show that EGARCH is the best model to Exploiting Asymmetries in the News Impact Curve. According to results, conditional heteroscedasticity of beef, mutton and chicken price is non-symmetry. In other words, price volatility of these commodities has asymmetric response to good and bad news. Moreover, high-price news increase the price volatility of these products and low-price news stabilizes price just in chicken market. Therefore it is recommended that policymakers design policies with respect to movement of expected prices.
    Keywords: Meat, News Impact, Non, Linear GARCH Models, Price Volatility
  • S. Khorrami Moghaddam, M.R. Zare Mehrgerdi, H. Mehrabi Boshrabadi, M. Bakhshoodeh Page 55
    In this study, to examine the consumers’ behavior and to calculate the price and expenditure elasticity, the Quadratic Almost Ideal Demand System was used and the circumstances of income distribution among different income groups were shown using the deducted indices from this system. To reach the goals of this study, the Iran’s statistics center data of household expanses in 1386 was used and the seemingly unrelated regression estimator (sure) was estimated using the Eviews 5 software. The selected goods liable to subsidy are vegetable oil, sugar, bread and rice. The results obtained from the expenditure elasticity shows the rural consumers’ higher tendency towards increasing the consumption of the goods than the urban consumers. Considering the low price elasticity of the under study goods it seams that using just the price policies to correct the consumption model is not enough. By studying the results obtained from the applied demand system, it was observed that in urban areas the highest inequality is in the high- income group and in rural areas in the low- income group.
    Keywords: consumer's behavior, goods liable to subsidy, urban, rural areas of Iran
  • S. Hashemibonab, H.Rafiee Page 75
    Today, environmental pollution is one of the most important problems that human is involved with it, because of technological advances and uncontrolled interventions. Despite this because of the difficulty of estimating the environmental impact and its valuation, still, in many large regional, national and international projects, pollution cost is not calculated or be noted transient. In this study, pollution reduction value of Ajichai River in Tabriz and in watercourse within the urban of Mehran River assessed from the perspective of Tabriz citizens. Therefore, 100 households by using random sampling elected and their preferences by Logit model analyzed. The results show that per household in Tabriz pays average monthly amount of 4500 Rials in this watercourse and it is different for citizens with different social and economic characteristics. Also shown that factors as age, sex, income level, family size and education have significant effect on individual Willingness to pay (WTP). According to monthly average WTP for per household and number of 423660 households in province, value of reducing pollution for Ajichai river in this watercourse equal to 22877.64 Millions Rials annually.
    Keywords: Contingent valuation, Willingness to pay, Logit model, Environmental pollution, Ajichai river
  • Fateme Hayatgheibi, Naser Shahnoushi, Mansour Zibaei, Mahmoud Daneshvar, Nematollah Akbari Page 91
    In this study, the relationship among different economic sectors of Isfahan province has been investigated. Then the economic value of Zayanderood water has been estimated from an aggregated input- output and linear programming model with fuzzy parameters. The goals of the 4th developmental plan and maximized value added of the province have been integrated into the model. Given the model results, the real value of a cubic meter of water in Isfahan is at least 10400 Rials (in constant 2001 prices). On this basis, the share of Zayanderood water is equal to about 13.55 percent of Isfahan province value added. Moreover, if necessary continuing the goals of the 4th developmental plan (which are in the same direction with the goals of the 5th development plan), this will require at least 7.86 percent annual growth in investment. Under the present economic structure of Isfahan province, water resource management and increasing investment are the two most important factors for decreasing the risk of infeasibility of the development plan goals.
    Keywords: Input, output model, linear programming with fuzzy parameters, Zayanderood, Isfahan province
  • Masoumeh Daneshvar, Mansour Zibaei Page 115
    Sprinkler irrigation system is one of the most important rural development investment strategies that can have both direct and indirect impact on coping with drought. This study examines the effects of sprinkler irrigation system on coping with drought in Fars province. It points out the analysis of sprinkler system as a coping strategy that adopted by farmers in mitigating drought. A sample of 234 farmers was selected for interview and collected needed farm level data in 2011 by using a multistage random sampling method. To obtain the results multinomial logit was used. Based on the viewpoints of 30.8%, 46.2% and 16.2% of sampled farmers, the effectiveness of sprinkler system under drought condition are very large, large and medium respectively. The results showed that 29.9 percent of sampled farmers chose sprinkler irrigation system as a strategy to cope with drought. As well, multinomial logit regression demonstrated that income, loan and depth of well have positive and significant effect on the choosing of sprinkler irrigation system as farmer’s strategy to cope with drought. Finally the results revealed that sprinkler irrigation systems can considerably increase water productivity.
    Keywords: Sprinkler irrigation system, Drought, Multinomial logit regressions, Water productivity
  • Ali Rahnam, Mohammad Reza Kohansal, Arash Dourandish Page 133
    In recent decades most countries because of water crisis tend to manage water resources and water allocation well. Water, the crucial element, is the most important factor limiting of economic development and input in Iranian agriculture. This study estimates the economic value of water with applying positive mathematical programming between farmers in Quchan. The data, used of simple random sampling method, in this study completed by questionnaires between 118 of the farmers in Quchan. Then farmers were divided in 2 groups (farmers with less than 5 acres and more than 5 acres) with using analysis of variance that each group of farmers affected by the reaction of the three scenarios (decrease 30%, 40% &70% water resources for farmers group1 and decrease 10%, 25% & 75% water resources for farmers group2 also increase 70%, 80% & 100% in water price for farmers group1 and 75%, 80% &100% for farmers group2) were examined. The results showed that the economic value of water under scenarios of decrease water for farmers group 1 respectively equal 1100, 1340 & 3120 Rials and for farmers group 2 respectively equal 10, 1260 and 4730 Rials. Also the cultivation of products such as wheat, barley, potatoes and tomatoes has been less change than the existing scenarios.
    Keywords: Water, crop pattern, positive mathematical programming, economic value, Quchan