فهرست مطالب

مشرق موعود - پیاپی 28 (زمستان 1392)
  • پیاپی 28 (زمستان 1392)
  • 184 صفحه، بهای روی جلد: 29,500ريال
  • تاریخ انتشار: 1393/01/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • امیر غنوی* صفحه 5
    این نوشتار در ادامه مقالات گذشته و تاملی در چگونگی طرح آموزه های مهدویت از سوی امام باقر و کیفیت ارائه معارف مهدوی از سوی ایشان است؛ بیاناتی که با توجه به اهداف کلی دعوت دینی، فرصت ویژه صادقین در آموزش معارف دینی، نیازهای عصر سقوط امویان و ظهور عباسیان شکل گرفته است.
    بررسی محورهای مورد تاکید در این بیانات و تامل در نسبت آن ها با اهداف کلی و نیازهای هر عصر می تواند از یک سو طرح کلانی را نشان دهد که در این شکل از تعلیم و تربیت تعقیب شده است و از سوی دیگر، تاثیر تربیتی و اخلاقی هر یک از آموزه های مهدوی را نمایان تر کند.
    این پژوهش بر تحلیل محتوایی روایات صادره از امام باقر تکیه دارد و می کوشد با توجه به شرایط عصر صدور، آثار آموزه های مهدوی بر شیعیان را معلوم نماید؛ از این رو با تعیین محورهای مورد تاکید در سخنان آن امام، همراه با ارائه نمونه ای از آن و تامل در نسبت این سخنان با شرایط مخاطبان، تلاش دارد به حکمت و جهت طرح هر یک از آموزه ها دست یابد. ارائه نمونه از سخنان امام باقر در این نوشتار با توجه به توضیحات مقالات پیشین، محدودتر بوده و کثرت روایات آن حضرت ما را ناچار از گزارش کلیات و پرهیز از ذکر جزئیات کرده است. از پیش فرض ها و روش های این مجموعه مقالات، پیش تر در نوشتاری دیگر گفت وگو کرده ایم.
    مقاله حاضر، روشنگر این سخن است که تعلیم آموزه های مهدوی در این برهه از تاریخ ائمه افزون بر ارائه معارف مهدوی و آخرالزمانی به نکاتی مهم در تربیت مخاطبان توجه دارد و نوعی زمینه سازی برای جلوگیری از آفات بحث مهدویت و جلوگیری از انحرافات را متناسب با عصر ائمه نخستین دنبال می کند.
    کلیدواژگان: آموزه های مهدویت، عصر امام باقر (ع)، افول امویان، ادعای مهدویت، ظهور عباسیان
  • محمد نجفی، فاطمه هاشمی*، سمیه کیانی، حسین رجایی راد صفحه 23
    مهدویت و انتظار در رویکرد شیعی، تنها ناظر به آینده نیست؛ بلکه مکتبی تربیتی برای انسان معاصر است و به عنوان نظام تربیتی، اهداف، اصول و روش های خاصی دارد. این نوشتار، با هدف واکاوی و بازشناسی اهداف نظام تربیتی انتظار از میان روایات و معارف مهدوی با استفاده از منابع کتابخانه ای و به روش تحلیلی _ توصیفی نگاشته شده است. از آن جا که آماده نبودن نفوس بشری برای پذیرش ولایت ائمه اطهار از عوامل غیبت به شمار می رود، انتظار به عنوان موهبتی الهی، برای رهایی از محرومیت ناشی از غیبت، درصدد تصحیح ارتباط آدمی با خلیفه الهی است؛ از این رو اهداف تربیتی متمرکز بر موضوع امامت و شامل معرفت و حب امام و اطاعت از اوست که هریک به اهداف غایی همچون معرفت الهی،حب الهی و عبودیت و تقوای الهی می انجامند. همچنین برخی اهداف جزئی و واسطی نیز در این میان مطرح شده اند که عبارتنداز خودشناسی، دشمن شناسی، شناخت طبیعت، حب خویشتن، تولی و تبری و حب تمام موجودات، تحقق و وحدت خویشتن، تنظیم روابط با انسان های دیگر در ابعاد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و بهره مندی صحیح از طبیعت.
    کلیدواژگان: حضرت ولی عصر(عج)، نظام تربیتی، انتظار، نظام مهدوی، اهداف تربیتی
  • رضا جعفری هرندی، حسن نجفی* صفحه 57
    چکیدهضرورت شکل گیری فرهنگ دینی زمینه ساز ظهور و تربیت منتظران واقعی حضرت ولی عصر، ذهن را به سوی، نظام آموزش عمومی _ که از جمله مهم ترین و اصلی ترین نهادهای تربیتی جامعه است _ رهنمون می سازد. هدف پژوهش حاضر، بررسی میزان توجه به مولفه های مهدویت در محتوای برنامه درسی دوره متوسطه ایران است. روش پژوهش، توصیفی و از نوع تحلیل محتوا بوده و رویکرد آن کاربردی است. جامعه آماری این نوشتار، کتاب های درسی دوره متوسطه است که در سال 1392 چاپ شده و چهار عنوان دین و زندگی، ادبیات فارسی، مطالعات اجتماعی و تاریخ انقلاب اسلامی با 10 جلد به صورت هدفمند در نمونه قرار گرفته اند. ابزار اندازه گیری، چک لیست تحلیل محتوای محقق بوده و نتایج پژوهش با استفاده از شاخص های آمار توصیفی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته اند. عمده ترین نتایج، بیانگر آن است که: 1. در مجموع 2551بار به محورها و مولفه های مفهومی مرتبط با مهدویت توجه شده که میزان آن در کتاب های دین و زندگی، ادبیات فارسی، مطالعات اجتماعی و تاریخ انقلاب اسلامی دوره متوسطه، به ترتیب 1249، 785، 325 و 192 مرتبه است؛ 2. به محور ها و مولفه های مهدویت در هر یک از کتاب ها به میزان متفاوتی توجه شده است؛ 3. در بین کتاب های بررسی شده، کتاب دین و زندگی اول متوسطه با 345 مورد یا 5/13 درصد، بیشترین توجه و کتاب ادبیات فارسی دوم متوسطه با 170 مورد یا 7/6 درصد، کمترین توجه را به مفاهیم مرتبط با مهدویت داشته اند.
    کلیدواژگان: مهدویت، تحلیل محتوا، برنامه درسی، دوره متوسطه
  • کاووس روحی بندق*، نصرت نیاز ساز علی صفری، سحر صدری صفحه 87
    در جوامع روایی شیعه و اهل تسنن، روایات بسیاری درباره چشم دجال وجود دارد. این روایات هرچند در نگاه نخست، دارای گونه های مختلف و بعضا متناقضی هستند، اما با دقت نظر و بررسی دقیق مضمون آن ها، درمی یابیم به یکدیگر مرتبطند. این نوشتار با روش گردآوری کتابخانه ای و با مراجعه به منابع شیعه و اهل سنت و با شیوه توصیفی _ تحلیلی (تحلیل محتوایی) به این مسئله پرداخته است که راه جمع بین روایات متناقض موجود در جوامع حدیثی اهل تسنن و شیعه درباره ویژگی های چشم دجال و حاصل این راه کار چیست؟ آن گاه نتیجه می گیریم که یک چشم دجال، به طور کامل کور است و چشم دیگر، نابینای نسبی است. برجستگی و از حدقه درآمدن، ویژگی چشم راست دجال، و درخشش همانند ستاره، ویژگی چشم چپ اوست. در برخی روایات نیز از نوشته میان دو چشم دجال سخن به میان آمده که می تواند کنایه از ثبوت و وضوح کفر دجال باشد.
    کلیدواژگان: دجال، چشم دجال، روایات شیعه، روایات اهل سنت
  • حسین الهی نژاد* صفحه 111
    مقاله پیش رو به یکی از مبانی مهم هستی شناختی مهدویت به نام قاعده قسر می پردازد. آغاز این نوشتار با مقدمه ای رقم خورده و سپس به مفهوم شناسی قسر از نظر لغت و اصطلاح پرداخته شده است. در ادامه بعد از بیان انواع قسر و کاربرد قسر نوعیه در ارتباط با مهدویت، به فطرت و امور فطری _ که در واقع توجیه گر رابطه میان مهدویت و قاعده قسر است اشاره شده و در آخر به عوامل توجیهی امتناع قسر، همچون حکمت الهی، هدفمندی آفرینش و نظام احسن پرداخته و رابطه آن ها با مهدویت بررسی شده است.
    کلیدواژگان: قاعده قسر، مهدویت، نظام احسن، حکمت الهی، هدفمندی جهان، فطرت
  • سیدمهدی اعتمادی فرد* صفحه 129
    تغییرات معاصر، زمینه ها و امکانات متعددی را فراهم کرده که در شکل گیری وضعیت های اجتماعی آتی، تاثیری انکارناپذیر دارند. در نوشتار حاضر با توجه به این گونه تغییرات، به دنبال بررسی جامعه شناسانه امکانات معاصر در ارتباط با جامعه موعود و زمینه های آن هستیم. در مقایسه اجتماعات بسیط اولیه با جوامع امروزی، می توان شکل گیری تغییرات اساسی را دید که به تدریج، حیات انسانی را دستخوش دگرگونی کرده است. مبنای حیات اجتماعی امروزی، جوامعی هستند که به صورت شبکه ای و در هم تنیده، با دیگر اعضا و خرده نظام های خود در ارتباطند؛ به گونه ای که تغییرات در یک حوزه، به دگرگونی در دیگر حوزه ها می انجامد. این در حالی است که اجتماعات پیشین، چنین پیوستگی ارگانیکی نداشتند. از این رو با موضوعی تازه سر و کار داریم که در سطحی فراملی و جهانی، دچار همسانی و همگونی شده است. الگوی چنین موضوع تازه ای عمدتا با به کار گرفتن رویکردهای جامعه شناختی قابل تفهیم و تبیین است.
    به منظور پاسخ گویی به پرسش اصلی تحقیق، تلاش شده است با به کارگیری رویکردی جامعه شناختی، فرایندهای اجتماعی معاصر و امکانات، زمینه ها و شرایط تاریخی مربوط به جامعه موعود با تاکید بر فرآیندهای تمایز در ساخت اجتماعی و عقلانی شدن در دوره معاصر، تبیین شود.
    کلیدواژگان: ارتباطات فراملی، تمایز ساختی، روابط فراگیر، عقلانی شدن، قواعد جامعه ای، مهدویت، نظام شبکه ای، همگونی عمومیت یافته
  • علی موحدیان عطار، ابوالقاسم جعفری* صفحه 151
    میتریه، موعود منجی در آیین بوداست که متون مقدس همه سنت های بودایی، آمدن او را پیش گویی کرده اند. اصل و اساس این پیش گویی ها به سخنان بودا در سه سبد کانون پالی بازگشت می کند، اما در طی زمان، در هریک از سنت های بودایی ویژگی هایی پیدا کرده است که در سنت های دیگر دیده نمی شود. از همین رو، اهمیت و جایگاه امروزی میتریه در هر یک از سنت های بودایی نیز متفاوت شده است. موعودگرایی آیین بودای تبتی به دلیل تاخر زمانی و تاثیرپذیری از آیین هندو، گاهی موضوعاتی مانند رویارویی با ادیان ابراهیمی، به ویژه اسلام را در خود دارد که مورد توجه بسیار شرق شناسان نیز قرار گرفته است. همچنین از آن جا که میتریه با مسئله حکومت جهانی آینده در پیوند است، تاکید دالایی لامای چهاردهم _ رهبر سیاسی و مذهبی آیین بودای تبت _ بر احیای نام میتریه و ساخت بزرگ ترین تندیس از میتریه در شهر «بودگیا»ی هند _ که طبق نقل تاریخ، بودا در آن جا به اشراق رسید _ از نظر مذهبی و سیاسی اهمیتی ویژه پیدا می کند.
    نوشتار حاضر ابتدا جایگاه میتریه در سنت تبتی و ویژگی های خاص آن را بررسی می کند و سپس به علل اصلی گرایش به احیای مجدد آن در تبت می پردازد.
    کلیدواژگان: موعودگرایی، میتریه، آیین بودای تبتی، دالایی لاما، کلکی، کاله چکره
|
  • Amir Ghanavi* Page 5
    This paper builds on previous articles and reflect on how the messianic teachings of Imam Baqir anfolds and assesses the quality of delivering the Mahdavi education from him. The statements he made should be contextualised both with respect to the general religious invitation goals, and the specific opportunity provided for Sadeqyn (the honest companions) in pursuing religious education, as a result of the needs of the age that witnessed the fall of Ommiads and the rise of the Abbasids. Review and reflection on the issues highlighted in these statement compared with the overall aims and requirements of each epoch can on one hand, manifest a large-scale initiative which includes a specific form of the pursuit of education, and on the other hand make clear the cultural and moral influences warranted by each tenet of the Mahdism Doctrine. This research relies on content analysis of the Traditions issued by Imam Baqir and attempts to highlight the impacts of Mahdism doctrine awareness on the Shiite with respect to the time of their issuance. Thus, first the topics emphasized in the words of the Imam Baqir are determined, along with a sample of it. Then, reflecting on these words in accordance with the contextual factors of the audience, it is attempted to reach and understand the wisdom and teachings behind each. Presenting the words of Imam Baqir as examples are more limited in this article then are in previous articles. Instead, we have narrowed down the analysis due to the multiplicity of narratives from him to avoid general report and acheive greater depth and detail. Earlier, the assumptions and methods of presenting these articles are explained and made clear. This paper highlights to the teaching on the doctrines by the Imams at this juncture of history. In addition, this paper not only notes to providing Mahdism and apocalyptic awareness, but also considers the importance of educating the audience to avoid pathologies and also to prevent the deviations proportional to the talk of messianic era, in accordance with the times of the first Imams.
    Keywords: Messianic teachings, Imam Baqir age, The decline of the Umayyads, messianic claim, the rise of the Abbasids
  • Mohammad Najafi, Fatemeh Hashemi*, Somayeh Kiani, Hossein Rajayi Rad Page 23
    Shiite messianic expectation approach is not just look to the future, but is a school of thought for the modern man and as an educational system, it has its own specific goals, principles and methods. This paper aims to explore and recognize the traditions and teachings of the Mahdism expectation educational goals using library resources and descriptive analysis. Because absence of the Imam of the Time is due to the fact that human population is not ready to accept the Imam, the expectation as a gift from God, is seen to relieve the human from the disadvantage due to Absence of Imam, and seeks to correct the human relationship with the divine Caliphate. Thus, the educational goals are focused on Imams including Imam's wisdom and love and obeyance, as each one leads to the ultimate goals of divine knowledge, divine love and devotion and piety. Also some minor objectives and interfaces are discussed in the following such as self - knowledge, knowlege of who is the enemy, understanding the nature, self -love, friendship with friends of God and enmity with enemies of God, and love for all beings, the realization of the unity of self - regulation of relations with other people in the political, social, economic and cultural aspects and proper enjoyment of nature.
    Keywords: Hazrat Vali Asr (Imam of the Time), Educational system, Expectation (Waiting), Mahdavi government, Educational purposes
  • Reza Jafari Harandi, Hasan Najafi* Page 57
    Formation of religious culture and education is necessary to pave the way for the emergence of Hazrat Imam Mahdi. To achieve such a culture, the public education system as the most immediate educational institutions receive utmost impotance in training the (pious) people who really await him. This study aims to evaluate the content of the curriculum in secondary schools of Iran to see if they suit the components of the messianic message. The research design is a descriptive content analysis with an applied approach. Statistical sample of this paper is the secondary school textbooks published in 1392, and four titles of books, Religion and Life, Persian Literature, Social studies and History of the Islamic Revolution in 10 volumes were purposefully sampled. Measurement tools have been the researcher's checklists of content analysis and the results of the research have been analyzed using descriptive statistics. The main results indicate that: 1. A total of 2551 times the main issues and related components in the messianic sense are mentioned in those books. Considering the amount if suhc mention, the secondary school books on Religion and Life, Persian literature, Social studies and History of the Islamic Revolution have respective mention of 1249, 785, 325 and the 192 times. 2. Each book has given different amounts of attention to the princliples of Messianism or Mahdism in its components. 3. Among the books reviewed, the book of Religion and Life in junior high school with 345 times comes first with 13 % of total mention, as the most attention, and the last is Persian literature book with 170 mentions or 7.6 per cent, as the lowest note to the related concepts of messianism.
    Keywords: Millenarianism, content analysis, curriculum, secondary school
  • Kavus Roohi Berandagh*, Nosrat Nilsaz, Sahar Sadri, Ali Safari Page 87
    The narrative of Shia and Sunni communities have numerous traditions regarding the antichrist's eyes. Although at first glance, these traditions look different and sometimes contradictory, but with careful consideration and scrutiny of their content we understand that they are linked to each other. This article has compiled data using library references of Sunni and Shiite sources and surveys this issue with a descriptive-analytical methods (content analysis) that this paper has paid attention to the solution of issue of conflicting traditions in the anecdotal Sunni and Shiite 's communitiesregarding the eye Dajjal. The results show that features of Antichrist are either the one-eyed Antichrist, with this eye which is completely blind, or relatively blind. The prominence and brought out protruded features are indications of Dajjal 's right eye, and the left eye shines like the stars. Some traditions talk about the inscription written between the two eyes of the Antichrist which can be mentioned as an irony of inevitable profane fate, or the clearly blasphemous Antichrist.
    Keywords: Antichrist, Antichrist's Eye, Shia traditions, Sunni narratives
  • Hossein Elahinejad* Page 111
    The upcoming article entitled Qeser and Mahdism considers one of the major ontological foundations of Mahdism called Qeser. This paper begins with an introduction, followed by understanding the concept of Qeser in terms of words and phrases. Then, after stating the types and application of Qeser associated with Mahdism, the paper deals with the (human) nature and inherent considerations that actually justifies the relationship between Mahdism and the Qeser. The paper finally attempts to justify the refusal of Qeser factors such divine wisdom, purpose of creation and the best system. The relationship of such factors with Mahdism has also been discussed.
    Keywords: The rule of Qeser, Divine wisdom, Purpose of creation, The best system, (Human) Nature
  • Seyyed Mahdi Etemadi Fard* Page 129
    Contemporary changes in the world has brought about and have an undeniable impact on background and provides numerous possibilities in shaping the future of social situations. The present paper considers these changes, and follows examining the soiological analysis of contemporary facilities in relation with the promised society and its backgrounds. In comparison with the primitive and modern societies, we see the emergence of a radical changes gradually that has changed human life. The basis of social life in modern societies is networked and intertwined with other members and sub-systems so related that changes in one area will lead to changes in other areas. The primitive communities have not had such organic associations. Thus, were dealing with a new issue that has become homogeneous and convergent at the transnational and global level. The model for such a new theme can be understood and explained mainly with sociological approaches. In order to answer the main research question, it has been attempted to employ the sociological approach, to explain the contemporary social processes and facilities, historical context of utopian 'promised' society with emphasis on differentiation processes of social construction and rationalization in the contemporary period.
    Keywords: Transnational communication, Differentiated building, Inclusive relationships, Rationalization, Rules of society, Mahdism, Networked system, Generalized assimilation
  • Ali Movahedian Attar, Abolghasem Jafari* Page 151
    Mitreya, the savior promised in the Buddhism, have been foretold of hiscoming in scriptures of all Buddhist traditions. The principle focus of thisprophecy traces back to the words of the Buddha in the three Pali baskets.Over time, however, the issue has gained features not found in other Buddhist traditions. Therefore, the present status and importance of Mitreya has also become different in different Buddhist traditions. The messianic beliefs in Tibetan Buddhism has gained considerable attention by many orientalists, because of the recency of time and the influence of Hinduism, often dealing with issues such as facing the Abrahamic religions, particularly Islam itself. Also there is a religious and political importance of this, because Mitreya is linked with the issue of global governance in the future, there is an emphasis by the Dalai Lama XIV, the political and religious leader of Tibetan Buddhism on restoring the concept of Mitreya. He also built the biggest statue of Mitreya a town called "Budgia" in India, which is referred to as the place where Buddha reached the 'illumination'. The present article deals with status of the Mitreya in Tibetan tradition and its special features, and then analyzes the main causes it is gaining new interest in Tibet.
    Keywords: Messianism, Mitreya, Tibetan Buddhism, the Dalai Lama, Kalki, Kalacakra