فهرست مطالب

نگره - پیاپی 26 (تابستان 1392)
  • پیاپی 26 (تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1392/09/25
  • تعداد عناوین: 6
|
  • جلال الدین سلطان کاشفی صفحه 5

    در دوران صفویه، سلطان محمد تبریزی ضمن حفظ اصول و قواعد هنر اسلامی و به کارگیری فضای ماورایی به نمایش ارزش هایی در آثارش می پردازد که در گذشته نگارگری این مرزوبوم مطرح نبوده است. او به رویدادهای اجتماعی زمانه خود در حیطه فضایی خیال پردازانه (واقع گریز) و از طریق تصرف در شکل و رنگ، دوری جستن از خلا و بهره گیری از ریزه کاری های تزیینی، به خصوص با انتخاب گزینه استحاله، توجهی خاص می ورزد. هدف این مقاله بررسی جنبه های «درون گرا» یا اکسپرسیو (بیانگر) در فضایی ظاهرا «واقع گریز» است و به توصیف و تحلیل تصاویری می پردازد که سلطان محمد نگارگر در گوشه و کنار اثرش به کار می گیرد و چهره مسخ گونه و متحجرشده انسان را به صورت «پنهانی» در زیر چتر فضایی ظاهرا (رویایی) به نمایش می گذارد. صورت هایی که درکنار شخصیت های ماورایی به دور از عجایب نگاری وی قرار می گیرد گویای جنبه های اجتمایی و اعتراضی است و از درآمیختن این دو جهان (زمینی و آسمانی) در فضایی واحد و رسیدن به مضمونی ژرف تر از عنوان از پیش تعیین شده حاصل می شود. در این تحقیق، به سوالاتی پاسخ داده می شود که همچنان بی جواب مانده اند، مانند اینکه آیا شرایط زمانه و استبداد حاکم بر مردم باعث ترسیم چنین فضای هوشمندانه می شود یا این گونه نقوش صرفا حرکتی تزیینی قلمداد می شوند؟
    در فضای تصویری سلطان محمد، اندام و چهره نگاری به سه قسمت (حالت) تقسیم می شود:1 ترسیم صورت های ماورایی و ملکوتی که از عالم مثال یا به عبارتی دیگر عالم صور معلقه وام می گیرد.
    2 درآمیختن پیکره حیوانی با سیمای انسانی یا بالعکس، مانند ترسیم مرکب پیامبر اسلام (براق) یا شیاطین و دیوها که به نمایش عجایب المخلوقات یا اسطوره نگاری وی می انجامد.
    3 تجسم رخساری که بیا نگر حالات درونی انسان ها یا به عبارتی دیگر حالات روحی روانی مردم زمانه اش است.
    روش تحقیق در این مقاله توصیف تحلیلی است و به شیوه کتابخانه ای به انجام رسیده است.

    کلیدواژگان: هنراسلامی، سلطان محمد، دیدگاه های اجتماعی، نگارگری ایرانی
  • زینب رجبی، دکترمحسن مراثی صفحه 19
    در تاریخ هنر و تمدن های دینی، همواره شاهد ظهور آثار معنوی و روحانی هستیم که سعی در برقراری ارتباط انسان با عوالم ملکوتی دارند و یکی از بارزترین مصادیق آن چهره های معنوی است. چهره انسان های وارسته مجالی برای نمایش روحانیت و معنویت در قالب تصویر انسانی بوده و همواره در تمدن های دینی مورد توجه خاص بوده است. این چهره ها دارای خصلت هایی است که وقتی در کنار یکدیگر قرار داده می شود چنین به نظر می آید که دارای روحی واحد و مشترک هستند. شناسایی ویژگی های مشترک چهره های معنوی در تمدن های دینی هدف اصلی این تحقیق است.
    در این مقاله سعی شده است با استفاده از تحلیل و تفسیر صورت نوعیه و بیان دیدگاه های گوناگون صاحبنظران درباره آن به شناسایی ویژگی های مشترک چهره های معنوی و چگونگی استفاده هنرمندان از این اصول در آثارشان پرداخته شود. ارائه مقاله براساس روش تحقیق توصیفی تحلیلی است که اساس آن توصیف نمونه هایی از چهره های موجود در برخی از تمدن های دینی است و ضمن بررسی نحوه تلقی هنرمندان در تمدن های گوناگون نسبت به خلق چهره های معنوی که برگرفته از صورت نوعیه اند، برخی از ویژگی های مشترک این چهره ها شناسایی شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که چهره های معنوی در تمدن های دینی دارای ویژگی های مشترکی است که می توان با استفاده از آن ها، چهره ای آرمانی را متصور شد. در نتیجه، مهم ترین ویژگی های مشترک این چهره ها عبارت اند از: ابروان کشیده و کمانی، چشمان درشت و بادامی، بینی کشیده، لبانی کوچک، پیشانی محراب گونه و گشاده.
    کلیدواژگان: صورت نوعیه، چهره معنوی، معنویت، شمایل، بودایی، مسیحیت، اسلام
  • سمیرا آقاداود جلفایی، میثم براری صفحه 35
    فرش های روستایی ایران منابع مهمی برای مطالعه هنر و فرهنگ روستایی ایران به شمار می روند. کاربرد نقوش و رنگ های به کاررفته در این فرش ها بازتاب فرهنگ، آداب و رسوم، هنر و تجربه زیست مردم منطقه است. حضور وجوه مشترک در نقوش به کاررفته در قاب های فرش های خشتی و رنگ آن ها حاکی از روح حاکم بر این آثار، تحت تاثیر معاشرت با طبیعت است. در این فرش های خشتی، تفاوت هایی از لحاظ ظاهری و تکنیکی وجود دارد که برای تشخیص بهتر فرش های خشتی مناطق مختلف استان چهارمحال و بختیاری از یکدیگر لازم است نقوش داخل قاب ها از لحاظ تجسمی بررسی شود. هدف این مقاله،شناخت هرچه بهتر نقوش فرش های خشتی، توصیف و طبقه بندی این نقوش و افزایش توان تشخیص فرش های روستا های این منطقه است و همچنین علاوه بر اینکه به حوزه های نظری تک تک نقوش می پردازیم به حوزه های تجسمی مثل رنگ، اندازه، انتزاعی شدن یا ساده شدن نقوش نیز پرداخته می شود. در این میان، پاسخ به سئوالات زیر مدنظر بوده است:1.بیشترین نقوش به کاررفته در فرش های خشتی مناطق مختلف این استان چیست؟
    2.چه تفاوت هایی بین نقوش فرش های این مناطق وجود دارد؟
    در این پژوهش که به روش میدانی و کتابخانه ای صورت گرفته و شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات آن به روش مقایسه ای است براساس کتب، اسناد و مدارک موجود نقوش فرش های خشتی مناطق مختلف استان چهارمحال و بختیاری مورد بررسی قرار گرفته است و سپس به بررسی تطبیقی نقوش فرش های مناطق این استان و مقایسه آن ها با یکدیگر پرداخته شده است. نقوش در قالی های خشتی دارای تنوع زیادی است و بسته به سلیقه بافندگان نقوش خشت ها تغییر می کند، ولی به طور کلی موضوع متن این خشت ها بیشتر نقوش گیاهی، درختی بوده و کمتر از پرندگان و چهارپایان استفاده شده است. نقوش به کاررفته در قالی های خشتی در ابتدا در روستا های سامان، فرخشهر، شلمزار، سفیددشت و اردل به صورت تجریدی به کار رفته و در قالی های چالشتر و شهرکرد طبیعی تر نمایان شده است.
    کلیدواژگان: فرش خشتی، طرح خشت، قلمدان، استان چهارمحال و بختیاری، فرش روستایی
  • مریم تدین، مصطفی حسینی واجاری صفحه 51
    سنجش نحوه کاربرد رنگ در قالی می تواند دریچه ای در نگرش طراحان و نحوه اندیشیدن آن ها به رنگ در قالی بگشاید. در تحلیل قالی، گذشته از جنبه کاربردی رنگ و نحوه کاربرد آن در بعد زیبایی شناختی قالی مورد توجه قرار می گیرد. هدف از این پژوهش این است که با درنظر داشتن تاثیر رنگ های نوری بر ادراک مخاطب از رنگ در قالی روشی برای سنجش تناسبات رنگی ارائه شود. روش پژوهش تجربی(آزمایشی) است و پژوهش با درنظر داشتن خاصیت پراکندگی رنگ در قالی که درنتیجه پراکندگی طرح و حضور رنگ غالب در زمینه اتفاق می افتد؛ و همچنین با تکیه برنظریه رنگ آگدن نیکولاس رود و فرانس گریتسین انجام شده است. پژوهش با مطرح کردن فرضیه ارتفاع رنگی در قالی ازطریق مطالعه موردی سه نمونه از قالی های دوره صفوی با استفاده از نرم افزار تحلیل رنگ ایمیج جی طی دو آزمون سنجش میزان زینه (فام) و اشباع رنگ و سنجش زینه تاریک و روشن به آنالیز رنگی پرداخته است. مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که آیا اصول کاربرد رنگ در قالی از قانونی تبعیت می کند یا خیر، و این نکته را بیان می کند که رنگ ها در قالی به صورت لایه هایی درهم تنیده به کار رفته اند و تنها درصورت آنالیز قابل تشخیص اند و در قالی با ایجاد خطای دید عمل کرده و احساسی از بعد تداعی می کنند. نتایج پژوهش نشان می دهد که یکی از مهم ترین پدیده ها در رنگ آمیزی قالی پدیده ای موسوم به ارتفاع رنگی است. این امر با استفاده از رنگ های دارای تضاد اشباع به عنوان حاشیه طرح ها برای پدیدآوردن نوعی ژرفای مجازی در قالی از طریق افزایش فواصل رنگی جهت حذف تضاد هم زمانی به دست می آید. استفاده از این روش می تواند با راهنمایی طراحان در آزمودن رنگ های متناسب در طراحی قالی به غنای رنگ آمیزی قالی ایرانی بیفزاید.
    کلیدواژگان: قالی ایران، تناسبات رنگی، ارتفاع رنگ، نرم افزار ایمیج جی
  • فرهاد تهرانی، مائده پور فتح الله، زهرا قاسمی صفحه 61
    آثار ادبی زمینه های مناسبی برای پرداختن و ترسیم معماری حمام در آثار نگارگری ایجاد کرده است. این نگارگری ها رابطه بسیاری با عالم واقعیت دارند. با تطبیق ویژگی های این گونه آثار با معماری حمام ها می توان به این نتیجه رسید که در این نگارگری ها فضاهای حمام با رعایت بسیاری از ویژگی های معماری نمایش داده شده است و این امر نشان دهنده نوعی واقع گرایی در آثار نگارگری حمام است. هدف از این پژوهش بررسی و مقایسه تطبیقی معماری حمام ها و آثار نگارگری حمام است تا در پی آن مشخص شود که این آثار تا چه حد به واقعیت نزدیک اند و با واقع گرایی ترسیم شده اند. در پی این هدف، با استفاده از روش تحقیق تفسیری تاریخی به مطالعه آثار به جامانده از نگارگری های حمام و تطبیق آن با معماری حمام ها پرداخته شده است. در مجموع، 23 اثر نگارگری بررسی شده و ویژگی های آن با معماری حمام ها مقایسه شده است. یافته های تحقیق نشان دهنده آن است که بسیاری از خصوصیات حمام از فضاهای معماری تا تاسیسات، سازه و نورگیری با روش های مختلف در این آثار به نمایش گذاشته شده است. همچنین اصولی چون ابعاد، اندازه، شکل هندسی و تناسبات فضاها در آن مشهود است.
    کلیدواژگان: معماری حمام، نگارگری، نحوه آفرینش فضا، ویژگی های حمام
  • داریوش وارث، خشایار قاضی زاده صفحه 73
    افزایش هزینه های تبلیغات از یک سو و نبود اطمینان شرکت ها از اثربخشی آن از سوی دیگر، دلمشغولی عمده ای برای مدیران به وجود آورده است. طی چند دهه گذشته، استفاده از تبلیغاتی که در طراحی آن ها از طنز استفاده شده گسترش روزافزونی یافته است.
    هدف این تحقیق رسیدن به درک بهتر از مقوله طنز در اعلان و تبلیغات است که با شناسایی مزایا و معایب آن و به روش توصیفی انجام شده و روش جمع آوری اطلاعات آن کتابخانه ای است.
    نتایج حاصل از پژوهش نشان داد شیوه های استفاده از طنز به تناسب موضوع میزان و نوع آن را در اعلان تعیین می کنند. همچنین مزایای بسیاری برای استفاده از طنز در اعلان وجود دارد از قبیل اینکه طنز در اعلان سبب می شود تا پیام ها بیشتر سرگرم کننده و به یاد ماندنی شوند.
    کلیدواژگان: طنز، اعلان، تبلیغات، گرافیک، ایران
|
  • Jalaleddin Sultan Kashefi Page 5

    Whilst preserving rules and principles of Islamic art and maintaining a celestial aura, in Safavid era Sultan Mohammad demonstratesunprecedented values in his paintings;he focuses on his contemporary social occurrences, namely tyranny and injustice, ina fantasist (unrealistic) atmosphere by manipulating forms and colors, avoiding empty space and using ornamental details, particularly through his choice of metamorphosis. Thus the article surveys the inward aspects or in other words expressionistic aspects in a scenery seemingly “unrealistic” and to that end we describe and analyze the images which Sultan Mohammad the painter uses in his works and “secretly” reveals the rigidified and transfigured faces of the man – under the pretense of a scene apparently (imaginary). In fact as part of the results of this survey images beside celestial figures – apart from his fantasist imagery – depict social and protesting aspects and consist of the combination of these two worlds (celestial and terrestrial)in a single scene – and reach a theme profounder than the predetermined title suggests. Furthermore, answers are sought here to questions such as whether the circumstances of his time and tyranny over people causedthe depiction of suchingeniousscenes, or these images are merely regarded as decorative achievements. Finally, to find out the consequences of this approach and to conclude the research, body parts and faces depicted by him in some of his paintings are referred to, through which he expresses his intentions: bodies and faces in his imagery fall into three categories: 1.The portrayal of supernatural and heavenly faces borrowed from the world of ideas, or in other words, the world of Suspended Faces. 2.The merging of animal bodies and human faces or vice versa, for instance in case of prophet of Islam’s stallion (Boragh) or devils and demons which leads to his version of Strange Creatures or mythography. 3.The facial representations expressing humans’ inner moods or in other words his contemporary people’s mental-spiritual moods. Since the results of this research are expected to unveil the structure of his paintings, some of his beautiful works are addressed here Research Method descriptive-analytic,Data used: printed material.

    Keywords: Islamic Art, Sultan Mohammad, Social Approaches, Persian Painting
  • Zeinab Rajabi, Mohsen Marasy Page 19
    Through the history of art & religious civilizations, there are always sacred & spiritual artworks that endeavor connecthumanswith spiritual worlds,of whichthe most obvious manifestations aresacred portraits. Portraits of the pious humans give the opportunity to represent spirituality and divineness in form of human images that have always been taken into especial consideration by religious civilizations. These portraits have special characteristics so that if they are put together, it seems that they possessa united and collective essence. Therefore recognizing the common characteristics of sacred portraits in religious civilizations is the main goal of this research.In this essay by means of analyzing and explaining the ideal portrait and expressing the different viewpoints of experts in this area, it is tried to recognize the common characteristics of the sacred portraits andthe ways artists have manipulated them in their works. Using analytic and descriptive methods based on description of existing cases of portraits from some of the religious civilizationsandbesides exploring the artists’ perceptions of sacred portraits in various civilizations which are developed from the ideal portrait, some of the common characteristics of these portraits are recognized. The results of this essay show that there are common characteristics in sacred portraits in religious civilizations through which a perfect portrait may be conceived. As a result main common characteristics include: extended and arched eyebrows, bigand almond like eyes, extended nose, small lips, altar like and broad foreheads.
    Keywords: Ideal Portrait, Sacred Portrait, Spirituality, Icon, Buddhist, Christianity, Islam
  • Samira Aghadavood, Meysam Barari Page 35
    Iranian rural carpets are major sources for the study of Iranian rural art and culture. Applications of motifs and colors of these carpets reflect the culture, customs, art and lived experience of the local people. The presence of common aspects in frames of Kheshti rugs and their colors, indicate the presiding spirit of the works, inspired by their interaction with nature. There are differences in both theappearance and technique thus to better recognize the Kheshti rugs of different regions of Chaharmahal and Bakhtiari province it is essential to study the visual characteristics of motifs within the frames. The aim of this paper is to better recognize the Kheshti rugs’ motifs, describing and categorizing these motifs, and increasing the knowledge to distinguish the rugs coming from these regions and also besides exploring each and every motif theoretically, the visual components, color, size, abstraction or simplification of motifs, etc have been taken into account. The following questions have been focused on:1.What are the most frequent motifs in kheshti carpets coming from the different areas of the province? 2. What are the differences between the rug motifs of these areas? Drawing on published material and field research, the method in this article is comparatively analyzing documents, books and the Kheshti rugs’ motifs from different areas of Chaharmahal and Bakhtiari province leading to a comparative study of the Kheshti rugs’ motifs from different regions of the province. Kheshti rugs’ motifs vary greatly and change depending on the weavers’ taste, but the general theme and motifs within the frames mostly involve vegetation and trees while birds and beasts are less frequently depicted. Kheshtirug motifs coming from the villages ofSaman, Farrokhshahr,shalamzar, Sefieddasht and Ardalare abstractedbut inChalshotorand Shahrekordrugs are more realistic.
    Keywords: KheshtiRug, Kheshti design, Penner, Chaharmahal, BakhtiariProvince, Rural Carpet
  • Mariam Tadayon, Mostafa Hoseeini Vajari Page 51
    Accessing the uses of color in carpetenables us to open a window into the designers’ viewpoints and the way they treated colors in carpets.In analyzing carpets, apart from the practical aspects, color and the way it is usedis underlined in the aesthetics of carpet.The purpose of this research is to offer a way to measure the color proportionby considering the effect of light colors on audience’s perception of color in the carpet. The research was conducted by experimental method and by taking into account the properties of color scattering in carpet, resulted from the scattering of scheme and presence of a dominant color in the background, which also relies on Agden Nicholas Rod and FransGerritsen`s color theory.This paper by introducing hypothesis of height of colors in carpets, through three case studies of carpets from the Safavidera, and by using Image J color analysis software, during two tests of Pure Color Measurement and color value assessment, develops color analysis.The paper seeks to answer the question as to whether or not the use of color in the carpets complies with any rules. It indicates that the colorsin carpets are used as interlocking layers which only through analysis become recognizable and increase the illusion of convexity. Hence the results show that one of the most important phenomena in taking on carpet colors is the phenomenon known as virtual color height which can be achieved by forming the contrast of saturation in the margins to create a kind of virtual depthobtained by increasing color distances and eliminating simultaneous contrast. Using this method can help the carpet designers with picking the right colors and add to the richness of Persian carpet colors.
    Keywords: Persian Carpet_Color Proportion_Color Height_Image J Software
  • Farhad Tehrani, Maedeh Pourfathollah, Zahra Ghasemi Page 61
    Literary works have provided a noticeable contexttoconsider and depict the architecture of bathhouses in miniatures. These paintings have a considerable correspondence to reality. Comparing the characteristics ofsuch works with the architecture of bathhouseslead to the results which indicatethe paintingsbear many features of these bathhouses, which in turn reveal a certain kind of realism in such works. The aim of this paper is tostudy and compare the architecture of bathhouses and their illustration in Persian painting in order to determine how close they are to the reality orbeing depicted realistically. Therefore using historical and descriptive methods the existing illustrations of bathhouses in Persian paintings are studied and compared to the bathhouse architecture. 23 instances of Persian painting have been studied and compared to the bathhouse architecture. The results indicate that many features of a bathhouse from architectural spaces, installations, structure and lighting are depicted through various methods. Also principles like size, diagram, geometrical shape and special proportions are evident.
    Keywords: Bathhouse Architecture, Persian Painting, Methods for Creating Architectural Spaces, Bathhouse Features
  • Dariushvares, Khashayar Ghazizadeh Page 73
    Astonishing growth in the advertising costs on one hand and uncertainty of companies about their effectiveness on the other hand have caused a major concern for thecompanymanagers. During the past several decades, the use of the humor in advertising has increased. The aim of this paperis to make abetter understanding of humor in poster design arts and advertising through focusing on the uses of humor in poster design arts and advertising, and reconnoitering the advantages and disadvantages of itusing descriptive method. The research has been carried out through gathering published material. The results indicate that the methods forusing humor, quality and the extent of it in poster design arts are determined by the theme.They also show that there are many advantagesto using humor in posters, such as: humor in poster makes themessages more entertaining and more memorizable.
    Keywords: Humor, Poster, Advertising, Graphic Arts, Iran