فهرست مطالب

طب اعتیاد - پیاپی 4 (بهار 1393)
  • پیاپی 4 (بهار 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/01/16
  • تعداد عناوین: 37
|
  • سرمقاله
  • سخن سردبیر
  • رضا دانشمند* صفحه 5
  • متادون، بوپرنورفین و تنتور؛ انتخاب داروی آگونیست برای درمان نگهدارنده
    آذرخش مکری صفحه 8
    پیش از هر چیز باید دانست که هدف از تجویز داروهای آگونیستی چیست؟
    تجویز داروهای آگونیستی اهداف گوناگونی را به همراه دارد، مانند: کاهش مصرف مواد و یا مصرف مواد سالم، پیشگیری از برخی بیماری ها و یا حذف انگ و عیب از معتاد.
    داروهای آگونیست معمولا در 4 محور عمده تاثیرگذارند که عبارتند از: کنترل علایم محرومیت از مواد، رفع مشکلات جسمی همچون درد مزمن، تثبیت وضعیت هیجانی فرد و در نهایت احساس لذت و سرخوشی.
  • جابجایی بین متادون و بوپرنورفین؛ چرا و چگونه؟
    محمدرضا حدادی صفحه 10
    پس از ماه ها و شاید سالها ماندگاری در درمان نگهدارنده با متادون، در جنبه های مختلف زندگی خود به یک ثبات نسبی رسیده و پس از کسب بیشترین منافع از متادون، از درجازدن و باقی ماندن برای مدت طولانی در درمان نگهدارنده خسته شده اند. این افراد خواهان قطع یا کاهش دوز دارو و یا تغییر دارو و شرایط درمان هستند، به گونهای که گاهی برخی از آنان حتی بدون اطلاع و نظارت درمانگران و بدون توجه به عواقب و مخاطرات این کار و مسئولیت های پذیرفته شده در قرارداد درمان، خودسرانه اقدام به کاهش دوز و یا قطع داروی خویش میکنند.
    بدیهی است هر چه بیماران و خانواده ی آنان بیشتر از درمان های غیر دارویی شامل مشاورهی فردی، گروه درمانی و آموزش خانواده بهره ببرند، با اصلاح نگرش آنان به درمان جایگزین، کمتر شاهد چنین پدیدهای خواهیم بود. ولی در عمل ممکن است با بیمارانی برخورد داشته باشیم که نه بهبهانه های غیر موجه مانند فشار خانواده، انتظارات دیگران، طعنه و کنایه ی اطرافیان، بلکه به قصد پیشرفت در شاخص های بهبودی و تغییرات مثبت و جدی در فرآیند درمان و یا اجتناب از عوارض جانبی متادون، مایل به تبدیل داروی خویش باشند.
    تبدیل داروی متادون به بوپرنورفین، در آن دسته از بیماران که دلایل لازم و شرایط کافی برای این کار را داشته باشند، یکی از راه کارهایی است که میتواند مقدمهای برای کاهش دوز داروی آگونیست و یا احتمالا قطع آن باشد. برای تبدیل دارو، وجود یک یا چند شرط زیر ضروری به نظر میرسد:•بیمار از متادون بهره ی کافی نبرده باشد؛•عوارض جانبی متادون غیر قابل تحمل باشد؛ •احتمال مصرف همزمان چند ماده وجود داشته باشد؛•بیمار مایل به تغییر شرایط درمان باشد. (مراجعه ی کمتر به مراکز درمانی، جهت گذار به مرحله ی سم زدایی)
  • درمان نگهدارنده؛ توجه به همبودی ها
    رابرت فرنام صفحه 13
    همبودی اختلالات روانپزشکی در درمان نگهدارنده با متادون، همواره یکی از مباحث چالش برانگیز بوده است. این سوال همیشه مطرح است که تاثیر اختلالات همراه بر سرنوشت درمان نگهدارنده چیست و درمان نگهدارنده با اختلالات همراه چه میکند؟ آیا آنها را بهبود میبخشد و یا بدتر میکند؟ و در نهایت اثرات فارماکولوژیک دارو با برنامهی نگهدارندهی آن در تقابل است یا به آن کمک میکند؟ تعداد پژوهش های مرتبط با تغییر میزان شیوع اختلالات همراه در حین درمان نگهدارنده (بعد از گذشت مدتی از درمان) بسیار محدود است و اغلب از میزان بالاتر شیوع اختلالات در بدو ورود به درمان و افزایش آن در حین درمان حکایت دارند. در این میان بسیاری از پژوهش ها بی تاثیر بودن وجود اختلالات همراه در نتیجه ی درمان نگهدارنده را نشان می دهند. ولی بعضی از پژوهش ها حاکی از کیفیت پایین تر زندگی؛ حتی با وجود درمان نگه دارنده ی طولانی مدت با متادون در بیماران دارای اختلالات همراه اعم از خلقی، اضطرابی و یا اختلال شخصیت هستند. گاهی حتی حالت عکس آن رخ میدهد و برخی از پژوهش ها بر مانایی بالاتر افراد دارای اختلال همراه نسبت به بیماران فاقد این اختلال در درمان طولانی مدت نگهدارنده با متادون تاکید میکنند. حال اگر این یافته ها درست باشند، آیا باید در مراکز درمان نگهدارنده بیشتر به پیگیری ریزش بیماران توجه داشت یا به درمان اختلالات همراه؟
  • مصرف سایر مواد و داروها در حین درمان نگهدارنده؛ الکل
    علی فرهودیان صفحه 18
    مصرف مواد مختلف، به خصوص مواد سنگینت ر موجب آسیب بخشهایی از مغز فرد مصرف کننده می شود که عملکرد آنها موجب درک لذتهای موجود در زندگی روزمره است. نتیجه ی طبیعی این آسیب آن است که فرد مصرف کننده پس از مدتی دیگر نمیتواند لذات طبیعی زندگی را احساس کند و بدون مصرف مواد، دچار حالت بیلذتی از زندگی خواهد شد. قطع مصرف مواد در فرایند درمان و ثبات خلقی سبب می شود که این وضعیت به تدریج بهبود یابد. اما واقعیت آن است که این روند بهبودی در بسیاری از افراد بسیار کند صورت می گیرد و عموما بقایایی از تخریبهای حاصل از مصرف مواد (از جمله بیلذتی ناشی از آن) حتی بعد از مدتی طولانی باقی میماند.
    کشور ما شرایط خاصی از وضعیت اعتیاد و درمان آن را تجربه میکند. واقعیت آن است که مصرف مواد اپیوئیدی، که بومی ایران بودهاند و عوارض ناشی از این مواد، با حضور بیش از 4000 مرکز درمان اختصاصی سوء مصرف مواد و استفاده از داروهای آگونیستی مانند متادون و بوپرنورفین، به میزان قابل قبولی کنترل شده بودند. اما سن متوسط درمان نگهدارنده با داروهای آگونیست در ایران، کمتر از چند سال بود که از یک طرف با اپیدمی مصرف الکل و از طرف دیگر با سیاست های انقباضی توزیع داروی آگونیست مواجه گردید.
  • مصرف سایر مواد و داروها در حین درمان نگهدارنده؛ شیشه
    شوان شریعتی راد صفحه 20
    درمان نگهدارنده با متادون، از جمله موفقترین برنامه های درمانی برای بیماران وابسته به مواد مخدر در ایران می باشد. با این حال، همزمان با گسترش فروش متآمفتامین در بازار مواد ایران، نگرانی های جدیای در خصوص رشد سوء مصرف مت آمفتامین در میان بیماران تحت درمان نگهدارنده با متادون به وجود آمده است. از این رو، لازم است تا سوء مصرف مت آمفتامین به دنبال یک دوره درمان موفقیت آمیز با متادون، به عنوان معضلی جدی و رو به رشد در شبکه ی درمان کشور مورد توجه قرار گیرد. برگزاری جلسات آموزشی جهت اصلاح باورهای نادرست در خصوص متادون و مت آمفتامین، راهکارهای پیشگیری از عوارض متادون همچون افت کارکرد شناختی و در نهایت مداخلات روان شناختی که رفتارهای اعتیادی بیماران را در طول دورهی درمان نگهدارنده با متادون هدف قرار میدهند، برای مقابله با این مشکل جدی باید در اولویت کاری پزشکان و درمانگران قرار گیرند.
  • مصرف سایر مواد و داروها در حین درمان نگهدارنده؛ بنزودیازپین ها
    آرش سیدحسینی صفحه 23
    به طور کلی تداخلات دارویی متادون به چهار گروه تقسیم شده است که عبارتند از:داروهایی که منع مطلق دارند.
    داروهایی که منع جدی دارند.
    داروهایی که منع متوسط دارند.
    داروهایی که به پایش و نظارت دقیق در مصرف نیاز دارند.
    بنزودیازپینها به همراه داروهایی که موجب افزایش QT میشوند، داروهای کاهنده ی فعالیت CNS، داروهایی که افت فشار خون وضعیتی به همراه دارند و خواب آورهای دیگر جزء گروه چهارم هستند و نیاز به پایش دقیق دارند.
    شدت تداخل این داروها متوسط گزارش می شود و احتمال ایجاد تداخل های خطرناک، متوسط به بالاست.
    در شرایطی که هر یک از داروهای نامبرده با متادون مصرف شوند (هردو کاهنده فعالیت CNS باشند)، ممکن است کاهش شدید سطح هوشیاری اتفاق بیفتد، از این رو باید به بیمار هشدار داد و او را از بروز علایم خطر ناشی از مصرف همزمان متادون و بنزودیازپین ها مانند آتاکسی، گیجی، خواب آلودگی، کاهش تنفس و ضعف آگاه نمود.
  • درمان نگهدارنده در زنان؛ آیا تفاوت هایی در رویکرد دارویی و غیر دارویی وجود دارد؟
    خاطره طوفانی صفحه 24
    اپیوئیدها شایعترین ماده ی مورد سوء مصرف میباشند. یک سوم افراد مبتلا به سوء مصرف مواد اپیوئیدها را زنانی تشکیل میدهند که در سن باروری قرار دارند. همین موضوع ضرورت توجه ویژه به رویکردهای درمانی ویژه ی این گروه را به خوبی نشان میدهد. خانم ها در سن پایین تری مصرف را آغاز می کنند و با سرعت بیشتری به سمت وابستگی به مخدر پیش میروند. اما در مطالعات، پیش آگاهی درمان نگهدارنده بعد یک سال در هر دو جنس یکسان بوده است. با توجه به اتیولوژی متفاوت گرایش به سمت مصرف مخدر در خانم ها و آقایان و شرایط ویژه ی جنسی، انتخاب رویکردهای درمانی متفاوت، به ویژه در حوزهی مداخلات روان شناختی و مددکاری، ضروری است. در این مقاله به بررسی این تفاوت ها و نحوه ی برخورد با آن پرداخته می شود.
  • اختلال کارکرد جنسی در درمان با متادون؛ لزوم مدیریت مناسب
    مهران نیکبخت صفحه 27
    امروزه اپیاتها به عنوان عامل پدیده آورندهی مشکلات جنسی (SD) مانند کاهش میل جنسی و مشکلات انزال و نعوظ در میان مردان و موجب عقیم شدن و فقدان عادت زنانگی در میان زنان شناخته شده اند. اهمیت این موضوع و شیوع چنین مشکلاتی در افراد تحت درمان با متادون تا آنجا اهمیت دارد که موجب می شود این افراد برای خوددرمانی، دوز متادون خود را کاهش دهند و یا درمان با متادون را قطع کنند و مصرف کوکائین را به عنوان یکی از روش های بهبودی مد نظر قرار دهند.
    اپیدمیولوژیسیسرو در اولین مطالعات صورت گرفته دربارهی این موضوع در سال 1975، در بین 29 بیمار تحت درمان با متادون شرح داد که 43 درصد از این افراد دچار کاهش سطح تستوسترون می شوند. میزان حجم انزال نیز در افراد تحت درمان با متادون به 50 درصد گروه کنترل کاهش یافته بود. در مطالعه ی معروف سال 2002 پالها و استیوز در میان 101 فرد معتاد هروئینی که 61 نفر مرد و 40 نفر زن بودند، حدود 75 درصد مردان و 68 درصد زنان از کاهش متوسط تا شدید میل جنسی شکایت داشتند و 71 درصد مردان و 60 درصد زنان این مطالعه، به یک برانگیزاننده ی جنسی جایگزین نیاز داشتند. در مطالعه ی سال 1998 بنیاد فنیکس در ژنو سوئیس، 378 بیمار بررسی شدند که از میان آنها 62 درصد شکایتهای متوسط تا شدیدی از کاهش میل جنسی داشتند و 50 درصد مردان از اختلالات انزال منظم یا گه گاهی و 28 درصد نیز از اختلالات نعوظ شکایت داشتند. همانطور که از آمار و ارقام مشخص است میتوان دید که این مشکلات در این افراد بسیار جدی و مهم به شمار میآیند.
    در مطالعه ای که در سال 2012 در دامغان انجام شد، مشکلات جنسی (SD) در افراد معتاد به کراک وجود داشت و پس از 6 ماه درمان نگهدارنده با متادون (MMT)، کاهش آشکاری در عملکرد ارگاسمی مشاهده شده است. میل جنسی افزایش یافته و میزان رضایت عمومی نیز بیشتر شده بود.
  • نقش پرستار در درمان نگهدارنده؛ 10 نکته کاربردی
    لیلا قیصری صفحه 30
    ایده ی تاسیس مراکز درمان اعتیاد، اصولا مخصوص کشورهای پیشرفته ی صنعتی است. در حالی که در کشورهای اتحادیهی اروپا، کانادا، استرالیا و آمریکای شمالی مدتهاست که این مراکز تاسیس شده و تعاریف دقیقی برای حوزه های کاری و کارکنان و شرح وظایف آنها دارند، در کشورهای کمتر توسعه یافته، چنین مراکزی یا وجود ندارند یا اگر وجود دارند نوپا و فاقد اصول متدولوژیکی میباشند. باید توجه داشت تنها عضو تیم درمان که بیمار در هر بار مراجعه او را می پذیرد، پرستار است و قضاوت بالینی او بیشترین اهمیت را در پیگیری بیمار دارد. این در حالی است که در ایران پرستاران وظایف تبیین شده ی مشخصی ندارند و حیطه های عملکردی فرد را نمی شناسند. ما در این مقاله سعی داریم به نکات کلینیکی دقیق و روشنی برسیم و بر اساس آن، نقش پرستار و گروه پرستاری را در تیم درمان مشخص کنیم تا شرح وظایف پرستار به طور کامل مشخص شود. به منظور دستیابی به این هدف، بررسی های لازم در بانک اطلاعات جهت مقالات و پروتکل های مرتبط از سالهای 2000- 2013 انجام شد. در یکی از این تحقیقاتT نظر پرستاران مراکز نیز مورد سوال قرار گرفت و در نهایت نقش پرستار و وظایف گروه پرستاری در درمان اعتیاد مشخص شد. یافته ها نشان میدهند که نقش پرستار در درمان اعتیاد، کلیدی و انکارناپذیر است و بر این اساس 10 حیطه ی کاربردی بسیار مهم در رابطه با نقش پرستار در درمان اعتیاد استخراج گردید. این موارد عبارتند از: نقش پرستار در حیطه ی پذیرش، معاینات پزشکی، مراقبت های پس از پذیرش، آموزش، مشاوره، رواندرمانی، درمان دارویی، مستندسازی، امور اداری و احیای قلبی- ریوی. صرف نظر از بعضی جنبه های خاص درمان سوء مصرف مواد، تردیدی در این اصل وجود ندارد که بر اساس یافته های این پژوهش، نقش پرستار در تیم درمان؛ محوری و کلیدی است. این در حالی است که در ایران هنوز بین وظایف پرستار و دیگر اعضای تیم درمان، تداخل بارزی وجود دارد. این بدین معنی است که پس از گذشت یک دهه از آغاز به کار مراکز، هنوز وظایف پرستاران به درستی تبیین نشده است.
  • نقش مددکار در درمان نگهدارنده؛ 10 نکته کاربردی
    معصومه معارف وند صفحه 33
    بررسی گزارشها و مطالعات مروری در مورد مددکاری اجتماعی در حوزهی سوء مصرف مواد نشان میدهد مددکاران اجتماعی به طور سنتی با سوء مصرفکنندگان مواد در ارتباط نبودند و اگر خدماتی را به سوء مصرفکنندگان مواد ارائه میدادند، مستقیما به دلیل این مشکل نبود. به نظر میرسد تا مدتها رویکردهای حاکم بر درمان سوء مصرف مواد بر مشارکت حرفه های مختلف از جمله مددکاری اجتماعی در فرایند درمان تاثیرگذار بوده است. مطالعهی اسناد موجود نشان میدهد در دوره هایی که سوء مصرف مواد به عنوان جرم و پس از آن نوعی وابستگی جسمی تلقی میشد، حضور مددکاران اجتماعی در مداخلات مربوط به سوء مصرف مواد بسیار کمرنگ بود. علاوه بر این، گسترش روش های درمانی خودیار و اصرار بر به کار نگرفتن متخصصان نیز حضور مددکاران اجتماعی در فرایند درمان را با تاخیر بیشتری مواجه ساخت. در این دوره ها، مددکاران اجتماعی عموما بیماران مبتلا به سوء مصرف مواد را ارجاع میدادند. آنچه مسلم است خدمات مددکاری اجتماعی در سایر حوزه ها مانند رفاه کودک، خشونت خانگی و سلامت، همواره با سوء مصرف مواد، همپوشانی های بسیاری داشته است. اما پس از دههی 1990 بود که مددکاری اجتماعی ویژهی سوء مصرفکنندگان مواد به عنوان یک حوزهی تخصصی بیشتر مورد توجه قرار گرفت. اکنون مددکاران اجتماعی به عنوان یکی از اعضای موثر تیم درمان سوء مصرف مواد در کشورهای مختلف فعالیت میکنند. ناآشنایی فعالان حوزهی درمان سوء مصرف مواد در ایران با مددکاری اجتماعی، همواره دلیل مهمی برای کمرنگ شدن نقش مددکاران اجتماعی در این زمینه بوده است.
  • درمان با بوپرنورفین؛ نکات بالینی مراحل آغازین
    پونه کیمیاقلم صفحه 37
    امروزه روش های متعددی برای ترک اعتیاد به اپیوئیدها وجود دارد. در روش هایی که از داروهای خوراکی برای ترک استفاده میشود، داروهای مختلفی عرض اندام میکنند که یکی از آنها بوپرنورفین است. در این مبحث قصد داریم کمی به ویژگی ها و کاربرد این دارو بپردازیم.
    بوپرنورفین بخش فعال و اصلی دو دارو با نامهای سوبوکسان و سوبوتکس است که هر دو آگونیست نسبی اپیوم هستند و برای درمان وابستگی به مواد به کار میروند. بوپرنورفین، آگونیست نسبی گیرنده های اپیوم است، بدین معنی که بروز اثرات اپیومی ناشی از مصرف آن، نسبی است و تمام اثرات آنها را ندارد.
    دارابودن سقف اثر برای بوپرنورفین به این مفهوم است که مصرف بیشتر آن، فرد را پرانرژیتر نمیکند. این اثر باعث می شود که سوء مصرف بوپرنورفین در تضعیف تنفس نیز تاثیر کمتری داشته باشد، هر چند همزمانی با مصرف الکل و بنزودیازپینها میتواند این اثر را افزایش دهد.
    موادی مانند هروئین، متادون، مورفین و اپیوم، اثر آگونیستی کامل دارند و هر چه بیشتر مصرف شوند، اثرات اپیوئیدی آنها بیشتر و آشکارتر خواهد بود.
    بوپرنورفین، چسبندگی بسیار محکمی به گیرنده های اپیوئیدی در مغز دارد و میتواند جایگزین هر نوع اپیوئیدی شود که این گیرنده را اشغال میکند.
  • علل عدم پیروی از پروتکل؛ یک مطالعه ی آماری
    آرش قدوسی صفحه 40
    اعتیاد یکی از بزرگترین معضلات و تراژدی های جامعهی بشری است. مصرفکنندگان مواد، بیماران مبتلا به بیماری مزمن جسمی-روانی– اجتماعی اعتیاد، سلامتی خود و جامعه را به خطر میاندازند. بنابراین درمان این بیماران که در سطوح مختلف جسمی – روانی – اجتماعی دچار مشکل شدهاند، بر عهدهی درمانگران در حیطه های مختلف درمانی است. اعتیاد نیز مانند هر بیماری دیگر قابل درمان است و برای آن از روش های مختلف درمانی استفاده می شود که البته هر کدام مزایا و معایب خود را دارند. به طور مشترک در هر کدام از روش های درمانی، معضلی با نام «ناهماهنگی رفتار بیمار با توصیه های سلامتی یا درمانی» وجود دارد. پایبندنبودن به درمان، بیشترین تاثیر را در موفقنبودن درمان دارد. این مساله یک فرایند پیچیده است و عوامل گوناگونی مانند ویژگی های فردی- شخصیتی بیماران، رابطهی متقابل پزشک- بیمار و برنامهی درمانی، سطح پایین تحصیلات، نداشتن شناخت و اطلاعات کافی نسبت به بیماری و فرآیند و گامهای درمان، تعداد ساعات مراجعه به مراکز درمانی، بعد مسافت، هزینهی رفت و آمد و عوامل مربوط به پروتکل و نبودن امکان انعطاف در آن، سهم زیادی در پیروی نکردن بیماران در درمان سوء مصرف مواد افیونی دارد. بیشتر نتایج بر این مورد دلالت دارد که دلیل اصلی عدم پیروی از درمان در بیماران سوء مصرف مواد، «سختگیری های پروتکل» است. پیشنهاد می شود در کنار یک پروتکل محکم و سختگیر، به کارکنان مراکز درمان ترک اعتیاد به ویژه پزشکان به عنوان مدیر گروه اجازه داده شود تا به فراخور حال بیماران و با توجه به ویژگی های متفاوت هر بیمار، با انعطاف بیشتری با آنها برخورد نمایند.
  • لکوانسفالوپاتی اسفنجی ناشی از تدخین هروئین (کراک)
    پیمان حسنی ابهریان صفحه 43
    در سال 2009، جی و همکارانش، به گزارش موردی یک بیمار در کشور خود یعنی تایوان پرداختند. بیمار، مردی 26 ساله با 3 سال سابقهی استنشاق هرویین، بیماری اسفنجی شدن مادهی سفید مغز مبتلا شده بود. تصویربرداری مغناطیسی مغز به شیوهی T2-Weighted MRI برای این بیمار، نشاندهندهی وجود سیگنالهای بالا در ناحیهی مادهی سفید کورتیکال مغز بود که بخشهای وسیعی شامل لبهای فرونتال و پریتال دو طرف مغز، بخشهای خلفی کپسولهای داخلی مغز، اسپلینیوم، لب پس سری، مخچه و ساقهی مغز را در بر میگرفت.
    شدت سیگنال مربوط به مغز بیمار در تصویربرداری با Diffusion-weight MRIبالا بود و ضریب این پراکندگی در نواحی درگیر مغزی، افزایش یافته بود. آسیب وارد شده به مادهی سفید مغز این بیمار که خود را در غالب اسفنجی شدن مادهی سفید نشان داده بود، در نوع خود، نادر بود و به صورت از دست دادن میلین غلاف سلول و تشکیل حفره در مادهی سفید، خودنمایی میکرد.
    تصویربرداری مغزی به وسیلهیecd- spect 99m-technetium و روش تصویربرداری مغزی PET نوع (F18-FDG)، نشاندهندهی کاهش جذب رادیوتریسر در نواحی پاسخدهندهی مغز بود. اما تصویربرداری مغزی به شیوهی99m-technetium TRODAT-SPECT هیچ کاهشی در جذب رادیوتریسر در ناحیهی هسته های قاعدهای مغز بیمار نشان نداد. این مساله بیانگر آن است که سلولهای عصبی دارای انتقالدهندهی عصبی دوپامین، از این موضوع آسیب ندیده بودند.
    اما این نکته که چرا لکوانسفالوپاتی اسفنجی ناشی از هروئین، غالبا در موارد تدخین هروئین دیده می شود و در سایر انواع موارد سوء مصرف هروئین، کمتر به چشم میخورد، پرسشی است که به پاسخ نیازی دارد و ضمن ارائهی متن کامل مقالهی جی در این رابطه؛ در جستجوی پاسخ به آن خواهیم بود.
  • مسمومیت با متادون؛ مقایسه ای بین شربت و قرص
    حسین حسنیان مقدم صفحه 49
    یکی از بحثهای چالشبرانگیز، استفاده از فرآورده های دارویی مختلف در مراکز درمان نگهدارنده به ویژه متادون است. انتقادات و پیشنهادات مختلفی در مورد استفاده از فرمولاسیون شربت یا قرص متادون وجود دارد که ممکن است له یا علیه سیاستهای وزارت بهداشت باشد.
    نظر به افزایش مراکز درمان نگهدارندهی متادون در یک دههی اخیر، مسمومیت حاد با متادون به یکی از شایعترین مسمومیتها در جامعهی ما تبدیل شده است. به عنوان یک قانون، تجویز متادون در جایگاه یک اپیوئید طولانیاثر یا جایگزینی انواع مخدرها با آن، به دانش شناخت دوزها و رصد دقیق علایم و نشانه های مددجو یا بیمار نیاز دارد. دلیل اولیه برای تولید و توزیع شربت متادون در کشور، جلوگیری از نشت این ماده به بازار سیاه بیان شده است. آمارهای مختلف بین المللی، افزایش مرگ و میر ناشی از مسمومیت با متادون را در کشورهای مختلف نشان میدهد. از سوی دیگر، مسمومیت اتفاقی با متادون در اطفال شایعتر بوده که به تبع آن مرگ ناشی از مسمومیت را در این گروه افزایش داده است. مقدار ده میلیگرم متادون خوراکی که در یک فرد بالغ ممکن است حتی کمتر از دوز درمانی باشد، میتواند منجر به مرگ یک کودک گردد.
  • ملاحظات پیش از بیهوشی؛ جراحی در بیماران مصرف کننده ی مواد افیونی
    جاوید ثابتی صفحه 51
    پیشینهی مصرف اپیوم و تریاک به قدمت خود تاریخ است. بشر از زمانی که خود را شناخته، به مصرف تریاک به اشکال مختلف عادت داشته است. این موجود به تجربه دریافته بود که مصرف تریاک او را سرحال و سرخوش میسازد و به همین دلیل در مصرف آن دچار افراط هم میشده است. با تکامل انسان و افزایش درک و فهم وی از محیط اطراف، در مصرف مواد مخدر هم حرفهایتر شده و انواع تغلیظشده و کارآمدتر آن را به دست آورده است.
    درگیر شدن بشر در زندگی صنعتی و پیچیده شدن او در فرایندهای متنوع و طاقتفرسای کسب روزی، نیاز او را به از خود بیخودشدنهای گهگاه نیز بیشتر کرده است. تاثیر این مواد بر بدن و نتایجی که از مصرف طولانیمدت آنها حاصل میشود، موضوعی است که در فرایندهای درمانی افراد، زیاد با آن سروکار داریم و لازم است در مورد آن بیشتر بدانیم.
    لفظ اپیوئید به تمام موادی گفته می شود که به نوعی با تریاک همخانواده هستند. واژهی لاتین تریاک یا همان اپیوم، از کلمهی یونانی «اپوس» که به معنای شیره است، گرفته شده و وجه تسمیهی آن هم به واسطهی شیرهی تریاکی است که از گیاه پاپاور سمنیفروم (Ppaver somniferum) گرفته میشود. مشتقات تریاک یا اپیاتها (Opiates) شامل داروهایی هستند که از مشتقات طبیعی تریاک میباشند، مانند مورفین، کدیین، تبایین و همچنین مشتقات نیمهصناعی آن.
    اولین مرجع بلامنازع در مورد تاریخچهی تریاک، دستنوشته های تئوفراستوس (Theophrastus) در قرن سوم پیش از میلاد است. در قرون وسطی، بسیاری از روش های استفاده از تریاک شناخته شده بودند. تریاک حاوی بیش از 20 نوع آلکالوئید مجزاست. در سال 1806 دانشمندی به نام سرترنر (Serturner)، خالصسازی تریاک را گزارش نمود و مادهی خالص جداسازیشده از آن را به احترام مورفئوس، خدای رویای یونانیان، مورفین نامید. از اواسط قرن نوزدهم به بعد، کاربرد آلکالوئیدهای خالصشده به جای تریاک در دنیای پزشکی گسترش پیدا کرد.
  • اعتیاد و اختلال استرس پس از سانحه؛ آسیب پذیری یا استعداد پذیری؟
    جعفر میرزایی صفحه 53
    اختلال فشار روانی پس از سانحه (PTSD)، اختلالی است که فرد پس از مواجهه با واقعهی دردناکی از قبیل جنایت، آدمربایی، تجاوز، حوادث مربوط به انفجارهای اتمی و سلاحهای شیمیایی، جنگ، کشتارهای دستهجمعی، مرگ غیر منتظرهی یکی از عزیزان، بلایای طبیعی مانند زلزله، سیل و موارد متعدد دیگری که بسیار ناراحتکننده است و در صورت دارا بودن برخی از ویژگی های جسمی و روانی به آن مبتلا میشود. این اختلال حتی میتواند در پی مشاهده، درگیر شدن یا حتی شنیدن یک صدای وحشتناک پدید آید. یکی از اختلالات روانپزشکی که همبودی قابل توجهی با PTSD دارد، اختلالات مرتبط با سوء مصرف و وابستگی به مواد میباشد. نویسنده در این مقاله به عوامل خطرساز و درمان این همبودی میپردازد.
    PTSDبا همبودی اعتیاد در مطالعات مختلف، شیوع PTSD بین سربازان بین 21 تا 80 درصد گزارش شده است. یکی از اقدامات موثر در درمان افراد مبتلا، شناسایی اختلالات همراه است که فراوانی و شدت این اختلال را تحت تاثیر قرار میدهند (میرزایی و همکاران، 1386). مطالعات متعددی، همراهی PTSDبا اختلالات مختلف روانپزشکی را نشان دادهاند که شایعترین این همبودی ها، سوء مصرف دارو و الکل (51-80 درصد)، اختلالات خلقی به ویژه افسردگی (26-65 درصد)، اختلالات اضطرابی (30 تا 60 درصد) و اختلالات رفتاری و شخصیتی ضد اجتماعی و مرزی (40-60 درصد) گزارش شده است (نات و همکاران، 2000، اسکات و همکاران، 2000).
    هم ابتلایی رخداد شایعی است که موجب شده است تا تلاش ها برای بررسی تاریخچهی طبیعی این اختلال با مشکل مواجه گردد. با توجه به شواهد تجربی، افرادی که به طور همزمان دارای هر دو اختلال PTSD و اعتیاد میباشند، دوره های شدیدتر و مشکلات جسمی بیشتری را تحمل میکنند.
  • سوء مصرف داروهای تجویزی در دانشجویان و اقدامات انجام شده در پیشگیری؛ ترامادول و ریتالین
    حامد محمدی کنگرانی صفحه 56
    دانشگاه به عنوان جایگاهی که مجموعهای از جوانان با فرهنگهای متفاوت را در خود جای داده است، مکان مناسبی برای بروز انواع اختلالهای روانپزشکی است. دوری از خانواده، برخورد سلایق و فرهنگهای مختلف، آزادی افراد نسبت به محیط خانواده و میل به تجربه های جدید و همچنین مشکلات و دغدغه های خاص دانشجویی، از جمله دلایل بروز این اختلالها هستند. به همین دلیل وجود یک مرکز مشاورهی دانشجویی برای پیشگیری و درمان آسیبهای روانی، اجتماعی و عاطفی، بسیار ضروری و حیاتی است. اما چالش اصلی پیش روی چنین مراکزی، جلب اعتماد دانشجویان است، زیرا دانشجویان معمولا به یک مرکز وابسته به مدیریت دانشگاه اعتماد نمیکنند و نمیتوانند دغدغه های خود را به ویژه در مورد مسایلی مانند مواد مخدر، رابطهی جنسی، عاطفی و قانونی با مشاوران این مراکز در میان بگذارند و همواره نگران استفادهی مراجع قانونی از صحبتهای خودشان هستند.
  • راهنمای دارویی؛ توپیرامات
    رضا دانشمند صفحه 57
    توپیرامات برای نخستین بار در سال 1979 در شرکت مکنیل ساخته شد، ولی تا سال 1996 از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تایید نشده بود. در آن سال این دارو برای درمان کمکی صرع مورد تایید قرار گرفت. در طی سالهای پس از آن، اثربخشی این دارو در برخی دیگر از اختلالات روانپزشکی و اعصاب مانند میگرن، دردهای نوروپاتیک و... مورد مطالعه و توجه قرار گرفت. در آخرین مورد در اواخر سال 2012، توپیرامات به همراه فنترمین برای درمان چاقی از سوی FDA تایید شد.
  • گفت وشنودی با دکتر روشن پژوه، دکتر نوروزی، دکتر براتی سده، دکتر خضری
    فریبا نعیمی پور صفحه 60
  • بهارانه
    صفحه 68
  • سازمان های مردم نهاد؛ بازوی قوی درمان اعتیاد
    سعید صفاتیان صفحه 70
    سازمان مردمنهاد در کلیترین معنای خود، به سازمانی اشاره میکند که مستقیما بخشی از ساختار دولت به شمار نمیآید، اما نقش بسیار مهمی به عنوان واسطهی بین فرد، دولت و حتی خود جامعه ایفا میکند.
    شاید بتوان سازمان مردمنهاد (سمن) را نوعی اعتدالگری نامید، نامی که امروزه بر دولت یازدهم و رئیسجمهور منتخب، جناب آقای دکتر روحانی مینهند. بیش از 40 هزار سازمان مردمنهاد بین المللی در دنیا ثبت شده است و بعضی از کشورها مانند هندوستان و ایالات متحده حدود 2 میلیون سازمان مردمنهاد دارند.
    در کشور ما، ایران، مساجد، تکایا و هیاتهای مذهبی را نهادهای غیر دولتی سنتی قدیمی میدانند و پس از آن صندوقهای قرضالحسنه، خیریه ها، انجمنهای اسلامی و حتی دوره های فارغالتحصیلی و سپس اتحادیه ها، اصناف و نظامهای صنفی، شکلهای جدیدتری از نهادهای مدنی هستند.
    آئیننامهی تاسیس و فعالیت سازمان مردمنهاد (غیر دولتی) در خردادماه سال 1384 در آخرین روزهای دولت جناب آقای سیدمحمد خاتمی و با استناد به اصل 138 قانون اساسی، تصویب و اجرایی شد.
  • کاهش آسیب؛ راهکارهایی برای ارتقای کیفیت خدمات
    محمد اسماعیل علی پور صفحه 72
    سوء مصرف مواد و اعتیاد یک مسالهی شخصی است یا...
    آیا در مقابل هر نوع اعتیادی، باید برخورد قانونی صورت گیرد و یا برخی از انواع آن مانند اعتیاد به اینترنت، یک مسالهی شخصی است و لزومی برای برخورد قانونی با آن وجود ندارد؟
    اگر نیاز به برخورد قانونی وجود دارد، آیا با سوء مصرف مواد هم باید به صورت قانونی رفتار شود یا فقط اعتیاد نیازمند برخورد قانونی است؟
    همسر فردی که روزانه نیمگرم تریاک مصرف میکند و بارها برای ترک آن اقدام کرده و موفق نبوده است، به شما مراجعه میکند و میگوید که به دلیل شکستهای مکرر درمانی همسرش، تصمیم به طلاق گرفته است.
    برای مشاوره به او چه خواهید گفت؟
    آیا مصرف این مقدار از مواد ارزش جدا شدن را ندارد؟
    از همسر خود حمایت کنید تا به روند درمان و عود ادامه دهد؟
    اعتیاد تا چه اندازه در عملکرد همسرت اختلال ایجاد کرده است و اگر اختلال جدی وجود ندارد، این مساله را نادیده بگیرید و به زندگی مشترک ادامه دهید؟
    به او توصیه میکنید به یک مرکز درمان سوء مصرف مواد مراجعه کند و با توجه به اینکه بر اساس پروتکل، شرایط درمان نگهدارنده را دارد، با شربت تریاک و یا متادون تحت درمان قرار گیرد؟
    اگر همسر فردی دیگر که روزانه دو پاکت سیگار مصرف میکند و به همین دلیل تصمیم به طلاق گرفته است به شما مراجعه کند، به او چه مشاورهای خواهید داد؟
    رویکرد شما در مقابل مردی که از چاقی و اضافه وزن پنجاه کیلوگرمی همسرش به ستوه آمده و تصمیم به جدایی گرفته است، چه خواهد بود؟
    آیا از نظر یک کارشناس و مشاور اعتیاد، قانونی یا غیر قانونی بودن مادهی مصرفی باید اهمیت داشته باشد یا خیر؟
    شاید مثالهای فوق نمونهای کاملا خاص بوده و برای تصمیمگیری به منظور درمان، به تدابیری ویژهای از سوی درمانگر نیاز داشته باشند.
  • مهندسی اعتیاد؛ حلقه ی مفقوده ی جهان بینی
    حسین دژاکام صفحه 75
    من پس از درمان اعتیاد خودم در سال 1376، در حال برنامهریزی برای درمان گروهی اعتیاد مصرفکنندگان مواد مخدر از طریق متد DST بودم.
    لازم به ذکر است که امروز که در حال نوشتن این مطالب هستم، در اثر گذشت زمان و کسب تجربیات متنوع از سیستمهای مختلف درمانی، به این نتیجه رسیدم که ما، یک گروهدرمانی داریم و یک درمان گروهی که این دو با هم کاملا متفاوت هستند. در گروهدرمانی، این قدرت یا وجدان گروه است که میخواهد درمان را انجام بدهد، پس هر جا جماعتی معتاد به منظور بهبودی خودشان گرد هم آیند، گروهدرمانی آغاز میشود.
    حال اگر افکار و اندیشهی غالب گروه منفی باشد، افراد به طرف فساد بیشتر هدایت خواهند شد، زیرا ممکن است مشکلی را به طور موقتی حل کنند، اما به جای آن مشکلات دیگری را به وجود بیاورند. ولی اگر افکار و اندیشهی غالب گروه؛ مثبت باشد و احتمالا افرادی بتوانند به ترک اعتیاد برسند، درمان آنها به صورت ناقص انجام میشود. این درمان ناقص اثرات زیانآوری را روی سیستم ایمنی جسم و روان آنها به جا خواهد گذاشت که تا آخر عمر برطرف نخواهد شد.
  • برنامه های درمان اجتماع مدار؛ توجه به نیازهای همه ی بیماران
    عباس دیلمی زاده صفحه 78
    مرکز درمان اجتماع مدار، مرکزی شبانهروزی برای درمان و بازتوانی بیماران وابسته به مواد است که روابط بین فردی و کارکرد اجتماعی آنها به شدت افت کرده است. درمان اجتماع مدار با تاکید بر تغییرات رفتاری و شناختی، شامل برنامه های ساختاریافتهی فردی و اجتماعی به انجام مواردی نظیر خدمات روانشناختی، مشاوره، آموزش خانواده، گروهدرمانی، تشکیل گروه های خودیار، خدمات مددکاری اجتماعی و پیگیری میپردازد. رویکرد اجتماع درمانمدار، رویکردی اجتماعی است که از طریق به وجود آمدن تغییرات کلی در شیوه ی زندگی فرد معتاد، این امکان را برای او فراهم می کند تا مسیر بهبودی را طی نماید. این برنامه بر خودیاری، رشد فردی و حمایت هم گروه ها و ایجاد محیط معنوی در مرکز تاکید دارد.
    تحقیقات نشان دادهاند که مراکز اقامتی درمان اجتماع مدار، اثرات سودمندی بر کاهش سوء مصرف مواد (سیمسون و کری، 1997) و کاهش رفتارهای پرخطر جنسی (HIV) داشته اند (کوپرمن و همکاران، 2005). بررسی های گسترده بر روی درمان های اجتماع مدار برای کسانی که وابستگی به مواد مخدر داشته اند، نشان میدهد که دوره ی نگهداری در یک برنامه ی درمانی، عامل اصلی نتایج موفقیت آمیز برنامه ها میباشد.
  • آینه ی عبرت؛ از «گوزن ها» تا «فرار از کمپ»
    حامد محمدی کنگرانی صفحه 80
    یکی از به یادمادندنیترین صحنه های سینمایی برای من به عنوان یک پزشک علاقه مند به سینما، صحنهای کلیدی در فیلم «ارتباط فرانسوی 2» ساختهی «جان فرانکن هایمر» (1975) است. جایی که «جین هاکمن»، پلیس مبارزه با مواد مخدر به وسیله ی قاچاقچیان ربوده شده، به هروئین معتاد می شود و در حالی که مقدار زیادی هروئین به او تزریق شده است (Overdose) به حال خود رها می شود تا بمیرد. در یک سکانس نفس گیر، عملیات احیای قلبی- ریوی (CPR) برای او انجام می شود که تمام ریزهکاری های علمی را رعایت میکند و میتواند به عنوان یک فیلم آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین صحنه های پروسهی وابستگی و ترک باعث شده است تا این فیلم جذابیت و اصول علمی را همزمان داشته باشد. «مرثی های بر یک رویا» ساختهی «دارن آرونوفسکی» (2000) و «ترککردن لاس وگاس» ساخته ی «مایک فیجیس» (1995) نیز از ماندگارترین نمونه های ارتباط سینما و اعتیاد میب اشند.
  • مروری بر رفتارهای اعتیادی از نگاه روانکاوی
    مهرداد افتخار صفحه 82
    در قسمت پیشین، از این زاویه به بررسی روانکاوانه ی اعتیاد پرداختیم که میتوان اعتیاد را رابطه ای با ابژهی غیر جاندار دانست، ابژهای که اهمیت ویژهای در زندگی فرد می یابد و به تدریج، انرژی روانی فرد را هر چه بیشتر به خود جلب میکند و جایگزین ابژه هایی می شود که پیش از این انرژی فرد صرف آنها میشد. همچنین از این ابژهی غیر جاندار انتظار میرود که بتواند فرد دلبسته ی آن را آرام کند، از بند ناراحتی ها برهاند و احساساتی خوشایند به او ببخشد که به او نشئگی عطا کند. این رابطه ی خاص با ابژهای غیر جاندار در دورهای از رشد آدمی به طور طبیعی وجود دارد، دورهای که کودک دلبستهی یک شیء مانند عروسک پارچهای یا پتو می شود و آن شیء اثر آرامکنندگی برای کودک دارد. این دوره بین شهوت دهانی و ارتباط واقعی با ابژه قرار دارد. این پدیده را «پدیده ی گذار» و ابژهی مربوط به آن را «ابژه ی گذار» مینامیم و شناخت آن را مرهون روانکاو برجستهی بریتانیایی، دونالد وینیکات هستیم. جالب اینجاست که خود وینیکات برای این نوع ارتباط کودک با ابژه، از واژهی اعتیاد استفاده کرده است. او در کتاب مهم و با اهمیت خود، «بازی و حقیقت» چنین میگوید:«روشن است که بعد از چند ماه، کودکان (هر دو جنس) به بازی با عروسک علاقه مند می شوند و اغلب مادران به کودکان خود اجازهی داشتن ابژه های خاص را می دهند و انتظار دارند که آنها به این ابژه ها معتاد شوند.»
  • تاب آوری؛ فرآیندی در برابر عوامل بیماری اعتیاد
    حسن رفیعی صفحه 84
    علم پزشکی در طول تاریخ تکامل خود از دیرباز همواره دغدغه ی شریفی داشته که همانا درمان بیماری ها بوده است. ولی با اینکه هدف این علم درمان بود، ناگزیر باید بر بیماری ها تمرکز میکرد و چنین شد که این علم شریف، منفی نگر بار آمد. البته در این منفی نگری، پزشکی تنها نبود و نیست. روانشناسی بالینی، مددکاری اجتماعی و تعداد زیادی از علوم مرتبط دیگر هم چنین بودهاند. حتی زمانی هم که به فکر پیشگیری افتادیم، باز همچنان تحت سیطره ی منفی نگری به ارث رسیده از آن دغدغهی شریف، در پی شناسایی عوامل خطر بیماری ها و مشکلات برآمدیم یعنی باز هم جستجو کردن ب رای یک امر منفی! شک نیست که نفس توجه به پیشگیری، گامی برای رهایی از منفی نگری و آغاز ترک برداشتن آن دیدمان (پارادایم) بود. شاهد آن که اندکی بعد موضوع عوامل محافظ مطرح شدند و این به معنای ترک بیشتر در آن دیدمان بود. یکی از آخرین شکاف های ایجاد شده در دیدمان منفی نگر به امر سلامت، طرح مفهوم تاب آوری است.
    همانطور که در منفی نگری تنها نبودیم، اکنون نیز در این تغییر دیدمان تنها نیستیم و یک نهضت مثبت نگری در شاخه های گوناگون علوم مرتبط با سلامت و رفاه انسانها، با اسامی مختلف به راه افتاده است: ارتقای سلامت در پزشکی و سلامت همگانی، ارتقای سلامت روانی در روانپزشکی و روانشناسی، روانشناسی مثبتنگر باز هم در روانشناسی، مددکاری اجتماعی قوتمدار در مددکاری اجتماعی و حتی توسعه ی دارایی مدار به جای توسعه ی نیازمدار در توسعه!
  • کرافت؛ تقویت اجتماعی و آموزش خانواده
    علیرضا کیومرثی صفحه 88
    در حال حاضر به روشنی ثابت شده فردی که دچار مشکل سوء مصرف مواد است، میتواند به طور آشکار بر زندگی اعضای خانواده و دوستان خود تاثیر منفی بگذارد. گفته می شود که در برابر هر مصرفکنندهی شدید مواد مخدر و مشروبات الکلی، پنج فرد دیگر (از قبیل پدر، مادر، خواهر، برادر، همسر و فرزند) وجود دارد که مستقیما در رنج هستند. مشکلاتی که اطرافیان فرد معتاد با آنها روبه رو میشوند، در دامنه ای از بدرفتاری کلامی خفیف تا خشونت شدید بدنی قرار دارد. مسایل دیگری که این اطرافیان دلسوز بیان می کنند، شامل موارد زیر است: خلق افسرده، شکایت های جسمی، اعتماد به نفس پایین و بالا بودن میزان اضطراب. علاوه بر این موارد، اطرافیان دلسوز آشفتگی زناشویی فراوانی را نیز گزارش میکنند.
    بر طبق تحقیقات انجام شده، هر ساله در بسیاری از کشورها تنها 5% تا 8% از افرادی که مبتلا به سوء مصرف مواد هستند، به درمان روی میآورند. در واقع در میان افراد سوء مصرف کننده ی مواد در دنیا فقط کمتر از 10% افراد از برنامه های درمانی و بهبودی استفاده میکنند. یکی از این کم بودن میزان درمان خواهی، این تفکر است که تا وقتی بیمار به انتهای خط اعتیاد نرسد، آماده ی درمان نیست و کاری از دست خانواده ها بر نمی آید تا باعث شوند فرد بیمار، نیاز به درمان را حس کند. پژوهش ها و تجارب بالینی متخصصان، خلاف این را ثابت میکند.
  • روان درمانی کاهش آسیب؛ رویکردهای روان درمانی در مصرف مواد
    بهروز دولتشاهی صفحه 92
    در حال حاضر، درمان نگهدارنده با متادون رایج ترین درمان وابستگی به اپیوئیدهاست که در بهبودی مراجعان و کاهش آسیب های ناشی از مصرف مواد، نقش موثر و انکارناپذیری دارد.
    اثربخشی پروتکل های درمانی موثر در زمینهی درمان نگهدارنده، زمانی بیشتر می شود که بیماران مدت مناسبی در درمان حضور یابند. به عبارت دیگر، ماندگاری در درمان (treatment retention)، از مهمترین عوامل اثربخشی است.
    مطالعات نشان میدهند، بیمارانی که کمتر از سه ماه تحت درمان قرار بگیرند، از نظر میزان بهبودی، هیچ تفاوتی با بیمارانی که وارد درمان نشده اند، ندارند. از طرف دیگر، ماندگاری در درمان نگهدارنده، به مدت حداقل یک سال، نتایج بهتری به همراه دارد.
    مطالعات شربام و همکاران (2005)، کانچلوف و واسیلف (2003) نشان داد که بیماران مصرف کننده ی اپیوئیدها (از قبیل کرک و هروئین)، وقتی وارد درمان نگهدارنده میشوند، با گذشت زمان لغزش های متعددی را تجربه می کنند و به سراغ مواد دیگری از قبیل محرکها میروند و زمینه ی عود در آنها فراهم میشود. میزان عود و ریزش در درمان، نسبتا قابل ملاحظه است، به گونه ای که حدود 25 تا 50 درصد بیماران، طی شش ماه اول از درمان خارج می شوند یعنی امکان استفاده از درمان نگهدارنده را از دست میدهند. برای مثال، در تحقیق حسینی و همکاران در یزد به سال 1384، فراوانی ریزش در شش ماه اول 31.8 درصد و در سال اول 41.7 درصد گزارش شد.
  • تکانشوری؛ علت یا معلول اعتیاد؟
    حسین قرائتی ستوده صفحه 95
    تکانشوری از اصطلاحات مهم در روانشناسی است که تعریف های مختلفی برای آن ارائه شده و از جنبه های مختلفی به آن پرداخته شده است. تکانشوری میتواند در زمینه های لذتب خش مانند قمار یا مصرف الکل باشد و یا در زمینه ی پرخاشگری و تخریب. در این موارد، فرد بدون اندیشیدن به عواقب عمل و معمولا بر حسب لذت، اقدام به انجام کاری میکند. در حوزه ی اعتیاد، بعضی تکانشگری را حاصل اعتیاد میدانند، اما در تئوری هایی که بیشتر مورد قبول است، تکانشوری عامل فراهم کننده ی گرایش به اعتیاد است. برای سنجش این تئوری، تست های گوناگونی در محیط های آزمایشگاهی انجام شده است. بیشتر این بررسی ها در رابطه با مواد محرک مانند آمفتامین ها و کوکائین انجام شده اند. بر اساس پژوهش ها، بالا بودن تکانشوری مثلا در افراد مبتلا به بیش فعالی (ADHD) یا سلوک، میتواند نقش مهمی در آغاز مصرف مواد مخدر و قماربازی بیمارگون در دوره ی نوجوانی داشته باشد.
  • کسب صلاحیت در روان درمانی اعتیاد؛ ده مهارت پایه
    احسان ایمانی صفحه 100
    اعتیاد، با در نظر گرفتن عوامل ایجاد، آسیب و فرآیند درمان، یک بیماری چندبعدی است. از این رو فرآیند درمانی در حوزهی اعتیاد، فعالیت تیمی شامل پزشکان، روانپزشکان، روانشناسان، مددکاران، مشاوران و... است. روان درمانی، رابطه ای حرفهای بین بیمار و درمانگر است که بر اصالت، جدیت، صمیمیت و آزادی مبتنی میباشد و در آن مشکلات روانی و عاطفی، از طریق بیان مشکلات به یک درمان گر و گفتگو با او درمان میگردد. رواندرمانی اعتیاد فرآیندی است که در آن به فرد مبتلا به سوء مصرف مواد کمک می شود تا رفتارهای مخرب خود را متوقف سازد و سبک زندگی خود را تغییر دهد. از آنجا که درمان اعتیاد، پیچیده و چندوجهی است، روان درمان گران اعتیاد نیز باید مهارتهای لازم جهت ارائه ی خدمات به مراجعان وخانواده های ایشان را به خوبی آموخته باشند، زیرا روان درمان گر اعتیاد به عنوان همکار تیم درمانی، تعلی مدهنده، رواندرمانگر، تسهیل کننده و... نقشی چند بعدی را بر عهده دارد. این مهارتها، توانایی و کارآمدی درمانگران را به طور موثری در این زمینه بهبود خواهد بخشید. این مهارتها عبارتند از: مهارتهای علمی و تخصصی، تخصص در حیطه ی اعتیاد، به کارگیری نظریه ها و روش های درمانی، مهارت های ارتباطی و پذیرش مثبت، مهارت مصاحبه ی انگیزشی، گروه درمانی، تصویرسازی ذهنی، کنترل هیجانات و تغییر باورهای غیر منطقی و ناکارآمد، تاب آوری و مهارت نظارت (ارزیابی) عملکرد خود.
  • مداخلات خانواده در رفتارهای اعتیادی
    سیدعلی حسینی صفحه 105
    از دیدگاه روانشناسی، اعتیاد یک رفتار جبری و غیر قابل کنترل است که با وجود پیامدهای زیانباری که دارد، فرد معتاد بارها و بارها آن را تکرار میکند. اعتیاد به مواد مخدر، محرک، الکل، اینترنت، رفتار جنسی، رابطه، عشق، خوردن و کار از رایج ترین شکلهای امروزی اعتیاد هستند. خانواده درمانی از موثرترین درمانهای رفتار اعتیادی است. در بین رویکردهای مختلف خانواده درمانی نیز درمان سیستمی، راهبردی کوتاهمدت، زوجدرمانی رفتاری و راه حل محور از اقبال و کارایی بیشتری برخوردارند. در کار با خانواده، روش های مصاحبه ی انگیزشی و پیشگیری از عود نیز مورد استفاده هستند. ارائه ی تکلیف از جمله فنون مورد استفاده در خانواده درمانی هستند که به رشد مسئولیت پذیری و خودمختاری در اعضا کمک میکنند.
  • اخبار و تازه های اعتیاد
    پیمان حسنی ابهریان صفحه 109
    •یک مطالعه ی علمی که نشا ندهنده ی ارتباط میان دوپینگ جسمی و مغزی است•الکل به همراه نوشیدنی های انرژیزا تهدیدی برای بهداشت عمومی است.
    •خاموش سازی سیناپسی، راهی برای مقابله با اعتیاد •آثار محرومیت از نیکوتین به گروه بسیارخاصی از سلولهای مغزی مربوط میشود.
    •پدرها چقدر اهمیت دارند؟! تحقیقات جدید بر تاثیر پدران بر نوروبیولوژی و رفتار فرزندان تاکید دارند.
    •ارتباط مستقیمی میان یادگیری محرک-پاسخ و سوء مصرف مواد مخدر وجود دارد.
    •معتادان به مواد مخدر ممکن است به جای جستجوی دستیابی به اوج سرخوشی، در پی رهایی از سطح پایین سلامت عاطفی باشند.
    •در مطالعه بر روی حیوانات،ترک مواد مخدر به شیوهی قطع ناگهانی بدون استفاده از دارو باعث کاهش سلامت روانی میشود.
    •حل معمایی 40 ساله! محققان روش جدیدی برای درمان موثرتر اختلالات مغزی ابداع کردند.
    •در حوزهی اعتیاد، ترکیب مدیتیشن هنگامی موثر است که با داروها و درمان شناختی همراه باشد.
    •مطالعات به بررسی ریشه های اعتیاد و درمان آن میپردازند.
    •برنامه ای برای کمک به افرادیکه قبلا معتاد به مواد مخدر و الکل بودهاند.
    •شیوع ایدز در ایران: بررسی آخرین مطالعات منتشر شده
  • گزارش ویژه ی خبری
  • شیوع ایدز در ایران
    صفحه 117
  • فهرست آخرین مقالات منتشر شده ی پژوهشگران ایرانی حوزه ی اعتیاد در نشریات علمی بین المللی
    صفحه 121